Đọc Quả cam dây cót

của Anthony Burgess

Kosuga Yui lớp 7-1

Sau khi đọc xong, tôi bật ngay bản Giao hưởng số 9 của Beethoven lên nghe. Vì bản giao hưởng ấy đã xuất hiện không biết bao nhiêu lần trong cuốn sách này. Bản nhạc dài hơn tôi nghĩ, nhưng hợp xướng ở khúc cuối cùng thật hùng tráng, khiến tim tôi reo lên phấn khích.

Tôi đặt mua cuốn sách này trên mạng mà không biết nội dung là gì. Thậm chí tôi còn tưởng sẽ có máy móc hay hoa quả xuất hiện trong sách, nhưng rốt cuộc chẳng dính dáng chút gì nên cũng hơi bất ngờ.

Bản thân tôi cho rằng sẽ có người đọc đến hết và cũng có người cảm thấy chán ghét cuốn sách. Nhân vật chính Alex nói năng rất kì quặc và toàn làm những việc xấu. Hắn ẩu đả với người lạ trên đường, ăn trộm tiền nhà hàng xóm, thậm chí đánh đập phụ nữ. Dù làm đi nữa, hắn đều không hề ăn năn hối cải, gặp bạn bè có chăng chỉ nói chuyện về âm nhạc.

Dù bị cảnh sát bắt giam và tống vào tù, hắn vẫn là kẻ xấu xa như cũ, để rồi cuối cùng, bị người ta tẩy não. Hắn bị tiêm một loại thuốc mang tên Ludovico và phải liên tục xem cảnh người khác chết chóc hay bị tra tấn, kết cục là hắn thay đổi tính nết, không thể làm việc xấu được nữa.

Nhưng dù có thành người tốt, Alex vẫn không hề hạnh phúc. Lần này, hắn bị các nạn nhân của mình trước đây giày vò đến thừa sống thiếu chết. Mà hắn, lại không thể bảo vệ nổi bản thân mình.

“Mình có khác gì quả cam ruột lắp dây cót đồng hồ đâu cơ chứ!” Alex gào thét. Giờ đây hắn toàn phải làm những việc đã được định sẵn như chiếc đồng hồ.

Linh mục trong tù từng bảo với Alex rằng, “Có đôi khi, trở nên lương thiện là một điều ngán ngẩm đến phát sợ”. Dường như tác giả muốn nhắn nhủ rằng đã trở thành một kẻ dễ bảo, chỉ đâu làm đấy đi chăng nữa, hắn cũng không thể thực sự lương thiện được. Tính ra cứ làm việc xấu, cuộc sống còn có ý vị hơn.

Tôi cho rằng đôi khi chúng ta lại có hứng thú với những việc bị cấm đoán. Bởi ai cũng mang một mặt tối trong mình.

Cuối cùng, Alex lại bị phẫu thuật não và biến thành kẻ xấu như cũ. Mọi chuyện nằm trong mưu đồ trục lợi của một tên quan chức chính phủ háo danh.

Xuyên suốt tiểu thuyết không có lấy một người tốt đúng nghĩa. Alex chỉ biết trông chờ cứu rỗi ở âm nhạc.

Nằm trong phòng bệnh, Alex vừa lắng nghe bản nhạc yêu thích, Giao hưởng số 9 của Beethoven, vừa mường tượng cảnh trái đất đang cất tiếng gào thét bi thương. Bây giờ tôi cũng đang bật bản nhạc này, liền căng tai lên, nghĩ rằng làm thế may ra nghe được tiếng trái đất rền vang đầy bi thảm chăng.

“Anh thấy sao?”

Ngước mắt khỏi tờ giấy tập làm văn, tôi thấy Kosuga Nao nhoài người tới đợi nghe nhận xét của mình.

“Truyện này bế tắc thế nhỉ.”

Tôi để ý đến câu “Xuyên suốt tiểu thuyết không có lấy một người tốt đúng nghĩa”. Toàn kẻ xấu à, cũng thú vị đấy. Nhân vật chính thì tồi tệ hết chỗ nói rồi, nhưng không biết nhân vật “quan chức” và “linh mục” là những người như thế nào.

