Cựu thám tử May Soo-yun đã hẹn gặp tôi tại văn phòng của Transparency Project, nằm ngay trong khuôn viên khoa luật thuộc Đại học Luật Manhattan, khu Quảng trường Washington.

Văn phòng nơi một trợ lý đề nghị tôi ngồi chờ có tường màu xanh lá cây, nhô ra bên trên phòng đọc của trường đại học. Vào đầu giờ chiều như thế này, thư viện chật cứng người. Các khóa học đã khai giảng trở lại từ tuần trước, và đằng sau những cuốn sách cùng màn hình máy tính, các sinh viên đang học tập trong bầu không khí vừa chăm chỉ vừa thư giãn.

Trước khung cảnh rất thích hợp cho việc nghiên cứu đó, tôi nhớ đến cái trường đại học thối nát nơi mình lấy bằng đại học: giảng đường đông nghịt, những giờ học buồn ngủ, giảng viên làm chính trị hoặc theo chủ nghĩa tôi mặc kệ, các tòa nhà xây dựng từ những năm 1970 vừa xấu xí vừa lở vữa, thiếu vắng sự thi đua, không khí nặng như chì bởi tình trạng thất nghiệp và những viễn cảnh không lối thoát. Dĩ nhiên là bối cảnh không giống nhau. Các sinh viên ghi danh ở đây trả học phí rất đắt, nhưng hẳn là thứ họ nhận được ít ra cũng xứng với đồng tiền bỏ ra. Đây là một trong những điều khiến tôi phẫn nộ nhất ở Pháp: làm sao mà từ bao nhiêu thập kỷ nay, xã hội có thể thỏa mãn với một hệ thống giáo dục cứng nhắc đến thế, ít khuyên khích đến thế và nói cho cùng là bất công đến thế đằng sau những bài phát biểu bề ngoài?

Xua đuổi những ý nghĩ ủ ê mà tôi biết rằng một phần là do Caradec bỏ đi, tôi tranh thủ thời gian xem lướt trên màn hình điện thoại tất cả những tài liệu mình đã tải về khi tìm kiếm sáng nay.

Được Ethan và Joan Dixon, hai vợ chồng luật sư nhiệt thành đấu tranh chống lại án tử hình, thành lập vào đầu những năm 1990, Transparency Project hỗ trợ cho những người có khả năng là nạn nhân bị oan sai.

Để tiến hành những cuộc điều tra phản biện của chính mình, ngay từ đầu tổ chức này đã thiết lập quan hệ đối tác với nhiều trường đại học luật trong cả nước. Dưới quyền trượng của các luật sư đã được chứng thực, các sinh viên liền bắt đầu mở lại những vụ án hình sự cũ mà trong đó các cá nhân, thường là có hoàn cảnh khó khăn, đã bị phá hỏng cuộc đời chỉ vì những vụ điều tra cẩu thả và những vụ tố tụng bị những tòa án quá tải làm cho xong.

Theo nhiều năm, việc thực hiện phổ biến các xét nghiệm ADN, kể cả trong những trường hợp án đã được tuyên, đã làm sáng tỏ một số lượng đáng sợ những vụ oan sai. Công luận Mỹ liền phát hiện ra rằng nền tư pháp của họ không chỉ không công bằng, mà còn trả thành một cỗ máy kết án hàng loạt người vô tội. Như vậy, không phải hàng chục, mà là hàng trăm, thậm chí hàng nghìn công dân, đôi khi chỉ dựa trên một lời chứng duy nhất, đã phải ngồi bóc lịch cả đời hoặc bị tống vào xà lim tử tù.

ADN đương nhiên không phải là chiếc Chén Thánh, nhưng nhờ có những tổ chức như Transparency, nhiều người bị kết án oan từ nay đã được ngủ tại nhà mình chứ không phải giữa bốn bức tường xà lim nữa.

— Chào anh Barthélémy.

May Soo-yun khép cánh cửa lại sau lưng. Tuổi trạc tứ tuần, cô có dáng đi cứng nhắc và kiêu kỳ đối lập với bộ trang phục thoải mái đang mặc: quần jean sáng màu, áo vest nhung màu xanh cổ vịt thêu phù hiệu của khoa, giày Adidas Super-star cũ. Mái tóc đen nhánh là thứ đầu tiên ở cô khiến người ta để ý. Mái tóc quấn quanh chiếc trâm màu lam ngọc tạo thành một búi, khiến cô có nét sang trọng quý tộc.

— Cảm ơn chị vì đã nhận lời tiếp tôi ngay.

Cô ngồi xuống trước mặt tôi và đặt lên bàn tập hồ sơ đang kẹp dưới cánh tay, cùng với một trong những tiểu thuyết của tôi đã được dịch sang tiếng Hàn.

— Nó là của em dâu tôi, cô giải thích và đưa cuốn sách cho tôi. Sách của anh được đọc rất nhiều ở Hàn Quốc. Nó sẽ rất vui nếu được anh ký tặng cuốn này. Nó tên là Lee Hyo-jung.

