Sự tình đang ở chốn cũ thì mụ Honour đến nhà bà Miller, rồi như chúng ta đã thấy trước đó, gọi Jones ra một góc riêng. Vừa thấy chỉ còn lại hai người, mụ liền bắt đầu ngay:
“Ôi, lạy Chúa tôi! Làm sao tôi có can đảm mà thưa với ngài đây; ngài tiêu đời rồi, thưa ngài, tiểu thư tội nghiệp của tôi tiêu đời rồi, và cả tôi cũng tiêu đời luôn.” “Có chuyện gì xảy ra với Sophia ư?” Jones kêu lên, trợn tròn mắt như kẻ mất hồn.
“Toàn chuyện tồi tệ thôi,” Honour gào lên: “Ôi, tôi sẽ chẳng bao giờ tìm được một người chủ nào như thế nữa! Trớ trêu thay, sao tôi lại sống để chứng kiến ngày này cơ chứ!” Nghe những lời ấy, mặt Jones tái mét như tàn tro, toàn thân run lẩy bẩy và nói năng lắp bắp; nhưng Honour vẫn tiếp tục: “Ôi! Cậu Jones, tôi đã mất tiểu thư vĩnh viễn rồi.”
“Sao cơ? Gì thế! Vì Chúa, hãy nói cho tôi biết. Ôi, Sophia dấu yêu của tôi!”
“Cậu gọi thế nào chẳng được,” Honour nói; “cô ấy là người chủ quý giá nhất đối với tôi. Tôi sẽ chẳng bao giờ kiếm được chỗ làm nào tử tế thế nữa.”——“Quỷ tha bắt cái chỗ làm của cô đi!” Jones quát lên; “đâu là—gì—chuyện gì đã xảy ra với Sophia của tôi rồi?” “Vâng, dĩ nhiên rồi,” mụ đáp, “người hầu thì có xá gì. Chuyện gì xảy ra với chúng chẳng được, dẫu có bị đuổi cổ hay khốn cùng đến đâu đi nữa. Chắc chắn bọn chúng chẳng phải bằng xương bằng thịt giống người ta đâu mà. Vâng, dĩ nhiên rồi, số phận của chúng thì có nghĩa lý gì.”
“Nếu cô còn chút lòng thương xót, chút trắc ẩn nào,” Jones khẩn nài, “tôi cầu xin cô hãy lập tức nói cho tôi biết chuyện gì đã xảy ra với Sophia?”
“Chắc chắn là tôi thương xót cậu nhiều hơn là cậu thương xót tôi rồi,” Honour đáp; “tôi có nguyền rủa cậu đâu, dẫu cậu vừa mất đi người tiểu thư ngọt ngào nhất trên đời. Cậu đáng được thương xót, mà tôi đây cũng đáng thương chẳng kém: bởi vì, ngẫm cho cùng, nếu trên đời này từng có một người chủ tốt——”
“Rốt cuộc chuyện gì đã xảy ra?” Jones gặng hỏi, giọng gần như phát điên.
“Gì ư?—Gì ư?” Honour đáp: “Thì là điều tồi tệ nhất có thể xảy đến cho cả cậu lẫn tôi chứ gì.—Cha cô ấy đã đến thị trấn, và lôi cô ấy đi khỏi cả hai chúng ta rồi.” Ngay lập tức, Jones quỳ sụp xuống tạ ơn vì mọi chuyện chưa đến nỗi tệ hơn.
“Chưa tệ hơn ư!” Honour lặp lại; “thế nào mới là tệ hơn cho cả hai chúng ta đây? Ông ta đã bắt con bé đi, thề rằng sẽ bắt nó lấy bằng được gã Blifil; cứ yên tâm mà nghe điều đó đi; còn về phần tôi, một kẻ khốn khổ này, thì bị đuổi ra đường.”
