Ngã Chi Nhân Sinh Cảm Ngộ

Lượt đọc: 657 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Hồi Ức Về Chuồng Bò — Khởi Nguồn

❊ ❊ ❊

Từ "chuồng bò", nghe qua mọi người đều biết nghĩa là gì. Nhưng liệu đó có phải là tên gọi hợp pháp hay không, thì chẳng ai nói rõ được. Chúng ta hiện nay làm việc gì cũng nói "pháp trị". Nói đến "pháp trị", trước hết phải chính danh. Nhưng cái danh "chuồng bò" thì chính thế nào đây? Bản thân việc lập ra chuồng bò đã là "đối nghịch" với pháp luật rồi. Nay muốn dùng pháp luật để chính danh, há chẳng phải là đi ngược đường sao?

Tại Đại học Bắc Kinh, từ "chuồng bò" không phổ biến lắm. "Chính thống" ở chỗ chúng tôi gọi là "trại lao cải", đôi khi dân dã hơn thì gọi là "trại hắc bang", hàm ý hoàn toàn giống nhau. Nhưng cái tên sau sinh động hơn, cụ thể hơn, vì thế mà phổ biến trong miệng người dân. Đúng như tên gọi, "hắc bang" không phải là "bạch bang". Họ là những kẻ chuyên làm "việc xấu" trong bóng tối, là những kẻ đi ngược lại với "bộ tư lệnh cách mạng". Nơi đám người này bị giam giữ được gọi là "trại hắc bang".

"Trẻ con biết gì đâu, lại được dự yến tiệc lớn này!" Tôi ba đời có phúc, cũng được vào ở trong trại - xét về mặt ngôn ngữ học thì chữ "ở" ở đây nên dùng ở thể bị động - mà một lần ở là tám chín tháng trời. Nếu nói trong đó rất thoải mái thì đó không phải là sự thật. Nhưng, những hiện tượng như thập niên họa kiếp này, trong lịch sử nhân loại tuyệt đối là chưa từng có - tôi chỉ mong nó cũng không có lần sau - "đời người không đầy trăm tuổi", tôi lại được đích thân dự vào cái sự kiện hoành tráng ấy, đây quả thật là cơ hội ngàn năm có một, tôi không thể không cảm ơn ông trời, đặc biệt là đã chiếu cố, gia hộ cho tôi, đến mức cảm kích đến rơi nước mắt. Bằng không, muốn tìm cơ hội như thế này, thực sự còn khó hơn lạc đà chui qua lỗ kim. Tôi không những bắt kịp thời cơ này, mà còn được vào ở trong trại. Thử nghĩ xem, hiện nay còn có ai vì tôi mà xây trại, cử người canh giữ ngày đêm, khiến tôi có được sự an toàn tuyệt đối không?

Tôi cũng được coi là một người nghiên cứu Phật giáo. Tôi vừa nghiên cứu lịch sử Phật giáo, vừa nghiên cứu đôi chút về nghĩa lý Phật giáo. Nhưng điều khiến tôi hứng thú nhất lại không phải là những lý thuyết Phật giáo đường hoàng kia, mà là mấy thứ mê tín không được bước chân lên đại sảnh, đặc biệt là sự mô tả về địa ngục. Điều này có thể tìm thấy trong các kinh điển Phật giáo chính thống, và trong lời kể truyền miệng của dân gian thì càng sống động như thật. Đây là những tra tấn và khổ hình mà người dân hai nước Trung - Ấn hứng chịu từ đám quan lại, sau khi được đúc kết lại, "loại bỏ tạp chất, giữ lại phần tinh túy, gạt bỏ giả dối, giữ lại sự thật" mà hình thành nên, là kiệt tác khó tìm của trí tưởng tượng nhân loại. Ai nghe xong chuyện địa ngục mà không cảm thấy dựng tóc gáy, rợn người cơ chứ?

