Trong lịch sử loài người, những sự nghiệp vĩ đại thường có khả năng bắt đầu từ những nguyên nhân vô cùng bình thường, thậm chí là không đáng nhắc tới.

Năm ngoái, chỉ vì mười lăm đồng tiền không đáng kể, đã khiến Giang Bắc một lần nữa lao mình vào các hoạt động mậu dịch hải ngoại quy mô lớn. Khác với hoạt động mậu dịch hải ngoại tự phát của tư nhân trong quá khứ, lần này được khởi sự dưới sự hậu thuẫn toàn lực của quan phủ.

Ngay cả trước thời điểm đó, đối với Chu Minh Trung mang trọng trách Giang Hoài Kinh lược sứ, đã sớm hạ quyết tâm dấn thân vào sự nghiệp này, nhưng không thể phủ nhận, chính mấy chục đồng tiền nhỏ mạt không đáng kể ấy đã tiếp tục đẩy nhanh bước chân Giang Bắc quay trở lại với biển cả, kích thích sự phục hồi của mậu dịch hải ngoại ở Giang Bắc.

Vào thời điểm đó, năm đại thương hiệu trên biển của họ Trịnh, chính là "Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ", đang lũng đoạn việc mậu dịch với Nhật Bản. Do việc hỏa khí hóa của Trung nghĩa quân Giang Bắc khiến nhu cầu về thuốc súng tăng vọt, các xưởng đúc vũ khí cấp thiết cần một lượng lớn lưu huỳnh. Giang Bắc vốn không có mỏ lưu huỳnh, thậm chí xét trong phạm vi cả nước, sản lượng lưu huỳnh cũng vô cùng hạn chế, thường chỉ có thể trông chờ vào việc nhập khẩu từ Nhật Bản.

Thế nhưng, việc mậu dịch với Nhật Bản lúc bấy giờ lại do nhà họ Trịnh lũng đoạn. Thương hội họ Trịnh độc quyền mậu dịch lưu huỳnh, đối mặt với lượng đơn đặt hàng tăng vọt từ Giang Bắc, đã chẳng hề dành cho một mức giá ưu đãi nào. Thậm chí vì là nhà cung cấp duy nhất, họ kiên quyết tăng giá bán mỗi cân lưu huỳnh thêm mười lăm đồng.

Mà lưu huỳnh lại là vật phẩm thiết yếu để chế tạo thuốc súng. Đối với Giang Bắc đã quyết tâm đẩy mạnh hỏa khí hóa, khoản tiền mười lăm đồng thoạt nhìn có vẻ không đáng kể này, sẽ cấu thành một mối đe dọa nghiêm trọng đối với tương lai của Giang Bắc.

Hôm nay bọn chúng có thể tăng giá, thì ngày mai có thể cắt đứt nguồn cung. Chỉ cần việc cung ứng lưu huỳnh nằm trong tay kẻ khác, thì đó chính là một mối đe dọa đối với sự an an toàn của Giang Bắc.

Trước mối đe dọa an ninh do việc tăng giá này mang lại, Chu Minh Trung quả quyết hạ lệnh khôi phục lại hoạt động mậu dịch của Giang Bắc với Nhật Bản. Sau khi thăm viếng một số thương nhân hàng hải Giang Bắc, vào ngày hai mươi bảy tháng mười năm ngoái tại Sơn Tây hội quán ở huyện Thanh Hà, hơn mười thương nhân Giang Bắc đã tổ chức một buổi tụ họp. Địa điểm hội họp được đặt ngay trong hội quán, cách nha môn Kinh lược sứ chưa đầy hai dặm.

Hội nghị nhằm mục đích thiết lập một thương hội mậu dịch trên biển, số vốn ban đầu ấn định là hai trăm năm mươi sáu ngàn lượng, do có tới hai mươi chín nhà cổ đông tài trợ. Thương hội này mang tên "Thanh Hà thương hội", mục đích duy nhất là khai phá tuyến hàng hải sang Nhật Bản, giải quyết việc cung ứng các vật tư như đồng liệu và lưu huỳnh.

Trong quá trình đó, quan phủ sẽ dốc toàn lực hỗ trợ họ, thậm chí còn trực tiếp điều động một chiến thuyền đang được đóng làm chiếc tàu viễn dương đầu tiên của thương hội.

