Trước lầu có mấy mẫu ao trong. Nhớ lại hơn ba mươi năm trước khi mới chuyển đến, trong ao hình như có hoa sen, trong ký ức của tôi vẫn còn sót lại vài mảnh bóng hình lá biếc hoa hồng. Sau này vật đổi sao dời, năm tháng trôi qua, ao nước lại trở nên "nửa mẫu ao vuông mở một tấm gương, ánh trời bóng mây cùng dạo chơi", không còn thấy đóa sen nào nữa.
Trong đầu tôi vẫn còn lưu giữ khá nhiều tư tưởng cũ kỹ, mỗi lần nhìn ra cái ao trống trơn, luôn cảm thấy như thiếu mất thứ gì đó. Điều này không phù hợp với quan niệm thẩm mỹ của tôi. Có ao thì nên có chút gì đó xanh tươi, dù chỉ là lau sậy thôi, cũng còn hơn là chẳng có gì. Tốt nhất và lý tưởng nhất dĩ nhiên là hoa sen. Trong thi văn cổ Trung Quốc, miêu tả hoa sen thì nhiều vô kể. Bài "Ái Liên Thuyết" của Chu Đôn Di chắc hẳn chẳng có người đọc sách nào là không biết. Câu "hương thơm lan xa càng thêm thanh khiết" nổi tiếng của ông đúng là câu cửa miệng của bao người. Có thể nói, ở Trung Quốc hầu như chẳng có ai là không yêu hoa sen. Thế mà ao nước trước lầu chúng tôi lại thiếu mất hoa sen. Mỗi lần nhìn thấy hay nghĩ đến, tôi luôn cảm thấy như một khối tâm bệnh.
Có người từ Hồ Bắc đến, mang theo vài hạt sen Hồng Hồ, vỏ ngoài màu đen, cực kỳ cứng. Nghe nói, nếu vùi trong bùn thì ngàn năm không nát. Vì vậy, tôi dùng búa sắt gõ cho hạt sen nứt ra một đường, để mầm sen có thể phá vỏ mà ra, không đến nỗi vĩnh viễn bị vùi trong bùn. Đây đều là những nguyện vọng chủ quan, mầm sen có nảy được hay không vẫn là một ẩn số cực lớn. Dù sao thì tôi cũng đã tận nhân lực, đem năm sáu hạt sen đã gõ nứt vứt xuống ao, còn lại thì đành nghe theo thiên mệnh.
Thế là, mỗi ngày tôi lại có thêm một công việc: đi ra bên ao ngắm nghía mấy lần. Trong lòng luôn hy vọng, bỗng một ngày nào đó, "lá sen bé nhỏ vừa hé góc nhọn", có lá sen xanh biếc mọc lên khỏi mặt nước. Thế nhưng, sự đời trái ý, năm đầu tiên gieo xuống, cho đến tận khi tiết trời thu sang lá rụng, trên mặt nước cũng chẳng xuất hiện thứ gì. Trải qua mùa đông hiu quạnh, đến năm thứ hai, nước xuân đầy ao, liễu xanh rủ bóng, một khung cảnh tuyệt đẹp. Thế nhưng, mặt nước mà tôi mòn mỏi đợi chờ vẫn chẳng thấy lộ ra lá sen nào. Lúc này tôi đã hoàn toàn nản lòng, cho rằng mấy hạt sen vỏ cứng mang từ Hồ Bắc về, vì những lý do nhân lực không thể giải thích được, có lẽ sẽ không còn hy vọng mọc thành hoa sen nữa. Ánh mắt của tôi không thể hút lá sen từ trong bùn lên được.
Thế nhưng, đến năm thứ ba, kỳ tích bỗng nhiên xuất hiện. Một ngày nọ, tôi chợt phát hiện, nơi tôi gieo hạt sen đã mọc ra vài chiếc lá xanh tròn trịa, tuy màu sắc cực kỳ bắt mắt, nhưng lại mảnh khảnh yếu ớt, trông thật đáng thương nằm phẳng trên mặt nước, giống như lá của cây bèo tây vậy. Hơn nữa, ban đầu chỉ mọc ra năm sáu chiếc lá. Tôi cứ chê ít, luôn hy vọng nó mọc thêm vài chiếc nữa. Thế là, tôi trông sao trông trăng, ngày nào cũng ra bên ao ngắm nghía. Có người nông dân ngoài trường đến vớt rong, tôi luôn cầu xin họ hãy hạ thủ lưu tình, đừng làm gãy lá. Nhưng trải qua mùa hè dài đằng đẵng, mùa thu hiu quạnh lại giáng xuống nhân gian, thứ nổi trên mặt ao vẫn chỉ là năm sáu chiếc lá lẻ loi đó. Đối với tôi, đây lại là một năm tuy nhen nhóm chút hy vọng nhưng cuối cùng vẫn làm người ta nản lòng.
