Không có gì khác!
Chẳng qua chỉ vì bạc mà thôi!
Những tên lính trạm từng có kia sở dĩ người nào người nấy ân cần vô cùng, điều họ hướng tới chẳng qua cũng chỉ là bạc, bởi vì thứ họ ăn không phải là bát cơm sắt của quan phủ, mà là bát cơm sứ làm nhiều ăn nhiều.
Trước kia, trạm dịch là nơi truyền đạt văn thư quan phủ và tình báo quân sự, hoặc là nơi ăn nghỉ, đổi ngựa dọc đường của các quan viên qua lại, toàn bộ chi phí đều do triều đình gánh vác. Nếu quản lý trạm dịch nghiêm ngặt, thì chi tiêu của hệ thống trạm dịch sẽ không lớn lắm, cơ bản không gây ra bao nhiêu gánh nặng tài chính cho triều đình. Nhưng cùng với việc hệ thống quan lượng ngày càng phình to, quan viên đi công tác ngày càng thường xuyên, cộng thêm sự ràng buộc về mặt chế độ chỉ mang tính hình thức, thế là các loại tiếp đãi tư nhân của tập đoàn quan liêu cũng bị chuyển giá lên trạm dịch quốc gia. Nghênh đón tiễn đưa, ăn to uống lớn, khiến cho chi tiêu của trạm dịch bùng nổ dữ dội, địa phương kêu trời không thấu. Kinh phí của quốc gia không đủ, đành phải phân bổ về các địa phương. Cứ như vậy, trạm dịch liền trở thành một cái động không đáy.
Mà đây cũng chính là một trong những nguyên nhân khiến triều đình cuối nhà Minh bãi bỏ trạm dịch. Sùng Trinh đế tuyên bố bãi bỏ trạm dịch thiên hạ, cuộc cải cách vô tình này cuối cùng lại lấy đi cái mạng của nhà Đại Minh. Trong hàng vạn tên lính trạm bị sa thải mất việc, có một người tên là Lý Tự Thành.
Thế nhưng lúc ấy trạm dịch không hề bị bãi bỏ hoàn tất, mà chỉ bãi bỏ một phần ba. Sau khi Mãn Thanh nhập quan, trạm dịch này lại được củng cố tăng cường. Mà sau khi Chu Minh Trung đoạt lấy Giang Bắc, đối diện với chi phí mấy vạn lượng bạc mỗi năm cho hơn một trăm trạm dịch lớn nhỏ ở Giang Bắc, thoạt nhìn thì không nhiều, nhưng hắn lại thấu hiểu sâu sắc trạm dịch trong lịch sử Trung Quốc đã bắt đầu biến thành một cái hố đen không đáy từ thời kỳ giữa và cuối của các vương triều ra sao. Thậm chí vì chế độ trạm dịch ngày càng hủ bại, không thể truyền đạt hiệu quả các văn thư, mệnh lệnh chính thức của quan phủ, v.v.
Cũng chính vì thế, làm thế nào để cải lương chế độ trạm dịch đã trở thành một việc bắt buộc phải giải quyết. Trạm dịch do quan lập truyền thống chỉ truyền đạt văn thư quan phủ, không gửi thư tín tư nhân, việc truyền đạt gia thư của dân thường chỉ có thể dựa vào việc nhờ người gửi mang theo, nhưng phương pháp này thời gian truyền đạt dài lại không an toàn. Vào thời Vĩnh Lạc đã xuất hiện cục tín dân chuyên truyền đạt thư tín tư nhân, từ đó tạo sự thuận tiện cho bách tính gửi thư.
Mà bước đi đầu tiên của Chu Minh Trung đối với việc cải tiến hệ thống trạm dịch, chính là thiết lập hệ thống bưu chính ngay trên nền tảng cơ bản của nó, thu lợi nhuận thông qua việc gửi thư tín dân gian. Trong quá trình này, cục bưu chính Giang Bắc và Thường Châu đã hấp thụ sở trường của cục tín dân, nhắm vào nhược điểm của cục tín dân, có sự cải tiến trong các mặt như điều chỉnh cước phí, hưng thịnh đổi mới nghiệp vụ, nâng cao hiệu suất công việc, và thông qua phương thức lập pháp cấm đoán để thay thế cục tín dân.
Mà trong quá trình này, một loạt cải cách như phát hành tem bưu chính, thiết lập hòm thư, lập người phát thư đã khiến cho vào khoảng dịp năm mới, hệ thống bưu chính học hỏi kinh nghiệm quản lý tiên tiến của hậu thế đã bắt đầu có lãi, mà việc truyền đạt công văn của chính phủ cũng đồng thời y vào hệ thống này, từ đó tách một chức trách quan trọng nhất ra khỏi đó.
