Ông Allworthy và bà Miller vừa ngồi vào bàn ăn sáng thì Blifil, người đã ra ngoài từ rất sớm sáng hôm đó, quay lại cùng tham gia.

Cậu ta vừa ngồi xuống chưa bao lâu thì bắt đầu lên tiếng: “Lạy Chúa! Thưa bác kính yêu của con, bác nghĩ chuyện gì đã xảy ra vậy ạ? Con thề là con sợ phải kể cho bác nghe, vì sợ làm bác chấn động khi nhớ lại việc bác từng tỏ lòng tốt với một kẻ đồi bại như thế.” “Có chuyện gì thế con?” ông bác hỏi. “Ta e rằng trong đời mình ta đã từng hơn một lần tỏ lòng tốt với những kẻ không xứng đáng. Nhưng lòng bác ái đâu có nhiễm lấy thói hư tật xấu của những đối tượng mà nó hướng đến.” “Ôi, thưa bác!” Blifil đáp, “Việc bác nhắc đến từ nhận nuôi không phải là không có sự định đoạt bí mật của Thượng Đế đâu ạ. Người con nuôi của bác, thưa bác, chính là cái tên Jones đó, cái kẻ khốn nạn mà bác đã cưu mang trong lòng ngực mình, nay đã lộ nguyên hình là một trong những tên vô lại lớn nhất trên đời này.” “Vì tất cả những gì linh thiêng nhất, đó là lời dối trá,” bà Miller kêu lên. “Cậu Jones không phải là kẻ vô lại. Cậu ấy là một trong những sinh linh đáng kính trọng nhất trên đời; và nếu có bất kỳ kẻ nào khác gọi cậu ấy là kẻ vô lại, tôi đã hắt toàn bộ chỗ nước sôi này vào mặt kẻ đó rồi.” Ông Allworthy tỏ ra vô cùng kinh ngạc trước thái độ này. Nhưng bà không để ông kịp lên tiếng, mà quay sang ông và kêu lên: “Mong ngài đừng giận tôi; tôi không đời nào muốn làm phật lòng ngài đâu, thưa ngài; nhưng thực tình, tôi không thể chịu nổi khi nghe người ta gọi cậu ấy như vậy.” “Tôi buộc phải nói, thưa bà,” Allworthy nói với giọng rất trang nghiêm, “tôi lấy làm ngạc nhiên đôi chút khi nghe bà bênh vực một kẻ mà bà chẳng hề quen biết một cách nhiệt tình đến vậy.” “Ôi! Tôi có quen cậu ấy, thưa ông Allworthy,” bà đáp, “thực sự là tôi quen; tôi sẽ là kẻ vô ơn nhất trong số những kẻ vô ơn nếu chối bỏ điều đó. Ôi! Cậu ấy đã cứu mạng mẹ con tôi; tất cả chúng tôi có lý do để cầu phúc cho cậu ấy suốt đời.—Và tôi cầu xin Thiên Chúa ban phước cho cậu ấy, đồng thời hoán cải tâm can của những kẻ thù ác độc. Tôi biết, tôi nhận ra, tôi thấy rằng cậu ấy có những kẻ như thế.” “Bà làm tôi càng ngạc nhiên hơn nữa, thưa bà,” Allworthy nói; “chắc là bà đang ám chỉ người khác rồi. Thật không thể tin được là bà lại mang ơn sâu nặng đến vậy đối với kẻ mà cháu tôi vừa nhắc tới.” “Quá chắc chắn là đằng khác,” bà đáp, “tôi mang ơn cậu ấy với tình cảm lớn lao và ân cần nhất. Cậu ấy chính là ân nhân cứu mạng của mẹ con tôi. Xin ngài hãy tin tôi, cậu ấy đã bị vu oan, bị vu oan một cách trầm trọng trước mặt ngài; tôi biết là như vậy, nếu không thì ngài, người mà tôi biết là hiện thân của lòng nhân hậu và danh dự, đã chẳng thốt lên những lời khinh miệt gọi cậu ấy là ‘tên kia’ sau biết bao điều tốt đẹp và ân cần mà tôi từng nghe ngài dành cho đứa trẻ bất hạnh tội nghiệp này.—Quả thật, người bạn tốt nhất của tôi ơi, cậu ấy xứng đáng được ngài gọi bằng một cái tên tử tế hơn thế, nếu ngài được nghe những lời tốt đẹp, ân cần và biết ơn mà tôi từng nghe cậu ấy thốt ra về ngài. Cậu ấy chưa bao giờ nhắc đến tên ngài mà không kèm theo một sự sùng kính nào đó. Ngay tại căn phòng này, tôi đã từng thấy cậu ấy quỳ gối, khẩn cầu mọi ơn phước của thiên đường đổ xuống đầu ngài. Tôi yêu đứa con út của mình thế nào thì cậu ấy còn yêu ngài hơn thế.”

