Toàn cõi Ai Cập đang chìm trong náo động bởi chiến tranh và những lời đồn dọa chiến tranh; tại Memphis, triều đình nhà vua đang hồi hộp chờ đợi phán quyết từ Nữ thần Isis về việc ai sẽ là người chỉ huy quân đội Ai Cập đối đầu với kẻ thù. Đại sảnh của cung điện Memphis được trang hoàng lộng lẫy bằng những bức tượng và các loài hoa, và từ những hàng cột cẩm thạch trắng, người ta có thể phóng tầm mắt ngắm nhìn các kim tự chính lẫn cung điện trong kinh thành. Chính tại căn đại sảnh rộng lớn và tráng lệ này, Radames, một vị tướng dũng cảm và là sủng thần của triều đình Ai Cập, đã gặp Ramphis, vị Đại Tư tế, đúng vào ngày thần sấm Isis sắp sửa chọn ra tổng tư lệnh cho quân đội.

Nữ thần Isis thực ra đã đưa ra lựa chọn và Ramphis thừa biết điều đó, nhưng ông chưa vội tiết lộ với Radames. Cả hai cùng trò chuyện về lòng trung thành và mong ước được phục vụ nhân dân của Radames, dù trong cương vị một đại tướng hay một người lính bình thường. Chàng vốn khiêm nhường nên chưa từng nghĩ rằng giữa bao trang hào kiệt của quân đội, nữ thần Isis lại chọn mình để lãnh đạo các đạo quân Ai Cập. Khát vọng lập những chiến công hiển hách của chàng được thắp lửa bởi tình yêu dành cho một nữ nô hầu cận bên Công chúa Amneris. Nàng nô tỳ ấy tên là Aïda. Điều duy nhất khiến chàng phiền muộn lúc bấy giờ chính là việc Aïda vốn là người Ethiopia, trong khi người Ethiopia lại là kẻ thù mà quân Ai Cập sắp sửa đem quân đánh dẹp.

Sau khi trò chuyện với các vị tư tế, Radames ngồi lại một mình trong đại sảnh và chìm đắm trong những nghĩ suy về Aïda. Chàng cất tiếng ca ngợi vẻ đẹp của nàng:

Hỡi Aïda dịu hiền, nhan sắc chói ngời,

Như đóa hoa rạng rỡ, ngát hương tươi sáng;

Trên cõi lòng tôi, Người ngự trị uy hoàng,

Tắm hồn tôi trong ánh quang minh tuyệt mỹ.

Aïda chẳng thể nào hạnh phúc nổi trên mảnh đất tha hương, khi phải hầu hạ con gái của vị vua từng chinh phục đồng bào mình, và Radames hiểu rõ điều đó; nhưng có một điều chàng không hề hay biết, ấy là bản thân vị công chúa cũng đem lòng yêu chàng, và vì thế, lòng ghen tuông của nàng có thể mang lại tai họa lớn cho Aïda. Trong lúc Radames hãy còn đắm chìm trong dòng suy tưởng sâu xa, Công chúa Amneris bước vào đại sảnh cùng nữ nô hầu cận. Vừa thoáng nhìn thấy Aïda, ánh mắt Radames đã bộc lộ tình yêu nồng cháy đến mức ai có mặt cũng có thể nhận ra. Chàng quá đỗi chân thành và ngay thẳng đến nỗi chẳng tài nào che giấu được cảm xúc của lòng mình.

"Ôi Radames, hôm nay trông chàng thật hạnh phúc! Chắc hẳn có chuyện gì đó vừa làm chàng vui lòng rồi phải không? Chàng không định kể cho ta nghe sao?" Amneris cất tiếng hỏi, mỉm cười đầy trìu mến nhìn chàng.