Đồng thời, trong lúc đại tu sửa quan đạo ở Giang Bắc, cuộc cải cách đao to búa lớn đối với trạm dịch cũng đồng thời đang tiến hành. Trong cuộc cải cách trạm dịch, giống như việc bảo dưỡng bảo trì đường quan học hỏi theo chế độ thu phí đường cao tốc của hậu thế, Chu Minh Trung trực tiếp học tập khu dịch vụ cao tốc của hậu thế, mở cửa trạm dịch vốn chỉ phục vụ cho quan phủ ra bên ngoài, tiến hành quản lý mang tính thị trường, để cho nó tự gánh vác lỗ lãi. Đương nhiên, để bảo trì trạm dịch, trong vòng một dặm hai bên quan đạo, ngoài trạm dịch vốn có ra, nghiêm cấm bách tính thiết lập quán trọ, quán rượu ngoài đồng tại những nơi không phải trấn thị, từ đó bảo đảm lợi ích của trạm dịch. Còn những quán trọ, quán rượu vốn có thì đều được sáp nhập vào trong trạm dịch, dù sao thì việc thiết lập bưu chính cũng đã phân lưu phần lớn lính trạm của trạm dịch.
Sau một phen cải cách đao to búa lớn, trạm dịch đã hoàn toàn được tách ra khỏi Giang Bắc. Không những Giang Bắc không cần phải gánh vác chi phí của trạm dịch nữa, thậm chí mỗi tháng còn có thể thu về một khoản lợi nhuận trạm dịch nhất định. Cho dù mỗi tháng chỉ có vỏn vẹn ngàn lượng lẻ, nhưng so với gánh nặng trước kia thì đã là một sự tiến bộ rất lớn rồi, mà quan trọng hơn là, việc thiết lập trạm dịch này quả thực đã mang lại sự tiện lợi cho thương khách qua lại.
Cho dù là Củng Thành Kỳ sau khi thoải mái tắm nước nóng trong trạm dịch này, thân thể sảng khoái tinh thần, thì hắn cũng kinh ngạc vì sự khác biệt giữa trạm dịch này và trạm dịch cũ, mà khi dùng bữa, lại càng kinh ngạc hơn trước sự tiện lợi của trạm dịch. Ngoài những món ăn thông thường có thể gọi làm ngay ra, còn có cái gọi là "cơm nhanh".
"Cơm nhanh này một người chỉ cần mấy chục văn tiền, rẻ nhất chỉ có mười mấy văn, chính là hai cái bánh bao cộng thêm bốn món chay, thêm một phần cháo loãng. Nhưng mà ra ngoài thế này, không thể làm khổ bản thân được, dù thế nào đi nữa, cũng phải gọi thêm một phần món mặn chứ, chỉ cần hai mươi văn thôi!"
Thiếu niên trông giống tiểu nhị hơn là lính trạm kia, nịnh nọt cười nói.
"Nhưng mà tiên sinh ngài nhìn qua là biết ngay là bậc tiên sinh đọc sách biết chữ, nhất định sẽ không gọi cơm nhanh này đâu, Hồ sư phó trong bếp tay nghề nấu nướng rất cẩn thận, không bằng gọi hai món để tiên sinh nếm thử xem?"
Củng Thành Kỳ đương nhiên không để thiếu niên này thất vọng, hắn chẳng những gọi mấy món ăn, mà còn gọi cả chút rượu, thậm chí còn gọi cơm nhanh ba mươi văn cho đám hạ nhân. Cứ như vậy, thiếu niên kia hầu hạ tự nhiên lại càng thêm ân cần.
Đêm hôm đó, khi sắc đêm dần đậm, Củng Thành Kỳ ở trong phòng, lặng lẽ tính toán trong lòng.
"Trú ngụ, trọ trọ, cộng thêm tiền cỏ ngựa, chi phí một ngày như thế nhiều lắm cũng chỉ dao động khoảng 500 văn. Trăm dặm một lạng, không những đủ dùng, mà lại còn có thể dư dả..."
