“Nói một cách đơn giản, chính là khi các thương nhân thuyền Chu Ấn buôn bán ở nước ngoài, trong quá trình giao thương, thông qua các thương nhân bản địa, quan chức cùng các kênh khác để tìm hiểu tình báo sở tại, sau đó đem biên soạn thành tập mang về nước……”

Khi trả lời câu hỏi của Kinh lược, Thạch Lỗi đang cân nhắc từ ngữ của mình, ngữ khí tỏ ra vô cùng cẩn trọng. Dù sao đối với những chuyện đó hắn cũng không quá hiểu rõ, chỉ là biết sơ qua một chút.

“Thế nhưng, điều then chốt nhất không phải là việc những thương nhân thuyền Chu Ấn thu thập thông tin, mà là sau khi bọn họ cùng với tại các cảng khẩu đem những tin đồn thổi biên soạn thành tập giao cho “Phong Thuyết Dịch”, thì “Phong Thuyết Dịch” sẽ tiến hành nghiên cứu phán đoán nội dung trong tập sách đó. Hơn nữa bởi vì những thông tin đó không phải do một thương nhân thu thập, cho nên thông qua việc số lượng lớn thông tin kiểm chứng lẫn nhau, cuối cùng từ vô số thông tin thật giả lẫn lộn để thu được tình báo mà họ cần……”

Là cơ quan trưởng tình báo Giang Bắc, Thạch Lỗi đương nhiên hiểu rõ cốt lõi của công việc tình báo là gì, thu thập cố nhiên quan trọng, nhưng làm thế nào để từ vô số tình báo hỗn độn mà có được tình báo hữu ích lại càng quan trọng hơn. So với những thứ khác, đây mới là điểm khiến hắn cảm thấy hứng thú nhất. Điều hắn muốn biết nhất chính là những người Nhật Bản đó đã làm thế nào để rút ra được tình báo mà họ cần từ hàng đống thông tin phiền nhiễu.

“Ở Nhật Bản, “Phong Thuyết Dịch” do một cơ cấu chuyên trách mang tên “Phong Thuyết Định Dịch” phụ trách thống nhất thu thập, phiên dịch, chỉnh lý rồi giao cho Nagasaki Bugyo (Trường Kỳ Phụng Hành) chuyển trình lên Edo Shogunate (Giang Hộ Mạc phủ). Quan chức cao nhất của Phong Thuyết Dịch chính là Phong Thuyết Văn Dịch, còn gọi là Nagasaki Mombanyaku (Trường Kỳ Văn Phiên Dịch), do mười bốn phiên miền Tây Nhật Bản luân phiên đảm nhiệm, và chịu sự lãnh đạo của Trường Kỳ Phụng Hành, trong khi Trường Kỳ Phụng Hành do bốn phiên lớn miền Tây luân phiên đảm đương……”

Từ lúc ban đầu có được tư liệu về “Phong Thuyết Dịch”, Thạch Lỗi đã đặc biệt phái người đi nghiên cứu phán đoán, có thể nói là tràn đầy hứng thú đối với cơ quan này.

Cho đến tận bây giờ, hắn cảm thấy những kẻ này chắc chắn có một số tuyệt kỹ sở trường của riêng họ, mà những tuyệt kỹ này lại liên quan trực tiếp đến sự phán đoán của họ đối với thông tin.

Cũng chính vì sự quan tâm đối với chuyện này, mới khiến hắn đặc biệt phái người đi tìm hiểu về nó, mưu cầu làm rõ cơ quan tình báo mang đặc sắc Nhật Bản này rốt cuộc được vận hành như thế nào.

