Hôm sau, ngày 24 tháng Mười hai, họ khởi hành từ lúc rạng đông. Trời đã khá oi bức nhưng chưa đến nỗi không chịu được, còn con đường thì bằng phẳng và tốt, giúp đoàn người tiến bước rất nhanh. Đến chiều, họ dựng trại bên bờ hồ Trắng, một vùng nước nhiễm mặn không thể uống được.
Jacques Paganel đành phải thừa nhận rằng cái tên của hồ này hoàn toàn sai sự thật, bởi làn nước ở đây chẳng trắng hơn Biển Đen vốn màu đen, Biển Đỏ màu đỏ, sông Hoàng Hà màu vàng, hay dãy Núi Xanh màu xanh. Dẫu vậy, ông vẫn tranh luận và cố chối quanh với tất cả sự tự ái nghề nghiệp của một nhà địa lý, nhưng những lý lẽ của ông chẳng thuyết phục được ai.
M. Olbinett chuẩn bị bữa tối đúng giờ như thường lệ, và sau khi dùng bữa xong, các du khách liền ngả lưng nghỉ ngơi trong xe lẫn trong lều, chẳng mấy chốc đã chìm vào giấc ngủ say sưa, mặc cho tiếng hú ảm đạm của loài chó dingo, tức những con chó rừng ở Úc.
Một vùng đồng bằng tuyệt đẹp, phủ kín hoa cúc, trải dài tít tắp bên kia hồ, và nếu thức dậy vào sáng hôm sau, Glenarvan cùng các bạn hẳn đã rất sẵn lòng khám phá những vẻ đẹp nơi đây, ngặt một nỗi họ phải lên đường. Tầm mắt phóng đi xa đến đâu, đập vào mắt cũng chỉ là một dải đồng cỏ trải rộng, điểm xuyết những chùm hoa mang đầy sức sống và sự trù phú của mùa xuân. Những bông hoa màu xanh của loài gai dầu lá mảnh hòa quyện với sắc màu rực rỡ của cây ô rô đỏ, một loài hoa đặc hữu của xứ sở này.
Vài chú đà điểu đầu mào đang tung tăng nhảy nhót trên đồng bằng, nhưng không tài nào đến gần chúng được. Tuy nhiên, Thiếu tá đã may mắn bắn trúng chân một loài động vật rất hiếm. Đó là con cò mỏ yên ngựa, một loài chim đang thưa dần, chuyên là loại sếu khổng lồ của các thuộc tính Anh. Sinh vật có cánh này cao tới năm thước, với chiếc mỏ rộng, hình nón và nhọn hoắt, dài tới mười tám inch. Sắc tím và tía trên đầu nó tương phản mạnh mẽ với màu xanh bóng mượt ở cổ, sắc trắng lóa mắt ở họng cùng màu đỏ rực của đôi chân dài. Dường như tự nhiên đã dùng cạn kiệt mọi gam màu nguyên thủy trên bảng pha màu của mình để ban tặng cho nó.
Con chim nhận được sự tán thưởng lớn, và chiến lợi phẩm của Thiếu tá hẳn đã chiếm trọn vinh quang trong ngày, nếu như Robert không bắt gặp một sinh vật khác ở cách đó vài dặm và dũng cảm hạ gục nó. Đó là một sinh vật hình thù kỳ dị, nửa nhím nửa thú ăn kiến, một loài vật nửa vời thuộc thời kỳ sơ khai của tạo hóa. Một chiếc lưỡi dài, nhầy nhụa và có thể co giãn thò ra khỏi hàm để đi tìm loài kiến, thức ăn chính của nó.
– Đó là một con thú lông nhím, – Paganel nói. – Các cậu đã từng thấy sinh vật nào thế này chưa?
– Trông thật kinh khủng, – Glenarvan đáp.
– Đủ kinh khủng đấy, nhưng vô cùng kỳ lạ, và hơn thế nữa, nó là loài đặc hữu của nước Úc. Có tìm khắp nơi trên thế giới này cũng chẳng thấy bóng dáng nó đâu.
Đương nhiên là nhà địa lý học rất muốn giữ lại mẫu vật thú đơn huyệt thú vị này để nhét vào hành lý; nhưng M. Olbinett tỏ thái độ phản đối kịch liệt đến mức nhà bác học đành phải từ bỏ ý định đó.