Tôi đã có chí nghiên cứu địa ngục học so sánh từ lâu. Tích lũy kinh nghiệm tìm tòi qua hàng chục năm, tôi thấu hiểu rằng địa ngục phương Tây thực sự quá đơn giản, quá ngây thơ, quá đơn điệu, quá không có trình độ. Không tin bạn cứ đọc *Thần khúc* của Dante xem. Ở đó có sự mô tả về địa ngục. Những câu thơ của Dante như chuông vàng khánh ngọc, nhưng địa ngục được mô tả trong thơ thì thực sự không dám khen, chẳng có chút trí tưởng tượng nào, quá đơn giản, quá hời hợt. Đọc xong chỉ khiến người ta thấy buồn cười. Nhìn lại địa ngục của Ấn Độ thì quả thực là bác đại tinh thâm. Cộng thêm sự mở rộng và tô vẽ của người Trung Quốc, địa ngục cứ như lầu các bảy báu, khiến người ta lóa mắt say mê. Người từng đọc những cuốn sách mô tả địa ngục như *Ngọc Lịch Chí Bảo Sao* của Trung Quốc, nhìn thấy trong đó núi đao biển lửa, vạc dầu cưa lớn, lại phối thêm một đầu trâu, một mặt ngựa, nhân vật đầy đủ, đạo cụ không thiếu, ai mà không khâm phục đến sát đất chứ? Văn minh phương Đông vượt hơn văn minh phương Tây; trí tuệ của người dân phương Đông vượt hơn trí tuệ người dân phương Tây, ở chỗ này có thể thấy rõ.

Tôi vô cùng khâm phục trí tưởng tượng của người dân, vô cùng tán thưởng sự mô tả của họ về địa ngục. Tôi từng tưởng rằng những trí tưởng tượng và những mô tả này đã là đến mức tột cùng, không thể thêm thắt được gì nữa. Thế nhưng, sau khi ở trong chuồng bò, tôi mới chợt tỉnh ngộ, "cách mạng tiểu tướng" trên vùng đất Đông Thắng Thần Châu, dưới ánh sáng ban ngày đã xây dựng nên chuồng bò, cùng với các biện pháp quản lý chuồng bò, và bầu không khí khủng bố được tạo ra trong chuồng bò, so sánh với địa ngục Phật giáo, còn vượt xa bản gốc của Ấn Độ. Địa ngục phương Tây lại càng đứng sau, thật đúng là "phù thủy nhỏ gặp phù thủy lớn".

Tôi nghi ngờ trong số các tiểu tướng xây dựng chuồng bò có học trò học Phật giáo với tôi. Tôi nghi ngờ, họ không những học lịch sử Phật giáo và giáo nghĩa Phật giáo, mà còn học cả địa ngục học. Hơn nữa còn lý luận liên hệ với thực tiễn, khi họ xây dựng trại hắc bang ở Đại học Bắc Kinh, đã vận dụng từ xa đến gần, từ trong ra ngoài, một thời trở thành hình mẫu cho các trường đại học toàn quốc học tập. Họ thật sự là "thanh xuất ư lam nhi thắng ư lam" (trò giỏi hơn thầy). Chỉ riêng điểm này, đã đủ chứng minh, 40 năm hoạt động giảng dạy của tôi ở Đại học Bắc Kinh, không hề uổng phí công sức. Mặc dù bản thân tôi bị mời vào trong hũ, nhưng tôi thấy trong lòng an ủi, không thể kìm nén được nữa.