“Không phải vậy, ý em là anh thấy bài phát biểu cảm nghĩ này thế nào cơ?”

“Thế nào ấy à... Để xem, anh thấy mới học lớp Bảy mà cô bé viết văn hay quá!”

Tôi chưa đọc cuốn sách nên chỉ có thể đưa ra nhận xét như vậy mà thôi. Còn nội dung viết ở đây có đúng trọng tâm hay không thì tôi chào thua.

“Đúng luôn, em gái em quá xuất sắc ấy chứ!”

Nghe lời nhận xét lấy lệ của tôi, mắt Kosuga Nao lại bừng sáng lấp lánh.

“Từ nhỏ con bé đã rất thích đọc sách rồi, nên viết thu hoạch giỏi lắm... Từ khi học tiểu học, năm nào nó cũng được giải hết.”

“Giải gì?”

“Giải thi viết cảm nhận về sách do trường tổ chức. Trong khi em với anh trai dở tệ mấy vụ này. Em nhận thấy, con bé viết hay hơn những đứa khác nhiều!”

Thấy hay hơn những đứa khác có thể chỉ vì đây là em gái mình thôi. Nhưng dù sao cũng phải công nhận đây là một bài viết khả quan.

“Mà có vấn đề gì hả?”

Bài viết ngay ngắn lớp lang, nội dung rõ ràng. Chưa thấy chỗ nào đáng chê trách cả.

“Hồi ấy nhà sách trước ga bán hết sạch cuốn này, nên Yui nhờ em đặt mua trực tuyến hộ. Ở trang X ấy.”

Cô bé nêu tên một tiệm sách online chuyên bán ấn phẩm mới xuất bản. Tôi chưa sử dụng bao giờ, nhưng nghe đâu nếu là hàng có sẵn, họ sẽ giao cho khách luôn trong ngày.

“Hồi ấy em cứ tò mò vì sao nó lại chọn viết cảm nhận về một cuốn sách gây tranh cãi như thế, nên khi nhận hàng, em có đọc qua, quả là nhiều đoạn miêu tả rất bạo lực. Không biết nên nói là kích thích hay kinh khủng nữa... Mới phần đầu mà em đã thấy khó nuốt rồi.”

Nói đoạn, Kosuga Nao chau mày.

“Tuy thế, Yui đã đọc hết cuốn sách, viết bài văn cảm nhận rồi nộp lên trường đàng hoàng. Nhưng chắc tại trường con bé bảo thủ quá thì phải, anh biết trường ấy không nhỉ...”

“Làm sao anh biết được.”

“Trường Seio ấy. Học viện Nữ sinh Thánh Seio. Em gái em mới nhập học năm nay.”

Nghe tên trường thì đủ hiểu rồi. Đây là trường dòng dành cho nữ sinh cấp hai và cấp ba, nổi tiếng với những nội quy nghiêm khắc. Ga gần trường nhất chính là ga Ofuna, nên tôi hay trông thấy học sinh và các xơ dạy trong đấy.

“Lần họp phụ huynh mới đây, giáo viên chủ nhiệm của Yui đưa bài cảm nhận này cho cha mẹ em xem. Cô ấy nói, viết thì hay, nhưng em Yui đang ở tuổi nhiên bất ổn nên gia đình cần chú ý hơn. Tức là chỉ dặn dò thôi. Nhưng cha mẹ em choáng váng lắm, cứ nhấp nhổm như ngồi trên đống lửa, sợ Yui cũng đổ đốn sinh hư rồi. Trong khi con bé khác hẳn với em, vừa chăm chi vừa chững chạc cơ mà...”

Tôi liếc mắt đọc lại bài tập làm văn, quả đúng là có nhiều ý đồng cảm với nhân vật chính. “Tính ra, thà cứ làm việc xấu, cuộc sống còn có ý vị hơn”, “Tôi cho rằng đôi khi chúng ta lại có hứng thú với những việc bị cấm đoán”...ở góc độ của tôi thì chỉ cho rằng đó là thái độ thẳng thắn đúng kiểu trẻ con, nhưng người làm cha mẹ như cô chú Kosuga thì chắc là thấy lo lắng nhỉ.

