Đã khoảng mười rưỡi, và mọi thứ đã sẵn sàng cho cuộc trốn chạy. Viên Đại úy đang đứng trên boong đàn mandolin trong một tư thế hết sức đẹp đẽ (vì Little Buttercup cũng đang "có mặt trên boong" và trao cho ông cái nhìn đầy tình cảm). Viên Đại úy cất giọng hát hướng về phía ánh trăng, cứ như thể chẳng có ai ở đó để ngắm nhìn ông vậy; bởi vì trong khi cái trào lưu "bình đẳng hóa" này đang diễn ra trong Hải quân, chẳng có lý do gì mà Buttercup hay bất kỳ bà bán hàng trên xuồng ghe nào khác lại không thể tự mình thực hiện một chút bình đẳng. Giờ là lúc để kết hôn với Đại úy — nhưng ngay lúc này, dẫu có là ánh trăng bàng bạc và thời điểm rất thuận lợi đi chăng nữa, vẫn còn có những công việc khác quan trọng hơn là việc cưới xin với Đại úy. Bà có thể làm điều đó vào bất cứ lúc nào! Nhưng vào khoảnh khắc này, bà có rất nhiều điều vô cùng huyền bí và sâu sắc muốn nói với ông. Bà bảo rằng:
Mọi sự bề ngoài ít khi thật,
Sữa gầy giả dạng lớp kem tươi.
Giày cao cổ hóa giày da bóng,
Quạ đen điểm cánh chiếc công ngời.
Và Viên Đại úy đành ngậm ngùi đồng tình.
Cừu đen ẩn náu mọi bầy càn.
Vàng thật hay không ánh chẳng vàng.
Cò trắng hóa ra khúc gỗ mục.
Bò mộng chẳng qua ếch phồng mang.
Và một lần nữa, Viên Đại úy khôn ngoan nhún nhường thừa nhận.
Gió lững thững trôi cối lặng thinh.
Cá bơn mộng tưởng cá bơn mình.
Đồng xu mạ bạc dẫu cho khéo,
Vẫn cứ đồng xu chẳng đổi hình.
Và một lần nữa, Viên Đại úy thừa nhận điều đó có lẽ là sự thật. Thật là đau đớn, đau đớn xiết bao nếu mọi chuyện là như vậy. Suy cho cùng, Viên Đại úy e rằng mình đã bị bà ta lấn át, thế nên ông quyết định xốc lại tinh thần; bản thân ông cũng tự triết lý đôi chút khi có thời gian. Bây giờ thì ông có thời gian rồi:
Dù tôi chẳng thông minh là mấy,
ông cất lời nhịp nhàng, thậm chí đầy thành thực;
Tôi có thể nói hoài không mỏi,
Mèo xưa chết ngạt vì lo,
Kẻ dũng mới bõ hẹn hò giai nhân.
Ông đã bắt bẻ được bà ta, không còn nghi ngờ gì nữa, bởi vì tất cả những gì bà có thể thốt lên chỉ là "chuẩn quá cơ".
Được đà xông tới, ông tiếp tục:
Nháy mắt đôi khi sánh gật đầu;
Yêu cho roi vọt mới mong cầu;
Cừu non khát nước vờn hang cáo;
Chó ngự máng ăn chuyện cấu nhau.
Buttercup đành phải đồng tình; — bà chẳng thể làm gì khác được.
Chân mèo vớt hạt dẻ bùi ngon;
Áo cũ thò ra mảnh vá hòn;
Cứ đếm gà con khi nở trứng;
Đàn ông khối kẻ bẫy mồi khôn.
Và Little Buttercup thừa nhận rằng điều này quả thực đúng là sự thật. Và rồi, ngay khi vừa đẩy Viên Đại úy vào trạng thái lo lắng đến hồng cả mặt, bà liền bỏ mặc ông. Trong lúc ông đứng ngẩn ngơ nhìn theo bóng bà và cảm thấy cô đơn một cách lạ thường, Ngài Joseph bước vào và tuyên bố rằng ông vô cùng thất vọng về Josephine.
"Sao thế, cô ấy không chịu sao, thưa Ngài Joseph?" Viên Đại úy thất vọng hỏi.
"Không, không. Tôi nghĩ là cô ấy không chịu đâu. Tôi đã hạ mình hết mức có thể đối với một Đô đốc, khi bày tỏ tình cảm của mình gần như là — à — anh có thể nói là đầy cảm xúc, nhưng chẳng đem lại kết quả gì; và giờ đây thực sự thì tôi——"
"Chà, chắc là địa vị của ngài đã làm lóa mắt cô ấy rồi," Viên Đại úy gợi ý, và thầm nghĩ không biết mình sẽ dùng roi da chín khúc trị cô ta ra sao.
"Cô ấy đang ra boong," Ngài Joseph khẽ nói, "và chúng ta có thể lặng lẽ quan sát cô ấy một lúc. Những hành động của cô ấy khi nghĩ mình chỉ có một mình có lẽ sẽ tiết lộ cho chúng ta vài điều mà chúng ta muốn biết"; và Ngài Joseph cùng Viên Đại úy bước nấp sau một cuộn thừng tiện lợi trong lúc Josephine đi lại với vẻ đầy bồn chồn và tự lẩm bẩm hát về sự liều lĩnh khi dám rời bỏ mái ấm sang trọng cùng người cha để đến căn gác mái mà rất có thể thậm chí còn chưa được "làm trần hoàn thiện".