Trăm dặm một lạng, đây là chi phí đi lại công tác của quan viên Giang Bắc. Bởi vì trạm dịch đã đổi thành trạm dịch phục vụ, cho nên quan viên nhậm chức trạm dịch sẽ không cung cấp bất kỳ dịch vụ miễn phí nào nữa, vì thế triều đình bèn định ra mức trợ cấp đi lại là mỗi trăm dặm một lạng. Đương nhiên, một lạng này là chỉ quan viên từ thất phẩm trở xuống, theo cấp bậc tăng lên, phí đi lại của họ cũng theo đó mà tăng lên. Nếu là quan nhất phẩm, thì chính là trăm dặm năm lạng bạc. Ngoài phí đi lại ra thì không còn khoản trợ cấp nào khác nữa, tiêu ít thì phần thừa lọt vào tay tư nhân, tiêu nhiều thì tự móc túi.
"Tính ra, nếu như toàn quốc đều như thế này, ta từ Kinh sư đi nhậm chức ở Hoàng Châu, nhiều nhất cũng chỉ năm mươi lạng bạc. Nhưng nếu như dọc đường đều ở trạm dịch, chi phí ăn uống này e rằng không dưới trăm lạng..."
So sánh sơ qua một chút, Củng Thành Kỳ không khỏi thầm khen ngợi.
Cái tên Chu Minh Trung này quả thực có mấy phần tài năng trị quốc!
Cho dù coi hắn là giặc cỏ, thế nhưng Củng Thành Kỳ vẫn cứ phải khâm phục cuộc cải cách trạm dịch mà Chu Minh Trung thúc đẩy ở Giang Bắc. Thế nhưng, cuối cùng hắn vẫn không tránh khỏi việc tìm lý do cho triều đình với giọng điệu đầy chê trách.
Thế nhưng, trạm dịch như thế này sao có thể đẩy ra toàn quốc được, nếu là những nơi hẻo lánh không thông thương lữ, thì phải làm thế nào? Hơn nữa, quan đạo được tu sửa thế này há chẳng phải là nhọc sức dân tốn tiền của sao?
Tuy nhiên, trong những ngày tiếp theo, theo bước chân dọc đường càng lúc càng đi sâu về phương nam vào Giang Bắc, theo sự hiểu biết sâu sắc hơn, tất cả những gì tìm hiểu được hoàn toàn lật đổ suy nghĩ của hắn.
Mặc dù quan đạo của Giang Bắc vô cùng phẳng lặng, nhưng các trạm thu phí thu phí thông hành lại mọc lên như nấm trên đường, đặc biệt là ở những cây cầu, bến đò bắt buộc phải đi qua, mỗi lần đều thu mấy văn tiền. Nhìn thì có vẻ không nhiều, nhưng cứ đi về phương nam, nhìn lượng người qua lại buôn bán nhiều như vậy, Củng Thành Kỳ cuối cùng cũng đã hiểu ra.
Con đường này có cần quan phủ bỏ tiền ra đâu! Hoàn toàn là thương khách qua lại đang bỏ tiền ra tu sửa đấy chứ!
Cho dù tiền qua đường đó quả thực không nhiều, nhưng tích tiểu thành đại dưới tình hình này, thu nhập tính ra cũng coi như khá khả quan. Quan phủ có lẽ không thể dùng nó để kiếm lời, nhưng dùng để bảo dưỡng đường sá thì hoàn toàn không có vấn đề gì. Nói theo một cách khác, quan phủ căn bản không hề tăng thêm chút gánh nặng nào, mà đã tận hưởng trọn vẹn sự tiện lợi của đường sá.
Quả thực là đường của bách tính do bách tính tu sửa mà...
Cảm thán trước biện pháp thoạt nhìn thì không phân bổ về địa phương của Giang Bắc, nhưng lại tận hưởng trọn vẹn lợi ích đường sá ấy, nghĩ đến những chữ viết trên tường ở trạm dịch quan đạo, bên cạnh việc thầm châm biếm, trong đầu Củng Thành Kỳ dường như đã bắt được một luồng linh quang mờ ảo. Chỉ là luồng linh quang đó chỉ lóe lên rồi vụt tắt, thế là không bắt kịp được, khiến cho trong những ngày tiếp theo, ngày nào hắn cũng suy nghĩ rốt cuộc luồng linh quang đó là gì.
Trằn trọc suy nghĩ mất mấy ngày mà không có đáp án, Củng Thành Kỳ tiếp tục đi về phương nam. Khi bước vào thành huyện Thọ Xuân, nhìn những thương phiến đang đợi vào thành ở cửa thành, mặc dù dọc đường đi này qua cầu, qua đường đều có thu phí, nhưng thông thường mà nói, thứ thu chẳng qua chỉ là phí qua đường, còn hàng hóa bị thu thuế là khi vào thành sẽ kiểm tra xem đã nộp thuế hay chưa, nếu chưa nộp thì cần phải nộp bù.
