Ngày tiếp theo trời trong xanh và đột ngột trở nên ấm áp.

Trước chùa Engaku, cây anh đào cạnh cửa soát vé tạm thời của ga Kita-Kamakura cũng đã nở hoa một nửa. Nhắm đúng lúc đoàn khách tham quan từ nhà ga tỏa ra đã vãn, tôi lái chiếc xe van đi qua dưới tàng cây có lẫn những nụ hoa màu đỏ. Tiếp theo, chúng tôi sẽ tới nhà Kishiro Keiko.

“Anh Daisuke biết Edogawa Ranpo chứ?” Ngồi ở ghế phụ lái, Shioriko nói như sực nhớ ra.

“Tôi chưa đọc, nhưng tên thì có biết.”

Tôi trả lời với tâm trạng không thoải mái. Nguyên nhân là do hồi nhỏ đã có chuyện xảy ra khiến tôi khủng hoảng tinh thần và từ đó phát sinh một “cơ địa” kì lạ là không thể đọc sách in liên tục trong thời gian dài. Dù vậy, tôi vẫn có niềm hứng thú đặc biệt với sách. Tôi trở nên thân thiết với Shioriko thoạt tiên là nhờ thường xuyên được nghe cô nói chuyện về sách.

Hôm qua tôi đã muốn hỏi về Edogawa Ran nhưng liên tục có khách đến bán sách với số lượng nên tôi lỡ mất cơ hội thong thả đàm đạo với cô.

“Là tác giả viết series Đội thám tử nhí ấy nhỉ?”

Thời học tiểu học, vì là thành viên thường trực của thư viện nên tôi thường làm công việc cho mượn và trả sách. Tôi còn nhớ series này, bìa nào cũng vẽ mặt quái nhân và đứa trẻ, gáy sách thì in hình mặt nạ cười kinh dị. Nếu xếp thành một hàng trên giá sách thì dù ở xa, nhìn lướt qua cũng biết.

“Hình như quái nhân hai mươi khuôn mặt đã xuất hiện trong bộ truyện thì phải?”

“Đúng rồi.” Shioriko gật đầu. “Quái nhân hai mươi khuôn mặt không ưa bạo lực nhưng thích sử dụng tài hóa trang thiện nghệ để đánh cắp những tác phẩm mỹ thuật giá trị, còn thám tử lừng danh Akechi Kogoro cùng đội thám tử nhí thì đấu tranh chống lại hắn... Có lệ mục tiêu của Ranpo là một phiên bản dành cho thiếu niên dựa trên khuôn mẫu Arsène Lupin của Maurice Leblanc.”

“Series đó dày quá nhỉ! “ Tôi nhớ là số quyển nhiều đến mức lấp đầy một hàng trên giá sách. Không chỉ quái nhân hai mươi khuôn mặt, hình như có vài cuốn xuất hiện cả người tàng hình và người ngoài hành tinh nữa. Tôi từng hỏi một người bạn cùng lớp đã đọc hết series, cậu ấy nói là truyện nào cũng giống truyện nào.

“Ừm, tuy cũng có thời gian gián đoạn, nhưng từ năm 1936, khi tác phẩm thứ nhất là ‘Quái nhân hai mươi khuôn mặt’ bắt đầu được phát hành dài kì thì cả series đã được viết đều đặn trong hai mươi lăm năm liên tục. Nhiều tiểu thuyết Ranpo công bố vào nửa đời sau của ông cũng nằm trong series này.”

“Hửm? Chờ một chút! Cô nói bắt đầu từ khi nào?” Tôi vô thức xen vào. Xe van của chúng tôi đã lên hết con dốc dẫn tới trung tâm Kamakura, giờ nó đang thong thả xuống dốc.

“Năm 1936. Là năm xảy ra sự kiện 26 tháng Hai*.”

Chú Thích: Binh biến 26/2/1936. Cuộc đảo chính của hơn 1000 sĩ quan lục quân phái bảo hoàng, muốn lập nội các mới và muốn Nhật hoàng đích thân nắm triều chính, nhưng Nhật hoàng lại từ chối. Sau đó các sĩ quan này bị đàn áp, những người cầm đầu bị hành quyết tại kinh đô.

