28

Tầm quan trọng của biết cách ngã

(Đại học Burrows, Massachusetts, 1998-2002)

“Harry, nếu chỉ được giữ lại một bài học, thầy sẽ giữ lại bài học gì?

– Thầy muốn hỏi anh câu đó.

– Là em, em sẽ giữ lại bài học về tầm quan trọng của biết cách ngã.

– Thầy hoàn toàn đồng ý với anh. Đời là cú trượt dài, Marcus ạ. Điều quan trọng nhất là phải biết cách ngã.”

Năm 1998, ngoài sự kiện những đợt bão tuyết lớn làm tê liệt cả Bắc Mỹ và một phần Canada khiến hàng triệu người bất hạnh sống trong tăm tối suốt nhiều ngày, còn có cuộc gặp gỡ của tôi với Harry. Mùa thu năm đó, rời khỏi trường Felton, tôi bắt đầu hòa nhập vào cuộc sống trong khu ký túc xá của trường đại học Burrows, bao gồm những công trình và những tòa nhà được xây dựng trước và từ thời nữ hoàng Victoria, bao bọc xung quanh là những thảm cỏ được chăm sóc rất tỉ mẩn. Tôi được phân một phòng ở khu phía Đông của ký túc xá, chung phòng với cậu sinh viên Jared gầy giơ xương nhưng rất dễ thương đến từ Idaho. Jared là một thanh niên Da Đen tốt bụng đeo kính cận. Cậu ấy rõ ràng là được thoát ra khỏi một gia đình khá độc đoán, lúc nào cũng cảm thấy rất sợ sệt trước sự tự do mới của mình, luôn miệng hỏi không biết có được phép hay không. “Tớ có được phép ra ngoài mua một lon coca không nhỉ? Tớ có được phép về ký túc xá muộn hơn 22 giờ không nhỉ? Tớ có được phép mang đồ ăn vào phòng ngủ không nhỉ? Tớ có được phép nghỉ học khi bị ốm không nhỉ?” Lúc nào tôi cũng trả lời cậu ta rằng kể từ sau khi sửa đổi luật lần thứ 13, tức luật hủy bỏ chế độ nô lệ, thì cậu ta có quyền làm bất kì điều gì mà cậu ta muốn. Mặt mày cậu ta rạng rỡ hẳn lên vì vui sướng.

Jared có hai điều ám ảnh: học bài và gọi điện thoại về thông báo cho mẹ rằng mọi việc đều tốt đẹp. Về phía tôi, tôi chỉ có mỗi một điều ám ảnh thôi: đó là trở thành nhà văn nổi tiếng. Tôi dành toàn bộ thời gian để viết bài cho tờ tạp chí của trường đại học, nhưng tờ tạp chí này chỉ thỉnh thoảng đăng bài của tôi, mà lại chỉ đăng ở các vị trí xấu nhất, Xen giữa những mục quảng cáo của các doanh nghiệp địa phương chả ai thèm quan tâm: Nhà in Lukas, Thông hút bể phốt Forster, Hiệu làm đầu Francois hay Hoa tươi Julie. Tôi thấy tình hình này thật tồi tệ và bất công. Thật ra mà nói, kể từ khi nhập học, tôi luôn phải đối đầu với sự cạnh tranh khốc liệt của một sinh viên Da Đen tên là Dominic Reinhartz, sinh viên năm ba, được trời phú cho một tài năng viết lách đặc biệt nên cạnh anh ta, tôi chỉ là chiếc bóng mờ nhạt. Anh ta giành được tất cả mọi vinh dự vẻ vang của tờ tạp chí. Cứ mỗi một số báo ra đời, tôi lại không tránh khỏi ngạc nhiên khi ở thư viện người ta dùng những lời lẽ vô cùng thán phục bàn luận về các chủ đề anh ta đưa ra. Người duy nhất ủng hộ tôi một cách trung thành nhất là Jared: cậu ấy say mê đọc các đoạn tin ngay từ khi tôi viết xong, và sau đó lại say mê đọc lại khi nó được xuất hiện trên tờ tạp chí. Lúc nào tôi cũng tặng cậu ta một cuốn, nhưng Jared cứ khăng khăng một mực đòi trực tiếp đến văn phòng tạp chí để trả hai đô la đúng theo giá bán, hai đô là số tiền chính cậu ta phải cực nhọc dọn vệ sinh trường suốt hai ngày cuối tuần mới kiếm được. Tôi nghĩ thực sự Jared vô cùng thán phục tôi. Cậu ấy thường nói với tôi: “Marcus, cậu là một thiên tài, Marcus ạ … Cậu ở nơi xó xỉnh Burrows, Massachusetts này làm đếch gì cơ chứ, hả?” Vào một tối mùa hè mát mẻ, chúng tôi nằm dài trên thảm cỏ trong khuôn viên trường vừa uống bia vừa ngắm bầu trời trong xanh, thì Jared hỏi, không biết chúng tôi có được phép giẫm lên cỏ vào ban đêm không. Sau đó cậu ta kêu lên khi thấy một ngôi sao đổi ngôi:

– Ước điều gì đi, Marcus! Ước đi!

– Tớ ước chúng mình đều sẽ thành công trong cuộc sống, tôi trả lời. Thế sau này cậu muốn làm gì hả Jared?

– Tớ chỉ muốn làm người tốt thôi, Marc ạ, thế còn cậu?

– Tớ muốn trở thành nhà văn lớn, có thể bán hàng triệu, hàng triệu cuốn sách.

Cậu ta trợn tròn mắt lên. Tôi thấy đôi đồng tử của cậu ta sáng lấp lánh trong đêm như hai vầng trăng.

– Tất nhiên là cậu sẽ làm được, Marc ạ. Cậu là thằng rất có tài!

Nhưng tôi tự nhủ rằng một ngôi sao đổi ngôi có thể được coi là đẹp đấy, nhưng ngôi sao đó sợ phải tỏa sáng nên luôn đào tẩu càng xa càng tốt. Hơi hơi giống như tôi vậy.

Jared và tôi không bao giờ vắng mặt ngày thứ Năm khi có các buổi học của một trong những nhân vật trung tâm của trường đại học: nhà văn Harry Quebert. Harry Quebert là người đàn ông cực kì ấn tượng với uy tín và nhân cách đặc biệt, một giảng viên khác hẳn các giảng viên khác, được sinh viên yêu quý và đồng nghiệp kính trọng. Ông là người có sức ảnh hưởng lớn ở Burrows, tất cả mọi người đều lắng nghe và tôn trọng các ý kiến của ông, không chỉ bởi vì ông là Harry Quebert, là NHÀ VĂN Harry Quebert, cây bút xuất sắc của nước Mỹ, mà còn bởi vì ông có dáng người to cao vạm vỡ, vẻ thanh lịch tự nhiên và giọng nói vừa trầm ấm vừa truyền cảm. Trên các hành lang của trường đại học và trên các lối đi trong khu kí túc xá sinh viên, ai ai cũng đều quay lại chào Harry khi ông đi qua. Sự nổi tiếng của Harry rất lớn: sinh viên trong trường ai cũng biết ơn ông vì đã hi sinh thời gian cho cái trường đại học nhỏ đến thế, ai cũng ý thức được rằng chỉ cần một cú điện thoại thì thầy Harry cũng sẽ có vị trí ở những nơi uy tín nhất đất nước. Hơn nữa, thầy Harry là người duy nhất trong toàn bộ đội ngũ giáo viên của trường giảng bài ngay tại giảng đường chính mà bình thường chỉ dùng để tổ chức lễ trao bằng tốt nghiệp hoặc làm sân khấu cho các dịp biểu diễn.