“Thật tình, mụ Honour,” Jones đáp, “cô làm tôi sợ chết khiếp lên được. Tôi cứ tưởng có tai nạn khủng khiếp bất ngờ nào vừa xảy đến với Sophia; một tai họa mà so với nó, việc chứng kiến nàng kết hôn với Blifil cũng chỉ là chuyện nhỏ; nhưng còn nước còn tát, mụ Honour thân mến ạ. Phụ nữ ở xứ sở tự do này không thể bị ép buộc kết hôn bằng vũ lực thô bạo được đâu.”
“Vâng, thưa ngài, điều đó thì đúng rồi,” mụ nói; “có lẽ vẫn còn chút hy vọng cho ngài; nhưng than ôi, còn hy vọng nào cho một kẻ khốn khổ như tôi? Và thưa ngài, hẳn ngài phải hiểu rằng tôi gánh chịu tất cả những điều này cũng chỉ vì ngài. Toàn bộ cơn giận của lão điền chủ đối với tôi đều là vì tôi đã bênh vực ngài, chống lại lão Blifil.”
“Thật vậy, mụ Honour,” anh đáp, “tôi rất ghi nhận ơn nghĩa của cô, và sẽ làm mọi thứ trong khả năng để đền đáp.”
“Than ôi, thưa ngài,” mụ nói, “cái gì có thể đền bù cho một người hầu vì mất đi chỗ làm, ngoài việc tìm được một chỗ khác tốt tương đương cơ chứ?”
“Đừng tuyệt vọng, mụ Honour,” Jones nói; “tôi hy vọng sẽ đưa cô trở lại vị trí cũ.”
“Than ôi, thưa ngài,” mụ đáp, “làm sao tôi dám nuôi hy vọng ấy khi biết đó là điều bất khả thi? Vì lão điền chủ đã quá kiên quyết chống lại tôi; dẫu vậy, nếu ngài thực sự cưới được tiểu thư của tôi,——và tôi thực lòng hy vọng ngài sẽ làm được điều đó, bởi ngài là một quý ông hào phóng, tốt bụng, và tôi chắc chắn ngài yêu cô ấy, cũng như cô ấy yêu ngài tha thiết bằng cả sinh mạng; có chối cãi cũng bằng thừa; vì bất kỳ ai dẫu chỉ quen sơ qua với tiểu thư cũng phải nhận ra điều đó; bởi tiểu thư tội nghiệp của chúng ta vốn chẳng biết giả dối là gì; và nếu hai người yêu nhau mà không được hạnh phúc, thì còn ai có thể hạnh phúc nữa? Hạnh phúc đâu phải lúc nào cũng phụ thuộc vào của cải; vả lại, tiểu thư của tôi có thừa khả năng cho cả hai. Vì vậy, có thể nói, thật là phí phạm khôn cùng khi chia cắt uyên ương; hơn nữa, tôi tin chắc rằng cuối cùng rồi hai người cũng sẽ đến được với nhau; bởi chuyện đã định sẵn thì không thể ngăn cản. Một cuộc hôn nhân được định đoạt trên thiên đường thì chẳng tòa án nào dưới thế này có thể hủy bỏ được. Chuyện là tôi chỉ ước linh mục Supple có thêm chút can đảm để dám mắng vào mặt lão điền chủ về sự độc ác khi ép uổng con gái trái với ý nguyện; nhưng ngặt nỗi toàn bộ sinh kế của ông ta đều trông chờ vào lão điền chủ; thế nên vị linh mục tội nghiệp ấy, dẫu là một người đạo đức tốt lành và thường hay lên án những việc làm tồi tệ đó sau lưng lão, lại chẳng dám hé răng nửa lời khi giáp mặt. Quả thật chưa bao giờ tôi thấy ông ấy dám mạnh dạn như lúc nãy; làm tôi cứ sợ lão điền chủ sẽ cho ông ta một đấm. Tôi không muốn ngài phải u sầu hay tuyệt vọng đâu, thưa ngài; mọi chuyện rồi sẽ khá hơn thôi, chừng nào ngài còn chắc chắn về tiểu thư, mà tôi đoan chắc là ngài có thể tin như vậy; vì nàng sẽ chẳng bao giờ chịu khuất phục để kết hôn với bất kỳ ai khác. Chỉ là tôi vô cùng sợ lão điền chủ trong cơn thịnh nộ sẽ làm hại tiểu thư, bởi lão là một kẻ cực kỳ nóng nảy; và tôi cũng sợ tiểu thư tội nghiệp sẽ đau lòng mà chết mất, vì trái tim nàng mỏng manh như lòng trắng trứng gà. Thật đáng tiếc, ngẫm lại thì cô ấy lại không có chút gan dạ nào như tôi. Giá mà tôi đang yêu một chàng trai mà bị cha nhốt lại, tôi sẵn sàng cấu xé lão để đến được với chàng; ngặt nỗi ở đây lại có một gia tài kếch xù liên quan, mà việc trao hay không hoàn toàn nằm trong tay người cha; điều đó chắc chắn tạo nên sự khác biệt lớn.”