Trong khi tôi thực hiện nhiệm vụ, cô chia sẻ:

— Tôi vẫn nhớ rất rõ vụ Carlyle, chỉ vì đó là một trong những vụ cuối cùng tôi phụ trách trước khi rời ngành cảnh sát.

— Mà tại sao chị lại chuyển sang phía bên kia chiến tuyến thế? tôi hỏi và đưa cuốn sách trả cho cô.

Một cái nhíu mày làm rung động khuôn mặt xinh đẹp được trang điểm rất kỹ của cô.

— Phía bên kia chiến tuyến ư? Cách nói của anh vừa đúng lại vừa sai. Về cơ bản, tôi vẫn làm công việc đó: tôi điều tra, phân tích các biên bản hỏi cung, thăm lại các hiện trường vụ án, tìm lại các nhân chứng…

— Chỉ có điều chị tìm cách đưa người ta ra tù thay vì giam họ vào đó.

— Tôi vẫn tìm cách làm thế nào để công lý được thực hiện.

Tôi cảm thấy May Soo-yun đang đề phòng và nói những câu sáo rỗng để tự vệ. Trước khi đi vào chủ đề chính, tôi tìm cách diễn đạt có duyên nhất và cố gắng hỏi thêm một câu nữa về công việc của cô, nhưng cô đã khiến tôi hiểu rằng thờigian của cô là quý giá:

— Anh muốn biết gì về vụ Carlyle?

Tôi cho cô xem tập hồ sơ mà Gladys đã đưa cho tôi.

— Làm sao anh có được thứ này? cô thốt lên và lật các trang giấy.

— Bằng cách thức trung thực nhất. Đây là bộ hồ sơ mà gia đình nạn nhân đã có được sau khi vụ điều tra gặp trục trặc.

— Không hề có trục trặc nào trong cuộc điều tra hết, bị chạm nọc, cô trả lời.

— Chị nói đúng, vậy thì có thể gọi là trục trặc giữa thông tin báo cho 911 và nhận xét của các cảnh sát đầu tiên đến địa chỉ đó.

— Đúng, tôi có nhớ chi tiết này.

Đôi mắt cô tối sẫm trở lại. Cô xem lướt tập hồ sơ, rõ ràng là đang tìm kiếm những nội dung còn thiếu.

— Người ta chỉ gửi các trích lục cho gia đình thôi, tôi nói rõ.

— Tôi cũng thấy thế.

Tôi mất mười phút để giải thích cho cô nghe những điều mình mới khám phá ra: việc Joyce mua một chiếc điện thoại dùng thẻ trả trước vài ngày trước khi chết, mối liên hệ giữa bà và nữ phóng viên Florence Gallo, cũng là người có nhà nằm ở vị trí đã phát đi cuộc gọi khốn quẫn kia. Cuối cùng, tôi nói với cô giả thiết của mình, theo đó Joyce đã bị giết chết tại nhà của chị em bà, sau đó cái xác được đưa trở về phòng tắm nhà bà.

Nữ cựu cảnh sát im lặng trong suốt quãng thời gian tôi trình bày, nhưng càng đưa ra nhiều quân cờ, tôi càng thấy cô rệu rã, tưởng như sắp ngã ngửa người ra sau.

— Nếu những điều anh nói là đúng, thì có nghĩa là hồ sơ đã bị khép lại quá sớm, nhưng hồi đó, chúng tôi không có được toàn bộ các thông tin này, cô thừa nhận khi tôi nói xong.

Cô nheo mắt và phân trần:

— Bản thân cảnh sát tư pháp cũng kết luận đây là vụ dùng thuốc quá liều ngớ ngẩn đáng buồn, mặc dù có cuộc gọi khó hiểu kia.

Khuôn mặt cô trắng bệch ra. Một lần nữa, cô lại cúi đầu và nhìn chăm chăm vào những tờ giấy nằm rải rác trước mặt. Tôi liền nảy ra một linh cảm:

— Chị này, trong hồ sơ này còn có thứ gì khác quan trọng không? Thứ gì đó không nằm ở đây?

May Soo-yun nhìn ra cửa sổ. Ánh mắt mông lung, cô tự hỏi:

— Tại sao anh lại quan tâm đến vụ điều tra đã từ hơn mười năm này rồi nhỉ?

— Điều đó thì tôi không thể nói với chị được.

— Thế thì tôi không thể giúp anh.

Cơn giận dữ đột ngột bùng lên, tôi ghé sát vào mặt cô và lên giọng:

— Chị sẽ không chỉ giúp tôi, mà còn làm chuyện đó ngay lập tức cơ! Bởi vì chị đã sai lầm nghiêm trọng mười năm trước! Và bởi vì mấy bài diễn văn hay ho của chị về công lý không thể chỉ là những câu thần chú!