Khoảng bốn giờ chiều, John Mangles nhìn thấy một cột khói khổng lồ cách đó chừng ba dặm, đang dần lan rộng khắp chân trời. Nguyên nhân nào gây ra hiện tượng này nhỉ? Paganel nghiêng về giả thuyết đây là một dạng hiện tượng khí tượng nào đó, và trí tưởng tượng phong phú của ông đã bắt đầu mò mẫm tìm câu trả lời, thì Ayrton nhanh chóng dập tắt mọi phỏng đoán bằng cách thông báo rằng đám mây bụi ấy do một đàn gia súc trên đường chuyển động gây ra.
Viên quản lý đã đoán trúng, bởi khi đám mây tiến lại gần, cả một hợp xướng tiếng kêu bê bê, hý vang và rống lên phát ra từ đó, hòa lẫn với âm thanh oang oang của giọng người gồm tiếng hò hét, tiếng huýt sáo và la ó.
Chẳng mấy chốc, một người đàn ông xuất hiện từ trong đám bụi. Đó chính là thủ lĩnh tối cao của đạo quân bốn chân ấy. Glenarvan tiến về phía hắn, và mối quan hệ thân thiện nhanh chóng được thiết lập giữa họ. Viên thủ lĩnh, hay nói đúng theo chức trách của hắn, là người quản đàn, cũng là đồng chủ nhân của đàn gia súc này. Hắn tên là Sam Machell, đang trên đường di chuyển từ các tỉnh miền đông tới vịnh Portland.
Đàn gia súc tổng cộng có tới 12.075 con, gồm 1.000 con bò đực, 11.000 con cừu và 75 con ngựa. Tất cả số này đều được mua ở dãy Núi Xanh trong tình trạng gầy gò, ốm yếu, và đang được đưa đến những vùng đồng cỏ màu mỡ ở miền Nam nước Úc để vỗ béo rồi bán lại với mức lãi lớn. Sam Machell hy vọng kiếm được 2 bảng cho mỗi con bò đực và 10 xu cho mỗi con cừu, tính ra hắn sẽ thu về 3.750 bảng. Đây là một mối làm ăn khổng lồ; nhưng phải cần đến sự kiên nhẫn và nghị lực nhường nào mới lùa được một đàn gia súc cứng đầu, khó bảo đến đích như vậy, và biết bao gian khổ phải chịu đựng. Quả thật đồng tiền kiếm được chẳng dễ dàng gì.
Sam Machell kể lại câu chuyện của mình chỉ trong vài lời, trong khi đàn gia súc vẫn tiếp tục cuộc hành trình giữa những lùm cây trinh nữ. Phu nhân Helena cùng Mary và những người khác ngồi dưới bóng mát của một tán cây khuynh diệp rộng lớn để lắng nghe câu chuyện của hắn.
Đã bảy tháng kể từ khi Sam Machell khởi hành. Hắn đi với tốc độ mười dặm một ngày, và cuộc hành trình vô tận ấy sẽ còn kéo dài thêm ba tháng nữa. Những người phụ tá trong công việc nhọc nhằn này gồm hai mươi con chó và ba mươi người đàn ông, trong đó có năm người da đen rất đắc lực trong việc truy lùng những con thú đi lạc. Sáu chiếc xe ngựa đi ở đoàn hậu vệ. Tất cả đàn ông đều mang theo roi chăn gia súc, với phần cán dài mười tám inch và sợi dây roi dài chín thước, họ di chuyển giữa các hàng để lùa những con vật cứng đầu vào trật tự, trong khi bầy chó, lực lượng kỵ binh nhẹ của trung đoàn, giữ gìn kỷ luật ở hai bên sườn.
Các du khách vô cùng kinh ngạc trước sự sắp xếp tuyệt vời của đàn gia súc. Các loại gia súc khác nhau được tách riêng, bởi cừu hoang và bò đực không bao giờ chịu sống chung với nhau. Bò đực sẽ chẳng bao giờ chịu gặm cỏ ở những nơi đàn cừu vừa đi qua, do đó chúng phải đi đầu và được chia thành hai tiểu đoàn. Năm trung đoàn cừu đi theo sau, do hai mươi người quản lý, và cuối cùng mới là bầy ngựa.