Chưa hết, đám cách mạng tiểu tướng này còn phát huy đầy đủ khả năng sáng tạo. Trong cái chuồng bò này quả thực không có núi đao, vạc dầu, đầu trâu, mặt ngựa vân vân. Thế nhưng, trong điều kiện không có những đạo cụ cần thiết như vậy mà có thể tạo ra bầu không khí khủng bố vượt xa địa ngục Phật giáo, thì ai có thể tiếc lời khen ngợi chứ? Trong địa ngục cũ, đầu trâu mặt ngựa chẳng qua chỉ dựa theo lệnh của Diêm Vương mà dùng chĩa thép chĩa tội phạm vào vạc dầu, chĩa lên núi đao mà thôi. Điều này nhiều nhất chỉ tra tấn thể xác phạm nhân, tuyệt đối không có biện pháp "chạm đến linh hồn", không có những cách như "đấu tư phê tu", "quyết liệt đấu tranh với tư tưởng sống" v.v... Cách mạng (?) tiểu tướng ở Đại học Bắc Kinh chúng tôi, dưới sự lãnh đạo của "Lão Phật gia" của họ, đã triển khai hoạt động học thuộc trích dẫn trong trại. Đây là sự sáng tạo mới mẻ, chưa từng nghe nói đầu trâu mặt ngựa nào lại bắt phạm nhân học thuộc kinh Phật nào, hay cái gì "Yết đế, yết đế, ba la yết đế", học sai một chữ, lập tức ăn một cái tát tai. Những buổi huấn thoại mỗi tối, cũng là điều tuyệt đối không có trong địa ngục cũ. Mỗi khi màn đêm buông xuống, các phạm nhân xếp hàng chờ huấn thoại. Tiếng quát mắng hung hăng, tiếng tát tai giòn giã, đáp lại lẫn nhau, hòa vào bầu trời đêm. Ngoài trại trên quả đồi nhỏ, trong ánh sáng mờ ảo, bóng người lay động. Tôi cúi đầu liếc mắt một cái, biết là "người tự do" đang thưởng thức cảnh quan hiếm có trong trại này, hệt như cảnh tượng hoành tráng thưởng thức đội cận vệ đổi gác ở quảng trường trước Cung điện Buckingham tại Anh vậy. Lúc này tâm trạng của tôi thực sự không thể nói với người ngoài.

Tôi là một trong số ít người có may mắn vào được chuồng bò, gần như phải đánh đổi cả cái mạng già mới đúc kết được một ít kinh nghiệm hiếm có. Tôi cho rằng, những kinh nghiệm này thực sự nên viết ra. Bản thân tôi tuy không phải là nhà văn, nhưng cũng có chút kinh nghiệm múa bút. Tự mình viết, không phải là không thể. Nhưng, tôi thực sự không muốn nhớ lại đoạn đời đó nữa, cứ nhớ lại là đến tận hôm nay tôi vẫn thấy lạnh sống lưng, không nhớ lại thì tốt hơn. Tôi có một hy vọng mông lung, hy vọng có vị nhà văn nào từng ngồi chuồng bò, nhấc cây bút to như xà nhà, viết ra một cách tường tận, đầy đủ trải nghiệm không thể nhìn lại của mình, chắc chắn sẽ mở mang tầm mắt cho độc giả cả nước và toàn thế giới, lập một công lớn cho nhân dân.

Thế nhưng, tôi mong sao, chờ sao, mong trời đông mọc mặt trời, chờ đợi cho đến tận hôm nay, mặc dù đã đọc được bài viết hoặc sách của một vài cá nhân, vẫn luôn cảm thấy chưa đã, điều tôi muốn nhìn thấy vẫn luôn không xuất hiện. Người từng ngồi chuồng bò, có kinh nghiệm này mà lại có thể cầm bút viết, chắc không dưới hàng trăm hàng nghìn. Tại sao lại đều im lặng không nói? Cứ tiếp tục như vậy, đợi đến khi nhóm người này lần lượt tuân theo quy luật tự nhiên rời bỏ thế giới này, những kinh nghiệm cực kỳ quý báu, thoáng chốc biến mất kia, cũng sẽ theo đó mà tiêu tan không dấu vết. Đối với toàn nhân loại mà nói, đây là một tổn thất to lớn. Đối với người có kinh nghiệm này mà không viết ra được mà nói, đây là phạm phải một sai lầm cực lớn. Điều đáng sợ nhất là, tôi dần dần phát hiện, mười năm hỗn loạn đã qua đi chưa đầy hai mươi năm, người ta đã sắp quên sạch nó hoàn toàn rồi. Tôi kể với thanh niên ngày nay, thậm chí một vài trung niên về thảm họa này, họ thường trố mắt nhìn, vẻ mặt đầy nghi hoặc, tỏ ra dáng vẻ không hiểu. Từ ánh mắt của họ có thể thấy được, trong đầu họ chứa đầy dấu hỏi. Họ nghi ngờ, tôi đang kể "Nghìn lẻ một đêm", tôi đang cố tình phóng đại. Họ nghi ngờ, tôi có ý đồ riêng. Họ ngại không tiện phản bác thẳng mặt tôi; nhưng ánh mắt của họ lại để lộ ra: "Thiên hạ sao có thể có chuyện như thế này được?" Tôi cảm thấy vô cùng bi ai, cô độc và sợ hãi.