“Ồ, thật vậy sao?”

Tôi biết nó là tác phẩm xưa cũ nhưng không nghĩ lâu đời tới mức ấy. Thế hệ đọc nó đúng thời điểm ra mắt còn lớn tuổi hơn cả ông bà chúng tôi.

“Ừm, tác phẩm thứ nhất được chuyển thành tankobon là vào bảy mươi lăm năm trước.”

“Dễ mà độc giả cũng không nghĩ là nó xưa đến thế.”

“Có thể lắm. Cách đóng sách đã thay đổi, nhan đề hoặc một phần nội dung cũng được chỉnh sửa cho phù hợp với thời đại, để lớp độc giả mới bớt lạ lẫm... nhưng tôi vẫn nghĩ bản thân nó đã có sức hấp dẫn vượt thời gian rồi.”

Đúng là trong thư viện của trường tiểu học, những nam sinh đọc truyện này đều trở nên say mê. Họ bị hấp dẫn bởi một đội thám tử chi toàn thiếu niên. Nếu không dính “cơ địa” thì tôi cũng đã mượn đọc rồi.

“Akechi Kogoro không chỉ xuất hiện ở series này đúng không?”

Tôi hỏi trong lúc lái xe. Nếu nói đến các thám tử lừng danh Nhật Bản từ thời xưa thì tôi nghĩ ngay đến Akechi Kogoro và Kindaichi Kosuke. Dù chỉ thoáng nhìn thấy trên phim hay áp phích nhưng tôi vẫn nhớ có cảnh đối đầu giữa thám tử với mỹ nữ mặc đồ đen và leo lên gác mái.

“Tất nhiên. Trước ‘Quái nhân hai mươi khuôn mặt’ khálâu, Akechi Kogoro đã ra mắt rồi... Trong ‘Vụ án mạng trên dốc D’ phát hành năm 1925 cơ mà.”

“A, tôi đã từng nghe đâu đó rồi.”

Vì có chữ La tinh nên tên truyện cũng lưu lại ấn tượng kha khá. Nhưng tôi không biết nội dung thế nào, thậm chí đến giờ mới biết đó là đứa con tinh thần của Edogawa Ranpo.

“Vậy Edogawa Ranpo là người thời đại nào?”

“Ông sinh năm Minh Trị thứ 27 (1894), mất năm Chiêu Hòa thứ 40 (1965). Ông ra mắt công chúng vào năm Đại Chính thứ 12 (1923), khi vừa tròn 28 tuổi.” Shioriko trả lời ngay tức khắc. Nhớ hết những niên đại thế này kể cũng đáng khâm phục thật. Không biết đầu cô được tổ chức ra sao.

“Cuối thời Đại Chính, tiểu thuyết suy luận của Nhật, bấy giờ gọi là tiểu thuyết trinh thám*, vẫn thuộc thể loại chưa mấy ai ghi nhận. Trước Ranpo, gần như không có tác giả trinh thám chuyên nghiệp nào. Là tác giả của phái cổ điển, ông đã liên tục cho ra mắt những truyện ngân tập trung vào việc giải đáp bí ẩn theo cách suy luận. Tuy các tác phẩm của ông có biến đổi theo thời đại, nhưng trong giới sáng tác trinh thám, ông vẫn là tác giả có sự hiện diện quan trọng và liên tục. Tôi nghĩ cũng không quá lời khi nói dấu chân Ranpo và những người cùng chí hướng với ông đã tạo nên đường đi cho thể loại này ở Nhật.”

Chú Thích: Ở giai đoạn sơ khởi, các truyện có nội dung giải đáp bí ẩn được gom chung vào trinh thám. Cùng với sự tăng trưởng về tác giả, đề tài, hình thức biểu đạt và tiếp xúc với văn chương nước ngoài, thể loại trinh thám dần dần được chia mảng miếng rõ ràng hơn, như suy luận cổ điển, kì bí, tội phạm, hình sự, giật gân, cân não, tâm lý....