"Thưa Công chúa," chàng đáp. "Tôi chẳng vui hơn trước là mấy, chỉ là đang nghĩ về cuộc chiến tranh sắp sửa nổ ra này, và việc tôi ước ao biết bao được lập nên những chiến công hiển hách—cho tất cả chúng ta," chàng nói thêm như để chữa lời, nhưng Amneris đã bắt quả tang ánh nhìn đầy dịu dàng mà chàng trao cho Aïda. Kể từ giây phút ấy, nàng bắt đầu ngấm ngầm theo dõi đôi tình nhân.

"Hôm nay nữ thần sẽ định đoạt ai là kẻ lãnh đạo người Ai Cập xuất trận đánh quân Ethiopia; ta ước gì người đó chính là chàng," chàng thở dài. Amneris giận đến đỏ bừng mặt khi lại một lần nữa nhìn thấy ánh mắt đắm say trao qua đổi lại giữa nàng nô tỳ và Radames, đứa con cưng của triều đình. Dẫu vậy, nàng vẫn cố ra vẻ như không hề hay biết gì.

"Chẳng lẽ ở Memphis này không còn gì lưu luyến để chàng muốn ở lại, mà lại nóng lòng ra trận thế sao?" nàng hỏi, dán mắt dò xét chàng. Radames, một kẻ nhạy cảm và đang yêu sâu sắc, nhận ra mình đã để lộ tình ý dành cho Aïda. Cả ba đều đâm ra lúng túng, bèn gọi nàng nô tỳ lại gần, Công chúa giả vờ bày tỏ sự quan tâm sâu sắc rồi cất lời:

"Sao ngươi lại khóc, hỡi Aïda? Dường như cả ngươi lẫn Radames đều chẳng được vui trong ngày hôm nay."

"Thưa Công chúa, thần khóc vì những lời đồn về chiến tranh này. Thần từng nếm trải nỗi buồn tủi và sự kinh hoàng của khói lửa chiến tranh, nên nghĩ đến cảnh binh đao hội tụ là lòng lại đau quặn thắt. Điều đó đồng nghĩa với cảnh lầm than và tang tóc cho biết bao sinh linh."

"Đó là lý do duy nhất khiến ngươi rơi lệ thôi sao?" nàng gặng hỏi, cố nén cơn giận dữ, nhưng ánh mắt sắc lạnh đã phản lại giọng điệu có vẻ ôn hòa của nàng. Nhận ra điều ấy, Radames không khỏi lo lắng thay cho Aïda. Ngay cả mạng sống của thiếu nữ nghèo cũng nằm trong tay vị công chúa, và Radames thừa hiểu điều đó.

"Ôi người yêu dấu của ta, ngươi đang khóc vì một nỗi niềm nào khác ngoài vận mệnh quốc gia, và vành tai đỏ ửng kia đã bán đứng ngươi rồi," Amneris đáp, với vẻ dịu dàng ngoài mặt, nhưng sâu thẳm trong lòng, nàng đã hạ quyết tâm trừng trị thiếu nữ bất lực ấy. Khi không khí trong phòng trở nên ngày càng căng thẳng và ngột ngạt, tiếng kèn vốn thường vang lên trước mỗi dịp nhà vua giá lâm bỗng rền vang ngay gần đó, và nhà vua bước vào, vây quanh là các cận vệ, đại thần, tư tế và quan tướng; một đoàn tùy tùng rực rỡ tạo nên một bức tranh tráng lệ vô cùng.

"Chào trẫm!" ngài cất tiếng hô lớn, "đây là một sứ mệnh trọng đại đưa tất cả chúng ta tề tựu nơi này. Một sứ giả vừa mới đặt chân đến triều đình mang theo tin tức vô cùng hệ trọng. Trẫm cần sự phò tá của tất cả những trang nam nhi tuấn kiệt trong vương quốc. Nào, hỡi sứ giả, hãy bước lên trước trẫm và tâu rõ mọi việc," nhà vua cất lời với dáng vẻ đường hoàng và kiêu hãnh, ra hiệu cho sứ giả tiến lên.