Phí qua đường, bù thuế...
Ngày hôm đó, trong quán trọ tại thành Thọ Xuân, Củng Thành Kỳ đã viết mấy chữ này lên giấy, cuối cùng, hắn còn viết cả chữ "bạc" lên giấy.
Điểm không còn nghi ngờ gì nữa chính là, tất cả những điều này đều vì bạc, quan phủ có thể dựa vào phí qua đường cũng như việc đánh thuế đối với hàng hóa để thu được nhiều bạc hơn.
Trên thực tế, đối với phí qua đường và thuế hàng hóa, Củng Thành Kỳ không hề cảm thấy xa lạ, thậm chí có thể nói là vô cùng quen thuộc. Dù sao thì cả ở nhà Đại Minh và nhà Đại Thanh đều có những cơ quan tương tự, ví dụ như Sào quan, nghe cái tên này là biết nếu không để lại chút tiền mãi lộ thì đừng hòng qua ải này. Chỉ có điều, Sào quan được thiết lập trên đường thủy, cơ bản tập trung trên một hai hệ thống sông nước, toàn quốc cũng chỉ có chừng ấy cái.
Đại vận hà Kinh Hàng kết nối hệ thống sông nước Nam Bắc đã trở thành tuyến giao thông bận rộn nhất. Tám đại Sào quan do nhà Minh thiết lập lúc ban đầu, có 7 cái được thiết lập dọc theo tuyến đại vận hà Kinh Hàng. Sào quan thuộc về Hộ bộ, mục đích thu phí, theo cách nói chính thức là "chi trả chi phí thưởng úy quân sự". Hơn nữa nó áp dụng phương thức thu phí theo từng đoạn khu vực, đại vận hà Kinh Hàng dài khoảng 1700 kilômét, thu phí toàn tuyến khoảng 3,48 lạng bạc.
Thế nhưng, đối tượng thu phí chính của những trạm thu phí này lại là thuyền buôn qua lại, nghĩa là thương nhân chính là đối tượng thu phí chủ yếu. Đương nhiên, trong quá trình thực thi chắc chắn sẽ biến tướng, chỉ cần ngươi mang theo chút hành lý cũng có thể nói là ngươi vận chuyển hàng hóa rồi còn gì. Thế là, rất nhiều người vắt óc tìm cách trốn phí, cũng chính vì thế, suốt triều đại nhà Minh, giám sát Sào quan các nơi trước nay vẫn luôn là một chiếc ghế béo bở.
Mà sở dĩ Củng Thành Kỳ quen thuộc là vì hắn cũng từng mơ tưởng có một ngày có thể bước chân vào Sào quan. Dù sao thì ở nhà Đại Thanh, Sào quan này trước nay vẫn luôn do nô tài của Nội vụ phủ nắm giữ, mà hắn dẫu nói là nô tài của vương gia, nhưng cũng tương tự là người của hoàng gia, cũng là nô tài dưới trướng Nội vụ phủ, cho nên mới có cơ hội như thế, chỉ có điều, một chỗ béo bở như vậy sao có thể đến lượt hắn chứ?
Mà lúc này, thông qua việc quan sát thành Thọ Xuân, Củng Thành Kỳ lại bất ngờ phát hiện ra, so với Giang Bắc, dường như thuế của nhà Đại Thanh quá nhẹ.
Các Sào quan thu thuế quá nhẹ rồi!
Khi Củng Thành Kỳ lẩm bẩm tự nói bên mép, sắc mặt hắn lộ ra vẻ hơi hưng phấn, dường như giống như nhìn thấy hy vọng nào vậy, hắn thậm chí còn lẩm bẩm tự nói.
Chỉ cần làm xong việc này, đến lúc đó, nhà Đại Thanh căn bản sẽ không cần phải lo lắng về chi tiêu tiền bạc nữa!
Sau khi nghĩ thông suốt mấu chốt trong đó, hắn thậm chí hận không thể mọc cánh, lập tức bay đến Hoàng Châu, rồi sau đó thúc đẩy suy nghĩ của mình ở cái nơi Hoàng Châu đó.
Phải nhanh chóng đến Hoàng Châu, đợi bổn quan đến Hoàng Châu, không quá mấy tháng, nhất định có thể giải quyết được khốn cục hiện nay của triều đình...
