Lá Cỏ

Lượt đọc: 5096 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Câu Chuyện Của Cụ Trăm Tuổi

❊ ❊ ❊

[Tình nguyện viên năm 1861-2, tại Công viên Washington, Brooklyn, đang dìu dắt cụ già trăm tuổi.]

Hãy cho tôi tay ông, người cựu chiến binh cách mạng,

Đỉnh đồi đã gần kề, chỉ dăm bước nữa thôi, (xin thưa quý vị nhường chỗ,)

Theo tôi, ông đã bước lên con đường này thật vững vàng, dẫu tuổi đời đã qua một trăm,

Ông vẫn cất bước được, cụ già ạ, dẫu đôi mắt đã mờ đục,

Trí tuệ ông hãy còn minh mẫn, và chẳng mấy chốc tôi sẽ cần đến nó.

Hãy nghỉ ngơi, trong lúc tôi kể cho nghe đám đông quanh ta đang có chuyện gì,

Dưới cánh đồng kia, những tân binh đang tập luyện và diễn tập,

Kìa là doanh trại, ngày mai có một trung đoàn chuẩn bị xuất quân,

Ông có nghe tiếng các sĩ quan hô khẩu lệnh?

Ông có nghe tiếng lách cách của những khẩu súng hỏa mai?

Ơ hay, chuyện gì xảy ra với ông thế, cụ già?

Sao ông lại run rẩy và siết chặt tay tôi bời bời đến vậy?

Bọn họ chỉ đang tập luyện thôi mà, quanh họ vẫn tràn ngập tiếng cười vui,

Xung quanh họ là bạn bè ăn vận chỉnh tề cùng những người phụ nữ,

Trong khi ánh nắng chiều rực rỡ và ấm áp tỏa xuống,

Thảm cỏ giữa hè xanh ngắt và làn gió lười biếng thổi mát rượi,

Phía trên những đô thị kiêu hãnh, thanh bình và khúc eo biển ở giữa.

Nhưng buổi diễn tập và duyệt binh đã chấm dứt, họ đang hành quân về doanh trại,

Hãy nghe tiếng vỗ tay tán thưởng kìa! Nghe tiếng hoan hô vang dội kìa!

Khi dòng người đang lách mình tản đi — nhưng chúng ta, cụ già ơi,

Tôi đưa ông đến đây không phải là vô cớ — chúng ta phải nán lại,

Đến lượt ông lên tiếng, còn tôi sẽ lắng nghe và ghi chép.

[Cụ trăm tuổi]

Khi tôi siết lấy tay anh, đó không phải vì sợ hãi,

Mà là vì bỗng nhiên mọi thứ đổ ập xung quanh tôi từ mọi ngả,

Và ở dưới kia, nơi đám trẻ đang tập luyện, và ngược lên các sườn đồi chúng chạy,

Và nơi những lều trại được dựng lên, bất cứ hướng nào anh nhìn về phía nam, đông nam và tây nam,

Qua những ngọn đồi, băng qua vùng đất thấp, và ven những rìa rừng,

Và dọc theo bờ biển, trong vũng bùn (nay đã bị san lấp) bỗng chốc ùa về dữ dội,

Như cách đây tám mươi lăm năm, đó không chỉ là cuộc diễu binh nhận tràng pháo tay của bạn bè,

Mà là một trận chiến mà chính tôi đã tham gia — ừ nhỉ, dẫu đã từ lâu lắm rồi, tôi từng tham gia,

Khi ấy tôi đang bước đi trên đỉnh đồi này, chính trên mảnh đất này.

Đúng thế, đây chính là mảnh đất ấy,

Ngay khi tôi cất lời, đôi mắt mù lòa của tôi lại thấy nó hiện lên những bóng người từ nấm mồ sống dậy,

Năm tháng lùi xa, những con đường và dinh thự uy nghi biến mất,

Những pháo đài thô sơ hiện ra, những khẩu đại bác bọc đai sắt được lắp đặt,

Tôi nhìn thấy những hàng công sự đắp cao kéo dài từ sông ra tới vịnh,

Tôi nhận ra tầm nhìn khoáng đạt của mặt nước, tôi nhận ra những vùng cao nguyên và sườn dốc;

Nơi này chúng tôi từng đóng quân hạ trại, cũng vào đúng độ hè thế này.

