Trước khi quay lại với Mr Jones, chúng ta hãy dành thêm một cái nhìn nữa về Sophia.
Dù cô thiếu nữ ấy đã khiến người dì vui vẻ trở lại bằng những cách thức xoa dịu mà chúng ta đã kể trên, cô vẫn không làm bà giảm bớt mảy may lòng nhiệt thành nào đối với cuộc hôn nhân với Lord Fellamar. Sự nhiệt thành này nay lại càng được thổi bùng lên bởi Lady Bellaston, người đã nói với bà vào tối hôm trước rằng, qua cách hành xử của Sophia và thái độ của cô đối với vị bá tước, bà thấy rõ mọi sự trì hoãn đều là nguy hiểm, và con đường duy nhất để thành công là thúc đẩy cuộc hôn nhân tiến lên thật nhanh chóng sao cho thiếu nữ kia không có thời gian suy nghĩ, và buộc phải ưng thuận trong lúc còn chưa biết mình đang làm gì; bằng cách ấy, bà bảo, một nửa số cuộc hôn nhân giữa những người có địa vị đã thành hình. Một thực tế có lẽ rất đúng, và tôi cho rằng, chính nhờ điều này mà tình cảm tương thân tương ái mới có thể tồn tại giữa rất nhiều cặp đôi hạnh phúc về sau.
Một gợi ý tương tự cũng được Lady Bellaston đưa ra cho Lord Fellamar; và cả hai người đã tiếp thu lời khuyên ấy sẵn sàng đến mức ngay ngày hôm sau, theo thỉnh cầu của vị bá tước, Mrs Western đã ấn định một buổi gặp mặt riêng tư giữa hai người trẻ tuổi. Điều này đã được người dì thông báo cho Sophia, lại thêm việc bà nài ép bằng những lời lẽ đanh thép đến mức, sau khi đã viện dẫn mọi lý lẽ có thể nghĩ ra để chống lại mà hoàn toàn vô ích, cuối cùng cô đành phải nhượng bộ bằng biểu hiện chiều lòng lớn nhất mà bất kỳ thiếu nữ nào có thể đưa ra, đó là đồng ý gặp mặt vị bá tước.
Vì những cuộc trò chuyện kiểu này chẳng mang lại sự giải trí là bao, chúng ta sẽ được miễn phải thuật lại toàn bộ những gì đã diễn ra trong buổi gặp mặt ấy; nơi mà, sau khi vị bá tước đã bày tỏ biết bao lời lẽ về một niềm đam mê thuần khiết và mãnh liệt nhất với Sophia đang im lặng đỏ mặt, cuối cùng cô cũng gom hết chút tinh thần còn lại, cất giọng thấp và run rẩy đáp rằng: “Thưa bá tước, chính ngài hẳn phải tự nhận thức được liệu cách cư xử trước đây của ngài đối với tôi có phù hợp với những lời tuyên bố mà ngài đang đưa ra hay không.” “Chẳng lẽ,” ông ta đáp, “không có cách nào để tôi chuộc lại sự cuồng dại ấy sao? Những gì tôi đã làm e rằng đã phải khiến cô thấy quá rõ ràng rằng sự mãnh liệt của tình yêu đã tước đi lý trí của tôi.” “Thật vậy, thưa bá tước,” cô nói, “ngài hoàn toàn có quyền đưa ra cho tôi bằng chứng về một thứ tình cảm mà tôi vốn tha thiết muốn vun đắp hơn, và tôi sẽ thấy biết ơn hơn nhiều.” “Xin hãy nói tên nó, thưa tiểu thư,” vị bá tước nhiệt tình thốt lên.