Không biết Jones có thực sự chú ý đến toàn bộ bài tràng giang đại hải vừa rồi hay không, hoặc vì mụ chẳng chừa lấy một khoảng trống nào để ngắt lời, nhưng anh chưa từng một lần cố gắng đáp lại, và mụ cũng chẳng ngừng lại cho đến khi Partridge hớt hải chạy vào phòng, báo tin rằng vị phu nhân cao quý đang ở trên cầu thang.
Không gì có thể sánh được với tình thế tiến thoái lưỡng nan mà Jones đang rơi vào lúc này. Honour hoàn toàn không biết gì về mối quan hệ giữa anh và Lady Bellaston, và mụ lại chính là người cuối cùng trên đời mà anh muốn tiết lộ điều đó. Trong lúc hoảng loạn và túng quẫn, anh đã chọn (như một thói quen phổ biến) hạ sách tệ nhất; thay vì để mụ đối mặt với phu nhân vốn chẳng có gì quan trọng, anh lại chọn cách để phu nhân đối mặt với mụ; vì thế, anh quyết định giấu Honour ra sau chiếc giường — mà anh vừa kịp làm trong khoảnh khắc ngắn ngủi — rồi kéo rèm che lại.
Sự bận rộn suốt cả ngày trời vì bà chủ nhà tội nghiệp và gia đình bà, nỗi sợ hãi do mụ Honour gây ra, cùng sự bối rối do sự xuất hiện bất ngờ của Lady Bellaston đã hoàn toàn cuốn sạch mọi suy nghĩ trước đó khỏi đầu Jones; khiến anh không mảy may nhớ ra việc phải sắm vai một bệnh nhân — một vai diễn mà cả vẻ lịch lãm của trang phục lẫn sắc diện hồng hào của anh đều không thể nào che giấu nổi.
Do đó, anh tiếp đón phu nhân đúng theo mong muốn chứ không phải sự kỳ vọng của bà, với tất cả sự nhã nhặn mà anh có thể tụ họp trên nét mặt, hoàn toàn không có vẻ gì là bối rối, dù là thật hay giả vờ.
Lady Bellaston vừa bước vào phòng liền sà ngay xuống giường: “Này Jones thân mến của tôi,” bà nói, “anh thấy đấy, không gì có thể giữ chân tôi lâu xa anh được. Có lẽ tôi nên giận anh vì suốt cả ngày qua tôi chẳng nhận được tin tức hay bóng dáng gì; bởi tôi thấy căn bệnh của anh đâu đến nỗi làm anh liệt giường: hay là, tôi đoán anh đã ngồi lì trong phòng cả ngày, xúng xính như một vị phu nhân đài các để tiếp khách sau kỳ sinh nở chăng? Dù sao đi nữa, đừng nghĩ là tôi định mắng anh; vì tôi sẽ chẳng bao giờ cho anh cái cớ để trưng ra thái độ lạnh nhạt của một ông chồng bằng cách tỏ cái nết cau có của một bà vợ đâu.”
