Trung Hoa là nước lớn về văn chương, Bắc Đại là nơi hội tụ văn hóa, hai điều này thực sự có mối liên hệ mật thiết không thể tách rời. Nếu cơ duyên hội tụ, Bắc Đại chắc chắn có thể trở thành cái nôi sản sinh ra các nhà văn. Thời kỳ Ngũ Tứ là một ví dụ cụ thể, vài chục năm gần đây lại là một ví dụ rõ nét. Trên văn đàn Trung Quốc trong hai thời kỳ này, người Bắc Đại sáng rực như những vì sao. Sự thật này tôi nghĩ ai cũng phải thừa nhận.
Vài năm gần đây, tôi thực sự rất bận rộn. Cái "thời đại hoàng kim" như thập niên 50, khi ngoài việc giảng dạy và làm công tác hành chính vẫn còn dư dả thời gian đọc đôi chút tác phẩm văn học đương thời, đã một đi không trở lại. Tuy nhiên, may mà tôi chưa thể tính là kẻ lười biếng, trong khe hở của "nội ưu", "ngoại hoạn", tôi luôn cố nặn ra chút thời gian để đọc vài tác phẩm của sinh viên trẻ Bắc Đại. Các tác phẩm văn học đăng trên "Hiệu san", tôi hầu như đều đọc. Cách đây không lâu tôi đọc được "Bắc Đại vãng sự", đây là những bài viết của thanh niên các thế hệ 70, 80, 90 hồi tưởng và viết về Bắc Đại. Trong đó có một số bài tư tưởng tươi mới hoạt bát, văn phong thanh thoát tuấn dật, thực sự khiến tôi thấy mới mẻ. Người xưa có câu: "Phượng con tiếng trong hơn tiếng phượng già". Tôi - nếu mọi người cho phép tôi được đứng vào hàng ngũ đó - và những "phượng già" chúng tôi, thực sự không thể không nhìn lớp "phượng con" các bạn bằng ánh mắt ngưỡng mộ và khâm phục.
Nhưng, người xưa lại nói: "Mãn chiêu tổn, khiêm thụ ích" (Kiêu ngạo chuốc lấy tổn thất, khiêm tốn nhận được lợi ích). Tôi hy vọng các bạn có thể thấu hiểu ý nghĩa của hai câu này. "Cậy già lên mặt" vốn dĩ không đáng lấy làm gương, thì "cậy trẻ khoe khoang" cũng là điều đáng để thanh niên cảnh giác.
Mọi sự mọi việc trong thiên hạ, sự phát triển không bao giờ có điểm dừng. Ngoài người còn có người, ngoài trời còn có trời, suy nghĩ "ta là nhất thiên hạ" là hoàn toàn sai lầm. Các bạn phải có sự hiểu biết sâu sắc đối với các tác phẩm văn học nhiều như biển cả mà tổ tiên để lại. Tốt nhất là có thể học thuộc vài trăm bài thơ từ cũ và vài chục bài cổ văn, để chúng luôn hàm chứa trong lòng, ngâm nga trên đầu môi các bạn. Điều này đối với việc sáng tác văn học và nâng cao tố chất nhân văn của các bạn sẽ có lợi ích cực lớn. Dù hiện tại hay tương lai các bạn là người giảng dạy, nghiên cứu, kinh doanh, làm chính trị, hay là nhà văn chuyên nghiệp, đều như vậy, không một ai ngoại lệ. Đối với các tác phẩm văn học ưu tú của nước ngoài, cũng phải thực sự bỏ công sức, nghiền ngẫm tinh luyện. Điều này đối với tu dưỡng văn học của các bạn là tuyệt đối không thể thiếu. Nếu làm được bước này, thì các bạn chắc chắn có thể dung hợp Đông Tây, thông suốt cổ kim, sáng tạo ra những tác phẩm mới hơn đẹp hơn.
Đại nho đời Tống là Chu Tử có một bài thơ, tôi thấy rất sát thực tế, rất có ý nghĩa, bây giờ tôi chép tặng các bạn:
Thiếu niên dễ già học khó thành,
Tấc thời gian không thể coi khinh.
Chưa tỉnh giấc mộng cỏ xuân bên ao,
Lá ngô đồng trước thềm đã rụng tiếng thu.
Bài thơ này, không chỉ có ý nghĩa giáo dục với thanh niên, mà với người già chúng tôi cũng có ý nghĩa giáo dục tương tự. Chữ nghĩa rõ ràng như tranh vẽ, không cần phải giải thích quá nhiều. Thời gian, đối với cả thanh niên và người già, đều là chớp mắt trôi qua, phải biết trân trọng. "Tấc thời gian tấc vàng, tấc vàng khó mua được tấc thời gian", đây là hai câu mang ý nghĩa sâu sắc mà người xưa để lại cho chúng ta.
Các bạn hiện đang ở trong "giấc mộng Vườn Yến", trước mặt các bạn là một con đường thênh thang, một con đường thênh thang trải đầy hoa tươi. Các bạn sẽ phải bước đi trên con đường này 60 năm, 70 năm, 80 năm, hoặc nhiều năm hơn nữa, để cống hiến những đóng góp xuất chúng cho nhân dân, cho nhân loại. Hy vọng các bạn mãi không quên giấc mộng Vườn Yến này, mãi mãi ghi nhớ mình là một người Bắc Đại, một người Bắc Đại đáng tự hào, cái tên này sẽ mang đến cho các bạn những hồi ức tươi đẹp, mang đến cho các bạn nguồn dũng khí vô lượng, mang đến cho các bạn trí tuệ kỳ diệu, mang đến cho các bạn những viễn cảnh xa xôi. Có được những điều này, các bạn sẽ tự cường không nghỉ, làm gì cũng thuận lợi, sẽ không uổng phí cuộc đời này. Đây là hy vọng của tôi, cũng là niềm tin của tôi.
Ngày 3 tháng 5 năm 1998