Blifil bèn nói với một nụ cười nhếch mép đầy ác ý — nụ cười mà ma quỷ thường dùng để đánh dấu những kẻ được nó sủng ái nhất: “Bây giờ thì con đã thấy, thưa bác, bà Miller thực sự quen biết hắn ta. Con đoán là bác sẽ thấy bà ấy không phải là người duy nhất trong số những người quen của bác mà hắn ta đã làm cho mất mặt đâu. Còn về thanh danh của con, qua một vài bóng gió mà bà ấy vừa ném ra, con nhận thấy hắn ta đã ba hoa rất nhiều, nhưng con tha thứ cho hắn.” “Và xin Chúa hãy tha thứ cho cậu, thưa cậu!” bà Miller nói; “tất cả chúng ta đều có đủ tội lỗi để cần đến sự tha thứ của Ngài.”

“Xin lỗi bà, bà Miller,” ông Allworthy nói, “tôi không thể coi thái độ vừa rồi của bà đối với cháu tôi là có thiện chí đâu; và tôi xin đảm bảo với bà rằng, mọi lời lăng mạ mà bà ném vào nó chỉ xuất phát từ kẻ tồi tệ nhất mực kia, và nếu có thể thì chúng chỉ càng làm tôi thêm phẫn nộ với hắn mà thôi: vì tôi phải nói cho bà biết, thưa bà Miller, thanh niên đang đứng trước mặt bà đây từ trước đến nay vẫn luôn là người nhiệt tình nhất lên tiếng bênh vực cho kẻ vô ơn mà bà đang hết lòng che chở. Điều này, khi nghe chính miệng tôi nói ra, chắc chắn sẽ khiến bà phải kinh ngạc trước sự đê hèn và vô ơn tột độ đó.”

“Ngài đã bị lừa dối rồi, thưa ngài,” bà Miller đáp; “cho dù đó có là những lời trăn trối thốt ra từ đôi môi tôi đi nữa, tôi vẫn khẳng định rằng ngài đã bị lừa dối; và tôi xin nhắc lại một lần nữa, xin Chúa hãy tha thứ cho những kẻ đã lừa gạt ngài! Tôi không dám nhận là thanh niên ấy không có khuyết điểm nào; nhưng tất cả đều là những bồng bột của tuổi trẻ; những lầm lỗi mà cậu ấy hoàn toàn có thể — vâng, tôi tin chắc là cậu ấy sẽ — từ bỏ, và giả sử cậu ấy không bỏ được đi chăng nữa, thì chúng vẫn bị lu mờ hoàn toàn trước một trái tim nhân hậu, dịu dàng và thành thực nhất mà một con người từng được ban tặng.”

“Quả thật, bà Miller,” ông Allworthy nói, “nếu chuyện này được kể lại về chính bà, tôi đã chẳng thể tin nổi.” “Thực sự là thế, thưa ngài,” bà đáp, “ngài sẽ tin mọi điều tôi vừa nói, tôi chắc chắn ngài sẽ tin; và khi ngài nghe xong câu chuyện mà tôi sắp kể (vì tôi sẽ kể hết cho ngài nghe), ngài sẽ chẳng những không phật ý mà còn phải thừa nhận (tôi hiểu rõ sự công minh của ngài) rằng tôi sẽ là kẻ hèn hạ và vô ơn nhất nếu tôi hành xử khác đi so với những gì tôi đã làm.”