Buổi sáng ba ngày sau, Chu Minh Trung với tư cách là Giang Hoài Kinh lược sứ đã ban hành chứng thư đặc quyền đầu tiên trong lịch sử Trung Quốc, chính thức phê chuẩn cho "Thanh Hà thương hội" hoạt động kinh doanh, cho phép thương hội này mậu dịch với Nhật Bản, Triều Tiên. Là thương gia đặc quyền duy nhất, Thanh Hà thương hội đã giành được quyền độc canh độc mộc, thời hạn quy định là mười năm. Một tháng sau, tức là vào mùng năm Tết vừa qua, đúng ngày truyền thống " nghênh Tài Thần", một chiếc thuyền buồm ba cột mang tên "Thuận Phong" chở đầy hàng hóa các loại đã rời khỏi cảng Hải Châu. Hai mươi ba ngày sau, thuyền cập cảng Nagasaki. Do không có Chu ấn do Mạc phủ ban hành nên chỉ có thể thả neo đậu bên ngoài cảng, nhưng cuối cùng họ cũng đã đặt chân đến Nhật Bản.

Vì không có Chu ấn đặc quyền, Lương Thiên Hựu đi theo thuyền đành phải cẩn trọng giao thiệp với các quan chức Nhật Bản tại Nagasaki. Trải qua muôn vàn trắc trở, cuối cùng anh ta mới được phép lên bờ, và nhờ vào một số mối quan hệ cũ tại Nagasaki từ thời gia đình còn ở đây, Lương Thiên Hựu đã toại nguyện có được giấy phép vào cảng mậu dịch.

Với tư cách là đại diện mậu dịch của Giang Bắc, anh ta có cơ hội diện kiến các quan chức Mạc phủ. Chuyến gặp gỡ đó khiến anh ta không uổng phí chuyến đi — nhận được Chu ấn do Mạc phủ ban hành, từ đó có được quyền lực mậu dịch trực tiếp. Điều này đồng nghĩa với việc Giang Bắc đã phá vỡ thế độc quyền mậu dịch với Nhật Bản của nhà họ Trịnh.

Cũng nhờ vào điều này, thương hội dựa vào việc xuất khẩu tơ sống, thỏi sắt và các loại hàng hóa khác sang Nhật, đồng thời đổi lấy các mặt hàng như thanh đồng, nén bạc, lưu huỳnh... từ Nhật Bản về, đã nhanh chóng vơ vét được những khoản lợi nhuận kếch xù, đáp ứng nhu cầu về lưu huỳnh và thanh đồng của Giang Bắc. Để đáp ứng nhu cầu mậu dịch, thương hội đã lập tiệm buôn tại Nagasaki. Ngay sau đó, thương hội liền phất lên nhanh chóng nhờ sự độc quyền mậu dịch với Nhật Bản và Triều Tiên. Kể từ dạo ấy, mỗi tháng có hai chiếc thuyền cập bến Nagasaki, dỡ xuống những đống hàng hóa chất cao như núi gồm đường trắng, tơ sống, tơ lụa, sáp trắng và vải bông, rồi rời khỏi bến cảng Nagasaki với đầy ắp các thanh đồng và bạc trắng do Nhật Bản sản xuất. Mặc dù sau đó, với sản lượng lưu huỳnh từ Cơ Long khai thác được, Giang Bắc không còn phải phụ thuộc vào lưu huỳnh Nhật Bản nữa, nhưng hoạt động mậu dịch với Nhật Bản không vì thế mà đình trệ, trái lại ngày càng hưng thịnh hơn.

Dựa vào sự độc quyền trong mậu dịch, tuy quy mô mậu dịch với Nhật Bản của Giang Bắc vẫn còn kém nhà họ Trịnh, nhưng do quan phủ thu mua số lượng lớn, đặc biệt là nhu cầu về các vật tư như thanh đồng, vẫn giúp họ kiếm chác được những khoản lợi nhuận khổng lồ vô tận. Thêm vào đó là gỗ, cát sắt, cát vàng của Triều Tiên, cũng khiến thương hội thu về nguồn lợi vô cùng phong phú. Đến mùa hè năm nay, tàu thuyền của thương hội không chỉ xuất hiện ở Triều Tiên và Nhật Bản, mà bóng dáng của họ cũng đã xuất hiện tại các vùng duyên hải của An Nam như Hội An và những nơi khác.

"Mục tiêu của chúng ta là khai phá càng nhiều tuyến đường thương mại hải ngoại càng tốt!"

Với tư cách là hội trưởng thương hội, Lương Tán đã không chỉ một lần nói điều này với các cổ đông. Nhờ vào lợi nhuận hải ngoại khổng lồ cùng sự độc quyền mậu dịch, Thanh Hà thương hội hiện tại đang lớn mạnh lên từng ngày.

Mười lăm đồng tiền!