Mà... hả?

Tôi nghiêng đầu thắc mắc. Yui cũng đổ đốn sinh hư?

“Không lẽ em kể với cô chú vụ Người đi mót lúa à?”

“Hở? Kể rồi chứ.”

Cô bé gật đầu lia lịa như muốn nói đó là lẽ đương nhiên.

“Em vẫn giữ bí mật với Yui và anh trai, còn cha mẹ, em kể hết rồi.”

Người đi mót lúa là tên cuốn sách Kosuga Nao đã lấy trộm trước đây. Người bị hại yêu cầu không làm rùm beng vụ việc, nên tôi cứ tưởng cô bé sẽ im như thóc với phụ huynh. Đúng là không nên trông mặt mà bắt hình dong, cô bé đĩnh đạc và thành thật ra phết.

“Cha em nói, về sau hễ mua sách cho em và Yui, cha mẹ nhất định phải xem trước nội dung. Không tin tưởng con cái đến thế là cùng. Em bị kiểm tra thì còn hiểu được, nhưng con bé có tội tình gì đâu. Vậy nên em mới đến bàn bạc với anh, xem nên thuyết phục thế nào để cha mẹ thôi kiểm duyệt Yui.”

Đại khái tôi đã nắm được tình hình. Tóm lại, Kosuga Nao cảm thấy mình phải chịu trách nhiệm đây mà. Cô bé cho rằng tại hành vi trộm sách cùa mình dạo trước mà bây giờ cha mẹ mới phải làm căng như vậy.

Tôi liếc mắt ra gốc quầy. Phía sau chồng sách không có lấy một tiếng động. Ắt hẳn Shinokawa đang chăm chú lắng nghe cuộc nói chuyện của hai chúng tôi.

“Anh mượn bài cảm nhận này được không?”

“Được thôi. Nhưng để làm gì vậy?”

“Anh cho Shinokawa xem.”

Kosuga Nao lộ vẻ khó chịu. Khuôn mặt như viết dòng chữ “Tôi không muốn dính dáng đến người đó”

“Cô ấy biết nhiều về sách vở, còn hiểu được tâm trạng của những người yêu sách nữa. Anh thấy nếu em muốn tư vấn thì cô ấy là lựa chọn hữu ích hơn anh nhiều.”

Trong đầu tôi hiện lên câu chuyện Shinokawa vừa kể. Cô bé con tháng nào cũng lụi cụi đạp xe khắp các nhà sách, mừng rỡ mua được cuốn tiểu thuyết truyền kì sáng tác từ thời Đại Chính. Tôi thấy một phần hình bóng Kosuga Yui sau này trong cô. Nếu cho lời khuyên, có lẽ không ai phù hợp như Shinokawa, chắc chắn cô sẽ giúp đỡ mà không nề hà gì.

“Anh sẽ hỏi rồi liên lạc với em sau. Được chứ?”

Sau một hồi đắn đo, Kosuga Nao mới gật đầu.

“Em hiểu rồi. Vậy nhờ anh nhé.”

Đã đến giờ đóng cửa tiệm, tôi bắt đầu cho tiền lẻ vào ngăn đựng tiền xu trong quầy.

Cơn gió thu lạnh lẽo lùa vào từ cửa kính vẫn còn để ngỏ. Kosuga Nao về mà quên đóng cửa rồi.

Sau lưng tôi vang lên tiếng lật giấy sột soạt.

Shinokawa đang đọc bài cảm nhận về tác phẩm Quả cam dây cót. Đến tận lúc đóng cửa, cô mới chịu ló ra khỏi đống sách.

“Cô nghĩ thế nào về bài văn ấy?”

Không thấy câu trả lời. Tôi dừng tay, quay đầu lại thì thấy cô đang ngồi trên chiếc ghế xếp, nghiêng đầu dựa vào chồng sách, khuôn mặt lộ rõ vẻ bối rối.

