Những vận hạn chồng chất ấy chắc chắn không thể không tác động đến tâm tính và phong thái của chàng. Những nỗ lực liên tục mà chàng bỏ ra để che giấu nỗi bực bội đã tạo nên một sự lơ đễnh rõ rệt trong cử chỉ lẫn lời nói của chàng. Chàng bắt đầu cảm thấy kinh hãi khi đối diện với nàng Monimia tội nghiệp, và vì thế, chàng tránh mặt nàng bất cứ khi nào hoàn cảnh giao tiếp cho phép; mỗi buổi tối, chàng đều một mình bước ra những chốn vắng vẻ, nơi chàng có thể thả lỏng cảm xúc sầu muộn mà không bị ai phát hiện, đồng thời lặng lẽ suy ngẫm tìm cách xoa gánh nặng u sầu. Có những lúc, trái tim chàng trở nên hoang dại vì tuyệt vọng – thứ cảm giác vẽ nên hình ảnh nhân loại như những kẻ thù truyền kiếp – khiến chàng nảy sinh ý định tuyên chiến với toàn thể cộng đồng và tự túc nhu cầu bản thân bằng những chiến lợi phẩm cướp được. Những lúc khác, chàng lại bị thôi thúc bởi mong muốn chấm dứt cả những nỗi khổ đau lẫn cuộc đời mình. Thế nhưng, đó chỉ là những ý nghĩ thoáng qua của một cơn điên tạm thời, rồi cũng phải nhường chỗ cho lý trí chế ngự. Chàng đã bị kìm hãm không thực hiện ý định đầu tiên bởi chính quan niệm về danh dự và đạo đức của bản thân; còn đối với phương cách thứ hai, chàng từ bỏ nhờ tình yêu dành cho Monimia cùng những bài học triết lý và tôn giáo.
Trong lúc chàng âm thầm nuôi dưỡng con sâu gặm nhấm tâm can ấy, sự đổi thay trên diện mạo và hành vi của chàng đã không thể qua mắt được vị tiểu thư tinh tường nấy. Nàng vô cùng hoang mang trước sự biến chuyển đó nhưng lại sợ hãi không dám truy tìm nguồn cơn; bởi vì, khi hoàn toàn mù mịt về nỗi thống khổ của chàng, nàng không thể quy kết nó vào bất kỳ nguyên nhân nào mà không gắn liền mật thiết với hạnh phúc của chính mình. Nàng đã quan sát thấy sự niềm nở gượng gạo cùng những xúc cảm bất thường ở chàng. Nàng đã bắt quả tang chàng nhiều lần tìm cách tránh né hội ngộ với mình, đồng thời lưu tâm đến những chuyến đi đêm đều đặn của chàng. Đó là những dấu hiệu đáng báo động đối với một người thiếu nữ đầy tế nhị và kiêu hãnh. Nàng đã hoài công cố gắng gán cho những gì mình chứng kiến một ý nghĩa tốt đẹp nhất; và cuối cùng, nàng đành quy những biểu hiện chán nản ấy cho việc trái tim chàng đã đổi thay. Mang nỗi đau khổ không thể diễn tả nổi vì những ngờ vực này, nàng đã thổ lộ chúng với Fathom – kẻ lúc bấy giờ đã chiếm trọn lòng tin tưởng và sự quý mến của nàng – đồng thời khẩn thiết xin lời khuyên về cách ứng xử trong một hoàn cảnh tế nhị nhường ấy.
Tên mưu lược xảo quyệt này, kẻ vẫn đang thầm vui mừng trước hiệu quả từ sự nhạy bén của nàng, vừa nghe hỏi đến vấn đề liền tỏ ra ngạc nhiên và bối rối, ra chiều quan ngại khi thấy nàng đã phát hiện ra điều mà vì danh dự của người bạn, hắn hằng mong ước sẽ không bao giờ bị phanh phui. Phái độ của hắn trong dịp này càng củng cố thêm phỏng đoán tai hại của nàng; và nàng đã khẩn khoản nài nỉ hắn bằng cách thức thê thiết nhất, hãy cho nàng biết nếu hắn nghĩ rằng trái tim của Renaldo đã vướng bận một bóng hồng nào khác. Trước câu hỏi ấy, hắn giật mình với những biểu hiện chấn động cực độ, rồi nén lại một tiếng thở dài giả tạo, hắn cất lời: “Quả thực, thưa tiểu thư, chắc chắn ngài không thể nghi ngờ sự chung thủy của Bá tước đâu – tôi tin chắc là như vậy – ngài ấy chắc chắn... tôi xin thưa, thưa tiểu thư, tôi vô cùng bàng hoàng.”
