Tai họa hiếm khi đến đơn độc; tiếp nối lời mạ lạy và la ó ấy, ngài bác sĩ chẳng may kê đơn trích huyết cho một vị quý tộc, người mà lại bất ngờ qua đời ngay trong ca thủ thuật, rồi lại gây hỗn chiến với chủ nhà kiêm dược sĩ của ông ta — kẻ đã trách Fathom quên ơn nghĩa thuở hàn vi và yêu cầu ông ta tự tìm chỗ trọ khác.
Tất cả những tai ương dồn dập nối tiếp nhau ấy đã giáng một đòn chí mạng vào hành nghề y của hắn. Tại mọi bàn trà, tên tuổi hắn thỉnh thoảng lại bị lôi ra mổ xẻ cùng với ả đàn bà đê tiện mà hắn từng quyến rũ, mặc dù phần lớn các nữ lý gia ấy đều đinh ninh rằng ả ta hẳn đã chủ động lả lơi trước; vì chẳng thể ngờ có kẻ nào lại phí công lên kế hoạch hủy hoại một người có vẻ đẹp nhạt nhòa đến thế, nhất là khi ả ta lại mang thể trạng ốm yếu — một yếu tố hiếm khi làm tăng thêm sắc đẹp hay sự vui vẻ của phụ nữ. Hơn nữa, ả vốn là một ả ranh con xấc láo, thích chơi trội và ăn nói ra điều nam tính, và nhiều người trong số họ từng đoán trước rằng thế nào có ngày ả cũng tự chuốc lấy rắc rối lớn vào thân. Tại mọi buổi tụ họp trà dư tửu hậu có mặt vợ chồng người dược sĩ, sự kiêu ngạo, vô ơn và những hành vi y đức tồi tệ của Fathom đều bị đem ra bàn tán; trong mọi câu lạc bộ của đàn ông có vợ, hắn bị nhắc đến với vẻ khinh bỉ và căm ghét tột cùng; còn mọi quán cà phê y khoa đều vang dội những lời chỉ trích hắn. Những minh chứng về sự dốt nát và ngạo mạn của hắn liên tục được trích dẫn, cùng vô số chi tiết bịa đặt nhằm mục đích phỉ báng, khiến cho vị anh hùng của chúng ta rơi vào cảnh ngộ chẳng khác nào một kỵ mã đang phi nước đại tranh cúp, bất ngờ bị hất văng khỏi yên giữa đường đua, nằm bất động và mất hết tri giác trên bãi đất trống.
Sự nghiệp của hắn, dẫu tiến nhanh nhưng lại quá ngắn ngủi, nên chắc chắn chưa tích lũy được đồng nào để phòng hờ cho những ngày khốn khó; và vì vẫn nung nấu hy vọng vượt qua những chướng ngại vật bỗng chốc mọc lên ngáng đường, hắn nhất định không chịu từ bỏ xe ngựa hay cắt giảm chi tiêu. Hắn vẫn xuất hiện như thường lệ ở những nơi công cộng với vẻ điềm tĩnh và tự tin quen thuộc trên gương mặt, duy trì vẻ xa hoa bề ngoài bằng số ít ỏi tích góp được từ những ngày tháng thịnh vượng cùng uy tín tích lũy nhờ thói quen trả nợ đúng hạn trước kia. Thế nhưng, cả hai nguồn quỹ ấy chẳng mấy chốc đều cạn kiệt; vụ kiện tụng là cái hố sâu nuốt chửng toàn bộ số tiền mặt của hắn, còn những khoản thu nhặt lẻ tẻ từ việc hành y thì hầu như không đủ chi trả cho các khoản tiêu vặt cá nhân. Những khoản tiêu vặt này nay lại tăng lên tương ứng với đà sụt giảm của công việc làm ăn, bởi vì khi có nhiều thời gian rỗi hơn và ít được các gia đình khá giả đón tiếp hơn, hắn cho rằng mình càng cần phải mở rộng các mối quan hệ với những kẻ đồng giới — những kẻ duy nhất còn có thể hậu thuẫn hắn trong cơn thất sủng với phái nữ. Do đó, hắn gia nhập vài câu lạc bộ và tìm cách độc quyền mảng chữa bệnh hoa liễu, dẫu đây chỉ là một nguồn bấu víu nghèo nàn, vì hầu hết bệnh nhân loại này của hắn hoặc là không thể, hoặc là không chịu trả thù lao sòng phẳng cho y bác sĩ.