Vừa trò chuyện tôi vừa nhớ lại tất cả, tôi nhớ bản Tuyên ngôn,

Nó đã được đọc ở đây, toàn quân xếp hàng duyệt binh, nó được đọc cho chúng tôi nghe tại đây,

Vây quanh bởi các sĩ quan tham mưu, vị Tướng quân đứng ở chính giữa, ông giơ cao thanh gươm trần,

Nó lóe lên dưới ánh mặt trời trước sự chứng kiến của toàn quân.

Đó là một hành động táo bạo vào thời điểm ấy — những chiến hạm Anh vừa mới cập bến,

Chúng tôi có thể dõi theo vùng vịnh phía dưới nơi chúng đang thả neo,

Và những chiếc tàu vận tải chở đầy lính.

Chỉ vài ngày sau chúng đổ bộ, và rồi trận chiến nổ ra.

Hai mươi ngàn quân đã được đem đến chống lại chúng tôi,

Một lực lượng dày dạn kinh nghiệm được trang bị pháo binh tốt.

Bây giờ tôi không kể lại toàn bộ trận chiến,

Nhưng có một lữ đoàn từ sáng sớm đã được lệnh tiến lên giao tranh với quân áo đỏ,

Chính về lữ đoàn ấy mà tôi muốn kể, kể về cách họ hiên ngang hành quân,

Và cách họ kiên cường, bền bỉ đương đầu với cái chết.

Anh nghĩ ai là người đã hiên ngang hành quân kiên quyết đối mặt với cái chết?

Đó là lữ đoàn của những chàng trai trẻ tuổi nhất, với hai ngàn quân,

Được tuyển mộ ở Virginia và Maryland, và phần lớn họ đều quen biết cá nhân với vị Tướng quân.

Họ hiên ngang tiến bước với sải chân nhanh hướng về vùng nước Gowanus,

Cho đến khi bất ngờ, không kịp trở tay qua những con đường hẹp trong rừng bị chiếm lúc đêm khuya,

Quân Anh tiến đến, vòng từ phía đông tới, dội pháo dữ dội,

Lữ đoàn trẻ tuổi ấy đã bị cô lập và rơi vào sự định đoạt của kẻ thù.

Vị Tướng quân đã dõi theo họ từ ngọn đồi này,

Họ đã nhiều lần tuyệt vọng tìm cách phá vòng vây,

Rồi cụm lại thật sát nhau, đội hình vô cùng chặt chẽ, lá cờ tung bay ở chính giữa,

Nhưng ôi từ trên các ngọn đồi, đạn đại bác đã tàn phá hàng ngũ họ mỏng đi biết nhường nào!

Nó vẫn khiến tôi buồn nôn, cuộc tàn sát ấy!

Tôi thấy những giọt mồ hôi đọng trên khuôn mặt vị Tướng quân.

Tôi thấy bàn tay ông siết chặt vì đau đớn.

Trong khi đó quân Anh điều động để dụ chúng tôi ra một trận chiến lớn,

Nhưng chúng tôi không dám mạo hiểm với vận may của một trận chiến lớn.

Chúng tôi chiến đấu theo từng phân đội,

Xuất kích giao tranh ở nhiều điểm, nhưng ở đâu vận may cũng không mỉm cười với chúng tôi,

Kẻ thù tiến lên, ngày càng chiếm ưu thế, đẩy lùi chúng tôi về phía công sự trên ngọn đồi này,

Cho đến khi chúng tôi quay lại đe dọa ở đây, rồi hắn mới rời đi.

Đó là sự ra đi của lữ đoàn những chàng trai trẻ tuổi nhất, với hai ngàn quân,

Rất ít người trở về, hầu như tất cả đều nằm lại ở Brooklyn.