“Trong “Phong Thuyết Dịch”, quan chức đông nhất chính là Thông từ, bao gồm các chức vụ như Đại, Tiểu Thông từ và Kê Cổ Thông từ v.v. Số lượng thay đổi tùy theo thời gian. Thông từ tồn tại như một nghề nghiệp thế tập, các gia tộc Thông từ lớn có hơn bốn mươi gia tộc, trong đó bốn nhà Yoshio (Cát Hùng), Konishi (Tiểu Tây), Mada (Mã Điền), Motoki (Bổn Mộc) nhân tài xuất chúng đời đời, được ca tụng là Tứ đại danh môn. Phong Thuyết Dịch của Mạc phủ có hiệu suất rất cao trong việc thu thập tình báo hải ngoại. Hầu hết các thời điểm, một cuốn Phong Thuyết Thư từ lúc thương thuyền cập cảng bắt đầu được biên soạn, cho đến khi xuất hiện trong tay các mạc liêu cao cấp của Giangộ Mạc phủ, thông thường chỉ mất khoảng 28 ngày. Nhìn từ hình thức, tiêu đề của “Phong Thuyết Thư” phần lớn áp dụng hình thức “Thứ tự cập cảng + Tên cảng xuất phát + Lời thuật của thuyền nhân”, lấy thời gian cập cảng của tàu thuyền đến cảng làm thứ tự, lấy tên cảng xuất phát của tàu thuyền làm tên để biên soạn. Nhìn từ nội dung, thông thường chia làm ba loại lớn là Phong Thuyết Thư châu Âu, Phong Thuyết Thư Đông Ấn Độ, Phong Thuyết Thư Trung Quốc, lần lượt lấy việc giới thiệu sự vụ các khu vực châu Âu, Đông Ấn Độ và Trung Quốc làm chủ yếu……”

Lắng nghe sự giải thích của Thạch Lỗi, Chu Minh Trung cũng sinh ra hứng thú, thậm chí còn vì lời nói của Thạch Lỗi mà kinh ngạc không thôi.

Hóa ra lại là chế độ thế tập, hơn nữa lại còn có cái gì mà Tứ đại danh môn?

Nếu như nói ban đầu Chu Minh Trung chỉ có một chút hứng thú đối với cái “Phong Thuyết Dịch” này, thì bây giờ chính là thực sự vô cùng hứng thú rồi, đương nhiên cũng càng muốn tìm hiểu về bọn họ hơn.

Dẫu sao trong tiềm thức của hắn, Nhật Bản vào thời đại này có lẽ không phải là kẻ địch của Trung Quốc, nhưng ít nhất cũng là đối thủ tiềm tàng của Trung Quốc. Biết đâu có một ngày, hai quốc gia rất có khả năng sẽ xảy ra xung đột, thậm chí là chiến tranh.

Vậy thì trước khi tất cả những điều này bùng nổ, bắt buộc phải cố gắng hết sức để tìm hiểu đối phương, đương nhiên cũng bao gồm cả cơ quan tình báo của họ. Mà vào thời đại này, Nhật Bản lại tồn tại một cơ quan tình báo như thế này hoàn toàn nằm ngoài dự liệu của hắn.

Trong hoàn cảnh bế quan tỏa cảng, Nhật Bản vẫn thông qua phương thức của chính mình để tìm hiểu thế giới, tìm hiểu sự thay đổi của thế giới. Xem ra người Nhật Bản quả thực có điểm hơn người của họ.