Nói tới đây, Shioriko hít sâu một hơi. Chiếc xe van tiến đến ngã tư gần đền Tsurugaoka Hachimangu. Chúng tôi vừa trờ tới vạch ngựa vằn thì đèn giao thông chuyển màu, các du khách nước ngoài băng qua đầu xe, rồi đi qua cổng torii số ba.

Ở quãng giữa phố Wakamiya Oji bên tay phải, có một lối nhỏ dẫn lên đền. Hai hàng anh đào hai bên mới sắp nở thôi, nhưng cũng đủ tạo nên một quang cảnh mê hoặc.

“Đẹp quá!” Nhoài người ra từ ghế phụ, Shioriko thì thầm. “Muốn đi đâu đó ghê!”

“Đúng rồi! Thời tiết đẹp thế này.”

Quả là phản ứng tốt bất ngờ. Tôi bỗng nhớ đến câu “trả ơn” hôm qua. Xem ra, nếu công việc xong xuôi thì có thể thử mời cô đi đâu đó. Mà không, chẳng đoán được cô gái này sẽ phản ứng thế nào đâu.

“Ôi, anh Daisuke!”

Shioriko trỏ về phía kính chắn gió. Đèn tín hiệu đã chuyển sang màu xanh tự lúc nào. Tôi đành nhấn ga.

“Vậy... quay lại câu chuyện khi nãy.” Shioriko tiếp tục nói, tỉnh bơ như chưa từng sao nhãng vì cảnh quan. “Ranpo cũng có chút liên hệ với chúng ta đấy.”

“Nghĩa là sao?” Tôi hỏi cô. Hễ nhắc đến sách là tôi bỗng bị lôi cuốn.

“Trước khi ra mắt, Ranpo đã mở tiệm sách cũ.”

“Ồ, thế à?”

Đột nhiên lòng tôi dâng tràn cảm giác gần gũi với tác giả sinh thời Minh Trị ấy. Chắc ông cũng từng bê vác hàng chồng sách như tôi nhỉ?

“Trước khi thành nhà văn, Ranpo nhảy việc khá nhiều lần. Ông từng kinh doanh sách cũ, dù chỉ một dạo ngắn, ở dốc Dango, Sendagi, Tokyo. Trải nghiệm trong thời gian này đã ánh xạ vào truyện ngắn ‘Vụ án mạng trên dốc D’ đấy. Vì nội dung xoay quanh vụ giết người trong phòng kín tại tiệm sách cũ.”

Dốc D tức là dốc Dango à? Tôi cũng muốn biết vụ giết người diễn ra thế nào trong phòng kín tại tiệm sách cũ, nhưng tiếc là đã tới nơi.

“Ở đây thì phải.” Tôi dừng xe bên hàng rào tre. Theo địa chỉ thì là chỗ này. Thấp thoáng giữa những tán lá um tùm của bụi tre dày đặc là lô xô mái ngói. Đây là một góc của khu nhà nằm tách khỏi tỉnh lộ không xa Hachimangu lắm nhưng cực kì quạnh quẽ.

Chúng tôi xuống xe, đi men theo hàng rào tre đến một cái cổng có mái che lộng lẫy. Trên hòm thư màu đỏ đã gỉ sét dán miếng giấy keo màu trắng ghi “Kishiro”. Shioriko chống nạng thận trọng bước qua ngưỡng cửa. Sân vườn rất rộng nhưng vì nhiều bụi tre nên hạn chế tầm nhìn.

“Ngôi nhà tuyệt vời quá!” Shioriko trầm trồ nhận xét.

Nói là tuyệt vời thì cũng đúng, nhưng đây chỉ là ngôi nhà một tầng đã cũ, tường tróc lở khá nhiều. Cửa sổ hình chữ nhật lắp cánh chớp, cổ cả ban công quay ra vườn. Ngôi nhà tạo ấn tượng về một biệt thự “kiểu Tây” xây từ thời Đại Chính hoặc đầu thời Chiêu Hòa. Thật kì lạ là ngôi nhà này không cho tôi cảm giác có người sinh sống. Như thể nó đang nín thở để xóa đi dấu vết tồn tại của mình... Nếu còn là trẻ con, dễ mà tôi đã nghĩ đây là nhà ma.

