Chúng tôi đi lên phòng riêng của Tamaoka Subaru ở tầng hai.

Đó là một căn phòng chan hòa ánh sáng, gọn gàng sạch sẽ. Ngoài giường và bàn học, trong phòng còn đặt một kệ sách rất lớn.

Tầng dưới toàn là sách nhỏ bìa mềm các tác phẩm văn học Nhật Bản thời Đại Chính, Minh Trị của Soseki, Ogai*, Toson*. Tầng phía trên xếp thành hàng các series light novel và manga.

Chú Thích: Mori Ogai (1862-1922), bác sĩ, dịch giả, tiểu thuyết gia, thi nhân Nhật Bản.

Chú Thích: Shimazaki Toson (1872-1943), tiểu thuyết gia Nhật Bản.

“Bộ nào thịnh hành em cũng mua cho bằng được.” Không ai hỏi nhưng Subaru vẫn ưỡn ngực khoe. Tôi chẳng hiểu cậu bé tự hào về điều gì.

Sách bìa cứng không nhiều, nhưng hầu hết đều là sách nghiên cứu và bình luận về Miyazawa Kenji.

Shioriko im lặng nhìn ngắm kệ sách, rồi di chuyển ánh mắt sang bức tường bên cạnh.

“A!”

Tôi giật mình trước tiếng ré của cô.

“Có chuyện gì thế?”

“Ừm, bức vẽ này...”

Trên tường treo một bức tranh lồng khung. Đó là bản phác thảo bằng bút chì, tô màu nhạt, vẽ lọ hoa thủy tinh cắm cẩm tú cầu.

Hình như tôi đã từng thấy nó ở đâu đó cách đây không lâu.

“Đây là tranh ông nội vẽ.” Subaru lên tiếng. “Nói thật thì chẳng đẹp đẽ gì cho cam, nhưng đó là di vật ông để lại cho em. Mỗi lần vẽ tranh, thể nào ông cũng nhét cẩm tú cầu vào cho bằng được.”

Bấy giờ, tôi chợt nhận ra.

Là bức tranh vẽ mẹ của Shioriko để bên nhà chính mà tôi đã thấy dạo trước. Trong đó cũng có cẩm tú cầu, hình dạng lá và cánh hoa đều giống hệt. Lúc bước vào thư phòng nhà Tamaoka, tôi cũng đã ngờ ngợ khi nhìn bộ bàn ghế, hóa ra đó là nguyên mẫu bàn ghế trong tranh. Tôi chắc chắn rằng bức tranh ấy được vẽ trong thư phòng, và Shinokawa Chieko là người mẫu.

Là như vậy sao?

Hay nói cách khác, bức họa đó là món quà mà cha Tamaoka Satoko, ông nội của cậu bé này dành tặng Shinokawa Chieko. Thời gian tặng bức tranh hẳn là tháng Sáu năm 1980. Đó là khoảng thời gian ông cụ mua cuốn Mùa xuân và Tu lathứ hai.

“Ừm, nó đây ạ.”

Tamaoka Subaru đưa một quyển sách được cất trong hộp về phía chúng tôi. Đó là cuốn Mùa xuân và Tu la của Sekine Shoten, nhưng tình trạng khác xa quyển sách Tamaoka Satoko cho chúng tôi xem hôm trước, bìa lót đã ngả vàng, phần mép sắp bong khỏi sách. Shioriko nhìn bức tranh thêm lần nữa rồi nhận lấy Mùa xuân và Tu la. Đây là ưu tiên hàng đầu lúc này. Cô ngồi xuống, lấy cuốn sách ra khỏi hộp.

Tôi và Subaru ngồi im như bị thu hút.

Bìa sách bọc bằng vải đã bạc màu, vài chỗ bị ố hoặc dính vết dơ. Đặc biệt, một góc gáy sách đã bẩn, đen thui, gần như không còn đọc được chữ “tập thơ”. Shioriko đưa mắt lại gần vết bẩn để xem xét tình trạng cuốn sách.

“Không phải do em làm bẩn đâu. Ông nội bảo từ lúc mua đã có rồi.” Cậu bé giải thích.

“Ông từng cho em xem quyển sách này rồi à?”

“Dạ. Khoảng mấy năm trước khi ông mất, hai ông cháu thân thiết lắm. Lúc em còn bé thì hình ảnh của ông nội trong em chỉ là một người ít nói, thỉnh thoảng cho em tiền tiêu vặt mà thôi.”

“Có lý do nào sao?”

Khẽ ngước mắt lên, Shioriko đặt câu hỏi. Subaru liền nhăn nhó như thể vừa liếm phải một thứ đắng ngắt. Xem chừng cậu bé đang nhớ lại một việc chán ghét.

“Hồi học lớp Ba, biệt danh của em là Subuta*.”

Chú Thích: (Tiếng Nhật) Sườn xào chua ngọt.

Bỗng nhiên, câu chuyện ngoặt sang một hướng mà tôi không biết nên tiếp nhận thế nào mới phải. Subuta, ý nói món sườn xào chua ngọt chăng?