“Dựa theo thông tin mà chúng ta nắm giữ cho thấy, sau khi tỏa cảng theo yêu cầu của Mạc phủ, tân thương quán trưởng người Hà Lan và thương thuyền Hà Lan khi cập cảng Trường Kỳ, đều bắt buộc phải nộp cho Trường Kỳ Phụng Hành thư tín kể lại những kiến thức mắt thấy tai nghe về Hà Lan cùng tình báo mới nhất về tình hình hải ngoại. Nội dung của nó bao gồm sự vụ bản thổ châu Âu của Hà Lan và những điều mắt thấy tai nghe trên tuyến đường biển qua châu Phi và Đông Ấn Độ mà thương thuyền Hà Lan ghé qua trong chuyến viếng thăm các cảng, sau đó được Trường Kỳ Phụng Hành giao cho Phong Thuyết Dịch phiên dịch, chỉnh lý rồi dâng tấu lên Giang Hộ Mạc phủ. Mà so với người Hà Lan tập trung, thương nhân của chúng ta ở Nhật Bản không tập trung lắm, cho nên hiện tại Trường Kỳ Phụng Hành căn cứ theo đặc điểm của thương nhân Hoa ngữ, hễ khi có thương thuyền của nước ta cập cảng, bọn họ sẽ phái Đường Thông Sự cùng quan viên Phong Thuyết Dịch đi thuyền nhỏ tra hỏi, hơn nữa thường định sẵn các điểm trọng yếu cần tra hỏi bao gồm: hành trình chuyến đi lần này, thành phần thuyền viên và khách đi biển; tình hình cận đại trong nước và xung quanh Trung Quốc cùng phong tục quê hương của thủy thủ v.v. Cuối cùng quan viên Phong Thuyết Dịch tổng hợp tình hình hỏi thăm thành tập, đệ trình Trường Kỳ Phụng Hành chuyển trình lên Mạc phủ, từ đó đạt được mục đích thấu hiểu thế giới bên ngoài, thu thập tình báo……”

Lắng nghe lời thuật của Thạch Lỗi, vẻ mặt của Chu Minh Trung tỏ ra vô cùng ngưng trọng. Có lẽ đối với cái “Phong Thuyết Dịch” này hắn không hiểu rõ lắm, nhưng lại không kìm được mà phải suy ngẫm sâu xa. Độ sâu nhận thức của nhà tư tưởng đánh dấu độ sâu nhận thức của một thời đại, còn nhận thức của chính trị gia lại ảnh hưởng trực tiếp đến phương hướng tiến lên của một quốc gia và dân tộc.

Nhật Bản mặc dù thi hành chính sách “bế quan tỏa cảng”, thậm chí việc bế quan tỏa cảng của họ còn nghiêm ngặt hơn nhà Mãn Thanh vài phần. Thế nhưng sự truyền bá của Phong Thuyết Thư và việc thiết lập chế độ Phong Thuyết Thư đã phát huy tác dụng to lớn trong tiến trình lịch sử nhận thức thế giới, bước ra thế giới của Nhật Bản. Mà kênh mang tính chế độ, chính quy và thường xuyên của Phong Thuyết Thư trong việc chủ động nhìn ngắm thế giới và tìm hiểu thông tin bên ngoài, đã khiến cho Nhật Bản không đến mức dưới cục diện thế giới biến đổi lớn lại giống như Trung Quốc vì tỏa cảng mà kiêu ngạo tự đại, tự cô lập mình, mù mịt không biết gì về những thay đổi của phương Tây, từng bước bước vào vực sâu nguy vong của dân tộc.

Có lẽ chính chế độ này trong lúc thúc đẩy Mạc phủ làm sâu sắc thêm nhận thức về văn minh phương Tây và thế giới, cũng thúc đẩy họ đưa ra sự phản tỉnh sâu sắc. Trước và sau chiến tranh Nha Phiên, đối diện với sự tiến về phương Đông của các liệt cường Âu Mỹ vào châu Á, Nhật Bản có lẽ đã tích lũy được lượng lớn tình báo phương Tây và tri thức khoa học kỹ thuật thông qua Phong Thuyết Thư. Điều này cung cấp thông tin và kinh nghiệm quý báu để Nhật Bản đối phó với sự quấy nhiễu và khiêu khích của các liệt cường Âu Mỹ một cách có lý có cứ dựa trên tiền đề thực lực của chính mình, và chắc chắn có tác dụng tích cực đối với quá trình hiện đại hóa của Nhật Bản bắt đầu bằng cơ hội mở cảng.