“Thưa bá tước,” cô vừa nói vừa nhìn xuống chiếc quạt của mình, “tôi biết ngài hẳn phải ý thức được niềm bất an mà thứ tình cảm giả tạo này của ngài đã gây ra cho tôi.” “Sao cô lại tàn nhẫn gọi đó là giả tạo?” ông ta hỏi. “Vâng, thưa bá tước,” Sophia đáp, “mọi lời tuyên bố yêu đương hướng về những kẻ bị chúng ta hành hạ đều là những sự ngụy trang mang tính lăng mạ nhất. Cuộc đeo bám này của ngài đối với tôi chính là một sự hành hạ tàn nhẫn nhất; hơn thế nữa, đó là hành vi lợi dụng một cách kém cao thượng hoàn cảnh bất hạnh của tôi.” “Hỡi người đẹp tuyệt trần, người bùa mê đáng yêu nhất, xin đừng buộc tội tôi,” ông ta kêu lên, “là lợi dụng một cách kém cao thượng, trong khi tôi không hề có suy nghĩ nào khác ngoài việc hướng về danh dự và lợi ích của cô, và trong khi tôi không có mục đích, không có hy vọng, không có tham vọng nào ngoài việc đem bản thân, danh dự, gia tài, mọi thứ đặt dưới chân cô.” “Thưa bá tước,” cô đáp, “chính khối tài sản và những tước vị ấy đã trao cho ngài lợi thế mà tôi đang phàn nàn. Đó mới là những sức hút đã mê hoặc họ hàng tôi, nhưng đối với tôi, chúng chỉ là những thứ dửng dưng. Nếu ngài muốn xứng đáng với lòng biết ơn của tôi, thì chỉ có một con đường duy nhất.”
“Xin thứ lỗi cho tôi, sinh linh thần thánh,” ông ta nói, “chẳng thể có con đường nào khác đâu. Mọi điều tôi có thể làm cho cô đều là những gì cô đáng được hưởng, và sẽ mang lại cho tôi niềm vui lớn lao đến mức chẳng còn chỗ cho lòng biết ơn của cô nữa.” “Thật vậy, thưa bá tước,” cô đáp, “ngài hoàn toàn có thể giành được lòng biết ơn của tôi, ý kiến tốt đẹp của tôi, mọi suy nghĩ và mong muốn tử tế nhất mà tôi có quyền ban tặng; hơn thế nữa, ngài có thể đạt được chúng một cách dễ dàng, bởi chắc chắn đối với một tâm hồn cao thượng, việc chấp thuận thỉnh cầu của tôi phải là điều dễ dàng. Cầu xin ngài hãy chấm dứt một cuộc đeo bám mà ngài chẳng bao giờ có thể đạt được thành công. Tôi khẩn khoản xin ngài vì lợi ích của chính ngài cũng như của tôi; bởi chắc chắn ngài quá cao thượng để có thể tìm thấy chút niềm vui nào trong việc tra tấn một sinh phận bất hạnh. Ngài còn có thể mong đợi điều gì ngoài sự bất an cho chính mình, bằng một sự kiên trì mà, danh dự của tôi đây, linh hồn tôi đây, chắc chắn không thể và sẽ không bao giờ chiến thắng được tôi, mặc cho ngài có đẩy tôi vào cảnh khốnốn nào đi nữa.”
Đến đây, vị bá tước thở dài một hơi thật sâu, rồi cất lời: “Vậy ra, thưa tiểu thư, tôi thật bất hạnh khi trở thành đối tượng bị cô chán ghét và khinh miệt; hay cô sẽ tha thứ nếu tôi nghi ngờ còn có một kẻ nào khác nữa?” Đến đây ông ta ngập ngừng, và Sophia trả lời với chút khí thế: “Thưa bá tước, tôi không có nghĩa vụ phải giải thích với ngài những lý do cho cách hành xử của mình. Tôi ghi nhận lời đề nghị hào phóng mà ngài đã đưa ra; tôi thừa nhận nó vượt quá cả công sức lẫn sự mong đợi của tôi; dẫu vậy, tôi hy vọng ngài sẽ không nài nỉ đòi biết lý do, khi tôi tuyên bố rằng mình không thể chấp nhận nó.” Lord Fellamar đáp lại rất dài về điều này, mà chúng ta không thể hiểu hết một cách trọn vẹn, và có lẽ không phải tất cả đều hoàn toàn phù hợp với cả ý nghĩa lẫn ngữ pháp; nhưng ông ta đã kết thúc bài diễn văn huyên hoang của mình bằng câu nói: “Rằng nếu cô ấy đã đính ước trước với bất kỳ quý ông nào, dù điều đó có làm ông đau khổ đến đâu, ông cũng sẽ tự thấy mình bị ràng buộc bởi danh dự mà rút lui.”