Tất nhiên Ngài Joseph và cha cô chẳng hiểu nổi một chữ nào trong đó, nhưng họ hiểu rằng cô đang rất bấn loạn, và Ngài Joseph liền bước ra thẳng thừng hỏi xem liệu địa vị của ông có làm cô quá áp lực hay không. Ông trấn an cô rằng điều đó hoàn toàn không cần thiết, bởi vì chẳng có sự khác biệt về địa vị nào được câu nệ giữa những người phục vụ trong Hải quân Nữ hoàng — tất nhiên là ông hoàn toàn không có ý đó ngoại trừ một dịp đặc biệt duy nhất. Đồng thời, đây lại là một lời lẽ biện hộ tuyệt vời cho đối thủ Ralph của ông.
Giờ thì thời điểm trốn chạy đang đến rất nhanh, và Josephine bỗng vờ như chấp nhận lời cầu hôn của Ngài Joseph để tống khứ ông ta đi lúc mười rưỡi. Ông và Josephine đi xuống dưới boong trong khi Dick Deadeye ra hiệu cho Viên Đại úy rằng hắn có chuyện muốn nói riêng với ông.
Rồi Dick Deadeye liền đem thông tin mật bẩm báo với Viên Đại úy như sau:
[Nghe này]
Kính thưa Đại úy, tin hay tôi thưa,
Hát vang, ngài thật vị hoa tiêu tài!
Chuyện về một mối thân ai,
Hát vang, trinh nữ sánh vai thuỷ thủ này!
Kính thưa Đại úy, bóng ai thở dài,
Hát vang, ngài thật vị hoa tiêu tài!
Đêm nay cùng Rackstraw trốn bay,
Hát vang, trinh nữ sánh vai thuỷ thủ này!
Thông tin này quả thực đến đúng lúc không thể đúng hơn, thế là Viên Đại úy vội vác một chiếc áo choàng cũ khoác lên người và ngồi thụp xuống đằng sau đống vật dụng trên boong để đợi lũ người trốn chạy kéo đến.
Chẳng mấy chốc họ xuất hiện, Josephine đi đầu, theo sau là Little Buttercup, và toàn bộ thủy thủ đoàn đang "rón rén bước đi". Bất thình lình giữa không gian tĩnh lặng, Viên Đại úy giậm mạnh chân.
"Ôi trời đất ơi!" tất cả đồng thanh kêu lên. "Cái gì thế kia?"
"Im lặng nào," Dick lên tiếng. "Chỉ là con mèo thôi," và được trấn an như vậy, họ tiếp tục tiến về phía chiếc thuyền sẽ đưa đôi uyên ương vào bờ. Đến đúng phút chót này, Viên Đại úy vứt bỏ chiếc áo choàng và tạo ra một cú sốc lớn. Ông tức điên lên đến mức văng tục ngay đúng lúc Ngài Joseph xuất hiện.
"Đồ chết tiệt!" Viên Đại úy thét lên.
"Thứ ngôn từ kinh khủng nào mà tôi vừa nghe anh thốt ra vậy?" Ngài Joseph gặng hỏi, tỏ vẻ vô cùng bất bình.
"Anh ta vừa thốt ra từ 'chết tiệt'," đám thủy thủ liền thanh minh giúp ông. Ngài Joseph hoàn toàn sững sờ. Để bào chữa cho hành động của mình, Viên Đại úy buộc phải tiết lộ nguyên nhân khiến ông nổi giận.
"Con gái tôi vừa định trốn theo một tên thủy thủ tầm thường, thưa Đại nhân," ông nói, và đúng lúc đó Josephine lao thẳng vào vòng tay của Ralph. Viên Đô đốc lại một lần nữa bị choáng váng trước sự bất lịch sự của tình huống này.
"Sự kinh ngạc và bất ngờ của tôi, các bạn có thể đọc được qua ánh mắt này," Viên Đô đốc nói. "Tên thủy thủ này lại dám cả gan vươn mắt nhìn con gái của Đại úy ư? Thật không thể tin nổi. Hãy xiềng xích hắn lại, các chàng trai của ta," ông ra lệnh cho phần còn lại của thủy thủ đoàn, "và thưa Đại úy — ngài có sẵn một căn hầm tối nào trên tàu không?"
"Dĩ nhiên là có," Viên Đại úy đáp. "Đang treo trên cái đinh bên phải cửa phòng ăn — ngay chỗ lối vào ấy."
"Tốt lắm! Tống hắn xuống hầm tàu ngay lập tức — ngay tại lối vào — và nhớ đừng để chiếc điện thoại nào liên lạc được với buồng giam của hắn," đoạn Ralph bị lôi xềnh xệch đi mất.
"Khi bí mật mà tôi sắp kể được hé lộ," Little Buttercup lên tiếng, "buồng giam tối tăm đó sẽ phải mở toang cửa."