Đó chính là nguyên nhân khai sinh ra Thanh Hà thương hội. Có thể nói đó là một nguyên nhân không đáng nhắc tới, vô cùng nhỏ bé. Nhưng chính mười lăm đồng tiền không đáng chú ý ấy đã khởi đầu cho tất cả những điều này.

Là kẻ đầu têu cho tất cả những chuyện này, đặt mình trong phòng hội trưởng của thương hội, khi đang cảm thán sự vô thường của thế sự, Chu Minh Trung lặng lẽ lắng nghe bản báo cáo từ Lương Tán.

Có lẽ, Lương Tán là hội trưởng của thương hội, nhưng ngài ấy mới chính là cổ đông lớn nhất của thương hội. Thanh Hà thương hội không phải là doanh nghiệp do quan phủ điều hành, các cổ đông của nó đều là tư nhân, phần lớn số vốn ban đầu đều do cá nhân ngài ấy cung cấp.

Làm lu mờ sắc thái quan phủ của thương hội, đây là một vấn đề nguyên tắc cơ bản nhất. Chỉ thông qua việc làm phai mờ sắc thái quan phủ trong đó mới có thể giúp họ đạt được sự phát triển tốt hơn, đây là một "kinh nghiệm tiên tiến" của các nước châu Âu trong việc phát triển các công ty thuộc địa.

Sở dĩ được coi là "kinh nghiệm tiên tiến", nguyên nhân đơn giản hơn bao giờ hết, đó là vì thương nhân tham lam hơn. Bọn họ càng khao khát tài sản hơn, sự khao khát tài sản đến chết sẽ thúc đẩy họ không ngừng vươn ra bên ngoài, không ngừng mở rộng sự nghiệp thuộc địa, từ đó mưu cầu lợi ích càng nhiều càng tốt.

Đương nhiên, sở dĩ làm như vậy, Chu Minh Trung cũng có tư tâm của mình. Trong mắt hắn, xí nghiệp này là của riêng hắn, dù tương lai phát triển thế nào, dù sau này hắn ở bất kỳ vị trí nào, thì cũng sẽ không vì các yếu tố khác mà ảnh hưởng đến "xí nghiệp tư doanh" này.

"... So với An Nam, các vùng Giao Chỉ thì Xiêm La sản xuất rất nhiều gạo, bắt nguồn từ môi trường địa lý ưu việt của họ, một dòng sông Mekong chảy xuyên qua toàn lãnh thổ Xiêm La, cung cấp nguồn tài nguyên nước phong phú cho việc trồng lúa gạo của quốc gia này. Dựa theo sự đo đạc tại Xiêm La của các thương thuyền thuộc thương hội, gạo nước đó dùng đấu trong nội địa đong, mỗi thạch trị giá hai ba đồng, mà nội địa dù là năm được mùa cũng phải một lạng một hai đồng, gặp khi hạn hán lụt lội, giá còn vọt lên cao tới một lạng rưỡi sáu đồng, thậm chí là nhiều hơn. Chính vì lúa gạo dễ kiếm, giá gạo Xiêm La thấp hơn rất nhiều so với các nước khác."

Bây giờ Lương Tán với tư cách là hội trưởng thương hội đã không còn ẩn dật trong nhà như trước kia nữa. Có lẽ hiện tại Thanh Hà thương hội ở Thanh Hà chưa tỏ rõ tên tuổi, nhưng ông tin rằng, tối đa chỉ vài năm nữa thôi, Thanh Hà thương hội sẽ trở thành thương hội thu hút sự chú ý của cả nước, nguyên nhân xét ra cũng không có gì khác, chính là vì sự độc quyền của thương hội đối với mậu dịch.

Là một thương nhân, ông ta đồng thời cũng mang tính tham lam, có thể nói đây là một đặc tính tối thiểu của thương nhân. Ông ta không thỏa mãn với sự độc quyền mậu dịch đối với Nhật Bản, Triều Tiên trước mắt, ông ta còn hy vọng tiếp tục mở rộng sự nghiệp mậu dịch hải ngoại, còn hy vọng tiếp tục vươn rộng các tuyến đường hàng hải phương Nam, và tất nhiên quan trọng hơn là có được đặc quyền mậu dịch.

Có lẽ trước đây, ông ta không biết đặc quyền mậu dịch có ý nghĩa gì? Nhưng bây giờ thông qua đặc quyền mậu dịch, thương hội đã thu về những lợi ích vô cùng phong phú. Cũng chính vì thế, ông ta mới hy vọng có thể giành được nhiều đặc quyền mậu dịch hơn nữa, để thu về lợi ích thâm hậu hơn.

