Cái kết sẽ chóng vánh, dữ dội

Đó là những gì mà Brady O’Donnel mường tượng về khoảnh khắc cuối cùng của đời mình. Kể từ khi còn rất nhỏ, anh đã tin rằng mình sẽ chết sớm, và trong đau đớn. Thường thường, một dự cảm kiểu này sẽ biến mất ở tuổi thiếu niên, nhưng đối với Brady, nó vẫn ám ảnh dai dẳng.

Thi thoảng, nó đột ngột trỗi dậy, thường là sau khi xem một bộ phim, lúc danh sách đoàn làm phim xuất hiện, và những cái tên màu trắng đầu tiên bắt đầu chạy trên phông đen màn hình.

Brady là một trong những tín đồ xi nê nhạy cảm, dễ bị ảnh hưởng bởi những bộ phim dài, chúng khiến tâm hồn anh trở nên dễ bị sai khiến. Không biết bao lần anh rời khỏi một buổi chiếu phim trong tâm trạng bị kích động hay trái lại là xáo trộn?

Hôm đó, Brady vừa xem lại Casablanca. Đôi tình nhân say mê ấy, mối tình hão huyền ấy. Cuộc chia tay trên lối ra tàu bay cùng câu nói cuối cùng, xứng đáng được xếp vào viện bảo tàng các đoạn kết trong điện ảnh cùng hàng với công dân Kane. Một cảm giác gần như thần bí ngay lập tức làm sống lại trong anh vẫn niềm tin ấy: Mình sẽ chết trẻ và đó sẽ là một cái chết thảm khốc.

Điều gì khiến Brady luôn nghĩ như vậy?

Một cái kết phim buồn chắc hẳn thường có những tác động kỳ lạ lên tâm lý con người. Brady từng thường xuyên để ý thấy điều này, chỉ cần đi xem một tập James Bond là có thể thấy giới mày râu ưỡn căng ngực thế nào mỗi khi ra khỏi phòng chiếu, hay những bộ phim của Meg Ryan đã làm cho đôi mắt các bà các cô trở nên long lanh ra sao khiến trên môi họ phải nở những nụ cười lạ lùng: vừa hy vọng vừa cam chịu; trong khi một bộ phim thú vị của Woody Allen lại khiến người ta vui vẻ và trở thành chủ đề tranh luận giữa bạn bè.

Với Brady, lúc này mọi việc đã khác, anh không còn đủ thời gian để chạy theo các bộ phim và khi loạt cụm rạp ngày càng trở nên phổ biến và thay thế cho phòng chiếu truyền thống đầy quyến rũ của khu phố, dần dần, anh không còn quay lại các rạp chớp bóng nữa.

Anh đã thu xếp hang ổ cho mình.

Brady đã biến một phần căn xưởng rộng lớn tại Brooklyn của mình thành phòng chiếu phim cá nhân. Đó là một nhà kho cũ với những căn phòng dài và rộng, hai bên hông nhà là những cửa sổ cao hình vòng cung nhọn và Brady chiếm trọn tầng trên cùng. Để vào được hang ổ của anh, phải nâng một cửa thang máy chở hàng nặng trịch lên. Ngay sau cửa ra vào là một phòng làm việc rộng rãi, nơi một bước chân nhỏ nhất cũng phát ra tiếng vang, và ngay cả vào mùa mát, anh cũng phải mặc áo len bởi thật khó để có thể sưởi ấm căn phòng.

Vậy nhưng trong con mắt Brady, nơi đây vẫn thật tuyệt vời rộng rãi và tiện nghi. Một đại bản doanh hoàn hảo với một phóng viên tự do.

Bàn làm việc nằm ở vị trí trung tâm: một mặt bàn dài kê trên mấy chân giá nơi đựng các loại bản đồ, sổ sách; một giá vẽ; một góc dành cho những tấm ảnh; bàn máy với máy tính, máy scan, máy in và nhiều thứ máy ồn ào khác; vài giá để đồ lặt vặt dài dằng dặc. Tại một góc phòng là góc giải trí nơi Brady đã nhiều lần ở lại qua đêm: ghế bành, ghế xô pha, rồi một góc bếp và cuối cùng ngự trên cao là một chiếc ghi ta điện tử. Trong một căn phòng có thể tạo ra những tiếng vang lớn như thế này, Brady thường vặn to âm li và chơi đàn hàng giờ trong những tiếng vọng tự nhiên, thay thế cho tiếng vang tạo ra từ pedal điện tử.

Phía cuối phòng, giữa các tấm áp phích quảng cáo phim khổ lớn là cánh cửa màu đen mở ra một căn phòng tối, được phủ vải dán tường màu tím, trong đó đặt một hàng ghế cũ sờn và cáu bẩn mà anh đã nhặt về khi phòng chiếu phim ưa thích nhất của mình bị đóng cửa. Một màn hình trắng, dài hơn ba mét, chiếm trọn mảng tường phía cuối căn phòng, và khung cảnh được hoàn tất bằng vài chiếc loa hộp treo tường. Chắc chắn Brady không phải là tín đồ của điện ảnh kỹ thuật số, vốn rất chân thật nhưng nhạt nhẽo, anh vẫn luôn nhớ tới ma lực của những thước phim xenluloit, tuy nhiên đây là điều phải chấp nhận khi muốn mang điện ảnh về nhà.