Đến đây, hắn dừng lại hoàn toàn, như thể cuộc chiến giữa sự liêm chính và tình bạn không cho phép hắn tiếp tục, rồi cốặn ra hơi ẩm đọng trong cả hai khóe mắt – “Thế thì những hoài nghi của tôi đã được xóa sạch,” nàng Monimia đau khổ thốt lên; “Tôi thấy được sự chân thành của anh giữa tình cảm gắn bó dành cho Renaldo; và tôi sẽ không còn làm phiền anh bằng những câu hỏi vô lối cùng những lời than vãn vơ vẩn nữa.” Dứt lời, dòng lệ tuôn trào từ đôi mắt hớp hồn của nàng, và nàng lập tức rút lui về căn phòng riêng, nơi nàng đắm chìm trong nỗi sầu muộn đến tột cùng. Nỗi đau buồn của nàng không phải là không mang theo sự phẫn uộ. Do dòng dõi, bản tính và sự giáo dục, nàng được phú cho niềm kiêu hãnh cao quý vốn làm rạng rỡ trái tim con người; và điều này, dưới hoàn cảnh phụ thuộc hiện tại của nàng, càng trở nên vô cùng nhạy cảm và dễ tổn thương; đến mức nàng không thể dung thứ dù chỉ là một bóng mây thờ ơ nhỏ nhất, chứ đừng nói đến một sự tổn thương mang tính chất như thế từ người đàn ông mà nàng đã trao trọn ân tình, người mà vì đó nàng đã đắc tội và từ bỏ cả gia đình lẫn bạn bè.
Dù tình yêu nàng dành cho người thanh niên bất hạnh ấy kiên định đến mức, nếu thiếu đi sự gắn bó hồi đáp, cuộc đời nàng sẽ trở thành gánh nặng không thể dung thứ, dẫu có đặt giữa mọi vẻ lộng lẫy của sự giàu sang và quyền quý; và dẫu nàng tiên liệu được rằng, khi sự bảo bọc của chàng chấm dứt, nàng sẽ bị bỏ lại như một đứa trẻ mồ côi khốn khổ ở xứ người, phơi bày trước mọi nỗi cơ hàn thiếu thốn; thế nhưng, sự tự ái dâng cao trong lòng khiến nàng khinh bỉ việc phải cất lời than vãn, hay thậm chí đòi hỏi một lời giải thích từ kẻ bị cho là thủ phạm gây ra nỗi oan khiên cho nàng.
Trong lúc nàng vẫn đang phân vân không định hình được mục đích và chao đảo giữa biển khổ đau ấy, Fathom – tin rằng đây chính là thời điểm thích hợp để khoét sâu vào tâm can nàng khi mọi cảm xúc đang hỗn loạn – lại càng tỏ ra ân cần với vị giai nhân sầu muộn hơn bao giờ hết, nếu có thể. Hắn uốn nắn nét mặt thành một vẻ sầu thảm, giả vờ sẻ chia nỗi đau đớn cùng nàng với sự đồng cảm sâu sắc nhất, đồng thời cố gắng duy trì ngọn lửa phẫn uộ trong lòng nàng bằng những lời ám chỉ xảo quyệt. Những lời này thoạt nghe có vẻ bênh vực cho người bạn của hắn, nhưng thực chất chỉ cốt làm trầm trọng thêm tội lỗi của sự bội phản và bất tín. Cái cớ quan tâm vì tình bạn ấy chính là phương tiện hiệu quả nhất để truyền bá sự độc ác và gièm pha; và danh tiếng của một kẻ chưa bao giờ bị đâm những nhát dao chí mạng cho bằng khi kẻ ám sát bắt đầu bằng lời mở đầu: “Về phần mình, tôi có thể khẳng định chắc chắn rằng chẳng có ai trên đời này quý trọng anh ấy hơn tôi; và tôi vô cùng đau đớn cũng như quan ngại khi thấy anh ấy có những hành xử sai trái nhường ấy.” Sau đó, hắn tiến hành bôi nhọ nhân cách nạn nhân, còn những thính giả tốt bụng – suy luận rằng người đó thậm chí còn tồi tệ hơn những gì được miêu tả, dựa trên giả định rằng những tình tiết ghê rợn nhất đã bị sự dịu dàng hoặc tình bạn của kẻ tố cáo làm cho dịu đi hoặc che giấu đi – liền kêu lên: “Ôi chao! Hắn ta hẳn phải là một kẻ khốn nạn thế nào, khi mà ngay cả những người bạn thân thiết nhất cũng không còn dám bênh vực hắn nữa!” Thậm chí, đôi khi những kẻ mang lòng tốt ấy còn đứng ra nhận nhiệm vụ bênh vực, để rồi phản bội một cách hiểm độc cái chính nghĩa mà họ đã phò trợ, bằng cách bỏ qua những lý lẽ vốn có thể được đưa ra để minh oan cho người đó.