Kỳ tích thực sự xuất hiện vào năm thứ tư. Mùa đông khắc nghiệt vừa qua, ao lại tràn đầy nước xuân. Đến lúc hoa sen thường mọc lá, tại nơi năm ngoái chỉ lơ thơ năm sáu chiếc lá ấy, chỉ trong một đêm, bỗng chốc mọc ra một mảng lá xanh lớn, hơn nữa xem ra hoa sen dưới lớp băng mùa đông vẫn chưa ngừng hoạt động, bởi vì ở nơi cách xa phần đất gốc của năm sáu chiếc lá ban đầu, ngay giữa hồ, cũng đã mọc ra lá. Tốc độ lan rộng, phạm vi lan rộng của lá đều nhanh đến kinh ngạc. Chỉ trong vài ngày, một phần không nhỏ trong ao đã bị lá xanh bao phủ hoàn toàn. Hơn nữa, những chiếc lá vốn nằm phẳng trên mặt nước trông như bèo tây kia, chẳng biết gom góp sức mạnh từ đâu, có vài chiếc đã vươn hẳn ra khỏi mặt nước, mọc thành những chiếc lá sen cao vút. Vốn dĩ trong lòng tôi vẫn còn nghi hoặc, sợ rằng thứ mọc trong ao là bèo tây, chứ không phải hoa sen thực thụ. Thế này thì đám mây nghi ngờ trong lòng tôi đã bị quét sạch: thứ mọc trong ao thực sự là con cháu của hoa sen Hồng Hồ. Lòng tôi mừng như điên, mấy năm nay cuối cùng cũng không uổng công chờ đợi.
Trời đất sinh vạn vật, đối với các sinh vật hữu tình bao gồm cả con người, luôn ban tặng một sức mạnh sinh tồn cực kỳ kinh ngạc và sức mạnh lan tỏa cực kỳ kinh ngạc, sức mạnh này lớn đến mức không thể kháng cự. Chỉ cần bạn chịu khó bỏ chút công sức quan sát, thì chắc chắn sẽ thừa nhận điểm này. Thứ đang bày ra trước mắt tôi chính là hoa sen trong cái ao trước lầu. Kể từ khi vài chiếc lá dũng cảm vươn ra khỏi mặt nước, nhiều chiếc lá đã nối đuôi nhau xuất hiện. Chỉ trong một đêm, đã mọc ra mấy chục cành, hơn nữa còn nhanh chóng lan tỏa, bao trùm. Chưa đầy mười mấy ngày, lá sen đã lan rộng che kín nửa cái ao. Xuất phát từ nơi tôi gieo hạt, lan rộng ra bốn phía đông tây nam bắc. Tôi không cách nào biết được, hoa sen đã len lỏi trong bùn sâu dưới nước như thế nào. Dù sao thì nhìn vào lá sen đã nhô lên khỏi mặt nước, mỗi ngày ít nhất phải đi được nửa thước mới hình thành nên cục diện trước mắt này.
Chỉ mọc lá sen thôi thì đương nhiên không thể thỏa mãn. Hoa sen lần lượt đua nở, hơn nữa theo lời những chuyên gia am hiểu về hoa sen, hoa sen trong cái ao trước cửa nhà tôi không giống với những ao khác trong Yến Viên. Hoa sen ở những nơi khác màu đỏ nhạt; còn hoa sen ở chỗ tôi, không những màu đỏ đậm, mà cánh hoa còn dày, mỗi đóa hoa có thể nở ra 16 cánh kép, nhìn vào đương nhiên là khác biệt hẳn. Những đóa sen đỏ rực rỡ này, cao cao vươn lên trên lá sen, đón gió làm điệu, dường như đang coi thường tất thảy. Thuở nhỏ đọc thơ cổ: "Dẫu biết Tây Hồ tháng sáu rằm, cảnh sắc bốn mùa chẳng giống chăng. Lá sen tiếp trời xanh ngắt mãi, hoa sen ánh nắng đỏ lạ thường." Yêu vẻ đẹp của câu thơ đó, sâu sắc hận rằng không thể đích thân đến Tây Hồ ở Hàng Châu để thưởng ngoạn một phen. Bây giờ, cảnh tượng trước cái ao cửa nhà tôi chính là khung cảnh Tây Hồ ấy. Là tôi đã chuyển Tây Hồ từ Hàng Châu về Yến Viên rồi. Chẳng phải là quá thỏa lòng người sao! Mấy năm trước, tiên sinh Chu Nhất Lương mới chuyển đến Lãng Nhuận Viên đã đặt tên cho nó là "Quý Hà" (sen của Quý). Tôi cảm thấy rất thú vị, lại vô cùng cảm kích. Chẳng lẽ con người này của tôi sẽ vì sen mà được truyền tụng sao?