“À... ừ thì... Bài văn này... Nói sao nhỉ...”

Cô lật tờ giấy, đăm chiêu đọc lại bài văn từ đâu. Cả khi ưu tư, khuôn mặt cô vẫn đầy sức quyến rũ, khiến tôi không khỏi mê say. Một lát sau, mắt vẫn không rời trang giấy, cô lên tiếng.

“Bài cảm nhận này...”

“Á à, biết ngay con bé Kosuga mang đến đây mà.”

Giọng nói khàn khàn rền vang khắp tiệm. Chẳng biết từ khi nào, một người đàn ông nhỏ con, gầy gầy để đầu đinh đã chống cằm đứng ở quầy. Tuổi ngoài năm mươi, ông mặc áo thun in hình loè loẹt, bên ngoài là khoác màu đỏ nhàu nát. Trên vai ông là một chiếc túi bằng vải buồm đựng đầy sách cũ.

“A, ông Shida. Chào ông!”

“Chào chiếc cái gì, đồ đầu đất! Đang làm ăn buôn bán mà đầu óc để đâu đâu, mải nhìn trời nhìn mây thế đấy à? Tao mà là ăn trộm thì chú mày tính sao đây?”

Ông cất giọng sang sảng mắng mỏ tôi. Shida là khách quen của tiệm, một sedori, kiếm sống bằng cách mua đi bán lại sách cũ. Ông không có nhà cửa mà sống dưới gầm cầu Kugenuma.

“Lâu... lâu rồi không gặp ông ạ.”

Thấy Shinokawa loạng choạng tìm cách đứng dậy, Shida hào sảng xua tay, ngăn cô lại.

“Rồi rồi, cứ ngồi đi. Lâu không gặp nhưng giọng vẫn lí nhí như xưa nhỉ? Con bé này không ăn to nói lớn thêm được chút nào à?”

“A... Cháu xin lỗi.”

Người cô co rúm lại vì xấu hổ. Đáng ra ông Shida đừng nên tạo áp lực cho cô ấy thì hơn, kẻo cô ấy lại trốn biệt vào đống sách bây giờ.

“Hôm nay ông đến có việc gì thế ạ?”

“Chẳng có việc gì cả. Nghe đồn ở đây buôn bán trở lại nên làm cuốc đi bộ đến chào hỏi ấy mà. Mày, đó là bài văn cảm nhận của em gái Kosuga phải không?”

Shida hất cằm về phía tờ giấy Shinakawa đang cầm.

“Sao ông biết?” Tôi hỏi.

“Thế mà cũng hỏi, vì lúc trước, con bé đã mang bài văn đến chỗ tao chứ sao. Nó bảo “Vậy nên con mới đến bàn bạc với thầy, xem nên thuyết phục thế nào để cha mẹ thôi kiểm duyệt Yui.”

Shida nhại giọng giống đến bất ngờ. Ông chính là chủ nhân cuốn sách Người đi mót lúa mà Kosuga Nao đã lấy trộm. Từ sau sự kiện ấy, giữa thủ phạm và người bị hại lại sinh ra một mối quan hệ đầy kì quặc. Hình như cứ một tuần một lần, hai người lại cho nhau mượn sách, sau đó ngồi ngay ở bờ sông để cùng trao đổi những điều tâm đắc. Kosuga Nao thân thiết gọi “thầy” mà Shida cũng yêu quý cô bé lắm.

“Ông nói thế nào với Kosuga ạ?”

Shida là sedori nên có kiến thức cực kì phong phú về sách, lại là người thầy gần gũi của Kosuga nên việc cô bé đến xin ông lời khuyên cũng chẳng có gì là lạ. Nhưng thế thì tại sao còn cất công sang tiệm sách chúng tôi nữa?

“Tao chỉ phán một câu ‘Cha mẹ lo lắng thế là đúng rồi còn gì!’. Con bé lộ vẻ không hài lòng, xem ra đó chẳng phải là đáp án nó mong muốn.”