Một thời gian dài hắn cứ lất phất trôi dạt trong hoàn cảnh ấy, chẳng tiến lên cũng chẳng thụt lùi, bập bềnh như cọng rơm trước dòng nước đổi chiều, cho đến khi hắn không thể tiếp tục khất lần với chủ cho thuê xe ngựa hay trì hoãn những món nợ khác ngày một chất chồng. Thế là chiếc xe hoa lệ của hắn lật nhào trong một tiếng động kinh hoàng, khuôn mặt bị những mảnh kính vỡ nát cứa rách tả tơi khi ngã, khiến hắn xuất hiện ở quán cà phê với nửa tá miếng dán đen trên mặt. Hắn tường thuật tỉ mỉ cái chết hụt của mình và lớn tiếng tuyên bố rằng từ nay sẽ chẳng bao giờ dám mạo hiểm bước lên bất kỳ loại xe có bánh nào nữa.
Chẳng bao lâu sau tai nạn này, nhân cơ hội ở cùng chốn công cộng nợ nần ấy, hắn thông báo với bạn bè rằng hắn đã sa thải tên đầy tớ trai vì tội nghiện ngập, và từ nay quyết định chỉ dùng toàn gia nhân nữ trong nhà; bởi vì đám đầy tớ trai thường vô lễ, lười biếng, hư hỏng hoặc không trung thực, suy cho cùng lại chẳng hề gọn gàng, tháo vát hay dễ chịu bằng phái nữ. Tiếp đà quyết định ấy, hắn dọn trọ đến một con ngõ vắng, vì quá nhức đầu trước tiếng ồn ào của xe cộ làm phiền những cư dân ở mặt tiền đường lớn; đồng thời hắn cũng đánh tiếng với người quen rằng mình đang ấp ủ một công trình y học và không thể hoàn thành nếu thiếu đi sự yên tĩnh và thanh thưng. Quả nhiên, hắn dần mang vẻ ngoài của một học giả. Chiếc đồng hồ mang bộ máy ngang của Graham — thứ mà hắn từng hay nhắc đến và khoe khoang như một tác phẩm cơ khí tuyệt mỹ — vào khoảng thời gian này bắt đầu hỏng nặng và được giao phó cho một thợ sửa, người mà chẳng hề vội vàng trả lại nó cho hắn. Chiếc tóc giả buộc đuôi sam của hắn thoái hóa thành tóc búi ngắn; đôi khi hắn xuất hiện không mang kiếm, thậm chí còn bị người ta bắt gặp mặc chiếc áo sơ mi đã qua hai ngày ở nơi công cộng. Cuối cùng, quần áo của hắn cũ mèm, rách rưới; và khi đi dạo trên phố, đầu hắn cứ quay ngoắt sang một bên một cách kỳ lạ do chứng co giật không chủ ý ở cổ — một thói quen hắn nhiễm phải từ việc hay liếc dọc liếc ngang để tránh né những cuộc chạm trán nguy hiểm hoặc khó chịu.
Nhận thấy bản thân đang trượt dốc trên con đường tài vận với một gia tốc khó cưỡng, Fathom cố với lấy mọi cành cây ngọn cỏ để chặn hoặc kìm hãm đà rơi. Giờ đây hắn tiếc nuối những cơ hội từng bỏ lỡ khi xưa — đó là việc kết hôn với một trong số những phụ nữ có gia thế vừa phải từng chủ động tiếp cận hắn vào thời kỳ đỉnh cao danh vọng; và hắn tìm cách cứu vãn tình thế bằng cách hạ mình dấn thân vào những tầng lớp xã hội thấp kém hơn bất cứ tầng lớp nào hắn từng trải qua, nhằm bám víu vào của hồi môn của một cô con gái tiểu thương nào đó mà hắn định cưới làm vợ. Trong lúc đang miệt mài theo đuổi mục đích ấy, trên đường trở về từ một địa điểm cách Luân Đôn chừng ba mươi dặm, hắn tình cờ làm quen trên chuyến xe ngựa công cộng với một phụ nữ trẻ có ngoại hình hết sức thô kệch. Qua lời kể của người đánh xe, hắn biết được cô là cháu gái của một vị thẩm phán miền quê và là con gái của một tay nấu xà phòng từng sống, qua đời ở Luân Đôn, để lại cho cô từ khi còn thơ ấu toàn bộ gia sản trị giá bốn nghìn bảng Anh. Người chú, đồng thời là người giám hộ, đã giấu kín cô khỏi thế giới bên ngoài vì nung nấu ý định vun vén một cuộc hôn nhân giữa cô và con trai mình; và phải rất khó khăn ông ta mới đồng ý cho cô thực hiện chuyến đi này để thăm người mẹ ruột đã tái giá với một người chồng thứ hai ở thủ đô.
