Ngã Chi Nhân Sinh Cảm Ngộ

Lượt đọc: 645 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Tam Luận Nhân Sinh

❊ ❊ ❊

Tạo hóa dường như có chút phân biệt đối xử giữa loài cầm thú và loài người. Nó ban cho bạn bản năng sinh tồn, đồng thời lại kìm hãm bản năng ấy bằng nhiều phương cách hoặc thủ đoạn. Tạo ra một mặt đối lập dường như là một trong những thủ đoạn đó, chẳng hạn như tạo ra loài chuột, lại còn tạo ra thiên địch của nó là mèo.

Đối với loài người, dường như nó có chút ưu đãi. Nó ban cho con người tư duy (việc động vật có tư duy và ngôn ngữ hay không vẫn là vấn đề còn tranh cãi), lại ban cho con người lương tri và năng lực tốt đẹp. Về bản tính con người, tôi đã bàn ở trên. Tôi không tin lắm vào cái gọi là lương tri, cái gọi là "lòng trắc ẩn, ai cũng có", nhưng tôi lại không có cách nào để phản bác. Người xưa nói: "Người sở dĩ khác với cầm thú chỉ là rất ít." "Rất ít" có nghĩa là cực kỳ ít ỏi. Cho dù là cực kỳ ít ỏi, rốt cuộc vẫn là có.

Cá nhân tôi suy nghĩ vẩn vơ, tôi cảm thấy, trong thái độ đối với bản năng sinh tồn, cơm áo, phát triển của sinh vật, quả thực tồn tại một chút "rất ít" đó.

Chúng ta quan sát hổ, sư tử và những loài thú dữ khác, đói là phải ăn thịt động vật khác, bao gồm cả con người. Chúng tuyệt nhiên không có lòng trắc ẩn, tuyệt nhiên không có lương tri. Khi ăn thịt, chúng cũng không bao giờ giống như người ăn thịt người, đôi khi còn phải thêu dệt ra vài lý lẽ rằng "ta bắt buộc phải ăn ngươi", làm công tác "tư tưởng" cho nạn nhân. Chúng chỉ đơn thuần là ăn, ăn cho no thì thôi. Loài người thì khác. Người với người tất nhiên cũng không hoàn toàn giống nhau. Có những người thực sự có thể kìm hãm bản năng sinh tồn của chính mình, thể hiện ra một chút lương tri và một chút lòng trắc ẩn nhất định. Biết bao nhân sĩ nghĩa hiệp từ xưa đến nay, đều là những tấm gương tốt về phương diện này. Tại sao họ có thể hy sinh vì nước? Tại sao có thể vì cứu người khác mà hy sinh tính mạng của chính mình? "Cột sống của Trung Quốc" mà Lỗ Tấn tiên sinh từng nói, chính là những người như vậy. "Hạo nhiên chi khí" mà Mạnh Tử nói đến, chỉ có những người như vậy mới có thể có. Trong loài cầm thú tuyệt đối không thể nào có "cột sống", có "hạo nhiên chi khí", đó chính là cái gọi là "rất ít".

Nhưng con người cũng không thể đánh đồng tất cả, có người làm được, có người lại không làm được. Như Tào Tháo nói: "Thà ta phụ người trong thiên hạ, chứ không để người trong thiên hạ phụ ta!" Ông ta sao có thể làm đến bước này chứ?

Nói đến đây, liền liên quan đến vấn đề luân lý đạo đức. Tôi chưa từng nghiên cứu về đạo đức học, không biết định nghĩa đạo đức như thế nào. Tôi cho rằng, người có thể vì quốc gia, vì nhân dân, vì người khác mà kìm hãm bản tính của mình, đó chính là người có đạo đức. Có thể nghĩ cho người khác sáu mươi phần trăm, nghĩ cho bản thân bốn mươi phần trăm, anh ta chính là một người tốt đạt chuẩn. Phần trăm nghĩ cho người khác càng cao thì càng tốt, trình độ đạo đức càng cao. Một trăm phần trăm, cái gọi là người "không vì mình, chỉ vì người" thì tuyệt đối là hiếm có. Ngược lại, phần trăm nghĩ cho bản thân mà không nghĩ cho người khác càng cao thì càng xấu. Đến mức như Tào Tháo, thì coi như là xấu đến tột cùng. Người không vì người, chỉ vì mình thì trên đời này lại không phải là hiếm. Nói câu này, nghe hơi nản lòng. Nhưng đây là sự thật, tôi có cách nào khác chứ?

Ngày 13 tháng 11 năm 1996

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.