Trước khi tiến xa hơn trong câu chuyện của mình, thiết tưởng cũng nên ngược dòng thời gian một chút để giải thích cho sự xuất hiện kỳ lạ của Sophia và cha cô tại quán trọ ở Upton.
Bạn đọc hẳn còn nhớ rằng, ở chương chín của quyển thứ bảy trong câu chuyện của chúng tôi, chúng ta đã để Sophia lại phía sau. Sau một hồi giằng xé lâu dài giữa tình yêu và bổn phận, cô đã đưa ra phán quyết — mà tôi tin rằng, như mọi khi, phần thắng thường nghiêng về phía trước.
Như chúng tôi đã trình bày ở đoạn đó, cuộc giằng xé này bắt nguồn từ chuyến viếng thăm của người cha ít phút trước đó, nhằm ép buộc cô thuận tình kết hôn với Blifil; và ông đã đinh ninh rằng sự đồng thuận ấy nằm trọn trong lời thừa nhận của cô rằng “cô không được phép cũng như không thể từ chối bất kỳ mệnh lệnh tuyệt đối nào từ ông.”
Giờ đây, sau chuyến viếng thăm ấy, người điền chủ lui về với vò rượu buổi tối của mình, lòng phơi phới vì đã thành công mỹ mãn với con gái; và vốn là kẻ thích tụ họp, lại sẵn lòng chia vui cùng người khác, ông liền cho rót rượu thật hào phóng ra tận gian bếp. Hễ cứ thế, cho đến mười một giờ đêm, chẳng còn lấy một ai tỉnh táo trong cả cái cơ ngơi ấy, ngoại trừ bản thân bà Western và nàng Sophia kiều diễm.
Sáng sớm tinh mơ, một sứ giả liền được phái đi để triệu tập chàng Blifil; bởi lẽ, dù điền chủ vẫn tưởng rằng chàng thanh niên kia hãy còn ít biết về sự cự tuyệt trước đây của con gái mình hơn thực tế, và dẫu ông vẫn chưa nhận được sự đồng ý từ cô, ông vẫn nóng lòng muốn thông báo tin vui cho hắn, không mảy may nghi ngờ rằng chính cô dâu tương lai sẽ tự miệng xác nhận điều đó. Về phần lễ cưới, nó đã được phái nam ấn định vào buổi tối hôm trước là sẽ được tổ chức vào sáng ngày kia.
Lúc này, bữa sáng đã được dọn lên ở phòng khách, nơi chàng Blifil đang chờ sẵn, cùng với điền chủ và người chị gái của ông; và giờ thì người ta ra lệnh gọi Sophia đến.
Ôi, Shakespeare! Ước gì tôi có ngòi bút của anh! Ôi, Hogarth! Ước gì tôi có cây cọ của anh! Khi ấy tôi sẽ vẽ lại chân dung của người đầy tớ tội nghiệp, với gương mặt tái mét, đôi mắt trợn trừng, hàm răng đánh lập cập, lưỡi ngọng nghịu và chân tay run lẩy bẩy,
bước vào phòng và tuyên bố rằng — Tiểu thư Sophia không tài nào tìm thấy được.
“Không tìm thấy được ư!” Điền chủ thét lên, vùng dậy khỏi ghế; “Quỷ tha ma bắt! Lôi đình giận dữ! Ở đâu, khi nào, thế nào, cái gì — Không tìm thấy được ư! Ở đâu?”
“Trời đất ơi, anh hai,” bà Western thốt lên với vẻ dửng dưng đầy triết lý, “anh lúc nào cũng nổi cơn thịnh nộ đùng đùng vì mấy chuyện không đâu. Cháu gái tôi, chắc là nó chỉ đi dạo ra vườn thôi. Tôi dám cá là anh ngày càng trở nên vô lý đến mức chẳng tài nào sống chung nhà được với anh nữa.”
“Thôi, thôi,” điền chủ đáp, nhanh chóng hoàn hồn lại như lúc trước khi mất bình tĩnh; “nếu chỉ có thế thì chẳng có gì nghiêm trọng; nhưng thối thật với linh hồn tôi, lòng cứ thấp thỏm không yên khi tên đầy tớ bảo rằng không tìm thấy nó.” Đoạn, ông ra lệnh giông chuông ở khu vườn rồi ngồi xuống với vẻ mãn nguyện.
