Tamaoka Sayuri hẹn gặp chúng tôi ở một tiệm cà phê kèm đồ ăn xinh xắn nằm gần Hayama Marina.

Chúng tôi đến sớm nên quyết định dùng bữa ở đấy. Mới đầu tháng Ba, lại là ngày thường nên khách khứa khá thưa thớt dù đang giờ ăn trưa. Chúng tôi được đưa đến bàn cạnh cửa sổ, trông thẳng ra biển.

Khung cảnh này khiến cho hai đứa như đang hẹn hò. Tôi rất tò mò về cảm nghĩ của Shioriko, nhưng xem chừng cô không để tâm cho lắm.

“Vừa hay có cơ hội, mình nói chuyện về sách của Miyazawa Kenji nhé.”

Cô đề nghị rồi bắt đầu kể về sách cũ. Không phải tôi không muốn đổi sang chủ đề khác, song câu chuyện cô kể lại quá thú vị.

Ăn cơm trưa xong, chúng tôi uống cà phê. Tôi dỏng tai nghe, gục gặc đầu trước kiến thức uyên bác của cô. Đang nói tới đoạn các tiệm sách cũ có công rất lớn trong việc ấn hành toàn tập của Miyazawa Kenji vào thời kì đầu, không nhờ các chủ tiệm sách cũ bỏ bao công sức, có lẽ cuốn sách đã không được in ra, thì một phụ nữ trung niên mặc áo khoác dài kẻ ca rô tím đến đứng cạnh bàn.

Bà khá cao, khuôn mặt cân đối nhưng lưng hơi gù, vóc người lại khá gầy. Có thể do mái tóc ngắn nên khung xương mặt càng lộ. Nhìn tổng quan, trông bà khá mệt mỏi.

“Bác là Tamaoka Sayuri.” Bà xưng tên bằng giọng đều đều. Vừa ngồi xuống chiếc ghế còn trống, không để chúng tôi kịp chào hỏi, bà đã gọi ngay cappuccino. “Trên đường từ chi nhánh Zushi về, bác luôn ghé qua đây nghỉ giải lao.”

Có lẽ bà đang ám chỉ mình chỉ có thể nói chuyện vào lúc đó. Shioriko vội vàng giới thiệu tên, cũng báo luôn cả tên tôi.

“Cuốn sách của Satoko bị mất ấy hả? Tuy bác không biết đó là cuốn gì.”

“À, vâng... Là bản in đầu Mùa xuân và Tu la của Miyazawa Kenji.”

Shioriko hơi cao giọng. Như mọi lần, việc nói chuyện với kiểu người lạnh nhạt thế này thường khiến cô căng thẳng. Nhưng nếu bàn về sách thêm một lúc nữa, có lẽ công tắc trong cô sẽ bật lên.

Nét mặt của Tamaoka Sayuri không đổi khác. Thái độ ấy cho biết đây là lần đầu bà nghe tên cuốn sách này.

“Vậy nên, theo lời ủy thác của cô Tamaoka... Cháu xin phép hỏi mọi người về những việc đã xảy ra vào Chủ nhật tuần trước.”

“Cứ hỏi.”

Bà nói như thể mỉa mai. Dường như bà không có cảm tình với chúng tôi, dẫu tôi biết đó là điều đương nhiên.

“Cháu nghe nói bác dùng nhờ điện thoại, vậy bác đã gọi cho ai ạ?”

“Bác gọi về nhà.” Bà trả lời trôi chảy hơn tôi tưởng. “Con trai bác sắp sửa thi đầu vào nhưng lơi mắt một chút là thế nào nó cũng biếng nhác, còn lẻn khỏi nhà. Bác gọi về đột xuất để xem nó có học hành đàng hoàng hay không. Bình thường bác vẫn làm như vậy để kiểm tra nó.”

Như thế liệu có đem lại hiệu quả không, tôi thầm nghĩ. Hình như bà rất quan tâm chuyện học hành của con cái, nhưng lứa tuổi trung học không thích thế đâu.