Năm 1998 cũng là năm xảy ra sự kiện Lewinsky[1]. Năm 1998, là năm luận bàn về con chim của tổng thống, trong năm đó cả nước Mỹ kinh hoàng phát hiện những hành vi tình dục đồi trụy xảy ra ngay cả ở cơ quan cấp Nhà nước cao nhất liên bang, theo đó Ngài Tổng thống đáng kính của chúng ta buộc phải đứng trước toàn thể quốc gia tỏ thái độ ân hận vì để cho cô thực tập sinh mẫn cán và trung thành liếm lép những bộ phận cơ thể đặc biệt của mình. Là một chủ đề buôn dưa lê thú vị nên sinh viên nào cũng nói đến: ở trong khu ký túc xá, tất cả mọi người chỉ nói đến chuyện này và ngây thơ đoán già đoán non xem điều gì sẽ xảy đến với vị Tổng thống của chúng tôi.

Một sáng thứ Năm cuối tháng Mười, Harry Quebert đã nhập đề bài giảng của mình theo cách như thế này: “Các anh các chị sinh viên thân mến, tất cả chúng ta đều đang rất kích động trước sự việc vừa diễn ra tại Washington, đúng không? Vụ Lewinsky… Các anh chị lưu ý cho tôi một điều rằng kể từ thời của George Washington, người ta đã thống kê được rằng trong toàn bộ lịch sử nước Mỹ của chúng ta, có hai lí do khiến một nhiệm kì tổng thống kết thúc: hoặc là người vô dụng nổi tiếng như Richard Nixon hoặc là qua đời. Tính cho đến tận ngày hôm nay, có tất cả chín vị Tổng thống đã kết thúc nhiệm kì do một trong hai nguyên nhân này: Nixon thì từ chức còn tám vị khác thì đã qua đời, một nửa trong số người chết là do bị ám sát. Nhưng bây giờ, xuất hiện thêm nguyên nhân thứ ba được cho vào danh sách, đó là việc kích dục bằng miệng. Quan hệ bằng miệng, con c. , bú liếm, mút mát. Mỗi người chúng ta đều tự hỏi liệu vị Tổng thống hùng mạnh của chúng ta, khi quần tụt xuống đến đầu gối, có còn là vị Tổng thống hùng mạnh nữa hay không. Bởi vì tình dục và đạo đức là những điều say mê của toàn nước Mỹ. Nước Mỹ là thiên đường của dương vật. Các anh chị sẽ thấy, chỉ vài năm nữa thôi, sẽ không ai còn nhớ Ngài Clinton đã vực dậy nền kinh tế thảm thương của chúng ta, đã lãnh đạo một cách tài tình mặc dù Đảng Cộng hòa chiếm đa số trong Nghị viện, hay đã bắt tay với ông Rabin và ông Arafat. Thế nhưng, ai ai cũng sẽ nhớ vụ bê bối với Lewinsky, bởi vì, thưa quý anh quý chị, con c. sẽ được in đậm trong trí nhớ. Còn gì nữa! Vị Tổng thống của chúng ta cũng thích thỉnh thoảng được bơm căng cái mẩu nơ ấy lên. Thế thì đã sao? Ông không phải là người duy nhất thích làm vậy. Còn ai trong giảng đường này cũng thích điều đó nào?”

Nói đến đây, Harry dừng lại và nhìn chăm chú vào cử tọa. Im lặng thật lâu: phần lớn sinh viên cúi gằm mặt xuống ngắm giầy. Jared ngồi cạnh tôi thậm chí còn nhắm mắt lại để tránh cái nhìn của thầy. Còn tôi, tôi giơ tay lên. Tôi ngồi ở hàng ghế đầu tiên. Thầy Harry, chỉ tôi và nói dõng dạc :

– Mời bạn đứng dậy, anh bạn trẻ. Hãy đứng lên cho tất cả nhìn rõ và nói cho chúng ta biết một cách chân thực nhất những gì anh nghĩ về chuyện này?

Tôi kiêu hãnh đứng hẳn lên ghế.

– Thưa thầy, em tên là Marcus Goldman, em rất thích cái tẩu và em rất thích được hút tẩu. Cũng giống như vị Tổng thống của chúng ta vậy.