Cả hai phương pháp này đều được tên Ferdinand xảo quyệt áp dụng, tùy thuộc vào trạng thái cảm xúc chiếm ưu thế của Monimia. Khi sự phẫn nộ trong nàng dâng trào, hắn phóng đại về tình yêu và sự quý trọng chân thành của hắn dành cho Renaldo – thứ tình cảm mà hắn nói đã lớn lên từ tấm bé, mãnh liệt đến mức hắn sẵn sàng hy sinh cả tính mạng vì lợi ích của người bạn. Hắn rơi nước mắt trước sự sa ngã của Renaldo; nhưng mỗi giọt lệ lại để lại một vết nhơ không thể tẩy xóa trên nhân cách người bạn; và trong cay đắng của nỗi buồn, hắn thề rằng, dẫu cho tình cảm gắn bó với Renaldo đã trở thành một phần máu thịt của hắn, thì chàng thanh niên người Hungary vẫn xứng đáng nhận lấy kết cục tồi tệ nhất vì đã cả gan tổn thương một tuyệt sắc nhân gian như vậy. Những lúc khác, khi nhận ra nàng đã chìm đắm trong nỗi buồn lặng lẽ, hắn lại ra vẻ bào chữa cho hành vi của người bạn. Hắn thông báo cho nàng biết rằng tâm tính của vị thiếu gia vốn dĩ đã thất thường từ thuở lọt lòng; rằng sự yếu đuối là bản chất của con người; rằng rồi đây chàng có thể được cảm hóa qua sự tự vấn; hắn thậm chí còn bóng gió rằng rất có thể nàng đã quy cho sự đổi thay điều vốn thực chất chỉ là hệ quả của một nỗi bực dọc nào đó mà chàng đang cố tình che giấu không cho hắn biết. Thế nhưng, khi thấy nàng có vẻ lắng nghe gợi ý sau cùng ấy, hắn lại tự tay dập tắt tác dụng của nó bằng cách nhắc lại tình tiết về những chuyến lang thang ban đêm của Renaldo – thứ mà hắn thú nhận là không tài nào biện minh nổi.
Bằng những cách thức ấy, hắn thổi bùng ngọn lửa ghen tuông trong nàng đồng thời tôn cao giá trị nhân phẩm của chính mình; bởi vì nàng nhìn nhận hắn như một tấm gương soi chiếu lòng trung tín và sự liêm chính, trong khi tâm trí đang quá tải vì đau khổ thì lại tự nhiên tìm kiếm một tri kỷ để nương tựa vào sự đồng cảm. Quả thực, mục tiêu lớn nhất của hắn là khiến cho sự hiện diện của mình trở nên không thể thiếu đối với nỗi đau khổ của nàng, từ đó thiết lập một mối quan hệ gần gũi thân mật mà qua đó, hắn hy vọng mưu đồ của mình sẽ chắc chắn đạt được kết quả.
Thế nhưng, sự thi triển tài nghệ của hắn không chỉ giới hạn ở một mình nàng. Trong lúc giăng những cạm bẫy ấy cho vị tiểu thư bất hạnh, hắn đồng thời chuẩn bị những chiếc bẫy mang hình thái khác cho người tình ngây thơ của nàng – kẻ mà để hoàn thiện nỗi bất hạnh, vào khoảng thời gian này đã bắt đầu nhận ra những dấu hiệu bất an và phật ý trên sắc diện cũng như phong thái của nàng Monimia kính yêu. Bởi vì vị tiểu thư ấy, dẫu giữa cơn hoạn nạn, vẫn khắc ghi nguồn gốc cao quý của mình và cố gắng khoác lên nỗi bực dọc một lớp màn thanh thản – thứ chỉ càng làm cho sự xáo trộn nội tâm thêm phần gượng gạo, khó chịu.