“Ôi, Lady Bellaston,” Jones nói, “tôi chắc chắn phu nhân sẽ không trách mắng tôi vì xao nhãng bổn phận, khi mà tôi chỉ đang tuân lệnh. Này sinh linh quý giá, ai mới là người có lý do để phàn nàn cơ chứ? Ai là kẻ đã lỡ hẹn vào tối qua, để một người đàn ông bất hạnh phải mòn mỏi chờ mong, ước ao, thở dài và khao khát?”
“Đừng nhắc đến chuyện đó nữa, Mr. Jones thân mến,” bà kêu lên. “Nếu anh biết lý do, anh sẽ phải thương tôi. Nói ngắn gọn thì, thật không thể tưởng tượng nổi những phụ nữ địa vị như chúng tôi phải chịu đựng biết bao sự phiền nhiễu từ đám ngốc nghếch, chỉ để duy trì cái màn kịch của xã hội này. Tuy nhiên, tôi rất vui vì mọi nỗi mong mỏi và thở dài đó chẳng làm hại gì đến anh; vì trông anh chưa bao giờ phong độ đến thế trong đời. Tin tôi đi! Jones, ngay khoảnh khắc này anh hoàn toàn có thể làm người mẫu cho bức tranh vẽ thần Adonis.”
Có những lời khiêu khích mà các bậc nam nhi trọng danh dự cho rằng chỉ có thể đáp trả thích đáng bằng một cú đấm. Còn giữa những kẻ yêu nhau, có lẽ cũng có những lời lẽ chỉ có thể đáp lại bằng một nụ hôn. Giờ đây, lời khen ngợi mà Lady Bellaston dành cho Jones dường như thuộc loại này, nhất là khi nó đi kèm với một ánh mắt truyền tải nhiều ý tứ dịu dàng hơn bất kỳ lời nói nào có thể diễn tả.
Chắc chắn vào khoảnh khắc này, Jones đang rơi vào một trong những tình huống khó xử và khốn cùng nhất có thể tưởng tượng được; bởi lẽ, để tiếp tục phép so sánh lúc nãy, dẫu lời khiêu khích xuất phát từ phu nhân, Jones không thể nhận sự đền đáp, hay thậm chí hé miệng đòi hỏi, trước mặt một người thứ ba; vì theo luật lệ đấu kiếm, sự hiện diện của người thứ ba trong những cuộc tỉ thí kiểu này là điều không cho phép. Vì Lady Bellaston không hề hay biết về sự hiện diện của bất kỳ người phụ nữ nào khác ngoài mình, bà ngạc nhiên đứng đợi một lúc câu trả lời từ Jones — kẻ vốn đang ý thức rõ cái vẻ ngoài nực cười của mình, đứng né ở một góc và hoàn toàn không dám đưa ra câu trả lời thích đáng nên đành câm lặng. Không gì có thể nực cười mà cũng bi hài hơn cảnh tượng này nếu nó còn kéo dài thêm chút nữa. Phu nhân đã đổi màu mặt hai ba lần, đứng dậy rồi lại ngồi xuống, trong khi Jones chỉ ước gì mặt đất sụt xuống dưới chân hoặc ngôi nhà sập luôn lên đầu mình, thì một tai hữu họa bất ngờ đã giải thoát anh khỏi tình cảnh mà dường như cả tài hùng biện của Cicero lẫn chính trị thâm sâu của Machiavelli cũng chẳng thể cứu anh ra nổi mà không mang nhục.
Đó không ai khác chính là sự xuất hiện của cậu thanh niên Nightingale trong trạng thái say khướt; hay chính xác hơn là cái trạng thái say rượu tước đoạt đi lý trí của con người mà vẫn dung tha cho đôi chân họ đi lại được.