Ra vậy. Hóa ra cô bé không nhận được lời khuyên nào từ Shida cả.

“Ngày xưa tao từng đọc rồi, nhưng không có hứng đọc lại. Chú mày thì đọc chưa? Cuốn Quả cam dây cót ấy.”

Tôi tắc đâu. Giọng điệu xem thường của Shida khiến tôi kinh ngạc.

“Đúng như bài văn đã viết, nhân vật chính là một kẻ thích gì làm nấy. Hút hít, trộm cướp, bạo hành phụ nữ. Chà, chẳng việc xấu nào là không làm. Tất nhiên tao không nói tác giả có ý cổ súy cho tội ác. Chỉ là ông ấy vẽ ra một thế giới bế tắc như ác mộng ấy. Một truyện ngụ ngôn đầy nghịch lý.

Chậc, đã là người thì ai chẳng hiếu kì, nên có thể sẽ có người đồng cảm với những câu chuyện thế này. Nhưng vấn đề là ở chỗ, cô em nhà Kosuga đâu chỉ đơn thuần nghĩ vậy, mà còn nghiêm túc viết thu hoạch nộp cho trường. Mới học cấp hai chứ mấy, mai này lớn lên nó sẽ thành người thế nào, bảo sao phụ huynh không lo lắng. Cha mẹ con bé không thấp thỏm như ngồi trên đống lửa mới lạ. Đúng không?”

“Chà, ông nói cũng có lý.”

Có lẽ do đã từng trải nên Shida cũng đánh giá từ phương diện của bậc làm cha làm mẹ. Nhưng đâu thể vì vậy mà săm soi từng li từng tí sách đọc của con. Cấp hai lại tình cờ là cái tuổi không muốn bị can thiệp, khắt khe quá không khéo chữa lợn lành thành lợn què.

“Thôi, hai đứa bay đừng chõ mũi vào thì hơn. Mỗi cây mỗi hoa mỗi nhà mỗi cảnh, ô, đã giờ này rồi sao?”

Shida ngước nhìn đồng hồ treo trên cột nhà rồi thốt lên.

“Vậy tao cũng biến đây. Không làm phiền bọn bay đóng cửa tiệm nữa.”

Ông đột ngột quay gót, vội vội vàng vàng rời cửa tiệm.

Tiệm sách cũ Biblia lại chìm trong yên lặng. Tôi ngoái đầu nhìn Shinokawa. cô ngồi im như tượng, chăm chú nhìn bài tập làm văn để trên đùi. Dường như đang tư lự điều gì.

Nãy giờ thấy cô không lên tiếng, tôi đã để ý rồi. Cô vốn muốn nghĩ cách giúp Kosuga Nao, chắc chắn có ý kiến khác với Shida. Hơn nữa, bàn tới chuyện sách vở mà cô lại tỏ ra thờ ơ thì đúng là kì lạ.

“Có chuyện gì vướng mắc sao?”

Tôi lên tiếng, cô ngơ ngác ngẩng đầu rồi xua hai tay.

“Không, không... Đâu có gì... chỉ là...”

Sự im ắng ngột ngạt lại bao trùm. Bỗng dưng, cuộc nói chuyện lúc nãy lướt qua đầu tôi.

“Nhắc mới nhớ, ngay trước lúc ông Shida tới, cô đang định nói gì với tôi đúng không? Là chuyện gì vậy?”

Để ý sẽ thấy, từ lúc bắt đầu đọc bài văn cảm nhận này, thái độ của cô rất kì lạ. Chắc chắn có chỗ nào khiến cô lưu tâm.

Trong một lúc lâu, cô bối rối không biết trả lời thế nào. Mất một lúc, cô mới cất tiếng như thể đã quyết tâm.

“Nếu nói cho đúng... bài văn cảm tưởng này... hiểu sai rồi.”

“Hiểu sai chỗ nào cơ?”

“Sai nội dụng đấy.”

Cô nghiêm nghị nói.

“Người viết bài văn này, nói trắng ra là chưa hề đọc Quả cam dây cót.”