“Biệt danh xấu quá nhỉ?

“Đúng rồi. Chúng nó bảo em ‘Mày không hợp với cái tên Subaru nên sẽ gọi mày là Subuta’, giữ lại mỗi chữ su trong tên em. Chậc, nếu là bây giờ, em có thể phản bác lại chứ lúc ấy, em chỉ biết chết gí với biệt danh đó. Đúng ra em cũng ghét tên mình làm, thậm chí bản thân em còn tự nhủ thân hình mình thế này chắc hợp với cái tên Subuta hơn. Cùng khoảng thời gian ấy, ba mẹ bảo em đến thăm bệnh ông nội, thế là em đi một mình đến thăm ông. Mục đích chỉ là xin tiền tiêu vặt thôi.”

“Thăm bệnh là sao hả em?”

“Từ khi bị thương ở chân, ông nội gần như không thể đi lại được nữa. Lúc em đến, ông đang đọc sách trong thư phòng, ông hỏi em dạo này có gì thay đổi không, em lỡ miệng kể ra chuyện bị bạn bè gọi là Subuta. Em vừa nói vừa cười một cách ngớ ngẩn. Bỗng dưng, ông nội đanh mặt lại, rồi ông đọc một bài thơ trong Mùa xuân và Tu la cho em nghe.”

“Bài ‘Subaru’ phải không em?”

“Dạ đúng.”

Shioriko mở một trang phía sau. Nhan đề “Suburu” được sửa lại thành “Subaru” bằng nét bút chì to bản. Có lẽ đây là phần viết chêm vào mà Tamaoka Satoko đã nói. Viết đè lên sách để sửa lại lỗi chính tả không phải chuyện hiếm gặp. Tuy nhiên, thỉnh thoảng lại thấy thêm dấu chấm hay đóng mở ngoặc, riêng điều này thì hơi lạ lùng.

“Đoạn cuối cùng để lại ấn tượng rất sâu sắc trong em. ‘Kẻ giàu nào giúp tiền ai, Người trông khỏe mạnh, đụng vào lăn quay’.”

“‘Người khôn lại hóa kẻ khờ, Tưởng trông mong được, chẳng nhờ được ai’.”

Shioriko đọc nối tiếp câu thơ sau, dáng điệu say sưa như nói về một đối tượng yêu thích. Chẳng hiểu tại sao cụm từ “đụng vào lăn quay” thu hút sự chú ý của tôi một cách kì lạ.

“Bỗng dưng em thấy những tên suốt ngày gọi em là Subuta và bản thân em khi hùa theo bọn nó thật là ngu ngốc. Dù nghe không hiểu lắm nhưng em vẫn thích thú reo lên là hay quá thì ông khen ‘Cháu có gu đọc sách lắm, nếu cháu muốn đọc sách gì thì ông sẵn sàng cho mượn’. Sau đó, có lẽ ông vui miệng nên nói thêm một câu. Rằng, ‘Bài thơ này hợp với cháu lắm’.” Miệng méo xệch, cậu bé sụt sịt mũi. Câu chuyện thực sự rất cảm động.

“Nếu thế, tại sao em lại tự ý đem cuốn sách về?” Phải, điều đó không đồng nghĩa với việc chúng tôi có thể tha thứ cho hành động của cậu.

“Vì ông nội đã ra cho em một câu đố.”

“Câu đố?” Tôi hỏi lại.

“Ông nội là người biết sâu hiểu rộng, sở hữu nhiều sách quý, trong đó ông nâng niu cuốn sách này nhất.

Ông còn kể đã vẽ tặng người tìm ra được quyển ấy một bức tranh thay cho lời cảm ơn.”

Tôi nghiêng đầu thắc mắc. Người được tặng bức tranh ắt là Shinokawa Chieko rồi. Tuy nhiên, lúc ấy, chắc chắn ông đã có quyển Mùa xuân và Tu la tình trạng còn mới trong tay. Dẫu vậy, ông vẫn quý cuốn sách cũ mèm kia hơn, có lẽ vì nó gắn liền với một kỉ niệm nào đó chăng.

“Ông nội bảo cuốn sách này ẩn chứa một bí mật nên nó rất quan trọng.”

“Bí mật gì cơ?”

“Đó là câu đố dành cho em. Ông nói tốn bao nhiêu thời gian cũng được, chỉ cần em tự mình khám phá ra, ông sẽ thưởng cho em. Rốt cuộc, chưa nghe được câu trả lời thì ông đã mất rồi.”

Có một người chuyên giải đáp những câu đố như vậy đang ở đây. Nhưng Shioriko chỉ im lặng lật tới lật lui trang sách. Cô ngồi xếp chân qua một bên, mắt nhìn xuống, dáng người trông như một bức tranh, “Thế em cũng không được thưởng rồi nhỉ?”