Trưa thứ Năm hôm đó, Brady tắt chiếc máy chiếu đang kêu u u ở cuối phòng rồi đóng cánh cửa lại phía sau lưng. Sự lạnh lẽo trong căn xưởng cuối cùng cũng lôi anh ra khỏi niềm say mê của một khán giả. Anh đặt đĩa DVD xuống giữa chồng bách khoa toàn thư và băng video cũ rồi đến đứng trước một cửa sổ.

Chiếc lò sưởi phát ra những tiếng ùng ục ẩm ướt. Năm nay cái lạnh dữ dội của mùa đông đến sớm. Tuyết vẫn chưa rơi nhưng sớm muộn gì rồi cũng tới. Tháng Mười hai năm 2000, New York đã vượt qua những biến cố chưa từng có từ hàng nghìn năm nay, trái ngược với mấy lời tiên đoán hoang tưởng của những người thuyết giáo tại Quảng trường Thời đại, tuy nhiên, các mùa trong năm cũng có phần xê dịch, khiến người ta nghĩ rằng thế giới vẫn chưa thực sự bình an và vô sự vượt qua thời kỳ khó khăn.

Khuôn mặt Brady phản chiếu trên cửa kính. Viền quanh là bóng tòa tháp Skyline của Manhattan, đôi mắt anh trũng xuống thành hai hốc đen, xung quanh là những nếp hằn rõ nét, trông giống hệt miệng núi lửa trên các thiên thạch. Đôi mắt không thể hiện bất cứ một xúc cảm nào, giống như mọi thứ đang diễn ra ở nơi khác, từ sâu bên trong, tại địa điểm bí mật của một thế giới ngầm mà người ta chẳng thể phát hiện ra điều gì bề mặt của nó. Đôi môi mỏng, bị che khuất bởi bộ ria mới mọc, hai má lúm đồng tiền không rõ nét, tóc dài và tối màu. Brady không có được vẻ bề ngoài của một người đàn ông đẹp theo những tiêu chuẩn thẩm mỹ của các tạp chí tại Quả táo lớn[1] ngược lại, anh có được sự tự tin ấn tượng, đầy lôi cuốn.

Anh thuộc kiểu người luôn đứng thẳng, không bước rón rén nhút nhát mà chinh phục mặt đất bằng từng bước chân vững chãi, khẳng định sự hiện diện của mình, kiểu người có thể đi xuyên qua đám đông và khiến mọi người cảm thấy tránh đường thì tốt hơn là ngăn cản.

Từ khi bước sang tuổi bốn mươi, mỗi lần Brady lên tiếng, sự im lặng nhanh chóng được thiết lập, và đã rất nhiều lần anh nghe bạn bè xung quanh nói rằng anh khiến người ta phải nể.

“Cậu tạo cảm giác cậu luôn tin vào bản thân!” mọi người nói, “Không phải là tự phụ, mà đúng hơn là kiểu người siêu-bình-thản-đến-độ-khó-mà-tác-động-được. Cảm tưởng như cậu chẳng sợ cái gì bao giờ vậy.”

Cảm tưởng.

Ở một khía cạnh nào đó, Brady không hề phản đối chân dung này: năm tháng đã tạo cho anh một vẻ bề ngoài vững vàng. Những gì anh thực sự cảm thấy ẩn sâu dưới lớp biểu bì mà những nếp nhăn càng khiến nó trở nên bí hiểm hơn. Những gì diễn ra phía bên dưới ấy chỉ liên quan đến mình anh. Vô cùng dễ bị tác động. Trước những cảm xúc ‘giả tạo’.

Những cảm xúc trong điện ảnh, đơn giản hơn nữa là những cảm xúc trong trò chơi của con người, vốn thích thú với việc vạch trần, lừa dối, thao túng nhau.

Brady không cảm nhận được nhiều từ cuộc sống thường nhật anh không phải kiểu người hét lên “Ôi Chúa ơi!” khi nghe thông báo về cái chết của một đứa trẻ. Tim anh không hề đổi nhịp khi bị cảnh sát yêu cầu dừng xe trên phố để kiểm tra giấy tờ, anh coi tất cả những điều đó chỉ như một loại thông tin được não ghi nhận lại mà không để nó lọt qua màng lọc của cảm xúc. Điều khiến anh thực sự phấn khích nằm ở chỗ khác. Trong những trò chơi. Điều có thể tác động đến anh chính là một chút phóng túng.