Có lẽ vị bá tước đã nhấn mạnh hơi quá đà vào từ "quý ông"; vì nếu không thì chúng ta khó lòng giải thích nổi sự phẫn nộ mà ông đã khơi dậy ở Sophia, người qua câu trả lời của mình dường như vô cùng bất bình trước một sự xúc phạm nào đó mà ông đã gieo ra cho cô. Trong lúc cô đang nói, với giọng cao hơn bình thường, Mrs Western bước vào phòng, gương mặt rực lửa và đôi mắt ánh lên những tia giận dữ. “Tôi lấy làm hổ thẹn,” bà ta nói, “thưa bá tước, về sự tiếp đón mà ngài vừa nhận được. Tôi xin đảm bảo với ngài rằng tất cả chúng tôi đều thấu hiểu vinh dự mà ngài dành cho gia đình, và tôi phải nói điều này với cô, Miss Western, rằng gia đình mong đợi một cách cư xử khác từ cô.”
Đến đây vị bá tước lên tiếng can thiệp thay cho cô thiếu nữ, nhưng vô ích; người dì vẫn tiếp tục cho đến khi Sophia rút khăn tay ra, ngã người xuống ghế và òa khóc nức nở. Phần còn lại trong cuộc trò chuyện giữa Mrs Western và vị bá tước, cho đến khi ông cáo từ ra về, gồm những lời than van cay đắng từ phía ông, và từ phía bà là những lời cam đoan chắc nịch rằng cháu gái của bà nhất định sẽ và buộc phải ưng thuận mọi điều ông mong muốn. “Thật vậy, thưa bá tước,” bà nói, “con bé đã chịu một nền giáo dục dại dột, chẳng ăn nhập gì với gia thế hay tài sản của nó. Cha nó, tôi rất tiếc khi phải nói điều này, mới chính là kẻ đáng trách trong mọi chuyện. Con bé mang những lề thói ngượng ngùng dại khờ của chốn thôn quê. Chẳng có gì khác đâu, thưa bá tước; tôi tin chắc sâu thẳm con bé là người hiểu biết và rồi sẽ được uốn nắn cho ra lẽ.”
Lời nói cuối cùng này được thốt lên khi Sophia vắng mặt; bởi vì cô đã rời khỏi phòng từ trước đó không lâu, với vẻ giận dữ rõ rệt hơn bất kỳ dịp nào cô từng thể hiện trước đây; và giờ đây vị bá tước, sau vô số lời cảm ơn gửi đến Mrs Western, vô số lời tuyên bố đam mê nồng cháy chẳng gì lay chuyển nổi, cùng vô số lời cam đoan về sự kiên trì mà Mrs Western hết lòng cổ vũ, đã cáo từ ra về trong lúc này.
Trước khi thuật lại những gì vừa diễn ra giữa Mrs Western và Sophia, thiết nghĩ cũng nên nhắc đến một tai nạn bất ngờ đã xảy ra, chính là nguyên nhân khiến Mrs Western quay trở lại với cơn thịnh nộ hừng hực như chúng ta vừa thấy. Khi ấy, người đọc phải biết rằng cô hầu gái hiện đang phục vụ Sophia là do Lady Bellaston giới thiệu, người từng có thời gian gắn bó với bà ta trong vai trò chải tóc giả: đó là một cô gái rất khôn ngoan, và đã nhận được những chỉ thị nghiêm ngặt nhất trong việc canh chừng tiểu thư của mình thật cẩn thận. Những chỉ thị ấy, chúng tôi rất tiếc phải nói điều này, lại được truyền đạt đến cô ta bởi Mrs Honour, người mà giờ đây Lady Bellaston đã lấy lòng đến mức tình cảm mãnh liệt mà cô thị nữ tốt bụng từng dành cho Sophia trước kia nay đã hoàn toàn bị xóa sạch bởi sự gắn bó lớn lao mà cô ta dành cho người chủ mới.