Khi Củng Thành Kỳ lẩm bẩm tự nói như thế, hắn hoàn toàn không biết rằng, tại huyện Thanh Hà cách đó trăm dặm, vị thanh niên mới chỉ hơn hai mươi tuổi tên là La Luân, đại diện cho Trương Hoàng Ngôn, đang ngồi trong thư phòng của Chu Minh Trung, nhìn vị Giang Bắc kinh lược trẻ hơn hắn tới một tuổi rưỡi này, trong lòng lúc này chỉ còn lại sự khâm phục. Trong khoảng thời gian qua, hắn vẫn luôn tiến hành khảo sát ở khắp các nơi ở Giang Bắc, điều này không phải vì Chu Minh Trung không muốn gặp hắn, mà là vì hắn hy vọng hiểu rõ hơn về Giang Bắc.
Cùng với việc hiểu sâu sắc hơn về Giang Bắc, La Luân đối với con người trước mặt tự nhiên lại càng thêm khâm phục. E rằng ngoại trừ hắn ra, sẽ không còn bất kỳ ai khác có thể khiến cho diện mạo Giang Bắc hoàn toàn đổi mới trong một thời gian ngắn như vậy. Thậm chí, hắn còn làm được việc vét cạn sức dân Giang Bắc — sự thúc đẩy suôn sẻ của "Giáp binh chế", đã khiến hắn thành công biên luyện ra một đội đại quân gần hai mươi vạn người, hơn nữa trong số đó phần lớn là "nghĩa binh" không cần phải trả quân hướng, chỉ cần cấp phát tiền ăn. Ngược lại, Giang Tây hiện nay duy trì đội đại quân mười vạn người, cũng chỉ là miễn cưỡng duy trì mà thôi, hành vi nợ lương bão lại càng thường xuyên xảy ra.
Để giải quyết vấn đề quân lương không đủ, Trương Hoàng Ngôn thậm chí còn có ý định mô phỏng theo Giang Bắc — thiết lập cục quân lương, phát hành ngân viên phiếu. Mà chuyến đến Giang Bắc lần này của La Luân cũng đã khảo sát cục quân lương đã được đổi tên thành "Ngân hàng Giang Hoài". Cùng với việc hiểu biết về ngân hàng, đã khiến hắn hiểu rõ rằng, việc phát hành ngân viên phiếu này không đơn giản chỉ là in ra là được, nếu như chỉ đơn thuần là in, e rằng in ra rồi thì thứ nhận được vẫn giống như tiền giấy, không đáng một đồng. Đương nhiên, ngoài điều đó ra, Giang Bắc còn có rất nhiều nơi đáng để Giang Tây học tập, phỏng theo.
Kinh lược, hạ thần dạo trước nhìn thấy ở Hoài Bắc, nơi đó có không ít quan truân, bách tính trôi dạt từ phương bắc và các nơi khác đến Giang Bắc có thể cày cấy ruộng đất ở trong quan truân. Trong quan truân này mỗi hộ sáu mươi mẫu, cấp cho một con trâu. Lúc đó hạ thần từng tính toán, nếu như hàng triệu mẫu đất hoang ở Giang Bắc có thể tận dụng hết vào việc bố trí lưu dân, không quá một năm, quan phủ Giang Bắc mỗi năm thu vào lương thực đồn điền không dưới mấy triệu thạch...
Trong lời nói của La Luân mang theo sự nịnh nọt, dân truân mà hắn nhắc đến trong miệng, chính là chính sách dân truân mà Giang Bắc tiến hành chiêu mộ lưu dân sau khi cấm tư nhân tùy ý khai hoang, thu đất hoang thành tài sản công. So với việc ai khai hoang thì đất thuộc về người nấy, những mảnh ruộng do bách tính khai hoang đó lại thuộc về tài sản công, họ chỉ thuê đất của quan phủ. Mặc dù đả kích tính tích cực khai hoang ở Giang Bắc của lưu dân, nhưng lại bảo đảm thu nhập của quan phủ đạt mức tối đa — so với điền phú do quan phủ thu nộp, tiền thuê điền truân mà Giang Bắc thu rõ ràng cao hơn, thậm chí đạt tới bốn phần sản lượng của ruộng đất. Cứ như vậy, lợi ích của quan phủ tự nhiên được bảo đảm, dưới hình thức đặc biệt như hiện nay, điều này rõ ràng càng thích hợp với Đại Minh hơn.
Trong tiếng nịnh nọt của La Luân, Chu Minh Trung lắc đầu nói.
Dân truân, cuối cùng là phải bãi bỏ, dù sao thì nguyên nhân thu hồi những mảnh đất hoang đó, vốn không phải là để giao cho bách tính canh tác!