“Lúc đó, con trai bác... có ở nhà không?’

“Có. Hai mẹ con nói chuyện gần năm phút. Sau khi cúp máy, bác uống thuốc với trà đóng chai rồi quay lại phòng ngay lập tức. Hôm đó bác hơi bị cảm.”

Hóa ra đó là lý do khiến bà cầm theo túi ra khỏi phòng.

Theo lời Tamaoka Satoko kể, Tamaoka Sayuri ra hành lang trong khoảng năm phút. Như vậy không đủ thời gian để bà vừa nói chuyện điện thoại gần năm phút (nếu là thật), rồi vào thư phòng cuối hành lang và ăn trộm cuốn sách.

Tất nhiên, chưa biết đây có phải sự thật hay không. Muốn kiểm tra về cuộc gọi, chỉ còn nước hỏi con trai bà, chắc chắn cậu này sẽ không hài lòng.

“À, nếu cháu muốn thì cứ điện thoại về nhà bác rồi hỏi thằng bé luôn đi. Nó thi xong rồi, chắc đang nghỉ xả hơi ở nhà thôi.” Tamaoka Sayuri tự gợi ý.

“Hả... Được ạ?”

Bất giác, tôi chen ngang. Thay vì tỏ ra khó chịu, người phụ nữ lại hợp tác một cách kì lạ.

“Thì bác đang bị nghi ngờ còn gì?”

Đúng lúc ấy, cappuccino được mang ra. Đợi nhân viên đi khỏi, bà mới nhấp một ngụm.

“Bác ra khỏi phòng tận mấy phút, đã vậy còn mang theo túi đủ sức chứa cuốn sách. Cứ thế này, bác sẽ bị nghi ngờ mãi. Bị đối xử như ăn trộm không phải chuyện dễ chịu gì đâu.”

Khuôn mặt thịt của Tamaoka Ichiro lướt qua đầu tôi. Ngay đến cả người làm chồng như ông ta còn không có niềm tin rằng vợ mình vô tội.

“Nếu vậy... Bây giờ chúng cháu có thể đến nhà và nói chuyện trực tiếp với con trai bác được không?” Shioriko bất thình lình lên tiếng.

Sayuri nhíu mày. “Chuyện đó có cần thiết không?”

“Có ạ.”

Sau một lúc suy nghĩ, Shioriko trả lời dứt khoát. Tôi chẳng hiểu cần thiết ở đâu, tuy vậy, chắc chắn là cô có dụng ý.

“Chậc, cháu thích làm gì thì làm. Nhưng đừng nói với con trai bác chuyện sách bị ăn trộm hay đại loại thế. Chỉ cần bảo muốn xác nhận có cuộc điện thoại hay không là được rồi.”

“Cảm ơn bác.”

Nói đoạn, cô cúi đầu. Tamaoka Sayuri nghiêng tách cappuccino uống ực một hơi. Có vẻ bà không định nghỉ giải lao quá lâu.

“Cháu nghe bác trai nói bác không hay đọc sách.” Shioriko tiếp tục câu chuyện.

“Đúng vậy. Hay nói chính xác hơn là bác ghét đọc sách. Lần gặp đầu tiên, bác lỡ miệng nói ra điều này nên hầu như chẳng bao giờ còn dịp trò chuyện với cha chồng. Vì ông là người mà ai không thích sách thì khó làm thân lắm.” Chừng như hồi tưởng chuyện cũ, Sayuri nở một nụ cười khổ sở.

“Bác từng bước vào thư phòng ở ngôi nhà ấy chưa ạ?”

“Chưa.” Bà bật ra. “Nhìn chỗ nào cũng đụng gáy sách xếp tăm tắp, trông phát ghê. Bác cũng chẳng thích tiệm sách hay thư viện.”

“Vậy ạ?”

Shioriko khẽ nghiêng đầu, có vẻ suy nghĩ rất lung. Dường như không sao tưởng tượng được trên đời lại có người ghét sách.