Harry kéo cặp kính đọc sách trễ xuống, nhìn tôi với vẻ khoái trí. Sau này thầy thổ lộ với tôi: “Ngày hôm đó, khi nhìn thấy anh, Marcus, chàng trai đầy kiêu hãnh có cơ thể khỏe khoắn đứng trên ghế, tôi nghĩ thầm: Chúa ơi, thật là một người đàn ông tuyệt vời”. Nhưng vào lúc đó, thầy Harry chỉ đơn giản nói rằng:

– Hãy nói cho chúng ta biết, chàng trai: anh muốn được con trai hay con gái mút tẩu?

– Con gái, thưa thầy Quebert. Em là người yêu thích tình dục khác giới chân chính và là công dân Mỹ chân chính. Cầu Chúa ban phước cho Tổng thống của chúng ta, cho tình dục và cho nước Mỹ.

Cả cử tọa quá đổi bất ngờ, phá lên cười và vỗ tay rầm rầm. Harry rất vui. Thầy giảng giải cho tất cả các bạn trong lớp:

– Các anh chị sẽ thấy, từ bây giờ không còn ai nhìn chàng trai tội nghiệp này như trước nữa. Tất cả đều sẽ nói rằng: hắn là một tên bẩn thỉu chỉ thích được mút mát. Tài năng của anh ta sẽ chẳng còn quan trọng gì nữa, phẩm chất của anh ta cũng chẳng còn quan trọng gì nữa, anh ta sẽ mãi mãi chỉ là “Cái Tẩu” mà thôi. (Rồi thầy lại quay về phía tôi). Thưa anh Tẩu, vậy anh có thể cho chúng tôi biết tại sao anh lại thổ lộ cho chúng tôi những điều kín đáo như vậy trong khi những người bạn học của anh giữ im lặng?

– Thưa thầy Quebert, tại vì ở thiên đường của dương vật thì tình dục có thể làm thầy mất sạch nhưng cũng có thể làm thầy thăng thiên lên đỉnh cao chót vót. Giờ đây khi mà cả lớp đều hướng về phía mình, thì mình vui mừng thông báo với các bạn rằng hiện mình đang viết rất nhiều bài hay đăng trên tờ tạp chí của trường đại học, tạp chí được bán với giá chỉ có 5 đô la một cuốn ngay tại lối vào của giảng đường này.

Kết thúc buổi học, thầy Harry đến gặp tôi ở lối ra của giảng đường. Còn các bạn cùng lớp tôi ngày hôm đó đã mua sạch chỗ tạp chí tồn kho. Thầy Harry mua nốt của tôi cuốn cuối cùng.

– Anh bán được bao nhiều quyển ngày hôm nay? Thầy hỏi tôi.

– Em bán hết tất cả số lượng em có , tức là 50 quyển. Thêm vào đó, các bạn ấy còn đặt mua tổng cộng đến cả trăm quyển, tất cả đều trả tiền trước. Em đã mua với giá 2 đôla một quyển và bán lại cho họ giá 5 đô la. Vậy là em vừa mới kiếm được 450 đô la. Ngoài ra, một thành viên của Ban giám hiệu vừa mới đề nghị em làm Tổng biên tập. Ông ấy nói là em vừa mới thực hiện được một cú quảng cáo ra trò cho cuốn tạp chí mà ông ta chưa bao giờ được chứng kiến. À, em suýt quên không kể, có hàng chục bạn gái đã để lại số điện thoại cho em. Thầy có lí, chúng ta đang ở thiên đường của dương vật. Sử dụng nó hợp lí là việc của mỗi người chúng ta.

Thầy mỉm cười và chìa tay ra cho tôi.

– Tôi là Harry Quebert, thầy tự giới thiệu.

– Thưa thầy, em biết thầy rồi ạ. Em là Marcus Goldman. Em ước mơ được trở thành nhà văn lớn như thầy. Em hi vọng thầy sẽ hài lòng về các bài viết của em đăng trên tạp chí.

Chúng tôi bắt tay nhau thật chặt rồi thầy nói với tôi:

– Marcus yêu quý, thầy tin chắc là anh sẽ tiến rất xa.

Thật ra thì ngày hôm đó, tôi chả tiến đi đâu xa hơn phòng làm việc của thầy Dustin Pergal, Trưởng khoa Văn học, người triệu tập tôi đến với thái độ rất tức giận.