"Qua tính toán của chúng tôi, nếu như chở nặng... 500, tấn. Vâng, là tàu buồm năm trăm tấn vận chuyển gạo Xiêm La, khi chở gạo đến cảng Hải Châu hoặc Thanh Hà, nếu bán cho quan phủ với giá sáu đồng mỗi thạch, cũng có thể bảo đảm lợi nhuận cho thương hội, mà quan phủ có thể bán lại cho các thương gia gạo với giá một lạng mỗi thạch hoặc dùng làm lương thảo cho quân đội, dựa vào lợi nhuận từ gạo, có thể thu lời không dưới mấy chục vạn lượng."

Cho dù đã qua một thời gian rất dài, nhưng Lương Tán vẫn chưa thích ứng được với đơn vị đo lường "tấn", đây là một đơn vị đo lường hoàn toàn mới.

Vài tháng trước, để thuận tiện cho việc tính toán, Kinh lược không chỉ yêu cầu sử dụng chữ số phương Tây làm sổ sách ghi chép, mà đồng thời còn tung ra đơn vị đo lường mới —— tấn, mỗi tấn bằng hai nghìn cân, lớn hơn mười cân gấp hai mươi lần. Thích hợp hơn cho việc tính toán mậu dịch quy mô lớn, tuy nhiên trong chốc lát, đơn vị mới này luôn cần phải có thời gian từ từ thích nghi. Huống chi đây lại do Kinh lược phát minh ra, dù có thích nghi được hay không, cuối cùng thì vẫn phải thích nghi với nó.

Tuy nhiên đối với người hành nghề mậu dịch như ông ta, thì cũng có thể cảm nhận được sự thuận tiện khi sử dụng mà đơn vị mới này mang lại.

Lúc Lương Tán nhắc đến mậu dịch gạo, Chu Minh Trung chỉ thỉnh thoảng gật đầu, phần lớn thời gian, hắn đều dồn ánh mắt về phía căn phòng này. Nơi đây từng là Sơn Tây hội quán, sau khi các thương nhân Sơn Tây trốn khỏi Thanh Hà, hội quán đã bị quan phủ tịch thu, giao cho Thanh Hà thương hội sử dụng, trở thành tổng bộ của Thanh Hà thương hội hiện tại, mà Thanh Hà thương hội lại chẳng hề bỏ ra cho quan phủ dù chỉ một lạng bạc.

Có thể nói, từ ngày Thanh Hà thương hội thành lập, quan phủ vẫn luôn dành cho họ sự nâng đỡ rất lớn, thậm chí có thể nói là dốc toàn lực không tiếc công sức để phò trợ, mà kết quả của sự phò trợ ấy là gì?

Bây giờ Thanh Hà thương hội đã phát triển lớn mạnh, sở hữu bốn mươi sáu thương thuyền, các tuyến hàng hải trên biển của họ đang không ngừng được mở rộng, hơn nữa hầu như mỗi ngày đều có một chiếc hải thuyền mới được đưa vào hoạt động, chậm nhất là đến năm sau, họ sẽ trở thành một thương hội lớn mạnh có quy mô chẳng kém gì "Năm đại thương hiệu trên biển", hơn nữa so với thương hội của Trịnh Thành Công, với tư cách là đối tác của cục mậu dịch, họ có thể mua được những mặt hàng có giá cả rẻ hơn.

So với các chưởng quỹ và người chủ trì của năm đại thương hiệu lục địa và hải ngoại của Trịnh Thành Công, so với việc họ chỉ thỏa mãn với lợi nhuận khổng lồ do mậu dịch với Nhật Bản mang lại. Tầm nhìn của Lương Tán rõ ràng là xa rộng hơn nhiều, ông ta thậm chí còn đem ánh mắt hướng về Nam Dương, hướng về Xiêm La, thậm chí ngay cả loại gạo bình thường nhất cũng lọt vào tầm ngắm của ông ta, chứ không chỉ giới hạn ở một số mặt hàng truyền thống như hương liệu, thiếc, gỗ...

Thu lợi nhuận thông qua việc nhập khẩu gạo, đây là một biểu hiện nhằm bình thường hóa mậu dịch. Rốt cuộc, nếu chỉ dựa vào mậu dịch thanh đồng, tơ sống v.v., thì không thể duy trì tuyến đường mậu dịch lâu dài được. Thậm chí ngay cả bây giờ, họ cũng sẽ nhập khẩu gạo từ Nhật Bản, Triều Tiên để bảo đảm lợi nhuận cho thương hội.