Mà so sánh với điều đó, Quảng Châu Thập Bát Hành của “Đại Thanh ta” với tư cách là cửa sổ thông thương và cầu nối giao lưu giữa Trung - Ngoại, vốn dĩ kiêm mang tính chất kép cả về thương mại lẫn ngoại giao, lại chỉ có hư danh. Bọn họ chưa từng có chủ trương chủ động tìm hiểu phương Tây, nhận thức thế giới. Đối với nhà Mãn Thanh, Thập Bát Hành chẳng qua chỉ là những con cừu béo trong mắt họ, còn trách nhiệm của Quảng Châu Thập Bát Hành đơn thuần chỉ là làm kinh tế. Bọn họ cũng chưa từng nghĩ tới chuyện tìm hiểu hải ngoại, đương nhiên, nhà Mãn Thanh cũng không có yêu cầu về mặt này.

Bây giờ nhìn lại, vận mệnh lịch sử khác biệt một trời một vực giữa Trung - Nhật vào giữa thế kỷ 19, có lẽ từ hơn 200 năm trước đã được chôn sẵn phục bút, mà sự khác biệt này chính là thái độ hoàn toàn trái ngược của đôi bên đối với tình báo hải ngoại.

Trong lúc thi hành chính sách bế quan tỏa cảng vô cùng nghiêm ngặt, Nhật Bản chính là thông qua phương thức đặc thù của mình để duy trì sự quan tâm đối với cục diện xung quanh và duy trì sự liên lạc với thế giới bên ngoài. Đây là điều khiến Nhật Bản vẫn có thể nhận thức được phương Tây dưới thể chế bế quan tỏa cảng, ở một mức độ nhất định tiếp thu Tây học, và có sự nhận thức tỉnh táo đối với cục diện bên ngoài, chứ không chỉ đơn thuần là mù quáng tỏa cảng bế quan, mà chính sự hiểu biết này mới khiến cho bọn họ không đến mức mù quáng kiêu ngạo tự đại.

“Tứ Thạch, điểm này, chúng ta phải học hỏi người Nhật Bản, ừm, chúng ta cũng có thể thiết lập các cơ quan tương tự, tìm hiểu tình hình phương Tây lúc bấy giờ từ các thương nhân phương Tây, truyền giáo sĩ, còn có tình báo dọc theo tuyến đường hàng hải, những thứ này đều là những gì chúng ta cần. Dù sao, tương lai chúng ta chắc chắn là muốn khai phá tuyến đường hàng hải đi đến châu Âu cho tới châu Mỹ, chúng ta không chỉ cần tìm hiểu tình hình các nơi ở châu Âu như Hà Lan, Pháp, Anh, mà đồng thời cũng cần tìm hiểu tình báo dọc theo tuyến đường hàng hải. Việc thu thập tình báo như thế này không chỉ đơn thuần là để tìm hiểu, mà còn có nhu cầu thực tế……”

Học hỏi đối thủ!

Mặc dù ở thời đại này, Chu Minh Trung không cho rằng Nhật Bản được tính là đối thủ của Trung Quốc, nhưng thông qua “Phong Thuyết Dịch”, hắn vẫn nhìn thấy điểm đáng học hỏi ở đối thủ mang tiếng là “kẻ thù truyền kiếp của Trung Quốc” này, nhìn thấy một số điểm mạnh đáng để dung nạp học tập, mặc dù quốc gia này thoạt nhìn có vẻ bảo thủ hơn Đại Minh hiện tại, nhưng thực chất bọn họ lại hiểu rõ phương Tây hơn Đại Minh hiện tại.