"Thần xin bẩm tâu Tôn vương, đất nước Ai Cập đang bị vua xứ Ethiopia đem quân xâm lược, toàn bộ vùng biên ải đã bị tàn phá sạch không còn gì. Hoa màu bị hủy hoại, tai họa gieo rắc khắp nơi, và nếu bệ hạ không sớm phái đại quân ra chống lại lũ giặc tràn sang, chúng ta sẽ tiêu vong."

"Ồ, tên giặc hỗn xược!" nhà vua thốt lên, ngài gọi người đồng nghiệp đứng đầu một nước láng giềng bằng cái tên đó, và chắc hẳn vị vua xứ Ethiopia cũng chẳng có thiện cảm gì hơn đối với quốc vương Ai Cập.

"Lực lượng quân Ethiopia do kẻ nào chỉ huy?" nhà vua gặng hỏi.

"Do Amonasro—một chiến tướng chưa từng nếm mùi thất bại."

"Cái gì? Chính nhà vua xứ Ethiopia thân chinh ra trận ư?" tất cả đồng thanh kêu lên, bởi đó là một tin tức quá đỗi bất ngờ và chấn động. Ai cũng biết Amonasro là một chiến binh bách chiến bách thắng, và nếu ông ta trực tiếp cầm quân lâm trận, Ai Cập thực sự phải đối mặt với hiểm họa khôn lường. Vừa nghe đến cái tên ấy, Aïda giật mình thon thót.

"Amonasro!" nàng chực thốt lên nhưng kịp kiềm chế lại. Amonasro chính là người cha kính yêu của nàng! Vốn đã là một nữ nô, tính mạng nàng sẽ ngàn cân treo sợi tóc nếu thiên hạ biết được quốc vương Ethiopia là cha ruột của nàng. Nàng lả đi, suýt ngất lịm vào ngai vàng của công chúa, nhưng may thay trong bầu không khí náo loạn lúc bấy giờ, sự hoảng hốt của nàng không bị ai chú ý. Viên sứ giả tiếp tục tâu:

"Toàn thể thành Thebes đã nhất tề đứng lên và kéo quân xuất trận để ngăn chặn kẻ thù."

"Cái chết và chiến tranh, hãy là tiếng hô của chúng ta!" nhà vua thét lớn; và toàn thể quần thần đồng thanh hưởng ứng tiếng hô trận: "Cái chết và chiến tranh, cái chết và chiến tranh!"

"Chiến tranh, chiến tranh, chiến tranh! Quyết liệt và không khoan nhượng," Radames hô vang, át cả mọi người, tinh thần thượng võ và lòng yêu nước trong chàng đã sục sôi cực độ. Ngay sau tiếng thét của chàng, tất cả bỗng chốc lặng im, và nhà vua nhìn chàng với ánh mắt đong đầy sự sủng ái.

"Hỡi người dân Ai Cập, hỡi các chiến binh, hãy lắng nghe! Vị chủ tướng sẽ lãnh đạo đạo quân của chúng ta chống lại kẻ xâm lăng ngạo mạn này vừa được nữ thần Isis xướng tên trong ngày hôm nay." Mọi người đều nín thở chồm người về phía trước. Biết bao trang nam nhi dũng cảm thầm hy vọng sự lựa chọn ấy đã rơi vào mình. Và chẳng có ai ngóng chờ với vẻ sốt sắng hơn vị công chúa và Aïda.

"Kìa là người được chọn!" nhà vua tiếp lời, vừa đưa tay chỉ về phía Radames. Khoảng lặng kéo dài tích tắc, rồi Radames bật kêu lên:

"Ôi! Hỡi các vị thần! Con xin tạ ơn các ngài! Nguyện vọng lớn nhất đời con đã thành hiện thực." Toàn thể triều đình và binh lính vỡ òa trong những tiếng hò reo vui mừng và tràn đầy tự tin.