"Vậy thì hãy nói đi, nhân danh Chúa; bằng không tôi chắc chắn sẽ nhảy xuống hầm chứa nước bẩn mất thôi," Josephine tuyệt vọng kêu lên.
"Đừng làm thế: chỗ đó kinh khủng lắm," Buttercup nài nỉ; "và để tránh những tai họa đáng tiếc, tôi sẽ kể ra những gì mình biết:"
Cách đây đã nhiều năm,
Khi tôi còn trẻ trung xuân sắc,
Như một số người từng mang,
Tôi từng nhận nuôi trẻ giùm khách.
Tôi chăm hai đứa trẻ thơ,
Một đứa thì gia cảnh bần hàn,
Đứa kia quyền quý trong mơ —
Đích thị dòng dõi đài các vàng.
Ôi, đắng cay thay chén đời,
Sao tôi lại dám làm vơi cạn tình?
Tôi tráo hai đứa chúng mình,
Mà không một bóng sinh linh bề ngoài hay.
Đến khi khôn lớn thơ ngây,
Mỗi cậu từ giã chốn này mẹ nuôi;
Đứa con danh giá chính là Ralph —
Còn Đại úy đây chính là người kia thay!
Thế là mọi chuyện đã vỡ lở! Ngoài đời thực hay trong các vở kịch hài, chẳng ai có thể hình dung nổi sự thật này làm thay đổi địa vị của Viên Đại úy và Ralph ra sao (vốn dĩ Đại úy nào đã làm đại úy khi còn nằm trong nôi), nhưng ngần ấy cũng đủ khiến tất cả mọi người được một phen nhốn nháo. Josephine thét lên:
"Ôi hạnh phúc, ôi ngất ngây!" Và Viên Đô đốc lập tức phán rằng:
"Hãy nhận lấy cô ấy, chàng trai trẻ, và nhớ đối xử cho thật tử tế nhé," rồi ngay lập tức, sau khi sắp xếp ổn thỏa các rắc rối trên tàu một cách đáng khen ngợi như vậy, ông lại quay sang than khóc cho số phận buồn tủi cô đơn của chính mình.
Ông tuyên bố rằng mình "không thể sống cô độc một mình", và người họ hàng Hebe của ông liền cam đoan rằng cô sẽ không bao giờ bỏ rơi con tàu; hay đúng hơn là cô sẽ không bao giờ rời bỏ ông, trừ khi tất nhiên là cô phát hiện ra ông cũng từng bị tráo đổi trong nôi. Điều này làm mọi người đều được an ủi, ngoại trừ Viên Đại úy nay đã bị tráo đổi thân phận. Chỉ trong chớp mắt, Ralph đã trở thành Viên Đại úy của con tàu Pinafore hảo hạng, trong khi Viên Đại úy cũ nay lại hóa thành Ralph, và Ralph thì rước được con gái của Đại úy về tay. Nhưng trong lúc ông đang lộ rõ vẻ ủ rũ, Buttercup nhắc ông nhớ rằng vẫn còn có bà đây, và sau khi âu yếm nhìn bà một thoáng, ông quyết định rằng từ trước đến nay mình vẫn luôn yêu thương người mẹ nuôi ấy tựa vợ, và ông liền bày tỏ điều đó:
Ta sẽ kết nghĩa phu thê,
Trong hàng phận bạc ê chề thấp hèn,
Và mình, người ấy của phen,
Chính là em đó, trọn niềm ước ao.
Thủy thủ đoàn vô cùng phấn khích. Mọi người đều hạnh phúc. Nhưng Viên Đại úy lại lỡ lời nói thêm một cách bất cẩn:
Tôi phải phiêu bạt đó đây,
Nhưng dù đi đến chốn này chốn kia,
Tôi nguyện chung thủy chẳng lìa!
Ngay lập tức, thủy thủ đoàn vốn là những kẻ cực kỳ câu nệ về sự thật liền la lên rằng:
"Sao cơ, không bao giờ á?"
"Không đời nào!" Viên Đại úy khẳng định.
"Sao cơ — không bao giờ thật chứ?" họ vẫn gặng hỏi.
"Chà, hầu như là không bao giờ," Viên Đại úy đành uyển chuyển đính chính lại câu nói sao cho vừa lòng đám thủy thủ cũ của mình. Và giờ đây khi mọi sự thật cùng những phép lịch sự ở đời đã được nhìn nhận thỏa đáng, toàn bộ thủy thủ đoàn cùng Ngài Joseph, Ralph và vị Đại úy cũ, Josephine lẫn Buttercup, tất cả đồng lòng cất vang khúc ca cuồng nhiệt rằng họ chính là những người Anh chính gốc, bởi vì chính miệng họ đã tự tuyên bố điều đó, và đó là một niềm vinh dự lớn lao biết bao; và trong lúc bạn đang cười đến ngất l ngưởng trước vô số những tình huống nực cười vừa diễn ra, tấm màn nhung liền rào rào hạ xuống, khiến bạn chỉ ước gì họ có thể diễn lại lần nữa.