"Hiện tại, tình hình mậu dịch của chúng ta với Nhật Bản thế nào rồi?"

Đối với việc mậu dịch gạo do Lương Tán chủ động nhắc đến, Chu Minh Trung không đáp lời mà trực tiếp đổi chủ đề.

"Bẩm Kinh lược, chủng loại hàng hóa mà Nhật Bản cần rất nhiều, còn lấy những hàng hóa mà Nhật Bản không thể sản xuất làm ví dụ, tơ hồ mỗi gánh khi xuất cảng ở Hải Châu, cục mậu dịch định giá là 108 đồng, mà giá bán tại Nagasaki là 200 - 230 lượng, lãi xấp xỉ gấp đôi, còn giá tơ lụa thì cao hơn nữa, mỗi tấm lụa mộc trị giá 2 lượng bạc, lụa hoa trị giá ba bốn lượng bạc, lụa đỏ thắm thậm chí còn cao tới bảy tám lượng, lại thêm chiều dài mỗi tấm chưa đầy ba trượng, nhưng vì giá cả đắt đỏ, không phải bách tính bình thường nào cũng có thể dùng và mua nổi..."

Tiếp đó Lương Tán lại nhắc đến việc xuất khẩu các loại hàng hóa bao gồm đường trắng, đường đỏ cùng sắt, sáp và thủy ngân. Khi ông ta lần lượt báo cáo lợi nhuận của những hàng hóa này, trong lòng Chu Minh Trung cơ bản đã nắm được tình hình. Khác với sự phóng đại "lợi ích thông hải có thể đạt trăm lần" mà các văn nhân thường nói, lợi nhuận đơn chuyến của thương thuyền đi Nhật Bản sau khi trừ đi chi phí chỉ còn 80%, mức lợi nhuận này thậm chí còn ít hơn lợi nhuận mà thương thuyền châu Âu thu được khi đi lại giữa Trung Quốc và châu Âu. Tất nhiên điều này không tính đến lợi nhuận thu được từ thanh đồng, thỏi bạc mua sắm từ Nhật Bản, chỉ là lợi nhuận thu về khi quay về là có hạn, dẫu sao thì những thứ này đại khái đều do quan phủ nắm giữ, cao lắm cũng chỉ là gấp đôi lợi nhuận.

Mậu dịch với Nhật Bản hiện nay, vấn đề lớn nhất chính là cạnh tranh khốc liệt. Theo tình báo mà chúng ta thu thập được từ phía Nhật Bản, số lượng thương thuyền Trung Quốc cập cảng năm ngoái là sáu mươi mốt chiếc, trong đó năm mươi sáu chiếc đều thuộc quyền sở hữu của thương hiệu Quốc tính gia, trên những chiếc thuyền này chở ít nhất hai mươi vạn cân tơ sống. Còn thuyền của người Hà Lan cũng có mười bảy chiếc, tuy rằng số lượng thuyền ít, nhưng thuyền Hà Lan có trọng tải lớn, số tơ sống chở theo cũng không dưới hai mươi vạn cân..."

Đối với sự cạnh tranh trong mậu dịch hàng hải, Chu Minh Trung đương nhiên cảm thấy không có gì bất ngờ. Có kinh doanh thì có cạnh tranh, đây là chuyện không thể tránh khỏi. Huống chi, Giang Bắc lại kẻ đi sau, muốn có được thị trường, tự nhiên cần phải trải qua một số cuộc cạnh tranh.

"Người Hà Lan? Hai mươi vạn cân tơ sống, chẳng phải là hai mươi vạn lượng hay sao? Chuyện này tuyệt đối không được, không thể để bọn chúng cầm tơ sống của chúng ta đi kiếm bạc của chúng ta! Thị trường bên phía Quốc tính gia chúng ta không thể chen chân vào, nhưng phải tìm cách kiềm chế người Hà Lan. Số bạc này Quốc tính gia có thể kiếm, chúng ta có thể kiếm, nhưng người Hà Lan thì không đời nào!"

Thực tế người Hà Lan với tư cách là cỗ xe ngựa trên biển đã thu được lợi nhuận khổng lồ từ thương mại Nhật Bản, điều này nằm trong dự liệu của Chu Minh Trung, tuy nhiên, hắn không định chia sẻ thị trường với người Hà Lan. Rốt cuộc, sự cạnh tranh trên thị trường Nhật Bản có liên quan trực tiếp đến mối quan hệ giữa hắn và Nam Kinh, suy cho cùng, Trịnh Thành Công cũng cần lợi nhuận thu được từ mậu dịch thông hải để duy trì đội quân mấy chục vạn người của ông ta.