Bà Miller và các con gái đã đi ngủ, còn Partridge thì đang phì phèo ống tẩu bên lò sưởi nhà bếp; thế nên Nightingale cứ thế tiến thẳng đến cửa phòng Mr. Jones mà không gặp bất kỳ vật cản nào. Cậu ta tung cửa bước vào mà chẳng thèm khách sáo, khiến Jones giật mình vùng khỏi ghế lao ra cản lại; và anh đã chặn đứng kịp thời đến mức Nightingale thậm chí chưa bước đủ sâu vào phòng để nhận ra ai đang ngồi trên giường.
Thực chất Nightingale đã nhầm phòng của Jones với phòng trọ của chính mình; thế nên cậu ta khăng khăng đòi vào bằng được, miệng liên tục thề thốt rằng sẽ không chịu để ai cấm cửa khỏi chiếc giường quen thuộc của mình. Tuy nhiên, Jones đã át được cậu ta và giao phó cậu vào tay Partridge — người vừa bị đánh thức bởi tiếng ồn ào ngoài cầu thang và vội chạy lên cứu giá chủ nhân.
Và giờ đây, Jones miễn cưỡng phải quay trở lại căn phòng của mình, nơi vừa bước chân vào, anh đã nghe thấy Lady Bellaston phát ra một tiếng kêu thảng thốt — dẫu không quá lớn — và cùng lúc đó nhìn thấy bà ngã quỵ xuống chiếc ghế trong cơn chấn động cực độ, thứ mà đối với một phu nhân mình hạc xương mai sẽ chẳng khác nào một cơn co giật cuồng loạn.
Thực ra phu nhân vốn đang hoảng sợ trước cuộc giằng co giữa hai người đàn ông mà bà chẳng thể đoán trước kết quả, lại nghe Nightingale thề thốt rằng sẽ vào ngủ trên chiếc giường của hắn, nên đã vội vã tìm đường lui về chỗ ẩn nấp quen thuộc; để rồi tới lúc tá hỏa nhận ra nơi đó đã có kẻ khác chiếm giữ từ bao giờ.
“Mr. Jones, đây là cách anh đối xử với tôi đấy phu nhân?” phu nhân gào lên.—“Đồ đàn ông đê tiện nhất?——Con tiện tì nào đây mà anh dám đem tôi ra bêu rếu cùng?”
“Tiện tì ư?” Honour vừa gầm lên vừa phá tan nơi ẩn nấp, lao ra với cơn thịnh nộ tột cùng——“Làm như oai lắm đấy!——Mở miệng ra là tiện tì phỏng?——dù tôi có khốn cùng đến đâu thì tôi cũng là người đàng hoàng; còn hơn khối kẻ giàu có mà chẳng dám mở miệng nói câu ấy đấy.”
Jones thay vì lập tức xoa dịu cơn thịnh nộ của mụ Honour như một tay phong lưu sành sỏi thường làm, lại quay sang nguyền rủa vận mệnh và tự thương thân trách phận là kẻ bất hạnh nhất trên đời; rồi ngay sau đó, hướng về phía Lady Bellaston, anh thốt lên những lời thề thốt vô tội một cách đầy ngớ ngẩn. Lúc này, phu nhân đã lấy lại được lý trí vốn luôn nhạy bén như bất kỳ người phụ nữ nào trên đời, nhất là trong những hoàn cảnh ngặt nghèo thế này, liền điềm tĩnh đáp:
“Thưa ngài, chẳng cần phải phân trần gì nữa đâu, giờ thì tôi đã nhận ra đó là ai rồi; lúc đầu tôi không nhận ra mụ Honour: nhưng bây giờ thì biết rồi, tôi thừa biết chẳng có chuyện mờ ám nào giữa mụ ta và anh cả; và tôi chắc chắn mụ ta đủ khôn ngoan để không suy diễn sai lệch về chuyến thăm của tôi tới đây; tôi vẫn luôn là bạn của mụ, và rất có thể sau này tôi còn giúp được mụ nhiều hơn thế.”
