Vào ngày 19 tháng Ba, mười một ngày sau khi rời khỏi hòn đảo, tàu DUNCAN đã nhìn thấy bờ biển châu Mỹ, và ngày hôm sau thả neo tại vịnh Talcahuano. Họ đã trở về sau chuyến hải hành kéo dài năm tháng, trong suốt thời gian đó, khi tuân thủ nghiêm ngặt vĩ tuyến 37, họ đã đi vòng quanh thế giới. Các hành khách trong cuộc thám hiểm đáng nhớ này, chưa từng có trong biên niên sử của Câu lạc bộ Lữ hành, đã đặt chân đến Chile, vùng Pampas, nước Cộng hòa Argentina, Đại Tây Dương, đảo Tristan d’Acunha, Ấn Độ Dương, đảo Amsterdam, Australia, New Zealand, đảo Tabor và Thái Bình Dương. Cuộc tìm kiếm của họ không hề vô ích, bởi họ đang mang trở về những người sống sót sau vụ đắm tàu BRITANNIA.
Không một người con dũng cảm nào của xứ Scotland lên đường theo tiếng gọi của vị thủ lĩnh mà không thể xướng tên điểm danh; tất cả đều đang trở về mái nhà xưa Scotland.
Ngay sau khi được tiếp tế lương thực, tàu DUNCAN giương buồm dọc theo bờ biển Patagonia, vòng qua Mũi Horn và nhanh chóng ngược lên Đại Tây Dương. Không có chuyến hải hành nào lại yên bình và ít sự cố đến thế. Con thuyền đơn giản là đang chở một kho tàng hạnh phúc trở về nhà. Giờ đây trên tàu không còn điều gì phải giấu giếm, thậm chí cả tình cảm của John Mangles dành cho Mary Grant cũng vậy.
Vâng, vẫn còn một điều bí ẩn khiến sự tò mò của McNabbs vô cùng sục sôi. Tại sao Paganel lúc nào cũng bọc kín mít trong những lớp quần áo, với một chiếc khăn choàng lớn quấn quanh cổ và kéo cao tận mang tai? Viên Thiếu tá vô cùng khao khát muốn biết lý do của lối ăn mặc kỳ lạ này. Nhưng bất chấp những câu gặng hỏi, bóng gió và hoài nghi từ phía McNabbs, Paganel nhất định không chịu cúc áo.
Ngay cả khi tàu DUNCAN vượt qua đường xích đạo, cái nóng oi bức đến mức làm tan chảy cả nhựa đường trên boong tàu, ông vẫn thế. “Anh ta ngẩn ngơ đến mức cứ tưởng mình đang ở St. Petersburg,” vị Thiếu tá nói khi nhìn thấy vị nhà địa phương học quấn trong một chiếc áo khoác dày cộp, cứ như thể thủy ngân trong nhiệt kế đã bị đông cứng lại.
Cuối cùng, vào ngày 9 tháng Năm, tức năm mươi ba ngày kể từ khi rời Talcahuano, John Mangles đã nhìn thấy ánh đèn ở Mũi Clear. Con tàu tiến vào Kênh đào St. George, băng qua Biển Ai-len, và vào ngày 10 tháng Năm thì tới Firth of Clyde. Đúng 11 giờ trưa, tàu thả neo ngoài khơi Dunbarton, và đến 2 giờ chiều, các hành khách đã đặt chân đến Lâu đài Malcolm giữa những tiếng hò reo nhiệt tình của người dân vùng cao nguyên.
Và thế rồi, định mệnh đã định đoạt rằng Harry Grant cùng hai người bạn đồng hành đã được cứu sống. John Mangles kết hôn với Mary Grant tại nhà thờ cổ St. Mungo, và mục sư Paxton, chính là vị mục sư từng cầu nguyện cho sự giải thoát của người cha chín tháng trước, giờ đây lại ban phép lành cho cuộc hôn nhân giữa con gái ông và ân nhân của gia đình. Cậu bé Robert rồi đây cũng sẽ trở thành một thủy thủ giống như Harry Grant và John Mangles, cùng họ tham gia vào các dự án lớn lao của vị thuyền trưởng dưới sự bảo trợ của Lãnh chúa Glenarvan.
Nhưng phải chăng định mệnh cũng đã sắp đặt để Paganel không thể sống cảnh độc thân? Có lẽ là vậy.
Thực tế là vị nhà địa phương học uyên bác ấy, sau những chiến công anh dũng của mình, không tài nào trốn chạy được sự nổi tiếng. Những trò vụng về ngốc nghếch của ông đã tạo nên một cơn sốt thực sự trong giới thượng lưu Scotland, khiến ông ngập chìm trong những lời săn đón.
Chính vào lúc đó, một quý cô khả ái khoảng ba mươi tuổi, thực chất là họ hàng của McNabbs, bản thân cũng có phần kỳ quặc nhưng tốt bụng và vẫn vô cùng duyên dáng, đã đem lòng yêu mến những nét tính cách khác thường của vị nhà địa phương học và ngỏ ý trao tay. Đi kèm với đó là khối tài sản bốn mươi ngàn bảng Anh, nhưng điều đó chẳng ai thèm nhắc đến.