Thậm chí cho đến tận bây giờ, sự hiểu biết về châu Âu phần lớn đều được xây dựng dựa trên một số kiến thức mà Chu Minh Trung học được từ lịch sử, hoặc là thông qua miệng của một số giáo sĩ mà có được sự hiểu biết nhất định. Sự hiểu biết này hoàn toàn bị động. Nghĩ đến việc từ mấy chục năm trước người Nhật Bản đã chế tạo tàu kiểu phương Tây và phái sứ thần của họ vượt Thái Bình Dương đi đến châu Mỹ, tiến hành thăm viếng nơi đó, vẻ mặt của Chu Minh Trung càng lúc càng trở nên nghiêm nghị.

Nhật Bản chưa bao giờ từ bỏ việc tìm hiểu thế giới bên ngoài, ngay cả khi họ bế quan tỏa cảng cũng là như thế. Nếu không có chính sách bế quan tỏa cảng của Tokugawa Ieyasu, vậy thì Nhật Bản sẽ phát triển theo hướng nào đây?

“Yoshio, Konishi, Mada, Motoki……”

Nhẩm đi nhẩm lại bốn đại danh môn mà Thạch Lỗi vừa nhắc tới. Chu Minh Trung với vô số nghi vấn trong lòng, tiếp tục nói.

“Ừm, bốn nhà này đã là Tứ đại danh môn của Phong Thuyết Dịch, xem xem có cách nào học tập từ họ một chút hay không. Nếu có thể, hậu duệ chi nhánh của bốn nhà bọn họ chắc chắn cũng nắm giữ tri thức tương ứng, có thể cân nhắc trực tiếp du nhập một số người sang đây. Vợ chồng chúng ta có thể du nhập thợ rèn đao từ Nhật Bản, những nhân tài thế này cũng có thể du nhập một ít sang đây……”

Cho dù hiện tại Mạc phủ cấm người Nhật Bản ra nước ngoài, kẻ vi phạm trảm quyết, nhưng bởi vì bế quan tỏa cảng chưa lâu, hải ngoại vẫn sinh sống một lượng lớn người Nhật Bản, chưa kể còn có một số người Nhật Bản vì sinh kế mà lựa chọn rời khỏi Nhật Bản. Ở Giang Bắc có những người thợ thủ công đến từ Nhật Bản, họ đã mang kỹ thuật rèn đao đến Giang Bắc. Đương nhiên, nguyên nhân họ rời khỏi Nhật Bản khác nhau, đại khái đều là vì mưu sinh.

Hòa bình khiến cho cuộc sống của rất nhiều người thợ rèn đao trở nên vô cùng khó khăn, vì sinh kế mà họ đã chấp nhận sự thuê mướn, cùng người nhà ẩn mình trong thương thuyền rời khỏi Nhật Bản, đi đến Giang Bắc.

“Đã có thợ rèn đao bằng lòng đến, vậy thì trong cái “Phong Thuyết Dịch” này chắc chắn cũng sẽ có người bằng lòng đến. Nghĩ cách xem, ta tin tưởng, chắc chắn sẽ có người bằng lòng tới!”

Sau đó Chu Minh Trung lại bàn luận với Thạch Lỗi một số vấn đề khác. Sau khi Thạch Lỗi cáo lui, hắn mới viết ba chữ “Phong Thuyết Dịch” lên sổ tay, sau đó còn đặc biệt vẽ một vòng tròn, rồi viết ở bên cạnh.

“Việc này, bắt buộc phải nhanh chóng tiến hành.”

Quả thực cần phải nhanh chóng tiến hành. Thoắt ẩn thoắt hiện, Chu Minh Trung thậm chí còn cảm thấy, có lẽ so với Nhật Bản, sự hiểu biết của bản thân về châu Âu lúc bấy giờ còn không bằng họ. Điều này đối với kẻ muốn mở rộng con đường thương mại châu Âu như hắn mà nói, căn bản chính là một sự thiếu sót trí mạng.

Thậm chí còn không hiểu rõ mấy về nơi đó, lại mù quáng muốn khai phá thị trường hải ngoại, bản thân chuyện này chính là một sự kiêu ngạo tự đại.