Từ những năm học đại học, Brady bắt đầu coi con người như những sinh vật vừa mới tiến hóa đang diễn một vở kịch đầy nguyên tắc chọn lọc và ngặt nghèo. Các quy tắc ứng xử, sự khôn khéo đúng mực, sự giả dối trong các mối quan hệ, chủ nghĩa hòa bình, sự chung thủy, hôn nhân, sự cần thiết phải sinh con đẻ cái, hay các loại tôn giáo. Tất cả đều bị anh gạt đi cả lượt.

Điều này đã biến anh thành một sinh viên cá biệt, không được số đông đánh giá cao nhưng lại được số còn lại tôn sùng. Anh chỉ nói những điều mình nghĩ, chẳng bao giờ lúng túng tìm cách diễn đạt nếu điều đó là không cần thiết, anh quyến rũ một cô gái ngay khi cô ta khiến anh thích thú mà không cần phải để ý xem mình đang có mối quan hệ nào khác hay không - Brady cho rằng động từ yêu luôn được chia một cách bất biến ở số nhiều. Anh là một người hoàn toàn vô thần, một người điềm tĩnh sẵn sàng chiến đấu khi cho rằng cần phải đến mức đó. Bạo lực, với anh, được coi như chiếc van điều chỉnh cuộc sống trong xã hội. Quá nhiều cái tôi cùng chung sống sẽ không thể hòa hợp nếu thiếu một liều bạo lực phù hợp nhằm điều chỉnh vị trí của mỗi người. Một thứ bạo lực được kiểm soát, và chỉ dừng lại việc kẻ bị trị bị hạ nhục.

Giữa cuộc xung đột mà ai cũng chỉ muốn bảo vệ lợi ích của bản thân này, Brady phát hiện ra niềm đam mê đối với kịch. Anh say mê các buổi học diễn, trong những buổi ấy anh khẳng định sự hiện diện mang tính đả kích của mình bằng cách chế giễu sự nghiệp dư hay vây dồn tài năng của một vài người khác.

Khi gặp phải những đối tượng biết cách diễn trong các mối quan hệ với kẻ khác, Brady hoàn toàn ngã gục. Điều đó xảy ra với mối tình đầu tiên thực sự mãnh liệt của anh, với người đàn bà mà anh không thể biết được cô nàng chân thành hay đang diễn kịch. Điều phức tạp đó đã hoàn toàn chinh phục anh và biến anh thành chàng trai chung thủy trong vòng vài tháng. Cho tới khi trò chơi của cô nàng kết thúc, lớp phấn hóa trang trôi đi và sự thật được lộ ra, khiến anh thôi không cảnh giác.

Qua thời gian, Brady đã thay đổi rất nhiều, chừng mực hơn, con người trưởng thành là anh trở nên vào khuôn khổ hơn nhưng vẫn giữ lại những suy nghĩ riêng. Anh vào lúc này có một cái nhìn hài hước, và chẳng chối bỏ điều gì nếu đó là suy nghĩ thật của mình, ngay cả khi đã cưới vợ và đã thề là sẽ chung thủy, ngay cả khi anh đã chấp nhận giả dối trong nghề nghiệp, bởi đó là quy định tối cao để có thể sống sót ở New York. Tuy vậy anh vẫn tiếp tục phân biệt giữa những trò hề của con người - cuộc sống hàng ngày được rập khuôn trong những luật lệ thái quá - với những vở kịch thú vị mà họ rút ra từ đó. Anh thích mê khi bắt gặp những người đang thủ một vai diễn nào đó và che giấu con người thật của mình dưới nhiều lớp ngụy trang: những kẻ quyến rũ, trêu chọc, hay công nhiên điều khiển người khác, những kẻ mà với họ anh phải chú ý gấp đôi thì mới có thể giữ thế ngang hàng. Những loại người này khiến Brady thấy thích thú và cho anh cảm giác mình đang sống. Một cách mãnh liệt.

“Sẽ phải tiến hành một màn phân tích tâm lý chết tiệt đây,” anh thì thầm với bóng của chính mình.

Brady đến bên bàn làm việc, cầm một chiếc thẻ dính đầy máu khô lên: là một bằng lái. Trên đó, vẫn có thể nhìn rõ khuôn mặt của một phụ nữ trẻ đẹp.

Một miếng vảy màu nâu nhạt rời ra khỏi vỏ nhựa bọc ngoài và rơi xuống tấm lót tay bằng da.

Anh lại giam mình trong tình trạng này chính là vì cô. Để tự chất vấn bản thân.

Để chạy trốn khỏi những gì đã xảy ra.

Suy cho cùng, anh có lương tâm hay không?

Brady nuốt nước bọt, không thể quyết định.

Mình có nên đến đồn cảnh sát không?

Anh hít một hơi dài.

Cô ta đã chết.

Anh nhắm mắt lại, để thoát khỏi căn phòng này, thoát khỏi thực tại, để chui vào trong con người mình, tận sâu thẳm, nơi thiếu vắng thứ ánh sáng đem đến cảm giác yên lòng.

Bóng đêm của chính anh.

❀ ❀ ❀

[1] , Big Apple, là tên gọi khác của thành phố New York, Mỹ, rất phổ biến vào những năm 1920.