Sam Machell thu hút sự chú ý của những người nghe khi chỉ ra rằng những người dẫn đường thực sự của đàn gia súc không phải là con người hay loài chó, mà chính là những con bò đực, những sinh vật có trí thông minh vượt trội, được đồng loại công nhận làm thủ lĩnh. Chúng tiến lên phía trước với vẻ uy nghiêm hoàn hảo, chọn lựa con đường tốt nhất bằng bản năng và hoàn toàn ý thức được vị thế đáng kính của mình. Quả thực, người ta buộc phải chiều chuộng và tôn trọng chúng trong mọi chuyện, bởi toàn bộ đàn gia súc tuân lệnh chúng một cách tuyệt đối. Nếu chúng nổi hứng muốn dừng lại, thì mọi người buộc phải nhượng bộ theo ý thích của chúng, vì chẳng có một con vật nào chịu bước đi một bước cho đến khi những kẻ dẫn đường này phát hiệu lệnh lên đường.
Những chi tiết linh tinh do người quản đàn bổ sung đã hoàn thiện câu chuyện về cuộc viễn chinh này, một chuyến đi xứng đáng được ghi chép lại, dẫu không được chính Xenophon ca ngợi. Chừng nào đoàn quân còn hành quân qua các vùng đồng bằng thì mọi chuyện vẫn suôn sẻ, ít gặp khó khăn hay mệt nhọc. Lũ thú vừa đi vừa gặm cỏ, giải khát ở vô số con lạch tưới mát cho vùng đồng bằng, ngủ nghỉ ban đêm và tiến bước thuận lợi ban ngày, luôn ngoan ngoãn và dễ bảo dưới sự điều khiển của bầy chó. Nhưng khi phải đi qua những khu rừng lớn và những lùm cây khuynh diệp lẫn cây trinh nữ, khó khăn bắt đầu tăng lên. Các trung đội, tiểu đoàn và trung đoàn bị trộn lẫn vào nhau hoặc phân tán khắp nơi, và phải mất rất nhiều thời gian mới gom chúng lại được. Nếu chẳng may một "kẻ dẫn đường" đi lạc, người ta phải tìm cho bằng được dù tốn kém thế nào đi nữa, bằng không cả đàn sẽ tan rã, và những người da đen thường phải mất nhiều ngày trời tìm kiếm mới thành công. Vào những trận mưa tầm tã, lũ thú lười biếng nhất quyết không chịu di chuyển, còn khi những cơn giông bão dữ dội bất chợt kéo dài, chúng trở nên gần như cuồng loạn vì sợ hãi và rơi vào trạng thái hoảng loạn hỗn độn.
Tuy nhiên, nhờ sự kiên cường và ý chí sắt đá, người quản đàn đã vượt qua những khó khăn đó, dẫu chúng cứ lặp đi lặp lại không ngừng. Hắn cứ thế tiến bước; hết dặm này đến dặm khác của đồng bằng, rừng rậm và núi non lùi lại phía sau. Nhưng ngoài tất cả những phẩm chất ấy, có một điều cao hơn hết thảy mà hắn đặc biệt cần đến khi đối mặt với các con sông. Đó chính là sự kiên nhẫn—sự kiên nhẫn có thể chịu đựng mọi thử thách, không chỉ kéo dài hàng giờ, hàng ngày, mà còn tính bằng tuần. Người quản đàn sẽ buộc phải chôn chân bên bờ một con dòng suối vốn có thể vượt qua ngay lập tức. Chẳng có gì cản trở ngoài sự bướng bỉnh của bầy gia súc. Lũ bò đực nhúng mũi ngửi nước rồi quay đầu bỏ đi. Lũ cừu hoảng sợ chạy tứ tán, không dám đương đầu với dòng nước. Người quản đàn hy vọng khi màn đêm buông xuống hắn có thể dễ dàng kiểm soát chúng hơn, nhưng chúng vẫn khăng khăng từ chối tiến lên. Lũ cừu đực bị lôi cổ xuống nước bằng vũ lực, nhưng bầy cừu cái nhất định không chịu theo sau. Họ thử dùng đến cái đói bằng cách bỏ đói nước chúng suốt mấy ngày liền, nhưng khi được dẫn ra sông trở lại, chúng chỉ đơn giản là giải khát cho thỏa thuê, rồi kiên quyết từ chối việc làm thân hơn nữa với dòng nước. Biện pháp tiếp theo được áp dụng là bế tất cả lũ cừu con sang sông trước, với hy vọng những con cừu mẹ sẽ bị thu hút đi theo vì số cừu con kêu la thảm thiết. Nhưng dẫu lũ cừu con có kêu gào đáng thương thế nào đi nữa, cừu mẹ vẫn trơ ra không thèm nhúc nhích. Có đôi khi tình cảnh này kéo dài suốt cả một tháng trời, khiến người quản đàn gần như phát điên với đạo quân chỉ biết kêu bê bê, rống và hý vang ấy. Rồi bỗng nhiên, vào một ngày đẹp trời nào đó, chẳng vì lý do quái gì sất, một tốp cừu lại nổi hứng tự ý vượt sông, và rắc rối duy nhất lúc bấy giờ là làm sao ngăn chặn toàn bộ đàn gia súc không lao nháo nhào theo sau chúng. Sự hỗn loạn tột cùng bao trùm lấy các hàng ngũ, và vô số con vật đã chết đuối trong cuộc vượt sông ấy.