“Vẫn là có hơi kiêu ngạo tự đại rồi!”

Nghĩ đến quyết định ban hành giấy phép cướp biển tư nhân được định đoạt trước đó, bài trừ Hà Lan ra khỏi Nhật Bản, nghĩ đến sự thiếu hiểu biết về tình hình Hà Lan và châu Âu lúc bấy giờ, Chu Minh Trung chợt nhận ra bản thân có hơi quá kiêu ngạo tự đại. Đuổi bọn họ khỏi Đài Loan, đuổi khỏi vòng tròn mậu dịch Nhật Bản, về mặt quân sự thì không có vấn đề gì, nhưng không có nghĩa là thời điểm đã chín muồi. Dẫu sao mục đích của chiến tranh là vì chiến thắng, mà chiến thắng nên dùng cái giá nhỏ nhất để đổi lấy hồi báo lớn nhất.

Mà hiện tại, thông tin tình báo mà bọn họ nắm giữ thực sự quá ít. Đã muốn đánh nhau với bọn họ, thì bắt buộc phải làm tốt công việc về mặt tình báo trước, phải cố gắng hết sức hiểu rõ bọn họ, hiểu rõ cục diện toàn bộ châu Âu, sau đó mượn nhờ sự thay đổi của cục diện châu Âu, giáng cho bọn họ một đòn trí mạng nhất.

Đây mới là phương thức tiến hành chiến tranh, chứ không phải là mù quáng tung một đấm loạn xạ đánh qua, để rồi tương lai mang đến vô số hậu hoạn, hoặc có thể nói là trong tương lai xung đột liên miên, từ đó ảnh hưởng đến đại kế mậu dịch đối với châu Âu.

“Chuyện này, tạm thời có thể gác lại……”

Trầm tư một lát, Chu Minh Trung vẫn quyết định đặt “Điều lệ cướp biển tư nhân” vốn đã định sai người chế thảo tạm thời nằm trong ngăn kéo. Bây giờ, thời điểm chưa chín muồi.

“Bắt buộc phải gia tăng đầu tư vào phương diện tình báo, ngoài việc thiết lập “Phong Thuyết Dịch” thu thập tài liệu tình báo về châu Âu và các phương diện ra, còn có thể hoàn thiện cơ chế tình báo bằng cách nào khác……”

Nhắm mắt lại, Chu Minh Trung không ngừng hồi tưởng lại những tài liệu liên quan đến cơ quan tình báo mà hắn từng xem qua. Đương nhiên trong những tài liệu đó có thật có giả, có tài liệu chân thực, cũng có tài liệu do người ta ngụy tạo, nhưng có một điểm có thể khẳng định là sự kiến thiết của tổ chức tình báo đời sau khoa học hơn, hiệu suất cũng cao hơn, những thứ này hoàn toàn có thể học tập, dung nạp.

“Thứ nhất là phải phân công rõ ràng, có lẽ nội bộ Quân chính ti nên tiến hành phân công sâu hơn nữa, nhắm vào các đối thủ khác nhau, kẻ địch giả định tiềm tàng cùng các khu vực trọng yếu, thiết lập các cơ quan chuyên trách, do chuyên gia phụ trách, chứ không nên giống như kiểu vơ đũa cả nắm chung chung trước kia……”

“Mãn Mông khoa, Nam khoa, Nhật Triều khoa, Nam Dương khoa, Tây Dương…… ừm, nên dùng khoa châu Âu, còn nên thiết lập cơ quan gì nữa!”

Trong vài tiếng đồng hồ tiếp theo, Chu Minh Trung liên tục viết trên giấy những nội dung liên quan đến tổ chức cơ quan tình báo. Khi viết ra những nội dung này, cuối cùng, nhìn mấy chữ viết trên giấy, hắn lại đặc biệt vạch ra một trọng điểm.

“Vấn đề này cũng cần phải giải quyết!”