Ngã Chi Nhân Sinh Cảm Ngộ

Lượt đọc: 652 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Cần Cù, Thiên Tài (Tài Năng) Và Cơ Hội

❊ ❊ ❊

Tài năng của con người, mỗi người mỗi khác, đây là sự thật mà ai cũng thấy, không thể không thừa nhận, thế nhưng có một loại tài năng đặc biệt mà người thường gọi là "thiên tài". Liệu có "thiên tài" hay không? Dường như vẫn còn chút tranh luận, vẫn còn những quan điểm khác biệt. Trong thời kỳ "Cách mạng Văn hóa", có một dạo từng phê phán dữ dội "thiên tài", nhưng "thiên tài" bị phê phán lúc đó, dường như không phải là chuyện tôi đang thảo luận bây giờ. Dựa vào quan sát và suy ngẫm của tôi trong sáu, bảy mươi năm qua, việc tồn tại "thiên tài" là không thể phủ nhận, đặc biệt là trong lĩnh vực âm nhạc và hội họa. Bạn có thể nói Beethoven hay Mozart không phải là thiên tài âm nhạc ư? Ngay cả khi không bàn đến "thiên tài", chỉ bàn đến tài năng thôi, thì khoảng cách giữa người với người cũng vô cùng chênh lệch. Lấy việc dạy tiếng Phạn làm ví dụ, trong cùng một lớp, sau một năm giảng dạy, sinh viên học giỏi có thể dạy lại cho sinh viên học kém mà vẫn dư sức. Có những sinh viên cả đời cũng không thể vượt qua nổi "cửa ải" tiếng Phạn này. Tình trạng này tôi đã từng thấy cả trong và ngoài nước.

Nói về việc làm học thuật, mối quan hệ giữa thiên tài và cần cù rốt cuộc là như thế nào? Có người nói "chín mươi chín phần trăm cần cù, một phần trăm thần lai (thuộc phạm trù thiên tài)". Tôi cho rằng, tỷ lệ phần trăm này nên được điều chỉnh một chút. Bảy mươi, tám mươi phần trăm cần cù, hai mươi, ba mươi phần trăm thiên tài (tài năng), tôi thấy phù hợp với thực tế hơn một chút. Tôi không hề có ý hạ thấp sự cần cù. Dù làm bất cứ ngành nghề gì, không có cần cù thì chẳng làm nên trò trống gì cả. Tôi chỉ cảm thấy rằng, nếu không có tài năng mà chỉ dựa vào cần cù, thì giới hạn phát triển của một người là có hạn.

Bây giờ, tôi xin bàn về vấn đề mối quan hệ giữa thiên tài, cần cù và cơ hội. Tôi nhớ hơn sáu mươi năm trước khi học văn học phương Tây tại Đại học Thanh Hoa, tôi từng đọc một bài thơ của nhà thơ người Anh Thomas Gray, tiêu đề đại loại là "Elegy Written in a Country Churchyard" (Khúc bi ca nơi nghĩa trang thôn dã). Nội dung bài thơ, sau hơn nửa thế kỷ, tôi đã quên hết cả, chỉ còn nhớ đúng một câu: "Trong nghĩa trang có lẽ từng chôn vùi một Shakespeare". Ý muốn nói, người có thiên tài như Shakespeare đã chết già nơi hẻo lánh nghèo nàn. Nói cách khác, anh ta không có được "cơ hội", thiên tài bị lãng phí một cách vô ích. Những gì tôi nói ở trên có khả năng bị "râu ông nọ cắm cằm bà kia"; nếu có, mong mọi người thứ lỗi.

Tóm lại, tôi cho rằng "cơ hội" (trong miệng người thường có thể gọi là "số phận") là điều không thể phủ nhận. Một người làm việc, đọc sách cả đời, dù là làm bất cứ việc gì, trong đó đều có yếu tố "cơ hội". Bản thân tôi chính là một ví dụ sống động. Nếu "cơ hội" không ưu ái, có lẽ đến tận bây giờ tôi vẫn chỉ là một bần nông ít chữ, hoặc có lẽ đã sớm rời xa thế giới này rồi. Tôi không phải là "Vương Bán Tiên" hay "Trương Thiết Miệng", tôi không biết bói toán, xem tướng, tôi không muốn giải thích vấn đề "cơ hội" này, đó là việc vượt quá khả năng của tôi.

Năm 1997

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.