Nước Anh đương đại vẫn bảo lưu chế độ vương thất, cũng như vẫn tiếp nối nghi thức trao tặng huân chương, dùng cách thức này để duy trì mối quan hệ giữa vương thất và tầng lớp tinh anh ở các lĩnh vực khác nhau.

Mỗi năm, Thủ tướng, Nội các, Bộ Ngoại giao cùng chính phủ các nước Khối thịnh vượng chung đều có thể đệ trình một danh sách trao tặng huân chương đã qua kiểm duyệt, sau đó vương thất sẽ kiểm duyệt lần thứ hai, cuối cùng là do Nữ vương quyết định. Mục đích nhằm khen thưởng những người đã có đóng góp quan trọng cho nước Anh. Việc vương thất trao tặng huân chương là cách thể hiện sự ghi nhận trang trọng và chính thức, tất cả công dân đều có thể nằm trong phạm vi được khen thưởng, đây cũng là vinh dự cao quý nhất đối với công dân bình thường ở Anh.

Mỗi năm sẽ công bố danh sách trao tặng huân chương hai lần, vào dịp sinh nhật quân vương và năm mới, mỗi lần nghi thức trao tặng đều xứng đáng là một ngày hội lớn thu hút sự chú ý của vạn người.

Trong đó, các tước hiệu vinh dự khác nhau đại diện cho mức độ quan trọng khác nhau, có những tước hiệu thậm chí kéo dài suốt nhiều thế kỷ, sánh ngang với các vị trí quý tộc thế tập ngày nay.

Hệ thống trao tặng huân chương nhìn chung rất phức tạp, trước tiên có thể chia thành Huân chương Hiệp sĩ và Huân chương không phải Hiệp sĩ.

Huân chương không phải Hiệp sĩ bao gồm Huân chương Công trạng (Order of Merit) và Huân chương Vinh dự (Order of the Companions of Honour). Loại thứ nhất được thiết lập năm 1902, khác với huân chương truyền thống, không đính kèm bất kỳ tước hiệu nào, nhưng được công nhận là huân chương có địa vị cao quý nhất hiện nay mà chưa bị bãi bỏ; loại thứ hai được thiết lập năm 1917, cấp bậc thấp hơn loại thứ nhất một chút, hiện tại chỉ có 47 người còn sống, bao gồm ba diễn viên là Maggie Smith, Judi Dench và Ian McKellen.

Nhìn chung, Huân chương không phải Hiệp sĩ tương đối hiếm gặp, không được đại chúng biết đến rộng rãi, nhưng mức độ quý giá và quan trọng thì không hề giảm sút.

Huân chương Hiệp sĩ thì bao hàm bảy cấp bậc huân chương khác nhau, sắp xếp từ cao xuống thấp lần lượt là: Huân chương Garter, Huân chương Thistle, Huân chương St Patrick, Huân chương Bath, Huân chương St Michael và St George, Huân chương Hoàng gia Victoria, và Huân chương Đế quốc Anh.

Trong đó, Huân chương Garter cổ xưa nhất được thiết lập năm 1348, hiện tại chỉ có 24 thành viên còn sống, tất cả đều do Nữ vương trực tiếp ban tặng, không cần thông qua sự đề xuất hay tiến cử của Thủ tướng. Những người được trao tặng chủ yếu là thành viên vương thất, ví dụ như Nữ vương, Hoàng tử William, hay Thái tử Charles, vân vân. Trong lịch sử cũng từng xuất hiện hai thành viên không thuộc vương thất, đó là hai cựu Thủ tướng Anh: bà Margaret Thatcher và John Major.

Không hề quá lời khi nói rằng, địa vị của mỗi người sở hữu Huân chương Garter đều vượt trên đa số các quý tộc thế tập. Mặc dù hai bên không thể đánh đồng và cũng không cần thiết phải đánh đồng, nhưng xét về ý nghĩa danh dự và uy vọng, sự tồn tại của Huân chương Garter tự thân nó đã là siêu việt.

Huân chương Thistle là vinh dự cao nhất của Scotland, chủ yếu trao tặng cho quân chủ các nước khác; Huân chương St Patrick thuộc về Ireland, nhưng đã bị bãi bỏ vào năm 1922; Huân chương Bath chủ yếu trao cho sĩ quan quân đội cao cấp và công chức cấp cao.

Huân chương St Michael và St George chủ yếu trao tặng cho các quan chức cấp cao của chính phủ, nhưng Angelina Jolie từng vì những hoạt động phản đối và công dân ngoại giao Anh mà được trao tặng huân chương này. Tuy nhiên, vì cô không phải công dân Anh nên không thể phong tước Nữ hiệp sĩ (Dame), mà chỉ là Nữ hiệp sĩ danh dự.