– Này chàng trai, thầy nói với tôi bằng cái giọng mũi không hề điềm tĩnh đồng thời bấu tay chặt vào lưng ghế tựa.- Có phải hôm nay ngay chính giữa giảng đường, anh đã đề cập tới các vấn đề đồi trụy?

– Đồi trụy ạ? Hoàn toàn không ạ.

– Không phải là hôm nay trước mặt 300 bạn học, anh đã đề cao và ca ngợi lối quan hệ tình dục bằng miệng à?

– Thưa thầy, quả thực đúng là em đã có nói tới cái ống tẩu.

Ông giương mắt lên nhìn trời.

– Thưa anh Goldman, anh có thừa nhận đã sử dụng tất cả các từ Chúa, ban phước, tình dục, tình dục khác giới, tình dục đồng giới và nước Mỹ vào trong cùng một câu không?

– Em không nhớ chính xác câu em nói thế nào, nhưng đúng là có đầy đủ những cái đó.

Ông cố gắng trấn tĩnh, nói chậm rãi từng từ một

– Anh Goldman, anh có thể giải thích cho tôi biết thể loại câu tục tĩu nào có thể chứa đựng tất cả những từ ấy trong cùng một câu không?

– Ồ, thưa thầy, thầy cứ yên tâm, câu em nói hoàn toàn không hề tục tĩu. Em chỉ đơn giản cầu Chúa ban phước lành cho nước Mỹ, cho tình dục và tất cả những hoạt động thực tiễn mà nó có thể nảy sinh như quan hệ từ phía trước, từ phía sau, từ bên phải, từ bên trái, và từ tất cả các góc độ khác nữa, chắc thầy hiểu ý em muốn nói gì. Thầy biết đấy, người Mỹ chúng ta là một dân tộc thích cầu phước. Đó là văn hóa. Mỗi khi chúng ta hài lòng, chúng ta lại cầu phước.

Ông lại giương mắt lên nhìn trời.

– Có phải sau đó anh đã táo tợn mở ngay một điểm bán tạp chí của trường tại lối ra của giảng đường phải không?

– Thưa thầy, chính xác ạ. Nhưng đó là vì bất khả kháng mà em sẵn sàng giải thích ngay. Như thầy thấy đấy, em đã rất nỗ lực viết bài cho tạp chí, nhưng ban biên tập chỉ giới hạn các bài viết của em ở những vị trí quá xấu. Vậy nên em phải quảng cáo một chút, nếu không thì sẽ chẳng có ai đọc bài của em. Viết để làm gì nếu như chả ai đọc bài mình viết, có đúng không ạ?

– Thế các bài viết của anh có liên quan đến tình dục đồi trụy không?

– Hoàn toàn không, thưa thầy.

– Tôi muốn xem qua.

– Dạ, hoàn toàn được ạ. Năm đô la một cuốn ạ.

Ông Pergal tức điên lên.

– Anh Goldman! Tôi tin chắc là anh chưa nắm hết được tính nghiêm trọng của tình hình. Những điều anh đề cập rất đáng báo động. Có sinh viên đã phàn nàn! Tình hình này không hay ho gì cho anh, cho tôi và tất cả mọi người. Hình như anh đã tuyên bố ( ông đọc trong tờ giấy để trước mặt): “Em rất thích cái tẩu… Em là người yêu thích tình dục khác giới chân chính và là công dân Mỹ chân chính. Cầu Chúa ban phước cho Tổng thống của chúng ta, cho tình dục và cho nước Mỹ”. Nhân danh Chúa, đây là trò gì thế, anh Goldman?

– Đây hoàn toàn là sự thực, thưa thầy Trưởng khoa: em là người thích quan hệ khác giới chân chính và là một người Mỹ chân chính.

– Điều đó tôi không muốn biết! Không ai thèm quan tâm tới xu hướng tình dục của anh, anh Goldman ạ. Những hoạt động kinh tởm được thực hiện ở chỗ giữa hai chân của anh không liên quan gì đến các bạn học cùng lớp với anh!

– Nhưng em chỉ trả lời câu hỏi của thầy Quebert mà thôi.