Đó là câu chuyện của Sam Machell. Trong lúc hắn kể, một phần lớn đoàn gia súc đã nối đuôi nhau di chuyển qua trong trật tự ngăn nắp. Đã đến lúc hắn phải trở về vị trí đầu đàn để có thể chọn lựa những bãi cỏ tốt nhất. Từ biệt Lãnh chúa Glenarvan, hắn nhảy lên một con ngựa giống bản địa xuất sắc do một người thuộc hạ dắt chờ sẵn, và sau khi bắt tay nồng nhiệt với tất cả mọi người, hắn lên đường. Chỉ vài phút sau, người quản đàn cùng đoàn gia súc đã khuất dạng, chỉ còn lại một đám mây bụi mịt mờ.
Chiếc xe ngựa tiếp tục hành trình theo hướng ngược lại, và không dừng bánh cho đến khi họ hạ trại qua đêm dưới chân núi Talbot.
Paganel đưa ra một nhận xét hợp lý rằng hôm nay là ngày 25 tháng Mười hai, ngày lễ Giáng sinh vô cùng thân thiết với trái tim người Anh. Nhưng người quản gia nào đã quên mất điều đó, và một bữa ăn ngon lành nhanh chóng được dọn ra dưới lều, mang về cho ông những lời khen ngợi nồng nhiệt cùng sự biết ơn từ các vị khách. Quả thực, M. Olbinett đã vượt qua chính mình trong dịp này. Ông bày biện từ trong kho ra một loạt các món ăn châu Âu mà hiếm khi thấy xuất hiện giữa chốn hoang mạc nước Úc. Đùi cươu tuần lộc, thịt bò muối thái lát, cá hồi xông khói, bánh yến mạch và bánh nướng bột đại mạch; trà uống tùy thích, rượu whisky ngập tràn cùng vài chai rượu vang Bồ Đào Nha đã tạo nên một bữa ăn kinh ngạc làm sao. Nhóm du khách nhỏ bé hẳn đã tưởng mình đang ngồi trong phòng ăn lớn của lâu đài Malcolm, ngay giữa vùng cao nguyên Scotland.
Hôm sau, vào lúc 11 giờ trưa, chiếc xe ngựa đã đến bờ sông Wimerra trên kinh tuyến 143.
Dòng sông rộng nửa dặm uốn khúc trong trẻo giữa những hàng cây khuynh diệp và keo cao vút. Những mẫu vật tuyệt đẹp thuộc họ SIM, tiêu biểu như loài Metrosideros speciosa cao mười lăm thước với những cành rủ dài, tô điểm bởi những chùm hoa đỏ rực, làm rạng rỡ cả cảnh quan. Hàng ngàn chú chim, từ loài vẹt lory, chim sẻ xanh cho đến bồ câu cánh vàng, chưa kể đến lũ vẹt xanh ồn ào, bay lượn ríu rít giữa những tán lá xanh um. Phía dưới, trên mặt nước phẳng lặng là một cặp thiên nga đen vô cùng nhút nhát và khó tiếp cận. Loài chim hiếm có khó tìm này của các con sông nước Úc nhanh chóng biến mất sau những khúc quanh co của dòng Wimerra, con sông tưới mát cho khung cảnh tươi đẹp này một cách đầy ngẫu hứng.
Chiếc xe ngựa dừng lại bên một bờ cỏ xanh mướt, nơi những ngọn cỏ dài rủ xuống nhúng vào dòng nước chảy xiết. Chẳng có lấy một chiếc bè hay cây cầu nào, nhưng dù sao họ cũng phải băng qua sông. Ayrton đảo mắt tìm kiếm một chỗ cạn có thể lội qua. Cách đó chừng một phần tư dặm ngược dòng, mặt nước trông có vẻ cạn hơn, và đây chính là nơi họ quyết định thử vận may để sang bờ. Kết quả đo độ sâu tại các điểm khác nhau cho thấy mực nước chỉ sâu khoảng ba thước, nhờ đó chiếc xe ngựa có thể mạo hiểm lội qua một cách khá an toàn.