“Đâu, em nhận được rồi.” Cậu bé trỏ bức tranh vẽ hoa cấm tú cầu treo trên tường. “Sau khi ông nội mất, em đã đến hỏi cô. Em kể ông nội đưa ra câu đố thế này, nhưng em không biết câu trả lời Cô cũng không biết đáp án. Nhưng cô nói có lẽ bức tranh là phần thưởng nên đưa cho em. Cô kể đây là bức tranh vẽ hoa cẩm tú cầu nở trong vườn vào ngày em sinh ra, ông đã định một ngày nào đó sẽ tặng em.”

Tôi nhìn bức vẽ thêm một lần nữa. Tuy không muốn khắt khe với món quà của người đã khuất, nhưng phải công nhận bức tranh này sơ sài quá thể. Vẽ thêm vài nét mà cũng khó khăn đến vậy sao?

“Chậc, phần thưởng là gì cũng được. Em chỉ tò mò về đáp án của câu đố ấy, nhưng tìm hiểu bao nhiêu lần cũng chưa ra. Đã vậy, cô còn chẳng chịu cho em xem cuốn sách nữa chứ.”

Cuốn sách quan trọng như thế, bảo quản kĩ càng là điều hiển nhiên. Chưa kể, mối quan hệ của hai cô cháu nhà này ngay từ đầu đã không tốt.

“Lúc ấy, em cũng bận rộn thi cử, em định thi xong sẽ nhờ cô thêm lần nữa thì nghe thấy một chuyện khủng khiếp.”

Subaru bỏ ngang câu nói. Giữa lúc im lặng, tôi ngẫm nghĩ câu trả lời.

“Là việc quyên góp sách à?”

“Anh đoán đúng rồi. Biết chuyện, ba đã thốt ra ý tưởng lố bịch là bán chác gì đó. Em hiểu cô sẽ không làm như thế, song đằng nào cô cũng sẽ đem cuốn sách quyên góp. Em nảy ra ý định trước lúc đó sẽ mượn cuốn sách một thời gian để nghiền ngẫm cho tới nơi tới chốn. Không ngờ cô lại phát hiện ra.”

Tôi xoa xoa hàng lông mày. Hóa ra vụ việc này phát sinh một phần là bởi hai vợ chồng Tamaoka chỉ nắm dược những thông tin chắp vá. Xem chừng họ không kể với cậu bé này điểm quan trọng nhất, “Cô Tamaoka Satoko dự định sẽ giữ lại cuốn Mùa xuân và Tu la này. Ngay từ đầu, cô ấy đã không có ý định quyên góp quyển sách.”

“Hả? Thật không? Hành động của em thành ra công cốc à!”

Tamaoka Subaru ôm đầu nhìn lên trần nhà. Sau đó, cậu bé thay đổi hoàn toàn và nói bằng một giọng mệt mỏi, “Em sẽ mang sách đến xin lỗi cô.”

Đúng lúc ấy, Shioriko lên tiếng. Có vẻ cô đã kiểm tra xong từ đầu đến cuối nội dung cuốn sách, “Ông nội có nói gì về cuốn sách này không? Trước lúc ông mất chẳng hạn?”

“Ừm, em nghĩ là không... A, ông có cho em gợi ý.”

“Gợi ý gì?”

“Trước ngày ông mất không lâu, em có vào viện thăm. Ba cũng đi cùng. Tình trạng ông đã nguy kịch lắm rồi, nhưng thỉnh thoảng rất tỉnh táo. Đột nhiên ông hỏi em ‘Câu đố thế nào rồi?’. Trông ông như sắp sửa nói ra câu trả lời, em bèn hứa sẽ tự giải bằng sức của mình và xin ông khỏe lại để đợi đến lúc đó. Ông nhắc, ‘Hãy để ý đến trung sĩ Thénardier.’”

“Là ai vậy?”

“Đó là một cái tên xuất hiện trong bài thơ ‘Dung môi chân không’ trong cuốnMùa xuân và Tu la. Ông đột ngột nói như vậy mà không mào đầu gì cả, nên em chưa hiểu rõ ràng, tuy nhiên đây có thể là gợi ý cho câu đố của ông. Chị ơi, chị làm sao thế?”

Mặt Shioriko tái nhợt đi. Nhưng có lẽ không phải do mệt trong người. Hẳn là cô đã phát hiện ra lời giải cho câu đố trong câu chuyện này, song tôi linh cảm mọi chuyện không chỉ dừng ở đó.

“Tamaoka này!” Cô thấp giọng nói. “Em vẫn muốn tự giải câu đố ấy bằng sức của mình phải không?”

“Đương nhiên rồi chị!” Subaru trả lời ngay tắp lự, cậu toét miệng cười đầy thách thức. “Tốn bao nhiêu thời gian cũng được. Em sẽ nghiền ngẫm thật kĩ, em nghĩ nếu em tìm được câu trả lời, ông nội sẽ rất vui mừng. Chỉ sợ cô không cho em lấy cuốn sách để tìm hiểu thôi.”

“Chị hiểu rồi.”

Như ảnh hưởng tâm trạng của cậu bé, một nụ cười cũng nở rộng trên môi Shioriko.

“Nếu thế, anh chị sẽ giúp em. Những chuyện còn lại, em cứ giao cho anh chị nhé?”