Khi nghe tôi nói vậy, ông Pergal tức nghẹn cả họng.

– Gì… Anh bảo gì? Trả lời các câu hỏi của thầy Quebert?

– Vâng, thầy Quebert có hỏi là ai thích được mút tẩu, và bởi vì em là người giơ tay vì em nghĩ thật là bất lịch sự nếu không trả lời khi có người hỏi mình, cho nên thầy Quebert hỏi em thích được con trai hay con gái mút. Thế thôi.

– Thầy Quebert hỏi anh là anh thích được..

– Đúng vậy ạ. Thầy biết đấy, thưa thầy Trưởng khoa, đó là do lỗi của Tổng thống Clinton. Điều mà Tổng thống làm, tất cả mọi người ai cũng muốn làm.

Ông Pergal đứng lên lấy chiếc bìa vải trong đống hồ sơ treo trên giá. Rồi ông ngồi xuống ghế, nhìn thẳng vào mắt tôi.

– Anh là ai hả Goldman? Hãy giới thiệu cho tôi biết một chút về anh. Tôi tò mò muốn biết anh từ đâu tới.

Tôi trình bày rằng tôi sinh ra vào cuối những năm 1970 ở thị trấn Montclair, New Jersey, mẹ tôi là nhân viên của một cửa hàng lớn còn bố tôi là kĩ sư. Gia đình tôi thuộc tầng lớp trung lưu, là những công dân Mỹ lương thiện. Tôi là con trai độc nhất của gia đình. Thời thơ ấu và niên thiếu tôi rất hạnh phúc mặc dù có chỉ số thông minh cao hơn mức trung bình. Tôi học cấp ba ở trường Felton. Là Siêu Nhân. Là cổ động viên của đội Giants. Đeo chỉnh hàm lúc mười bốn tuổi. Ông bà sống ở Florida, được tắm nắng trời và ăn cam. Chẳng có gì ngoài những chuyện rất bình thường. Không bị dị ứng cũng như các bệnh tật lặt vặt gì cần sự quan tâm đặc biệt. Bị ngộ độc thức ăn vì thịt gà trong một lần cắm trại hồi tám tuổi với nhóm bạn. Thích chó nhưng không thích mèo. Hoạt động thể thao bao gồm: chơi bóng crosse, chạy đua và đấm bốc. Tham vọng: trở thành nhà văn nổi tiếng. Không hút thuốc lá vì hút thuốc lá có nguy cơ bị ung thư phổi và sáng mai ngủ dậy có hơi thở hôi hám. Món ăn ưa thích là thịt bò rán và mì ống ăn với pho mát. Thỉnh thoảng ăn hải sản, đặc biệt thích ăn tại quán Joe Stone Crab, ở bang Florida, ngay cả khi mẹ tôi nói là điều đó mang lại bất hạnh do tín ngưỡng tôn giáo.

Ông Pergal không có phản ứng gì trong suốt thời gian nghe kể về tiểu sử của tôi. Khi tôi nói xong, ông chỉ nói đơn giản:

– Anh Goldman này, hãy dừng ngay các trò vớ vẩn đi! Tôi vừa đọc hồ sơ của anh. Tôi đã gọi điện thoại nói chuyện với Hiệu trưởng trường cấp ba Felton. Ông ta bảo tôi anh là học sinh đặc biệt không như những học sinh bình thường khác. Nhẽ ra anh có thể tới học ở các trường đại học lớn danh giá. Vậy hãy nói cho tôi biết, anh đến đây để làm gì?

– Dạ, thưa thầy, em xin lỗi nhưng ý thầy muốn hỏi gì ạ thưa thầy Trưởng khoa?

– Anh Goldman: ai lại đi chọn đại học Burrows thay vì Harvard hay đại học Yale?

❀ ❀ ❀

[1] Monica Lewinsky, thực tập sinh tại Nhà Trắng, từng có mối quan hệ mật thiết với Tổng thống Mỹ Bill Clinton, cô dính vào vụ bê bối tình dục với vị Tổng thống này và cả hai đã phải ra hầu tòa vào năm 1998.