Giờ đây, khi Mrs Miller đã ra về, Betty (đó là tên của cô hầu gái), khi quay lại với tiểu thư của mình, đã bắt gặp cô đang chăm chú đọc một bức thư dài, và những cảm xúc lộ rõ trên khuôn mặt cô lúc ấy hoàn toàn có thể lý giải cho một vài mối nghi ngờ mà cô hầu gái đang ấp ủ; nhưng quả thực chúng còn có một nền tảng vững chắc hơn thế, bởi cô ta đã nghe lén toàn bộ câu chuyện diễn ra giữa Sophia và Mrs Miller.
Mrs Western đã được Betty thông báo toàn bộ sự việc này; và sau khi nhận được vô số lời ca ngợi cùng một ít phần thưởng cho lòng trung thành của mình, cô hầu được lệnh rằng nếu người phụ nữ mang thư quay lại, hãy trực tiếp dẫn ả ta đến gặp Mrs Western.
Oái oăm thay, Mrs Miller lại quay lại đúng vào lúc Sophia đang bận tiếp vị bá tước. Theo lệnh đã ban, Betty liền tống thẳng ả ta vào gặp người dì; và người dì vốn nắm trong tay quá nhiều tình tiết liên quan đến những gì đã xảy ra ngày hôm trước, nên đã dễ dàng lừa phỉnh người phụ nữ tội nghiệp tin rằng Sophia đã kể hết toàn bộ sự việc; nhờ đó bà ta moi sạch từ ả mọi thứ mà ả biết liên quan đến bức thư và liên quan đến Jones.
Con người tội nghiệp ấy quả thực có thể xem là hiện thân của sự khờ khạo. Ả thuộc về cái tầng lớp những con người dễ dàng tin tưởng mọi điều người khác nói với mình; những kẻ mà tự nhiên không ban cho chút vũ khí tấn công hay phòng thủ nào mang tên sự dối trá, và do đó luôn phải chịu cảnh bị lừa gạt bởi bất kỳ ai chịu đầu tư dăm ba câu dối gian cho mục đích ấy. Sau khi đã vắt kiệt ở Mrs Miller mọi điều ả biết — vốn dĩ chẳng đáng là bao, nhưng lại đủ để người dì nghi ngờ một cách sâu sắc — Mrs Western tống cổ ả ra về kèm theo những lời quả quyết rằng Sophia sẽ không gặp ả, rằng cô sẽ chẳng gửi câu trả lời nào cho bức thư, cũng chẳng bao giờ nhận thêm bức thư nào khác; bà còn không quên tặng ả một bài giáo huấn cay nghiệt về bản chất của một công việc mà bà chẳng thể tìm nổi một cái tên nào khả ái hơn là nghề mai mối.
Phát hiện này đã làm xáo trộn nghiêm trọng tâm trạng của Mrs Western; và khi bước vào căn phòng cạnh phòng của đôi uyên ương, bà đã nghe lén thấy Sophia đang kịch liệt phản đối những lời tỏ tình của vị bá tước. Ngay lập tức, ngọn lửa giận dữ vốn đã nhen nhóm nay bùng lên dữ dội, và bà lao sầm vào cháu gái mình với một thái độ cuồng nộ tột cùng, đúng như chúng ta đã mô tả, cùng với diễn biến sau đó cho đến lúc vị bá tước ra về.
Lord Fellamar vừa đi khỏi, Mrs Western liền quay lại chất vấn Sophia, dùng những lời lẽ cay đắng nhất để nhiếc móc cô vì đã đối xử tệ bạc với lòng tin mà bà đặt vào cô, vì sự phản bội khi dám trò chuyện với một người đàn ông mà chỉ mới hôm qua thôi cô từng tự nguyện ràng buộc mình bằng lời thề độc nhất quyết không bao giờ nói chuyện thêm lần nào nữa. Sophia khăng khăng rằng cô không hề có cuộc trò chuyện nào như thế. “Sao, sao nào! Miss Western,” người dì lên tiếng; “mày còn dám chối phăng việc nhận thư của nó hôm qua chứ?” “Một bức thư sao, thưa dì!” Sophia ngạc nhiên đáp lại. “Ăn nói thiếu giáo dục quá đấy, tiểu thư,” người dì đáp trả, “lại dám nhại lại lời tôi à. Tôi nói là một bức thư, và tôi đòi cô phải đưa nó ra đây ngay lập tức cho tôi.” “Tôi khinh việc nói dối, thưa dì,” Sophia nói; “tôi quả có nhận được một bức thư, nhưng đó là điều tôi không hề mong muốn, và thực ra, tôi có thể nói là trái với ý nguyện của mình.” “Thật vậy, thật vậy đấy, tiểu thư,” người dì la lên, “cô phải thấy xấu hổ khi thừa nhận chuyện mình đã nhận nó mới phải; nhưng bức thư đâu? Đưa tôi xem ngay.”