Huân chương Hoàng gia Victoria chủ yếu trao tặng cho những người phục vụ quân chủ; cuối cùng, Huân chương Đế quốc Anh được thiết lập năm 1917 là huân chương mà mọi người quen thuộc nhất, chủ yếu dùng để biểu dương những nhân sĩ có đóng góp xuất sắc trong các lĩnh vực nghệ thuật, khoa học, từ thiện và dịch vụ công. Đây cũng là nơi tập trung đông đảo diễn viên, nhà văn, nghệ sĩ và những người nổi tiếng được trao tặng huân chương mà đại chúng biết rõ nhất.

Bảy loại huân chương kể trên chính là tất cả các cấp bậc của Huân chương Hiệp sĩ Anh, nhưng sự chênh lệch cấp bậc giữa chúng lại rất lớn, ý nghĩa cũng hoàn toàn khác biệt. Phần lớn huân chương của những người nổi tiếng đều thuộc cấp bậc thấp nhất là Huân chương Đế quốc Anh.

Một số người nổi tiếng cao điệu tiếp nhận vinh dự, nhưng thực chất chỉ nhận được huân chương nhỏ cấp bậc tương đương với thư ký hoặc nhân viên văn phòng trong vương thất; trong khi một số diễn viên vẻ ngoài điềm đạm, khiêm tốn lại giành được vinh quang đỉnh cao sánh ngang với Huân chương Công trạng thời chiến. Những chi tiết này người ngoài không thể biết, nhưng đối với vương thất lại có sự khác biệt quan trọng.

Mặc dù nói Huân chương Đế quốc Anh là cấp bậc thấp nhất trong tất cả Huân chương Hiệp sĩ, nhưng thực tế, bên trong Huân chương Đế quốc Anh còn chia nhỏ thành năm cấp bậc, địa vị và cấp bậc cũng có sự khác biệt.

Thứ nhất là Huân chương Thập tự giá lớn (GBE), chủ yếu dành cho quân sự, chính trị, vương thất, nghị viên. Hiện tại chưa có người nổi tiếng nào trong giới nghệ thuật điện ảnh giành được huân chương này.

Thứ hai là Huân chương Chỉ huy (KBE), đây là huân chương cao nhất mà phần lớn nghệ sĩ có thể đạt được. Đừng vội xem thường, dường như nó chỉ là cấp bậc thứ hai trong Huân chương Đế quốc Anh - vốn đã là cấp bậc thứ năm của Huân chương Hiệp sĩ, có vẻ không có gì to tát, nhưng sự thật là, chỉ cần người được trao huân chương này đều có thể được gọi là "Hiệp sĩ" (Sir), nam là KBE, nữ là DBE. Nếu là người được trao tặng không mang quốc tịch Anh thì không được gọi là Hiệp sĩ, mà gọi là Hiệp sĩ danh dự.

Huân chương này có địa vị cơ bản tương đương với Nam tước, nói cách khác là cơ bản tương đương với tước vị của nhà Hall, sự khác biệt nằm ở chỗ nhà Hall là Nam tước thế tập, Arthur có thể kế thừa tước vị; còn Huân chương Chỉ huy thì không thể thế tập.

Trong giới giải trí, Ian McKellen, Judi Dench, Helen Mirren, Sean Connery, Kevin Spacey, Paul McCartney, Elton John, Daniel Day-Lewis... tất cả đều đã được trao tặng huân chương này. Vì thế, trước tên của họ đều cần thêm từ "Hiệp sĩ" (Sir/Dame), đây là một vinh dự độc đáo.

Sau cấp bậc này, những người nhận các huân chương khác đều không thể được gọi là "Hiệp sĩ", vì cấp bậc chưa đạt tới.

Thứ ba là Huân chương Chỉ huy (CBE), thấp hơn Huân chương Chỉ huy (KBE/DBE) một cấp. Colin Firth, Benedict Cumberbatch, Kate Winslet, Catherine Zeta-Jones... đều là huân chương này.

Thứ tư là Huân chương Sĩ quan (OBE), đây cũng là khu vực có nhiều ngôi sao, người nổi tiếng nhất, vô số cái tên quen thuộc đều nằm ở đây: David Beckham, Ewan McGregor, Liam Neeson, Anna Wintour, J.K. Rowling... Eddie Redmayne, người sau này giành giải Ảnh đế Oscar, cũng nhận được huân chương này.

Thứ năm là Huân chương Thành viên (MBE), đây là cấp bậc thấp nhất trong việc trao tặng huân chương, đối tượng được trao tặng chủ yếu là các diễn viên, ca sĩ và nhân viên hoạt động nghệ thuật phát triển tại bản địa Anh. Nhiều diễn viên ở West End London đều được trao huân chương này, trong đó người nổi tiếng nhất là Adele và sau đó là Ed Sheeran vào năm 2017. Adele khi 25 tuổi, mới chỉ ra mắt hai album đã được trao huân chương này, tiền đồ vô lượng; còn Ed Sheeran cũng được trao Huân chương Thành viên (MBE) vào năm 27 tuổi.