Đó cũng là trận chiến đầu tiên của vị Tướng quân của tôi và ở đây,

Không có phụ nữ đứng xem hay ánh nắng để sưởi ấm, nó không khép lại bằng những lời tán thưởng,

Khi ấy chẳng có ai vỗ tay ở nơi này.

Mà trong bóng tối, trong màn sương mờ trên mặt đất dưới làn mưa buốt giá,

Mệt mỏi vì đêm đó chúng tôi nằm lại trong thất bại và buồn bực,

Trong khi rất nhiều lãnh chúa kiêu ngạo đóng quân đối diện cười cợt khinh miệt chúng tôi,

Ngay trong tầm tai, họ đang yến tiệc, chạm ly chúc mừng chiến thắng.

Cứ thế ảm đạm, ẩm ướt trôi qua một ngày khác,

Nhưng rồi màn đêm của ngày hôm sau đến, sương tan, mưa tạnh,

Lặng lẽ như một bóng ma trong lúc chúng cứ đinh ninh đã tóm gọn được ông, vị Tướng quân của tôi đã rút lui.

Tôi nhìn thấy ông ở bên bờ sông,

Phía bến phà được soi sáng bởi những ngọn đuốc, đang hối hả việc lên thuyền;

Vị Tướng quân của tôi đã đợi cho đến khi binh lính và thương binh đều qua sông hết,

Và rồi, (lúc đó vừa hừng đông,) những đôi mắt này đã nhìn ngắm ông lần cuối cùng.

Mọi người khác đều trông có vẻ chìm trong ảm đạm,

Nhiều kẻ chắc hẳn đã nghĩ đến chuyện đầu hàng.

Nhưng khi vị Tướng quân đi ngang qua tôi,

Lúc ông đứng trên thuyền và ngước nhìn ánh mặt trời đang ló dạng,

Tôi đã nhìn thấy một điều gì đó khác hẳn sự đầu hàng.

[Điểm kết]

Đủ rồi, câu chuyện của cụ trăm tuổi đã khép lại,

Hai thực tại, quá khứ và hiện tại, đã hoán đổi cho nhau,

Chính tôi với tư cách là người kết nối, là người ca sĩ của một tương lai vĩ đại, giờ đây đang lên tiếng.

Và đây có phải là mảnh đất Washington từng đặt chân?

Và những dòng nước này tôi hững hờ băng qua mỗi ngày, có phải là dòng nước ông đã vượt qua,

Vẫn kiên quyết trong thất bại dẫu chẳng kém gì những vị tướng ở những chiến thắng kiêu hãnh nhất?

Tôi phải chép lại câu chuyện này, và gửi nó đi khắp phương đông lẫn phương tây,

Tôi phải gìn giữ ánh mắt ấy hệt như khi nó rọi chiếu xuống dòng sông của anh, hỡi Brooklyn.

Kìa — khi chu kỳ năm tháng quay vòng, những bóng ma lại trở về,

Đó là ngày 27 tháng Tám và quân Anh đã đổ bộ,

Trận chiến bắt đầu và diễn biến bất lợi cho chúng ta, hãy nhìn qua màn khói khuôn mặt của Washington,

Lữ đoàn Virginia và Maryland đã xuất quân để chặn đứng kẻ thù,

Họ bị cô lập, pháo binh chết chóc từ các ngọn đồi dội xuống họ,

Hết hàng ngũ này đến hàng ngũ khác gục ngã, trong khi bên trên họ lá cờ lặng lẽ rủ xuống,

Được rửa tội trong ngày hôm ấy bởi những vết thương đẫm máu của bao chàng trai trẻ.

Trong cái chết, sự thất bại, và giọt nước mắt của những người chị, người mẹ.

Hỡi những ngọn đồi và sườn dốc Brooklyn! Tôi nhận ra các ngươi có giá trị hơn những gì chủ nhân các ngươi từng tưởng tượng;

Nơi giữa lòng các ngươi tọa lạc một doanh trại vô cùng cổ kính,

Vẫn tồn tại mãi mãi doanh trại của lữ đoàn đã khuất ấy.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 24 tháng 10 năm 2026

« Lùi Tiến »

1 Trong Tổng Số 2 tác phẩm của Walt Whitman

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.