Trang bị đầy đủ những thông tin ấy, Fathom bắt đầu giở trò ga lăng và duyên dáng của mình; nói tóm lại, hắn được cô nàng chấp nhận cho qua lại như một người quen, và với tư cách đó, hắn đã đến thăm cô trong suốt thời gian cô lưu trú ở Luân Đôn. Nhận thấy thời gian không còn nhiều, hắn liền ngỏ lời chính thức. Hắn có lợi thế quá rõ rệt về mặt tài năng cá nhân so với anh chàng nhà quê được nhắm làm chồng cô, khiến cô chẳng hề chê bai những lời đề nghị của hắn; và trước khi cô lên đường về quê, hắn đã tiến xa đến mức trái tim cô hoàn toàn thuộc về mình, đến nỗi ngày cưới đã được ấn định chắc chắn — ngày mà hắn hứa chắc nịch sẽ dùng xe sáu ngựa đến đón cô đi trốn.
Làm thế nào để kiếm tiền cho chuyến đi trốn ấy chính là rắc rối duy nhất còn lại; bởi vì đến lúc này, tài chính của hắn đã khô cạn hoàn toàn và uy tín tín dụng cũng kiệt quệ. Trong một hoàn cảnh vô cùng ngặt nghèo trước đây, hắn từng cầu cứu một tay lang băm giàu có — kẻ từng giải cứu hắn khỏi cảnh túng quẫn bằng cách cho vay một khoản tiền nhỏ, đổi lại việc hắn truyền lại một bài thuốc bí truyền mà hắn khẳng định là loại đặc trị tuyệt diệu nhất từng được phát minh. Bài thuốc ấy đã được đem ra áp dụng và, thật may mắn cho hắn, đã thành công mĩ mãn trong buổi thử nghiệm; đến mức gã lang băm, trong niềm đắc thắng tột độ, chợt nhận ra rằng chính cái tên Fathom này — kẻ đang khoác lác sở hữu rất nhiều phương thuốc hiệu nghiệm không kém — chắc chắn sẽ trở thành một đối thủ đáng gờm trong việc kinh doanh của hắn, nếu một ngày nào đó hắn có thể tự gỡ rối khỏi hoàn cảnh khó khăn hiện tại.
Chính vì những mối lo ngại ấy, hắn quyết định dìm đầu kẻ phiêu lưu của chúng ta xuống đáy nước bằng cách bắt hắn phải phụ thuộc vào mình một cách tuyệt đối. Thế là, từ thời điểm đó, hắn thỉnh thoảng chu cấp cho Fathom vài món tiền vặt nhỏ nhoi vừa đủ để duy trì sự sống, thậm chí còn bắt hắn viết giấy nhận nợ để nắm thóp, phòng khi hắn dám giở thói hỗn xược hoặc cứng đầu. Chính vị ân nhân này đã được Fathom tìm đến để xin rót thêm khoản vốn hai mươi guineas. Hắn nài nỉ với sự tự tin càng lớn hơn bởi số tiền ấy chắc chắn sẽ giúp hắn trả hết mọi khoản nợ khác. Gã lang băm chỉ đồng ý cho vay với điều kiện duy nhất là phải khai thật kế hoạch; và sau khi được nghe giải thích, hắn đã chấp thuận yêu cầu của Ferdinand. Thế nhưng, đồng thời, gã lại bí mật cử người phóng nhanh về quê người chú của cô gái với một báo cáo đầy đủ về toàn bộ âm vị ấy; thế là khi vị bác sĩ đến quán trọ theo đúng hẹn, ông ta đã được chính vị thẩm phán đích thân đón tiếp, và được thông báo rõ rằng cô cháu gái đã thay đổi ý định, đi sâu vào đất liền thêm năm mươi dặm nữa để thăm họ hàng.