Những diễn viên gạo cội nổi danh khắp thế giới như Judi Dench, Maggie Smith, Ian McKellen... họ đều từng hai lần được trao tặng huân chương, cấp bậc lần đầu có thể thấp hơn một chút, lần thứ hai thì cao hơn. Việc Adele nhận được Huân chương Thành viên (MBE) khi mới 25 tuổi đã là vinh dự vô thượng, tương lai vẫn còn có thể kỳ vọng.

Không nghi ngờ gì nữa, huân chương vương thất chính là vinh dự cao nhất mà công dân bình thường có thể giành được, tương đương với sự công nhận từ quốc gia và toàn xã hội. Mỗi năm nghi thức trao tặng huân chương đều rất được chú ý, các cơ quan truyền thông lớn đều sẽ sớm triển khai đưa tin; mặc dù vậy, cũng không ít người từ chối nhận huân chương.

Thực ra, từ lâu "trao tặng vinh dự" đã không công bằng. Nhiều diễn viên huyền thoại người Anh cả đời không nhận được sự công nhận từ vương thất, ví dụ như diễn viên được thế giới biết đến rộng rãi qua loạt phim "Harry Potter" - "Giáo sư Snape" Alan Rickman, cũng như "Voldemort" Ralph Fiennes, họ đều không nhận được sự khẳng định từ việc trao tặng huân chương.

Tương đối mà nói, đối với một số phú hào, họ chỉ cần quyên góp tiền cho đảng phái mà mình ủng hộ là có thể được đề cử, và tiến xa hơn là nhận được tước hiệu vinh dự. Tất nhiên, đóng góp kinh tế của họ cho xã hội cũng là nhân tố quan trọng, nhưng dù thế nào đi nữa, đối với nhiều nghệ sĩ, những "huân chương" này thường mang theo mùi tiền bạc.

Không chỉ vậy, thực tế vương thất cũng mang theo tư tâm. Năm 2013, David Beckham - người đã nhận Huân chương Thành viên (MBE) 10 năm trước đó - được đề cử Huân chương Chỉ huy (KBE), tức là có thể được gọi là "Hiệp sĩ". Nhưng vương thất cho rằng tước hiệu này quá cao đối với Beckham, anh ta cần phải đợi thêm nữa, thế là đề nghị bị bác bỏ.

Chuyện này sau đó còn phát triển thành "Cổng email" (Email-gate) vào năm 2017. Vì liên tục bị vương thất từ chối, Beckham đã chửi bới người phụ trách quan hệ công chúng và người đại diện của mình trong email bằng lời lẽ rất thô tục. Đại ý tổng thể là anh ta làm nhiều công việc từ thiện như vậy chỉ để được gọi là "Hiệp sĩ", kết quả lại không thành công, bao nhiêu công sức bỏ ra đều đổ xuống sông xuống biển, vì thế anh ta bày tỏ sự bất mãn tột độ.

"Hoạt động từ thiện là để có tước hiệu Hiệp sĩ", hình ảnh công chúng của Beckham đã bị giáng một đòn nghiêm trọng.

Cùng lúc đó, vận động viên giành chức vô địch quần vợt đơn nam Olympic London năm trước đó là Andy Murray, và đăng quang tại giải quần vợt Wimbledon năm 2013, trở thành tay vợt bản địa đầu tiên vô địch Wimbledon kể từ năm 1936, anh cũng được đề cử Huân chương Chỉ huy (KBE). Thế nhưng, vương thất cũng từ chối đề xuất như vậy, cuối cùng chỉ trao cho Andy Murray Huân chương Sĩ quan (OBE) có cấp bậc tương đương với David Beckham.

Thay vào đó, cuối cùng Huân chương Chỉ huy (KBE) lại được trao cho... vị bác sĩ phụ khoa phục vụ vương thất đã đỡ đẻ cho Công nương Kate.

Nơi nào có con người, nơi đó có thị phi. Tương tự, huân chương gắn liền với vinh quang, danh tiếng, lợi ích cũng không tránh khỏi trở nên phức tạp, ngay cả đối với giới quý tộc cũng không ngoại lệ, hay đúng hơn là, đối với giới quý tộc thậm chí còn phức tạp hơn.

Một cách tự nhiên, không ít người từ chối nhận huân chương. Theo danh sách được tiết lộ năm 2003, nước Anh có hơn ba trăm người từng từ chối nhận huân chương, thậm chí từ chối tước vị nhiều lần, trong đó bao gồm John Lennon, Alfred Hitchcock, David Bowie...

Chính vì thế, Nữ vương không muốn bị người khác từ chối thẳng mặt, như vậy quá mất mặt. Sau khi danh sách được thông qua và trước khi trao tặng chính thức, vương thất sẽ gửi thư từ chính thức đến người được đề cử, hỏi xem họ có nguyện ý nhận huân chương hay không. Danh sách công bố ra bên ngoài cuối cùng đều là những người nguyện ý nhận huân chương.

Hiện tại, Lam Lễ đã nhận được thư hỏi ý kiến; sau đó, Lam Lễ đã nhận được một tấm bưu thiếp trống của Elizabeth.