Năm kia và năm ngoái, mỗi khi hè sang sen trong ao nở rộ, mỗi ngày tôi ít nhất vài lần dạo bước bên bờ ao, ngồi trên phiến đá, lặng lẽ hít hà hương thơm thanh khiết của hoa sen và lá sen. "Ve kêu rừng càng tĩnh, chim hót núi càng sâu." Tôi thực sự cảm thấy xung quanh rất tĩnh lặng. Tôi lặng lẽ ngồi đó giữa một vùng tĩnh mịch, thứ nhìn thấy trên mặt nước là lá sen xanh mướt, hoa sen đỏ thắm. Bóng ngược in vào trong nước, gió bỗng thổi qua, một cánh sen rơi xuống nước, nó rơi từ trên xuống, bóng ngược trong nước lại rơi từ dưới lên, cuối cùng khi chạm vào mặt nước, hai bên hợp lại làm một, trôi nổi như một con thuyền nhỏ. Tôi từng đọc được hai câu thơ trong một tập thi thoại nào đó: "Hoa ao soi bóng rơi, chim cát mang tiếng bay." Tác giả tiếc nuối câu thứ hai đối đối không chỉnh. Điều này cũng khó trách, cảnh giới như "hoa ao soi bóng rơi" rốt cuộc có mấy người có thể ngộ ra được?
Buổi tối, cả nhà chúng tôi cũng thường ngồi trên tảng đá bên ao hóng mát. Có một đêm, vầng trăng trên bầu trời vừa trong vừa sáng, rải một vệt bạc lên hoa sen. Tôi chợt nghe tiếng tõm một cái, là con mèo Ba Tư nhỏ màu trắng Mao Mao của tôi nhảy xuống nước, nó có lẽ cho rằng dưới nước có mâm ngọc trắng, muốn nhảy lên bắt. Nó vừa xuống nước, có lẽ đã thấy không ổn, vội vàng nhanh nhẹn quay trở lại bờ, làm bóng trăng tan tác, mãi lâu sau mới khôi phục nguyên dạng.
Mùa hè năm nay, thời tiết vô cùng oi bức, mà hoa sen thì lại nở rộ đặc biệt vui tươi. Lá xanh tựa như cái lọng che trời, hoa đỏ ánh rọi mặt trời, lấp đầy cái ao vốn không nhỏ, gần như đến cả mặt nước cũng không nhìn thấy được. Một người hàng xóm yêu hoa sen, ngày nào cũng hứng khởi đếm số lượng hoa sen. Hôm nay bảo với tôi, có bốn năm trăm đóa; ngày mai lại bảo với tôi, có sáu bảy trăm đóa. Thế nhưng, tuy tôi biết anh ta là người tỉ mỉ, nhưng lại không tin anh ta thực sự có thể đếm ra con số chính xác. Dưới lá sen, trong kẽ đá, ngóc ngách, không biết còn ẩn giấu bao nhiêu nụ hoa, đều là những thứ khó lòng nhìn thấy được ở trên bờ. Ước chừng sơ qua, năm nay đại khái đã nở gần một nghìn đóa. Thực sự có thể coi là cảnh tượng hùng vĩ vô cùng.
Mấy ngày nay, thời tiết đột ngột trở lạnh. Dường như là chuyển ngay từ mùa hè sang mùa thu. Lá sen trong ao tuy vẫn xanh mướt một màu, nhưng xem ra ngày trở thành tàn sen cũng không còn xa nữa. Qua một hai tháng nữa, nước ao đóng băng, ngay cả tàn sen cũng sẽ tan biến không để lại dấu vết. Lúc đó hoa sen đại khái sẽ ngủ đông dưới lớp băng, mơ những giấc mơ về mùa xuân. Giấc mơ của chúng nhất định có thể thành hiện thực. "Nếu mùa đông đã đến, mùa xuân còn xa sao?"
Tôi cầu chúc cho "Quý Hà" của mình.
Ngày 16 tháng 9 năm 1997, Tết Trung Thu