Đây là một cú sốc nặng nề đối với Fathom, kẻ vẫn đinh ninh rằng người tình đã ruồng rẫy mình chỉ vì thói hời hợt và đồng bóng, và mãi vài tháng sau cuộc hôn nhân của cô với người anh họ, hắn mới vỡ lẽ. Khi ấy, trong một lần tình cờ chạm mặt ở Luân Đôn, cô đã kể lại câu chuyện về bức thư mật báo và thanh minh rằng cuộc hôn nhân đó thực chất là kết quả của sự o ép và đối xử tàn nhẫn.
Ví thử vị anh hùng của chúng ta thực sự đắm say nhan sắc cô nàng, có lẽ hắn đã đạt được mục đích bất chấp những rào cản cô đã dựng lên. Nhưng sự thật không phải vậy. Đam mê của hắn mang một bản chất khác, và đối tượng của nó hoàn toàn nằm ngoài tầm với. Về phần ham muốn nhục dục với phụ nữ, vì đó là một căn bệnh bẩm sinh mà hắn không sao khắc phục được, lại thêm việc chẳng có lấy một xu dính túi để thỏa mãn nó bằng những khoản chi lớn, dạo gần đây hắn đã chọn một mụ quản gia từ khu ổ chuột Drury, và để tránh điều tiếng, hắn cho phép mụ mang họ của mình. Về phần bức thư nặc danh đã gửi cho vị thẩm phán miền quê, hắn lập tức quy trách nhiệm cho đúng thủ phạm và ghi tên gã vào sổ đen để chờ ngày trả thù; tuy nhiên, tạm thời hắn vẫn nén giang sơn trong lòng, bởi vì cuộc sống của hắn lúc này ít nhiều vẫn phải trông cậy vào gã. Mặt khác, gã lang băm — vốn hãi hùng trước sự lanh lợi và dẻo miệng của vị anh hùng chúng ta, kẻ mà sớm muộn gì cũng có thể khiến hắn thoát khỏi tầm kiểm soát và trở nên độc lập — liền cắt đứt nguồn tài trợ với lý do gặp nhiều bất tiện. Dù vậy, bày tỏ tình nghĩa hảo hữu đối với Fathom, gã đứng ra nhận tìm kiếm những bức thư giới thiệu chắc chắn sẽ đem lại vận may cho hắn ở Tây Ấn, thậm chí còn chuẩn bị chu đáo cho hắn một bề thế đàng hoàng để lên đường. Ferdinand thừa cơ liền nhận ra mưu đồ sâu xa ấy và gửi lời cảm ơn trước nhã ý hào phóng, hứa sẽ suy xét thấu đáo; dẫu trong thâm tâm hắn hoàn toàn cự tuyệt đề nghị này, nhưng buộc phải giả vờ xuôi theo để không chuốc lấy cơn thịnh nộ từ con người mà sinh mạng đang nằm trong tay hắn.
Trong khi đó, vụ kiện tụng chống lại hắn tại tòa án Doctors’ Commons đã đi đến hồi kết, và đám luật sư đang réo gọi ráo riết đòi tiền. Thiếu nó, hắn thấy trước rằng mình sẽ đánh mất lợi thế mà vụ kiện vừa giành được nhờ cái chết của nhân chứng chủ chốt bên phía đối thủ. Nhận thấy mọi cánh cửa khác đều đã khép lại, hắn bắt đầu tự hỏi liệu rủi ro bị bắt giữ hoặc bị bắn hạ trong lốt một tên cướp đường có thực sự lớn hơn triển vọng được tuyên trắng án trước một cáo buộc từng hủy hoại danh tiếng lẫn tài sản của mình hay không; và hắn thực sự đã nảy sinh ý định đi dạo cướp bóc một chuyến trên cánh hoang Hounslow Heath, trước khi bị một cuộc phiêu lưu kỳ lạ khác kéo giật trở lại.