“Mà, cuốn Mùa xuân và Tu la đắt lắm sao?”

“Nếu tình trạng sách còn tốt, mức giá hiện tại có thể trên dưới mấy triệu yên.”

“Trời đất, chừng ấy luôn à? Ghê thật.” Mắt sáng rỡ, người phụ nữ đặt tách đánh cạch. “Được giá quá. Đừng quyên góp mà cứ đem bán lấy tiền có phải hơn không? Việc gì phải cứng đầu cứng cổ như vậy.”

Tuy không hứng thú với sách cũ nhưng bà có vẻ rất hứng thú với tiền bạc.

“Đối với cô Satoko, vấn đề không phải ở tiền bạc đâu ạ. Thật ra... cô ấy đã nói nếu cuốn sách được trả lại, cô ấy sẵn sàng cho mượn tiền trong khả năng.”

Vẻ mặt người phụ nữ ngồi cạnh Shioriko đột nhiên đờ ra. Vẫn giữ thẳng lưng, bà ngồi im như phỗng, mãi một lúc sau, cùng với tiếng cọt kẹt, bà ngả lưng ra ghế.

“Có thật cô ấy nói như vậy không?”

“Thật ạ.”

“Thế tức là cô ấy dư dả về tiền bạc lắm.” Bà thở dài thườn thượt qua đôi môi khô cần, thiếu sức sống. “Chuyện như thế mà nói dễ như không, đúng là tiểu thư lá ngọc cành vàng. Chồng bác cũng chẳng kém cạnh... Cứ trẻ con thế nào ấy.”

Bà lầm bầm như thể độc thoại, lần lượt nhìn hai đứa chúng tôi lúc này đang bối rối.

“Nhà đấy phân chia tài sản thừa kế sơ sài quá. Chồng bác lấy cửa hàng, Satoko thừa kế ngôi nhà ở Kita-Kamakura, nhưng cửa hàng nợ đìa ra. Tuy chưa đến mức phá sản ngay nhưng cũng chẳng lạc quan lắm. Bác đang tất tả chạy đôn chạy đáo ngoài đường thì nghe chuyện em chồng đem sách đắt giá đi quyên góp. Bác nghĩ đem bán rồi chia đều có hơn không, Chẳng ai chịu thiệt.”

Hóa ra sự tình là vậy. Có lẽ ai cũng mang những khó khăn riêng. Tôi cảm giác mình đã hiểu tâm trạng của bà khi thúc giục em chồng mình bán sách.

“Nhưng bác nói trước, bác không lấy trộm sách. Bác mà trộm thì bác đã trả lại ngay lập tức rồi... Nhận được tiền thì chẳng còn gì tốt hơn.” Bà nhìn xuống đồng hồ đeo tay, đứng dậy và bắt đầu khoác áo. Có vẻ đã hết giờ nghỉ giải lao. “Bác chuẩn bị đi đây. Cháu biết địa chỉ nhà bác chưa?”

“À, rồi ạ. Cô Satoko cho cháu, ừm, cháu hỏi thêm một câu được không?” Shioriko đưa ngón trỏ lên. “Mọi người đến nhà cô Satoko vào Chủ nhật tuần trước, vậy quyết định đến là từ khi nào?”

Đang định luồn tay vào tay áo, Tamaoka Sayuri khựng lại. Bà nheo mắt, nhìn đăm đăm ra cửa sổ như lục lọi trí nhớ. Một chiếc thuyền đang rẽ sóng trở về từ khơi xa.

“Bác nhớ là vào bữa sáng hôm đó thì phải. Bác bảo muốn bàn chuyện bán sách nhưng không biết khi nào gặp Satoko thì được. Chồng bác nói cô ấy sắp xếp nhà kho từ sáng nên ắt hẳn sẽ có nhà. Vậy nên vợ chồng bác đi gặp ngay lập tức. Cháu chỉ muốn hỏi vậy môi sao?”