Chẳng có hai sự vật nào lại trái ngược nhau hơn hai anh em họ trong hầu hết mọi trường hợp; đặc biệt là ở điểm này: nếu như người anh chẳng bao giờ lường trước được điều gì ở tương lai, nhưng lại vô cùng tinh mắt nhận ra ngay lập tức mọi thứ vừa mới xảy ra; thì người chị lại luôn luôn lo xa từ trước, nhưng lại chẳng mấy tinh tường trước những sự việc đang bày ra ngay trước mắt. Bạn đọc hẳn đã có thể nhận thấy những ví dụ về cả hai tính cách ấy; và quả thực, tài năng riêng của mỗi người đều vượt quá mức bình thường, bởi như người chị thường đoán trước những chuyện chẳng bao giờ xảy ra, thì người anh cũng thường nhìn thấy nhiều hơn rất nhiều so với thực tế.
Tuy nhiên, sự việc lần này lại không diễn ra theo chiều hướng đó. Người ta mang từ ngoài vườn về cùng một báo cáo hệt như lúc nãy từ trên phòng ngủ, rằng tiểu thư Sophia hoàn toàn bặt tăm.
Chính điền chủ lúc bấy giờ liền lao ra ngoài, bắt đầu gào thét tên Sophia thật to và bằng chất giọng khàn đặc chẳng khác nào Hercules thuở xưa gọi tên Hylas; và như nhà thơ đã kể cho chúng ta nghe rằng cả bờ biển đã vang dội âm hưởng tên của người thiếu niên đẹp đẽ ấy thế nào, thì ngôi nhà, khu vườn và tất cả những cánh đồng lân cận cũng rền vang không gì khác ngoài cái tên Sophia, cất lên từ giọng khàn đàn ông và tiếng réo rắt của đàn bà; trong khi tiếng vang dường như vô cùng thích thú khi được lặp lại âm thanh yêu kiều ấy, đến mức nếu thực sự có một nhân vật như thế, tôi tin Ovid đã mô tả sai phắt giới tính của nàng rồi. — Chẳng có gì ngự trị ngoài sự hỗn loạn trong suốt một khoảng thời gian dài; cho đến tận khi điền chủ, sau khi đã phung phí gần hết hơi sức, quay trở lại phòng khách, nơi ông nhìn thấy bà Western và chàng Blifil, rồi buông thõng người với nỗi thất vọng tràn trề trên nét mặt vào một chiếc ghế bành lớn.
Đến lúc này, bà Western bắt đầu cất lời an ủi như sau:
“Anh hai, tôi lấy làm tiếc vì chuyện đã xảy ra; và vì cháu gái tôi lại cư xử theo một cách thiếu tư cách đối với gia đình như vậy; nhưng tất cả đều do một tay anh gây ra cả, và anh chẳng thể trách ai ngoài chính mình. Anh biết thừa là nó luôn được giáo dục theo một cách hoàn toàn trái ngược với lời khuyên của tôi, và giờ thì anh thấy hậu quả rồi đấy. Chẳng lẽ tôi đã không tranh cãi với anh hàng ngàn lần về việc cứ để con bé làm theo ý muốn của nó hay sao? Nhưng anh biết đấy, tôi chưa bao giờ thuyết phục được anh; và khi tôi đã nhọc công tus sửa những quan điểm bướng bỉnh của nó cũng như uốn nắn những sai lầm trong chính sách của anh, thì anh lại giật phăng nó khỏi tay tôi; thế nên tôi chẳng có gì phải gánh trách nhiệm cả. Giá mà tôi được trao trọn quyền chăm sóc việc học hành của nó, thì chẳng đời nào có chuyện tai hại thế này giáng xuống đầu anh; vậy nên anh phải tự an ủi bằng cách nghĩ rằng tất cả là do chính tay anh gây ra; và quả thực, còn mong đợi gì hơn từ sự nuông chiều quá mức ấy chứ?”
“Quỷ tha ma bắt! Chị hai,” ông đáp lại, “chị đúng là làm cho người ta phát điên lên được. Tôi nuông chiều nó ư? Tôi để nó làm theo ý mình ư? — Mới tối hôm qua thôi tôi còn đe dọa rằng, nếu nó dám cấm cãi lệnh tôi, tôi sẽ nhốt nó vào phòng giam với bánh mì và nước lã suốt đời. — Chị đúng là thách thức cả sự kiên nhẫn của ông Job.”