Paganel hoàn toàn không thờ ơ trước tình cảm của cô Arabella, thế nhưng ông lại chẳng dám mở lời. Chính vị Thiếu tá đã đóng vai trò là cầu nối giữa hai tâm hồn rõ ràng là sinh ra để dành cho nhau ấy. Ông thậm chí còn nói với Paganel rằng cuộc hôn nhân này chính là trò quái dị cuối cùng mà ông có thể tự cho phép mình làm. Paganel rơi vào trạng thái vô cùng bối rối, nhưng ngẫm lại thì thật kỳ lạ, ông vẫn không sao quyết định thốt lên lời định mệnh ấy.
“Thế cô Arabella không làm anh vừa lòng sao?” McNabbs hỏi.
“Ồ, Thiếu tá, cô ấy vô cùng quyến rũ,” Paganel thốt lên, “quá sức quyến rũ ấy chứ, và nếu phải thú thật với anh tất cả, cô ấy sẽ làm tôi vừa lòng hơn nếu bớt đi một chút. Tôi ước gì cô ấy có một khuyết điểm nào đó!”
“Cứ yên tâm về chuyện đó,” vị Thiếu tá đáp, “cô ấy có chứ, thậm chí còn nhiều hơn một. Người phụ nữ hoàn hảo nhất trên đời lúc nào cũng có phần khuyết điểm của riêng mình. Thế nhé Paganel, vậy là quyết định thế nhé?”
“Tôi không dám.”
“Thôi nào anh bạn uyên bác của tôi, điều gì khiến anh chần chừ cơ chứ?”
“Tôi không xứng đáng với cô Arabella,” câu trả lời của vị nhà địa phương học lúc nào cũng chỉ có vậy. Và ông cứ khăng khăng bám lấy điều đó.
Cuối cùng, có một hôm bị vị Thiếu tá kiên quyết dồn vào chân tường, ông đành phải thổ lộ với hắn, dưới sự bảo mật tuyệt đối, về một nét đặc thù cơ thể có thể giúp cảnh sát dễ dàng tóm được ông nếu bọn chúng lần ra dấu vết.
“Cha chả!” vị Thiếu tá thốt lên.
“Thực sự đúng như tôi nói đấy,” Paganel đáp.
“Thì có sao đâu anh bạn quý mến?”
“Anh thực sự nghĩ vậy chứ, Thiếu tá?”
“Trái lại là đằng khác, điều đó chỉ càng làm anh thêm phần độc đáo. Nó làm tăng thêm phẩm chất cá nhân của anh. Chính điều đó sẽ biến anh thành người chồng có một không hai mà Arabella vẫn hằng mơ ước.”
Và với vẻ mặt vô cảm điềm tĩnh đến mức khó tin, vị Thiếu tá bỏ mặc Paganel trong tâm trạng vô cùng thấp thỏm lo âu.
Một cuộc trò chuyện ngắn diễn ra giữa McNabbs và cô Arabella. Hai tuần sau, hôn lễ được tổ chức vô cùng long trọng tại nhà nguyện của Lâu đài Malcolm. Paganel trông thật lẫy lừng nhưng vẫn cúc áo kín mít, còn cô Arabella thì xúng xính trong xiêm y lộng lẫy.
Và bí mật của vị nhà địa phương học ấy lẽ ra đã bị chìm vào quên lãng vĩnh viễn, nếu vị Thiếu tá không vô tình nhắc đến nó với Glenarvan, và rồi ngài ấy lại chẳng thể giấu giếm được Phu nhân Helena, người sau đó đã hé lộ đôi điều với bà Mangles. Nói ngắn gọn lại, cuối cùng câu chuyện cũng lọt đến tai ngài Olbinett và nhanh chóng bị đồn thổi khắp nơi.
Jacques Paganel, trong suốt ba ngày bị giam cầm giữa những người Maori, đã bị xăm trổ từ chân lên đến vai, và ngay trước ngực ông in hình một con chim kiwi mang phù hiệu gia tộc với đôi cánh dang rộng đang cắm phập vào trái tim ông.
Đây là tai nạn duy nhất trong chuyến hải hành vĩ đại của mình mà Paganel không tài nào nuốt trôi được, và vì thế ông luôn mang trong lòng mối hận với New Zealand. Cũng chính vì lý do này mà bất chấp mọi lời nài nỉ và tiếc nuối, ông kiên quyết không bao giờ quay trở lại nước Pháp. Ông sợ rằng sự việc vị thư ký của mình trở về với cơ thể đầy hình xăm sẽ biến toàn bộ Hội Địa lý thành trò cười cho mấy gã vẽ tranh biếm họa và báo chí lá cải.
Sự trở lại Scotland của vị thuyền trưởng là một sự kiện mang tầm vóc quốc gia, và Harry Grant chẳng mấy chốc đã trở thành nhân vật được yêu mến nhất trên mảnh đất Caledonia cổ kính. Cậu con trai Robert của ông nối nghiệp cha trở thành một thủy thủ giống như ông và Thuyền trưởng Mangles, và dưới sự bảo trợ của Lãnh chúa Glenarvan, họ lại tiếp tục theo đuổi dự án thiết lập một thuộc địa của người Scotland ở vùng biển phương Nam.