“Vâng... Cảm ơn bác.” Shioriko lịch thiệp cảm ơn.

“Anh Daisuke nghĩ sao về chuyện bác Tamaoka Sayuri kể?”

Sau khi rời khỏi quán cà phê, Shioriko ngồi trong xe và hỏi. Chiếc xe van chạy qua cây cầu bắc ngang cửa sông, tiến ra quốc lộ chạy dọc bờ biển. Ngọn gió từ biển thổi vào rít lên hun hút.

“Nghĩ sao... Tôi không nghĩ là bà ấy nói dối.”

Chuyện bà đang thiếu tiền thì đã rõ như ban ngày, song với tính cách của bà, có lẽ sẽ thẳng thắn vay mượn. Hành động lấy trộm sách như vậy không hợp với bà lắm.

“Shioriko nghĩ sao?”

“Để xem nào... Ít nhất, theo cảm nhận của tôi, việc bà chưa vào thư phòng bao giờ là thật.”

“Lý do là gì vậy?”

“Xét theo cách sắp xếp giá sách trong nhà ấy, khó mà nói là ‘nhìn chỗ nào cũng đụng gáy sách xếp tăm tắp’ được.”

“À.”

Có lẽ để tránh bạc màu và đóng bụi, toàn bộ các kệ sách trong thư phòng đều được đóng chặt bằng cửa kính mờ, không thể thấy rõ gáy sách. Nghĩa là chỉ những ai chưa từng vào phòng mới phát ngôn như vậy. Tuy nhiên, cũng không loại trừ khả năng bà ta đã tính toán để tạo ấn tượng sai cho người khác.

“Nhân tiện, tại sao chúng ta lại đến gặp cậu con trai thế?”

Tôi thắc mắc. Nếu chỉ hội về cuộc điện thoại, đâu nhất thiết phải gặp trực tiếp để nói chuyện.

“Tôi muốn nói chuyện kĩ hơn với cậu con trai ở một nơi không bị mẹ cậu ấy giám sát. Với lại, tôi còn định mượn điện thoại xem thử.”

“Điện thoại?”

“Nếu điện thoại không quá cũ thì chắc chắn lịch sử cuộc gọi đến sẽ được lưu lại. Trong trường hợp sử dụng dịch vụ hiển thị số điện thoại, ta sẽ thấy được số điện thoại của người gọi tới.”

“À, ra là thế.”

Như vậy sẽ xác nhận được vào thời điểm đó, liệu Tamaoka Sayuri có gọi điện thoại từ nhà em dâu hay không. Đây sẽ là một trong những bằng chứng làm sáng tỏ điều này.

“Tôi cho rằng có lẽ thực sự đã có cuộc gọi đến.”

Shioriko đưa mắt nhìn bãi cát vắng tanh và thì thầm khe khẽ. Tôi sắp xếp lại tình hình trong đầu. Nếu câu chuyện ban nãy là chính xác và quả thật Tamaoka Sayuri chỉ gọi điện thoại suốt năm phút, thì chúng tôi có thể kết luận rằng bà ta không đánh cắp cuốn Mùa xuân và Tu la.

Nhưng thế thì lạ quá.

Tamaoka Ichiro cũng không thể lấy trộm cuốn sách. Thành ra chẳng có ai là thủ phạm cả.

“Rốt cuộc, cô nghĩ ai đã ăn trộm?”

Shioriko đang tránh đưa ra câu trả lời cuối cùng. Dựa trên những gì tôi nghe được từ cô trong ngày hôm nay, có cảm giác không phải cô đang đôn đáo kiểm chứng tất cả các khả năng, mà cô đã có sẵn trong đầu một giả thuyết nhất định.

“Tôi chưa thể đưa ra kết luận.” Sau một hồi im lặng, cô đáp. “Nhưng trong ngày hôm nay, tôi nghĩ mình sẽ biết được tung tích quyển sách Mùa xuân và Tu la.”