Mụ Honour vốn dễ dãi chẳng kém gì tính khí đồng bóng của mình. Thế nên, khi nghe Lady Bellaston cất giọng dịu dàng, mụ cũng lập tức hạ giọng theo.——“Tôi chắc chắn, thưa phu nhân,” mụ nói, “tôi vẫn luôn sẵn lòng ghi nhận sự chiếu cố của phu nhân dành cho tôi; quả thật tôi chưa từng có người chủ nào tuyệt vời như phu nhân——và ngẫm lại, giờ thì tôi đã nhận ra người tôi vừa to tiếng chính là phu nhân, tôi chỉ muốn cắn đứt lưỡi vì quá ư điên cuồng.——Suy diễn sai lệch về phu nhân ư——tôi dẫu chỉ là một kẻ ăn kẻ ở thì nào dám tơ tưởng gì đến một phu nhân quyền quý như thế—ý tôi là trước kia tôi từng là người hầu: chứ quả thật giờ đây tôi chẳng còn là người hầu của ai nữa rồi, thật là một kiếp người khốn khổ.——Tôi đã đánh mất người chủ tuyệt vời nhất——” Đến đây, Honour thấy việc tuôn ra một trận mưa lệ là vô cùng thích hợp.
“Đừng khóc nữa, con bé ngốc,” vị phu nhân nhân hậu nói; “rồi sẽ tìm được cách bù đắp cho em thôi. Sáng mai hãy đến tìm ta.” Bà liền nhặt chiếc quạt đang nằm dưới đất lên, và thậm chí chẳng thèm liếc nhìn Jones lấy một cái, kiêu hãnh bước thẳng ra khỏi phòng; thứ phong thái uy nghi toát lên từ sự trơ trẽn của những phụ nữ quyền quý vốn là điều mà kẻ dưới khó lòng với tới được trong những hoàn cảnh thế này.
Jones lẽo đẽo bước theo bà xuống tận lầu dưới, nhiều lần chìa tay ra định dắt nhưng bị bà cự tuyệt hoàn toàn, và đành đứng cúi đầu đưa tiễn khi bà bước lên kiệu mà chẳng thèm đoái hoài gì đến anh.
Khi quay trở lại lầu trên, một cuộc đối thoại dài đã diễn ra giữa anh và mụ Honour trong lúc mụ chỉnh trang lại y phục sau những phút giây hoảng loạn vừa qua. Chủ đề chính không gì khác ngoài sự bất trung của anh đối với tiểu thư nhà mụ; và mụ đã chì chiết điều đó với thái độ vô cùng cay đắng; nhưng cuối cùng Jones cũng tìm được cách làm mụ nguôi ngoai, không những thế còn khiến mụ hứa sẽ giữ kín chuyện này như bưng, đồng thời sáng hôm sau sẽ đi tìm Sophia để mang về cho anh thêm tin tức về động thái của lão điền chủ.
Cuộc phiêu lưu đầy xui xẻo ấy cứ thế khép lại và chỉ mang lại sự thỏa mãn cho mỗi mình mụ Honour; bởi lẽ một bí mật (như một số độc giả có lẽ sẽ rút ra được từ chính trải nghiệm bản thân) đôi khi là một thứ tài sản vô giá; và điều đó không chỉ đúng với những kẻ trung thành giữ kín nó, mà đôi khi còn hữu dụng với cả những kẻ đi rêu rao khắp nơi cho đến khi nó lọt đến tai tất cả mọi người — ngoại trừ chính cái kẻ khờ khạo đang phải trả tiền để che đậy cái thứ mà thiên hạ đã bàn tán râm ran.