"Giờ thì hãy đến Đền thờ Vulcan, hỡi Chủ tướng, và tại đó hãy trang bị vũ khí cho chính mình và binh sĩ để bước tới vinh quang," nhà vua truyền lệnh, và tất cả mọi người đều sẵn sàng tuân lệnh tòng sự theo Radames.

"Hãy nhận lấy chiến kỳ từ tay ta, hỡi Radames," Amneris nói, mỉm cười trìu mến với chàng; nhưng Aïda thầm thì trong cổ họng chẳng ai nghe thấy:

"Ta biết phải khóc thương ai đây, người yêu hay phụ vương của ta?" Trái tim nàng đang tan nát, bởi dù cha nàng hay người yêu thất trận thì cũng đều là thảm họa đối với một tâm hồn mỏng manh như nàng.

"Xuất trận, xuất trận," mọi người hò reo đầy phấn khích, ai nấy đều chắc mẩm về một chiến thắng dưới sự dẫn dắt của vị lãnh tụ kính yêu Radames. "Nguyện vòng nguyệt quế rợp bóng trên vương miện của chàng!" họ tung hô, sát cánh theo chân chàng bước vào đền thờ, nơi họ sẽ khoác lên mình bộ giáp sắt, kiểm tra xem gươm giáo đã bén chưa và cùng cầu nguyện cho đại sự thành công.

"Phải, nguyện nguyệt quế sẽ đội trên vương miện chàng," Aïda thầm thì. "Ta chẳng thể trù ẻo cho chàng thất bại, nhưng sao đây lại là một lời cầu nguyện nghiệt ngã đến thế, bởi chiến thắng đồng nghĩa với việc cha ta lâm vào cảnh mất mát. Nếu Radames khải hoàn, rất có thể ta sẽ phải chứng kiến cảnh phụ vương bị xiềng xích giải về đây." Thiếu nữ bất hạnh lần lượt cầu nguyện cho cả cha mình lẫn Radames.

Khi các tráng sĩ bước vào Đền thờ Vulcan, một thứ ánh sáng kỳ ảo từ trên cao chiếu rọi xuống ngôi đền và người ta có thể nhìn thấy những hàng cột dài nối tiếp nhau tăm tắp, xen kẽ giữa các bức tượng thần. Những dãy cột kéo dài khuất dần trong mờ ảo xa xăm. Ngay chính giữa đền thờ đặt một bệ thờ cao ngất, và toàn bộ khung cảnh chìm lấp trong làn khói hương mờ ảo bốc lên từ những chiếc bát vàng. Nữ tư tế trưởng cất lên một khúc ca huyền diệu đầy vẻ đẹp thần bí mà vị đại tư tế cùng những người khác họa theo, rồi các nữ tư tế hòa mình vào điệu múa uyển chuyển tuyệt mỹ.

Giữa lúc khung cảnh đẹp đẽ ấy diễn ra, Radames bước vào, tay không tấc sắt, tiến thẳng về phía bệ thờ. Tại đó, vị chủ tướng anh dũng thành kính dâng lời cầu xin ban cho sức mạnh và chiến thắng.

Một tấm khăn voan bạc tinh tế được choàng lên đầu chàng, minh chứng cho việc chàng đã được các vị thần phù hộ và lựa chọn.

Những thứ vũ khí của Đền thờ được trao cho chàng đều đã được tôi luyện bởi bàn tay bất tử và sẽ mang lại cho chàng chiến thắng muôn đời trong mọi trận chiến.

Trong lúc chàng quỳ gối trước vị thần Chiến tranh, tất cả các tư tế nam lẫn nữ trong Đền thờ Vulcan cùng đồng thanh cất lời ca tụng và cầu nguyện cho chuyến trở về bình an của chàng. Khúc ca hợp xướng dâng cao mãi, dâng cao mãi cho đến tận khi hòa quyện thành một luồng âm thanh hào hùng vĩ đại khép lại nghi lễ khẩn cầu, và Radames chính thức lên đường ra trận.