– Ta cho rằng chẳng còn cách nào khác để qua sông ngoài việc lội qua chứ? – Glenarvan hỏi người quản lý.
– Thưa ngài, không còn cách nào khác; nhưng việc qua sông có vẻ không nguy hiểm lắm đâu. Chúng ta sẽ làm được thôi.
– Phu nhân Glenarvan và tiểu thư Grant có phải xuống xe không?
– Hoàn toàn không cần thiết. Lũ bò của tôi có những bước chân vô cùng vững chãi, và ngài có thể tin tưởng vào tay lái giữ thẳng hướng của tôi.
– Tốt lắm, Ayrton; ta hoàn toàn tin tưởng cậu.
Những người kỵ mã vây quanh cỗ xe nặng nề, và tất cả cùng dũng cảm bước xuống dòng nước xiết. Thông thường, khi các xe ngựa phải lội qua sông, người ta thường buộc những chiếc thùng rỗng xung quanh xe để giữ cho nó nổi trên mặt nước; nhưng lần này họ chẳng mang theo chiếc phao bơi nào như thế, và chỉ có thể dựa vào sự khôn ngoan của lũ vật nuôi cùng sự cẩn trọng của Ayrton, người đang trực tiếp điều khiển đội kéo. Thiếu tá và hai thủy thủ đi trước vài thước. Glenarvan cùng John Mangles sóng bước hai bên xe ngựa, sẵn sàng cứu giúp bất cứ lúc nào nếu các vị nữ khách cần đến, còn Paganel và Robert chốt chặn ở đoạn cuối đoàn.
Mọi chuyện đều suôn sẻ cho đến khi họ ra đến giữa lòng sông Wimerra, nhưng lúc đó lòng sông bỗng sâu thẳm hơn và nước dâng lên ngập nửa bánh xe. Lũ bò đực đứng trước nguy cơ mất chỗ bám chân, đồng thời kéo theo chiếc xe đang tròng trành chao đảo. Ayrton dốc toàn lực lao vào công việc một cách đầy dũng cảm. Hắn nhảy tõm xuống nước, bám chặt lấy cặp sừng của lũ bò để léo chúng quay trở lại đúng hướng.
Bất thình lình, chiếc xe nảy lên một cú mạnh không tài nào tránh nổi; một tiếng rắc vang lên, và cỗ xe bắt đầu nghiêng ngả theo một cách vô cùng bấp bênh. Lúc bấy giờ nước đã dâng ngập đến chân mấy vị phu nhân; toàn bộ cỗ xe bắt đầu nổi bồng bềnh, dẫu cho John Mangles và Lãnh chúa Glenarvan vẫn đang bám chặt vào thành xe. Đó là một khoảnh khắc đầy căng thẳng.
May thay, một cú hích dũng mãnh đã đẩy chiếc xe hướng về phía bờ bên kia, và phần bờ bắt đầu thoai thoải dốc lên, nhờ đó đám ngựa và bò đực đã lấy lại được điểm tựa vững chắc dưới chân, và chẳng mấy chốc tất cả mọi người đều đặt chân lên được bờ bên kia, vô cùng sung sướng dẫu người ngợm đã ướt sũng.
Tuy nhiên, phần đầu của chiếc xe ngựa đã bị gãy do cú xóc mạnh vừa rồi, và con ngựa của Glenarvan thì bị rớt một chiếc móng.
Đây là một tai nạn đòi hỏi phải được sửa chữa thật nhanh chóng. Họ nhìn nhau với vẻ mặt bối rối chẳng biết phải làm thế nào, cho đến khi Ayrton đề nghị được đi đến Trạm Black Point, nằm cách đó chừng hai mươi dặm về phía bắc, để dẫn một thợ rèn quay về cùng mình.
– Được rồi, hãy đi đi, anh bạn tốt. Cậu đi về mất khoảng bao lâu? – Glenarvan nói.
– Khoảng mười lăm tiếng thôi, thưa ngài, không lâu hơn đâu, – Ayrton đáp.
– Vậy thì xuất phát ngay đi, chúng ta sẽ hạ trại tại đây, ngay bên bờ sông Wimerra, cho đến khi cậu quay về.