“Có ai trên đời từng nghe thấy chuyện thế này bao giờ chưa?” bà đáp. “Anh hai, nếu tôi không có sự kiên nhẫn của năm mươi ông Job thì anh đã khiến tôi quên hết mọi phép tắc và lễ nghi rồi đấy. Sao anh cứ phải nhúng tay vào làm gì? Tôi đã chẳng cầu xin anh, chẳng nài nỉ anh hãy để mặc toàn quyền xử lý cho tôi hay sao? Anh đã phá hỏng toàn bộ chiến dịch chỉ bằng một bước đi sai lầm. Liệu có kẻ nào có óc phán đoán lại đi khiêu khích một đứa con gái bằng những lời đe dọa kiểu đó không? Đã bao nhiêu lần tôi bảo anh rằng phụ nữ Anh quốc không thể đối xử như những nô lệ xứ Circassia cơ chứ. Chúng ta có sự bảo vệ của xã hội; chúng ta chỉ có thể bị chinh phục bằng phương pháp nhẹ nhàng, chứ không phải bị hăm dọa, bắt nạt hay đánh đập cho đến khi chịu khuất phục. Cảm ơn trời đất, chẳng có bộ luật Salic nào cai quản nơi này cả. Anh hai, trong cách cư xử của anh có một sự thô lỗ mà chẳng người phụ nữ nào trên đời ngoài tôi có thể chịu đựng nổi. Tôi chẳng lấy làm lạ khi cháu gái tôi bị hoảng sợ và khiếp đảm đến mức phải làm ra cơ sự này; và nói thật lòng, tôi nghĩ cháu gái tôi hoàn toàn có lý trước thiên hạ vì những gì nó đã làm. Tôi xin nhắc lại với anh một lần nữa, anh hai, anh phải tự an ủi mình bằng cách nhớ rằng tất cả là lỗi của anh. Đã bao nhiêu lần tôi khuyên —” Đến đây, Western vùng đứng dậy khỏi ghế, thốt lên hai ba câu nguyền rủa ghê rợn, rồi chạy biến khỏi phòng.
Khi ông vừa đi khuất, người chị liền bày tỏ sự cay đắng (nếu có thể) đối với ông còn lớn hơn lúc ông còn ngồi đó; để chứng minh cho điều đó, bà đã hướng về phía chàng Blifil, kẻ với vẻ lịch thiệp tuyệt vời, hoàn toàn tán thành mọi lời bà nói; nhưng đồng thời cũng biện hộ cho những khuyết điểm của ông Western, “vì chúng phải được xem là,” như hắn nói, “bắt nguồn từ tình thương con quá đà, một điều mà người ta buộc phải công nhận là một sự yếu đuối đáng yêu.” “Lại càng không thể tha thứ được,” người phụ nữ đáp lại; “vì ngoài đứa con ruột thịt của mình ra thì hắn còn hủy hoại ai bằng sự nuông chiều ấy nữa?” Nghe vậy, Blifil liền gật đầu đồng tình ngay tức khắc.
Bà Western bấy giờ bắt đầu bày tỏ sự bối rối tột độ vì chàng Blifil, cũng như vì cách đối xử mà hắn phải nhận từ một gia đình mà hắn vốn dành cho rất nhiều vinh dự. Về vấn đề này, bà chỉ trích sự dại dột của cô cháu gái với thái độ vô cùng gay gắt; nhưng lại kết luận bằng cách đổ toàn bộ trách nhiệm lên đầu người anh trai của mình, kẻ mà theo bà là không thể tha thứ khi đã tiến xa đến thế mà không có được những đảm bảo chắc chắn hơn về sự đồng thuận của con gái: “Nhưng hắn vốn là người (bà nói thế) có tính khí bạo ngược, bướng bỉnh; và tôi khó lòng mà tha thứ cho chính mình vì tất cả những lời khuyên tôi đã uổng công rót vào tai hắn.”
Sau rất nhiều cuộc trò chuyện kiểu này — thứ mà có lẽ sẽ chẳng mang lại mấy giải trí cho bạn đọc nếu được thuật lại một cách chi tiết tại đây — chàng Blifil liền cáo từ và trở về nhà, lòng không lấy gì làm hoan hỉ trước sự đổ vỡ này; tuy nhiên, nhờ triết lý học được từ Square và tôn giáo truyền thụ bởi Thwackum, cùng với một vài thứ khác, hắn đã học được cách chịu đựng sự việc này có phần tốt hơn những kẻ si tình nóng nảy khác.