Vừa bấm chuông ở tiền sảnh, chúng tôi đã nghe tiếng bước chân, rồi cửa giật ra rõ mạnh. Người phụ nữ đứng tuổi mặc áo lông giống hôm qua ló mặt ra.

Khuôn mặt tròn trơn láng của bà đeo một cặp kính nhìn như kính lão.

“Cảm ơn cháu đã cất công đến đây! Xin mời vào!”

Bà nở nụ cười thân mật. Giọng xen lẫn đôi chút trọng âm lạ tai, hình như không xuất phát từ vùng Kanto*.

Chú Thích: Vùng trong đó có thành phố các nhân vật chính đang ở.

“Khô... Không ạ. Chính chúng cháu mới phải cảm ơn... Chúng cháu đến để hỏi chuyện.”

Shioriko bối rối cúi đầu. Lâu lắm rồi tôi mới thấy cô trong bộ dạng nhút nhát. Vì gần đây việc tiếp khách ở tiệm chủ yếu do tôi đảm nhận nên cô ít trao đổi trực tiếp với khách lạ. Shioriko rụt rè thế này tự dưng lại khiến tôi thấy mới mẻ.

Người phụ nữ dừng mắt ở tôi. Dáng người tôi cao lớn nổi bật nên hẳn là gây chú ý. Shioriko liền giới thiệu, “Anh ấy là nhân viên của tiệm, anh Daisuke... À không, Go... Gora...”

Giới thiệu nhân viên với khách mà đi dùng tên thân!? Khi Shioriko vội vàng chữa lại thì còn vấp váp hơn khiến bà chủ nhà càng tỏ ra ngờ vực.

“Cháu là Gora. Rất hân hạnh được gặp bác!” Tôi đành phải tiếp lời, cúi đầu chào.

Nghĩ kĩ thì, khi chỉ có hai người với nhau, dù không nói chuyện về sách thì Shioriko cũng đâu có lắp bắp. Đến giờ tôi mới nhận ra điều đó, chắc do gặp mặt mỗi ngày nên tôi không để ý đến sự thay đổi ấy.

Sau lời mời của bà chủ nhà, chúng tôi bước lên hành lang. Tấm ván lát sàn bị xước nhẹ hơi võng xuống. Ngôi nhà cũ thế này chắc cũng phải rung lắc khá nhiều trong trận động đất tháng trước. Kệ sách bị đổ cũng là chuyện bình thường.

“Thế, thế bác Kishiro Keiko...”

“Chị ấy đang ở dâng kia, nhưng trước hết... À, tôi gọi cháu là Shioriko được chứ?”

“Vâ... vâng.”

“Chị Keiko nói muốn cháu xem giúp đống sách trong nhà này xong rồi mới hỏi chuyện. Cháu vào xem sách trước nhé?”

Em gái bà Keiko bước đi ngay, không đợi nghe chúng tôi trả lời. Từ âm sắc khi gọi “chị Keiko”, có thể nhận ra họ rất thân nhau.

Qua cửa kéo đang mở, tôi thấy các phòng đều thưa thớt đồ đạc. Ngay cả các góc nhà cũng được dọn dẹp đàng hoàng. Thật khó mà phỏng đoán cá tính chủ nhân.

“Mà hình như tôi chưa tự giới thiệu... Tôi là Tanabe Kuniyo.”

Người phụ nữ đột nhiên xưng tên như thể bây giờ mới nhớ ra. Có vẻ Shioriko cũng chưa được nghe cái tên này nên bối rối cúi đầu, “Xin bác giúp đỡ ạ.”

“Tôi nhỏ hơn chị Keiko hai tuổi. Kết hôn xong thì đổi họ... Chồng tôi bị bệnh mất lâu lắm rồi, con trai đang học đại học ở Tokyo. Hiện tôi sống một mình, giờ cũng không bận đi làm nữa nên định ở đây đến khi vết thương của chị Keiko lành hẳn.”