Renaldo, người vốn chỉ đủ chút kiên nhẫn và triết lý mong manh để gánh vác trọn trọng tải của những tai ương khác, chắc chắn sẽ bị đè bẹp hoàn toàn dưới gánh nặng bổ sung từ nỗi sầu của Monimia, nếu nó không mang cái vẻ khinh mạn ấy – thứ mà vì chàng biết mình không đáng phải nhận, nên đã khơi dậy sự phẫn nộ trong chàng để làm chỗ dựa. Thế nhưng, đây chỉ là một liều thuốc tồi tàn để nâng đỡ chàng trước những dòng suy tưởng độc hại tấn công từ mọi ngả; nó tác động hệt như những bài thuốc liều mạng, vừa kích thích bản ngã đã kiệt quệ lại vừa góp phần tàn phá chính nền tảng cốt lõi của thể chất. Chàng kiểm điểm lại hành vi của bản thân với sự khắt khe cùng cực và không thể nhớ ra dù chỉ một tình tiết nào có thể làm tổn thương chính đáng đến hình bóng ngự trị trong tâm hồn. Càng thấy bản thân vô tội trong cuộc khảo sát ấy, hành vi của nàng lại càng trở nên khó lòng tha thứ. Chàng vắt óc tìm kiếm nguyên nhân dẫn đến sự đổi thay này; chàng bứt rứt khôn nguôi mong được tường tận; thế rồi sự nhạy bén của chàng đã hoài công, và chàngâm ỉ nỗi sợ hãi – dẫu chẳng rõ vì điều gì – không dám đòi hỏi một lời giải thích. Tâm tư chàng rơi vào hoàn cảnh éo le đến mức không dám mở lòng ngay cả với Fathom, dẫu cho đức hạnh và tình bạn của chính chàng vẫn đang kháng cự lại những cảm xúc bắt đầu xâm nhập vào tâm trí, mang theo những lời thì thầm đầy định kiến đối với lòng trung thành của tên phiêu lưu kia.
Dù vậy, không thể chịu đựng thêm những giằn vặt từ sự lấp lửng đầy cuốn hút ấy, cuối cùng chàng cũng nỗ lực mở lời trách móc vị giai nhân mồ côi; và trong một lời chào hỏi cộc lốc – hệ quả từ nỗi sợ hãi và bối rối của chàng – đã ngỏ ý muốn biết liệu bản thân có vô tình làm điều gì khiến nàng phật ý hay chăng. Monimia, nghe thấy mình bị bắt chuyện một cách thô lỗ theo cái giọng điệu khác thường ấy, sau nhiều lần chứng kiến sự lạnh lùng và thói trăng hoa bị gán cho chàng, đã coi câu hỏi đó như một sự sỉ nhục mới mẻ, và dồn hết lòng kiêu hãnh để đối phó, nàng đáp lại với vẻ bình thản giả tạo, hay đúng hơn là với một thái độ khinh miệt, rằng nàng chẳng có tư cách để phán xét, cũng chẳng màng phán xét hành vi của chàng. Câu trả lời ấy, hoàn toàn đi ngược lại sự dịu dàng và quan tâm vốn từng hiển hiện trong tính khí của người tình khả ái, đã tước đoạt ở chàng mọi khả năng tiếp tục cuộc trò chuyện, và chàng lùi bước với một cái cúi đầu thật thấp, hoàn toàn đinh ninh rằng mình đã mất đi vĩnh viễn vị trí từng chiếm giữ trong trái tim nàng; bởi vì, trong trí tưởng tượng đã bị bóp méo và che mờ bởi những tai ương, thái độ của nàng không mang theo chút tia giận hờn thoáng qua nào – thứ mà một người tình biết kính trọng có thể dễ dàng xoa dịu – mà trái lại, ngập tràn sự khinh miệt và thờ ơ, những biểu hiện cho thấy sự vắng bóng hoàn toàn của tình yêu và sự quý mến. Về phần nàng, mặt khác, lại hiểu lầm cái rút lui đột ngột ấy; và giờ đây, họ nhìn nhận hành động của nhau qua lăng kính sai lệch của định kiến cùng sự phẫn uộ. Những hiểu lầm định mệnh nhường ấy thường khiến sự bình yên và hạnh phúc của cả một gia đình phải mang ra làm vật tế thần.
