Nhà họ Meyer sống cùng phố với tôi, cách không xa. Giờ đây tôi đã không nhớ rõ mình quen biết họ như thế nào. Có lẽ là do Điền Đức Vọng sống ở đó, tôi đến thăm Điền nên mới quen biết họ. Sau khi Điền đi, lại có lưu học sinh Trung Quốc sống ở đó, qua lại vài lần, chúng tôi trở thành người quen.
Nhà họ có hai ông bà lão và hai cô con gái đẹp như hoa như ngọc. Ông lão rất giống người chủ nhà của tôi là ông Opper, cả hai vốn đều là những người béo mập, sau đó vì đói nên gầy đi. Tính tình cũng giống hệt nhau, thật thà chất phác, không biết ăn nói, cũng rất ít nói. Những lúc đông người, ông cứ ngồi ngây ra ở một bên, không nói một lời; nhưng trên mặt lúc nào cũng treo nụ cười hiền hậu. Người như thế này, nhìn qua là biết tuyệt đối sẽ không nói dối hay lừa gạt người khác. Ông cũng là một nhân viên nhỏ, ngày ngày bận rộn đi làm, làm việc. Sau này về hưu, ông suốt ngày ở nhà, không mấy khi ra ngoài hoạt động. Người nắm quyền bính trong gia đình là vợ ông. Bà ấy trạc tuổi nữ chủ nhà của tôi, nhưng lời ăn tiếng nói, cử chỉ hành động thì hai người lại không mấy giống nhau. Bà Meyer dường như hoạt bát hơn, ăn nói khéo léo hơn, giỏi đối nhân xử thế hơn và cũng thạo giao tiếp hơn. Theo tôi biết, bà đối với lưu học sinh Trung Quốc cũng rất thân thiện. Các lưu học sinh Trung Quốc sống trong nhà bà đều có mối quan hệ rất tốt với bà. Bà cũng là một phụ nữ Đức điển hình, mọi việc vặt trong gia đình đều do bà đảm nhận hết. Những việc bà làm cho lưu học sinh Trung Quốc cũng giống hệt nữ chủ nhà của tôi. Mỗi lần tôi đến nhà bà, luôn thấy bà bận rộn ngược xuôi, lo liệu đủ thứ việc. Nhưng lúc nào bà cũng tươi cười hớn hở, tôi chưa bao giờ thấy bà ủ rũ, cau có. Nhà họ là một gia đình vô cùng vui vẻ, viên mãn.
Tôi qua lại với nhà họ nhiều hơn còn có một nguyên nhân khác. Trong mấy năm viết luận án tiến sĩ, tôi viết bản thảo bằng tiếng Đức, trước khi đưa cho giáo sư xem, bắt buộc phải dùng máy đánh chữ để đánh thành bản sạch; mà bản thân tôi thì vừa không có máy đánh chữ, lại cũng không biết đánh máy. Vì cứ sửa đi sửa lại nhiều lần, khối lượng đánh máy rất lớn. Thật may là cô con gái lớn của nhà Meyer là Irmgard biết đánh máy, lại có máy đánh chữ riêng, hơn nữa cô ấy còn sẵn lòng giúp tôi đánh. Thế là, trong một khoảng thời gian rất dài, hầu như tối nào tôi cũng đến nhà cô ấy. Vì bản thảo gốc sửa quá lộn xộn, hơn nữa nội dung luận án lại kỳ lạ, đối với Irmgard mà nói, chẳng khác nào thiên thư. Cho nên, lúc cô ấy đánh máy, tôi bắt buộc phải ngồi bên cạnh để tiện giải đáp thắc mắc. Như vậy thường phải làm việc đến tận đêm khuya, tôi mới mò mẫm trở về nhà.
Sau khi tôi thi xong, nhiệm vụ đánh máy luận án hoàn toàn kết thúc. Tuy nhiên, trong bốn năm năm tôi vẫn còn ở Đức, bản thân tôi lại viết thêm vài bài luận nữa, nên mãi cho đến khi tôi rời Đức vào năm 1945, tôi vẫn thường xuyên đến nhà Irmgard để đánh máy. Nhà cô ấy có dịp vui mừng nào, mời khách ăn bánh, uống trà, tôi nhất định được mời tham dự. Đặc biệt là vào ngày sinh nhật cô ấy, tôi nhất định sẽ đến chúc mừng. Mỗi khi mẹ cô ấy sắp xếp chỗ ngồi, luôn để tôi ngồi cạnh cô ấy. Lúc này, lưu học sinh Trung Quốc ở lại Göttingen ngày càng ít đi. Những người bạn thân thiết trước đây vẫn thường gặp mặt vào Chủ nhật trên bãi cỏ Schiller đều đã đi cả rồi. Chỉ còn mình tôi lẻ loi bóng chiếc, cảm giác cô đơn thỉnh thoảng lại ập đến. Tôi cũng rất vui khi được đến nhà Meyer để tận hưởng niềm vui tình bạn, tìm chút tĩnh lặng giữa tiếng ồn ào của chiến tranh. Điều này vào thời điểm đó là vô cùng đáng quý. Đến nay vẫn còn nhớ như in, ngỡ như ngày hôm qua.
Ăn cơm tối xong, 7 giờ rưỡi đến nhà Meyer, đánh máy cùng Irmgard. Cô ấy khuyên tôi đừng rời nước Đức. Tối nay cô ấy đặc biệt hoạt bát, đáng yêu. Tôi thực sự hơi luyến tiếc không muốn rời xa cô ấy. Nhưng biết làm sao được? Người như tôi không xứng đáng yêu một cô gái xinh đẹp như cô ấy.
Ngày 2 tháng 10 cùng năm, bốn ngày trước khi tôi rời Göttingen, tôi viết trong nhật ký: Trở về nhà, ăn cơm trưa xong, xem lại bản thảo. 3 giờ đến nhà Meyer, đánh nốt bản thảo. Irmgard cứ bịn rịn không nỡ rời xa, khiến tôi không biết phải làm sao.
Nhật ký là ghi chép chân thực vào thời điểm đó, không phải là hồi tưởng của tôi ngày hôm nay; nó đại diện cho tình cảm của tôi lúc ấy, không phải tình cảm hiện tại. Tôi đã rời xa gia đình Meyer, rời xa Irmgard với tình cảm như thế đó. Đến Thụy Sĩ, tôi có thư từ qua lại với cô ấy vài lần, sau khi về nước thì mất liên lạc. Nói tôi không nhớ cô ấy, đó không phải là lời nói thật. Năm 1983, khi trở lại Göttingen, tôi từng dò hỏi tin tức về cô ấy, tất nhiên là bặt vô âm tín. Nếu cô ấy vẫn còn trên cõi đời này, e là cũng đã gần bảy mươi tuổi rồi. Còn tôi giờ đây đã già yếu rồi. Người trên thế giới này còn nhớ đến cô ấy e là không còn nhiều nữa. Đợi đến khi tôi không còn nhớ đến cô ấy nữa, người trên thế giới này còn nhớ đến cô ấy e là không còn nữa.
1988