Trước yêu cầu hống hách ấy, Sophia chần chừ một lúc lâu mới đáp lời; và cuối cùng cô chỉ viện cớ rằng mình không mang thư trong túi — điều đó quả thực là sự thật; khiến người dì mất sạch kiên nhẫn, liền ném thẳng vào cháu gái một câu hỏi ngắn gọn: rốt cuộc cô có chịu lấy Lord Fellamar hay không? Và câu trả lời bà nhận được là một lời từ chối đanh thép nhất. Mrs Western liền lầm bầm một câu chửi thề, hoặc một thứ gì đó rất ra dáng chửi thề, rằng ngay sáng hôm sau bà sẽ tống cổ cô trả về tay cha cô.
Sophia bấy giờ mới bắt đầu dùng lý lẽ để khuyên giải người dì của mình: — “Thưa dì, tại sao con cứ nhất thiết phải bị ép uổng kết hôn bằng mọi giá cơ chứ? Dì hãy thử nghĩ xem nếu là trường hợp của chính mình, dì sẽ thấy điều đó tàn nhẫn đến nhường nào, và cha mẹ dì đã nhân từ biết bao khi để cho dì được tự do lựa chọn. Con đã làm gì nên tội để phải tước đoạt sự tự do này? Con sẽ không bao giờ kết hôn trái với ý nguyện của cha, cũng chẳng làm thế nếu không xin phép dì... Và khi nào con xin phép bất cứ ai trong số họ một cách không phải phép, thì lúc đó hãy hay ép buộc con vào một cuộc hôn nhân khác.”
“Tao có thể nuốt trôi những lời này sao,” Mrs Western gào lên, “từ một đứa con gái hiện đang giấu trong túi bức thư của một tên sát nhân?” “Con không có bức thư nào như thế cả, con xin hứa với dì,” Sophia đáp; “và giả sử hắn có là sát nhân đi chăng nữa, thì chẳng mấy chốc hắn cũng chẳng còn đủ sức để quấy rầy dì thêm đâu.” “Sao hả, Miss Western!” người dì thốt lên, “mày lại dám cả gan nói về nó với cái giọng điệu ấy à? Mày dám thừa nhận tình cảm dành cho một tên khốn nạn như thế ngay trước mặt tao ư?” “Thưa dì, chắc chắn là dì đang suy diễn kỳ lạ về lời nói của con rồi,” Sophia nói. “Thật quá đáng, Miss Western,” người bà cô la oai oái, “tôi sẽ không thèm chịu đựng cách cư xử này nữa; cô đã học được thói đối xử với tôi như thế này từ chính cha cô; chính ổng đã dạy cô thói hỗn hào dám cãi lại tôi. Ông ta đã hủy hoại hoàn toàn cuộc đời cô bằng cái hệ thống giáo dục sai lầm này; và ơn trên phù hộ, ổng sẽ phải tận hưởng trọn vẹn thành quả ngọt ngào của nó; bởi vì một lần nữa tôi tuyên bố với cô, sáng mai tôi sẽ tống cổ cô về nhà. Tôi sẽ rút toàn bộ binh mã khỏi chiến trường và từ nay sẽ đứng ngoài cuộc, y như vị vua thông thái nước Phổ, ở một trạng thái trung lập hoàn toàn. Cả hai cha con các người đều quá thông minh để có thể uốn nắn theo lề lối của tôi; thế nên hãy chuẩn bị tinh thần đi, vì sáng mai cô sẽ phải dọn khỏi cái nhà này.”
Sophia hết lời van xin nài nỉ; nhưng người dì hoàn toàn điếc đặc trước mọi lời cô nói. Do đó, chúng ta đành phải để cô lại trong quyết tâm này của bà, bởi chẳng còn chút hy vọng nào có thể lay chuyển được ý bà nữa.