“Nhà bác Ta... Tanabe ở đâu ạ?”

“Cháu cứ gọi tôi là Kuniyo cho tự nhiên. Nhà tôi ở tỉnh Miyagi.”

Bầu không khí bỗng trở nên nặng nề. Đây là một trong những tình chịu thiệt hại nặng vì động đất. Bà Kuniyo quay lại với nụ cười trên mặt, “À, khu phố tôi sống không ảnh hưởng nhiều. Vì biển ở xa. Trong nhà chỉ có đồ đạc xô lệch thôi, không tổn hại gì hết... Ngược lại ở đây chắc khó khăn lắm đúng không? Vì tiệm sách thì toàn đồ nặng mà.”

Ngay cả tôi cũng hiểu được là bà đang chuyển chủ đề. Chắc là bà quan tâm đến chúng tôi, hoặc có chuyện không muốn nói cụ thể.

“Chỗ cháu cũng không đến nỗi... Chỉ có vài kệ sách bị đổ.”

“Chà, vậy là giống chị Keiko rồi. Cái chân đó, do động đất mà ra à?”

Lưng Shioriko cứng đơ, “Không, cái chân này... là chuyện từ trước.”

Đây là vết thương do một kẻ cuồng sách cũ tên là Tanaka Toshio gây ra vào năm ngoái, liên quan đến bản in đầu quý giá của Dazai Osamu. Vết thương nhìn bên ngoài đã lành nhưng vẫn phải tiếp tục dùng nạng.

“Sách để ở đây.”

Kuniyo đứng trước cánh cửa ở góc trong cùng, lấy chìa khóa tra vào ổ. Trong nhà mà cũng khóa cửa, nghĩa là kho sách cũ này rất quý giá.

Cửa vừa mở thì không khí lạnh hòa lẫn với bụi và mùi giấy cũ xộc ra.

“Xin mời.”

Nghe gọi, Shioriko bước vào. Tôi bước theo cô. Đó là một căn phòng kiểu Tây rộng rãi, bốn phía hầu như toàn là tủ sách. Có lẽ phòng này cũng được dùng làm thư phòng nên bàn lớn và ghế được đặt trang trọng ngay chính giữa.

Trên vách tường đối diện với cửa ra vào là một ô cửa sổ nhỏ lắp song sắt. Cửa bị khóa chặt, chứng tỏ chủ nhà đã canh giữ căn phòng rất nghiêm ngặt.

“Các cháu cứ xem thoải mái nhé! Để tôi đưa chị Keiko tới.”

Kuniyo đóng cửa và đi mất. Tôi nhìn một lượt số sách xung quanh.

Không chỉ có tankobon bìa cứng mà sách khổ nhỏ cỡ shinsho và cả tạp chí số cũ cũng nhiều. Thanh niên mới, Đá quý, Câu lạc bộ kể chuyện, King... Cuốn nào cũng cũ hết. Tôi nhìn thấy nhiều nhan đề có chữ “sát nhân”, “vụ án”, “chết” nên có vẻ đây là một bộ sưu tập sách tư duy và suy luận.

Chỉ có điều, tạp chí không được xếp theo niên đại, trên giá sách có những khoảng trống kì lạ. Tổng thể trông khá lộn xộn, dường như sách chỉ được để tạm lên đây.

“Nhiều sách của Edogawa Ranpo thật!”

Tôi bắt chuyện với Shioriko. Những gáy sách ghi tên “Edogawa Ranpo” bằng cả hai kiểu chữ Hán cũ và mới nằm rải rác ở các giá trong phòng. Hầu như không có nhan đề nào tôi biết.

“Chắc là đầy đủ toàn bộ rồi...” Shioriko thì thầm cố nén cơn phấn khích.

“Hả?”

“Các tác phẩm dành cho người trưởng thành phát hành lúc Ranpo còn sống đều hiện diện ở đây... Kể cả tạp chí cũ có đăng các tác phẩm ấy nữa.”