Tôi cảm thấy bi ai, là vì tôi trải qua chín chết một sống mới vượt qua được biến cố lớn này, cuối cùng lại không nhận được một chút thấu hiểu, không nhận được một chút đồng cảm nào. Tôi không yêu cầu người khác phải thấu hiểu toàn diện, đồng cảm hoàn toàn. Thực tế những gì tôi kể cho họ chỉ là những mảnh ghép vụn vặt, rời rạc. Có những chi tiết tôi thậm chí còn chưa kể cho người nhà bạn bè nghe, đến nay vẫn còn nén trong lòng tôi. Thế nhưng, chủ quan tôi cho rằng, chính những đoạn đó đã đủ để khơi dậy sự đồng cảm của người khác rồi. Kết quả lại trái ngược hoàn toàn. Thế là tôi bi ai.

Tôi cô độc, là vì tôi cảm thấy, bản thân đã bước vào tuổi 80-90, trên vùng đất mênh mông, tôi một mình lủi thủi độc hành, trước không thấy người xưa, sau không thấy người đến. Người già như lá mùa thu, dần dần rơi rụng. Người trẻ đối với tôi giống như "người mới" mà người Nhật Bản thường nói, không hiểu lẫn nhau. Chẳng lẽ tôi mang theo những bí mật này rời khỏi thế giới này sao? Thế là tôi cô độc.

Tôi sợ hãi, là vì tôi sợ những kinh nghiệm ngàn năm có một này một khi mất đi, thì kinh nghiệm bài học đổi bằng cái giá của hàng nghìn vạn người chịu nỗi khổ khó tả kia sẽ khó mà phát huy được "hiệu quả xã hội" của nó. Muốn có được bài học như vậy lần nữa e là khó lại càng khó. Thế là tôi sợ hãi.

Trong nỗi bi ai, cô độc, sợ hãi, tôi còn có một niềm tin vững chắc. Nếu viết ra chân thực quá trình diễn ra thảm họa này, nó sẽ trở thành một tấm gương cho dân tộc vĩ đại của chúng ta. Thường xuyên soi mình trong tấm gương này, sẽ có lợi ích vô hạn. Nó sẽ nói cho chúng ta biết, việc gì nên làm, việc gì không nên làm, tuyệt đối không có bất kỳ tác hại nào.

Cứ như vậy, sau khi cân nhắc nhiều lần, tôi quyết định, tự mình viết. Tôi ở đây xin long trọng tuyên bố trước: Tôi tuyệt đối không nói nửa câu dối trá, tuyệt đối không thêm mắm dặm muối. Trải nghiệm của tôi như thế nào, tôi viết thành như thế đó. Thêm một phần thì quá nhiều, bớt một phần thì quá ít. Bất kể người khác nói gì, tôi đều thản nhiên đối mặt, "chỉ đợi gió thu thổi qua tai". Nói dối để lấy lòng là vấn đề phẩm chất, không phải là việc tôi có thể làm, cũng không phải là việc tôi muốn làm. Tôi vẫn có lòng tin vào trí nhớ của bản thân. Trải qua sự tẩy lễ trong ngục luyện mang tên "Cách mạng văn hóa", "đã từng thấy biển lớn, nước khác chẳng thấm vào đâu", bây giờ tôi chẳng sợ gì cả. Nếu có người đọc những gì tôi viết mà cảm thấy không thoải mái, cảm thấy như là bị vạch trần vết sẹo của chính mình; nếu có người muốn tự mình đối chiếu, vậy thì tôi xin nói trước một câu ở đây: Tùy ý các vị. Mặc dù tôi không nhất định có thể viết được bài văn hay gì, nhưng bài văn này được đổi bằng máu và nước mắt, thứ tôi viết không phải là tiểu thuyết. Điểm này mong nhận được sự thông cảm và thấu hiểu của độc giả.

Trên đây coi như là khởi nguồn.

1992 năm

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.