Ngã Chi Nhân Sinh Cảm Ngộ

Lượt đọc: 730 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Tôi Viết Về Tôi

❊ ❊ ❊

"Tôi viết về tôi", đây thật sự là một cái đề bài tuyệt diệu; nhưng bài văn của tôi lại chưa chắc đã hay, thậm chí còn rất dở.

Mỗi người đều có một "cái tôi", hai bên gắn bó mật thiết không thể tách rời, vì thực chất chúng là một. Theo lý mà nói, con người hẳn phải rất thấu hiểu "cái tôi" của chính mình; thế nhưng, sự thật lại chẳng hẳn như vậy. Theo tôi thấy, phần lớn mọi người đều không hiểu bản thân mình, ai cũng tự đánh giá mình quá cao. Chuyện này trong lịch sử nhân loại lại trở thành một vấn đề triết học lớn. Nếu không, triết gia Hy Lạp cổ đại sao có thể gầm lên như sư tử: "Hãy nhận thức chính mình!" nếu không phải vì nó đã trở thành một câu nói sáo rỗng?

Tôi cho rằng tôi hiểu chính mình, nói cách khác, tôi có chút tự biết mình. Tôi thường xuyên phân tích bản thân như lời Lỗ Tấn tiên sinh đã nói. Thế nhưng kết quả lại chẳng lấy gì làm tốt đẹp, tôi phân tích quá đà, cái sự "tự biết mình" của tôi bị quá đà, đôi khi thật sự cảm thấy bản thân chẳng có điểm nào tốt.

Điều này biểu hiện ở chỗ nào?

Lấy việc viết văn làm ví dụ. Chỉ riêng xét về bài viết học thuật, tôi không hề cho rằng "văn mình là hay nhất". Tôi không có nhiều bài luận học thuật khiến bản thân thực sự hài lòng. Ngược lại, những bài viết học thuật của người khác, kể cả các bài của lớp hậu bối trẻ tuổi, tôi lại thấy rất hay. Tại sao lại nảy sinh tâm lý này? Tôi vẫn chưa tìm được đáp án.

Lại nói đến tác phẩm văn học. Thời trung học, tuy các bạn nhỏ từng đặt cho tôi biệt danh là "nhà thơ", nhưng thực tế tôi chưa bao giờ nghiêm túc làm thơ. Còn về tản văn thì tôi có viết, hơn nữa đã viết hơn sáu mươi năm nay, cộng lại cũng được bảy tám mươi vạn chữ. Thế nhưng những bài khiến bản thân thực sự hài lòng cũng chỉ đếm trên đầu ngón tay. Mặt khác, những bài tản văn của người khác mà tôi thực sự thấy hay cũng rất có hạn. Đây lại là vì nguyên nhân gì? Tôi vẫn chưa tìm được đáp án.

Về khía cạnh phẩm hạnh tốt xấu, tôi có cái nhìn của riêng mình. Thế nào là tốt? Thế nào là xấu? Tôi không thông hiểu đạo đức học, không có lý luận sâu sắc, tôi chỉ có thể nói vài lời chân chất. Tôi cho rằng, chỉ biết nghĩ cho bản thân, chỉ cân nhắc lợi ích cá nhân, đó là xấu. Ngược lại, có thể nghĩ cho người khác, cân nhắc lợi ích của người khác, đó là tốt. Vì bản thân suy nghĩ và vì người khác suy nghĩ, nếu phần vì người khác vượt quá một nửa, người đó chính là người tốt. Thấp hơn một nửa thì là người không tốt; thấp hơn quá nhiều thì là kẻ xấu.

Dùng thước đo này để tự đánh giá bản thân, tôi chỉ có thể thừa nhận mình là một người tốt. Dù tôi không thiếu những tạp niệm tư lợi, nhưng xét tổng thể, tôi vẫn cân nhắc lợi ích của người khác nhiều hơn một nửa. Còn về chuyện nói thật và nói dối, đây tất nhiên cũng là một tiêu chuẩn để đo lường phẩm hạnh. Tôi từng nói không ít lời dối trá, vì không làm thế thì không thể sinh tồn. Nhưng tôi vẫn dám nói lời chân thật. Lời thật của tôi luôn vượt xa lời dối trá. Do đó, tôi là một người tốt.

Một người tự xưng là người tốt như tôi, tâm thú cuộc sống thế nào đây? Tôi là một người dạt dào cảm xúc, cũng là người có không ít hứng thú. Thế nhưng, thực tế sau khi sống tám mươi năm, đến cuối cùng chính tôi cũng cảm thấy bản thân thật khô khan tẻ nhạt, khô héo gầy guộc, tựa như một cái cây khô, chỉ có thân cây và cành nhánh, mà chẳng có lấy một đóa hoa tươi, một phiến lá xanh. Thứ học vấn mà bản thân theo đuổi, người khác gọi là "thiên thư" (sách trời). Những tác phẩm học thuật chuyên sâu bản thân viết ra, người khác lại coi là huyền bí. Năm nay đã đến tuổi bát tuần, trước đây cũng từng có đôi chút ảo tưởng, muốn thay đổi cách sống, giảm bớt chút khô khan, thêm chút nhuần nhị, trên cành khô thân gỗ nở ra chút hoa tươi, mọc lên chút lá xanh; thế nhưng cho đến tận hôm nay, vẫn cứ bận rộn tất bật, đôi khi làm việc suốt cả ngày đêm không nghỉ, "làm áo cưới cho người khác", hơn nữa chẳng thấy ngày nghỉ hưu, đường cùng thì có kỳ hạn, thật đáng than mà cũng thật đáng cười!

Cuộc đời tôi cũng giống như bao người khác, đại lộ thênh thang hay cầu nhỏ độc mộc, đều đã đi qua, đã bước qua. Gập ghềnh trắc trở, quanh co khúc khuỷu, một đường đi đến tận đây. Tôi không thể không thừa nhận, vận may của tôi không tệ, những thành công đạt được, những hư danh gặt hái được đều có chút không xứng với thực tế. Mặt khác, sự xui xẻo của tôi cũng là thứ mà người thường khó lòng gặp phải. Trong cái gọi là cuộc "Đại cách mạng" nghe mà khiếp sợ kia, vì dám bộc trực nói thẳng mà suýt nữa đã mất mạng già. Nỗi đau thể xác cũng là điều muôn đời khó quên.

Hiện tại, chuyến hành trình cuộc đời của tôi sắp đến hồi kết. Tôi thường hồi tưởng lại chặng đường tám mươi năm qua, cảm khái vô vàn. Tôi từng tự hỏi bản thân một câu: Nếu thực sự có một vị tạo hóa nào đó, muốn ban ân huệ cho tôi, cho phép kiếp sau tôi lại chuyển sinh làm người, liệu tôi có còn đi con đường của kiếp này không? Sau khi suy tư một chút, câu trả lời của tôi là: Vẫn sẽ đi con đường này. Nhưng có một điều kiện kèm theo: Hãy để da mặt tôi dày hơn chút, để tâm địa tôi đen hơn chút, để tôi cân nhắc lợi ích bản thân nhiều hơn chút, và để tôi ít tự biết mình đi một chút.

Ngày 16 tháng 11 năm 1992

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.