“Được rồi, thưa bà,” ông Allworthy nói, “tôi rất sẵn lòng lắng nghe bất kỳ lời bào chữa hợp lý nào cho một thái độ mà, tôi phải thú nhận là, tôi thấy rất cần phải được bào chữa. Và bây giờ, thưa bà, xin vui lòng để cháu tôi tiếp tục câu chuyện của nó mà không bị ngắt lời. Nó đã không đời nào mở đầu một vấn đề tầm phơ tầm phào bằng một lời nói đầu như vậy đâu. Có lẽ chính câu chuyện này sẽ chữa khỏi sự hiểu lầm của bà đấy.”

Bà Miller ra hiệu tuân lệnh, rồi ông Blifil bèn bắt đầu như sau: “Con chắc chắn rằng, thưa bác, nếu bác không thấy cần phải phẫn nộ trước cách đối xử tồi tệ của bà Miller, thì con hoàn toàn có thể tha thứ cho những gì chỉ ảnh hưởng đến riêng con. Con chỉ nghĩ rằng lòng tốt của bác không đáng phải nhận lấy sự sỉ nhục này từ tay bà ấy.” “Thế đấy con,” ông Allworthy nói, “nhưng sự việc mới này là gì? Gần đây hắn đã làm gì rồi?” “Chuyện là,” Blifil kêu lên, “bất chấp tất cả những gì bà Miller vừa nói, con rất tiếc khi phải kể lại, và lẽ ra bác sẽ không bao giờ được nghe điều này từ con, nếu như đó không phải là một chuyện không thể giấu giếm được trước toàn thiên hạ. Tóm lại là hắn đã giết một người; con không dám dùng từ sát hại — vì có lẽ luật pháp không khép tội hắn như vậy, và con cũng mong mọi chuyện tốt đẹp nhất sẽ đến với hắn.”

Allworthy tỏ vẻ bàng hoàng, làm dấu thánh; rồi quay sang bà Miller, ông kêu lên: “Nào, thưa bà, bây giờ thì bà nói sao đây?”

“Thưa ngài, tôi xin nói thế này,” bà đáp, “rằng chưa bao giờ trong đời tôi lại cảm thấy lo lắng đến thế; nhưng nếu sự việc đó là thật, tôi tin chắc rằng người kia, bất kể là ai đi chăng nữa, mới chính là kẻ có lỗi. Chúa mới biết rõ trong cái thị trấn này có biết bao kẻ chuyên nghề khiêu khích các chàng trai trẻ. Sẽ chẳng có gì ngoài sự khiêu khích tột độ mới có thể xúi giục được cậu ấy; bởi vì trong số tất cả những quý ông từng trọ trong nhà tôi, chưa bao giờ tôi thấy ai ôn hòa hay ngọt tính bằng cậu ấy. Cậu ấy được yêu mến bởi tất cả mọi người trong nhà, và cả những ai từng đặt chân đến đây.”

Trong lúc bà đang tuôn một tràng như thế, một tiếng đập cửa dữ dội đã cắt ngang cuộc trò chuyện của họ, khiến bà không thể nói thêm được nữa cũng như chẳng nhận được câu trả lời nào; bởi vì đinh ninh rằng đó là khách đến thăm ông Allworthy, bà vội vã lui ra, dắt theo cả đứa con gái nhỏ có đôi mắt đỏ hoe vì sưng húp sau khi nghe tin dữ về Jones — người vẫn thường gọi cô bé là vợ bé của mình, không chỉ tặng cho cô bé rất nhiều đồ chơi mà còn dành cả hàng giờ liền để tự mình chơi đùa cùng cô bé.

Một số độc giả có lẽ sẽ cảm thấy thú vị với những chi tiết tỉ mỉ này — khi thuật lại chúng, chúng tôi đang noi theo tấm gương của Plutarch, một trong những bậc thầy xuất sắc nhất trong số những sử gia đồng nghiệp của chúng tôi; và những ai thấy chúng có vẻ vụn vặt, chúng tôi hy vọng ít ra họ cũng sẽ châm chước cho, bởi vì chúng tôi chẳng bao giờ dài dòng văn tự trong những dịp như thế này.