Người ta từng giờ ngóng đợi đoàn quân Ai Cập trở về; toàn thể thành Thebes đang sửa sang để đón chào họ với biết bao vinh hiển và hoan hỉ, cùng những buổi tiệc tùng linh đình được chuẩn bị để giải khuây cho họ. Amneris đang ở trong tư thất, vây quanh bởi các thị nữ. Những nữ nô đang quạt lông, kẻ khác thì khoác lên người nàng những món trang sức tuyệt mỹ và xức cho nàng những loại hương thơm quý hiếm, tất cả đều nhằm chuẩn bị cho lễ mừng Radames khải hoàn. Không gian đượm nồng mùi trầm hương tỏa ra từ những chiếc đỉnh kim loại đặt trên kiềng ba chân xung quanh phòng, còn bản thân nàng thì đang bồn chồn ngóng chờ tin tức cho hay Radames cùng đoàn binh của chàng đã xuất hiện trong tầm mắt của thành Thebes.

Đức vua Ai Cập đã quyết định thưởng công cho Radames sau những chiến thắng hiển hách bằng cách gả công chúa cho chàng, nhưng suốt khoảng thời gian ấy, lòng Amneris vẫn đầy những mối bận tâm và bị ghen tuông thiêu đốt, bởi nàng tin rằng Radames và Aïda có tình ý với nhau, dẫu nàng không thể chắc chắn. Nàng cứ ngẫm nghĩ mãi về điều đó đến mức không tài nào chợp mắt được nếu không tìm ra bằng chứng; và sau khi các nữ nô đã múa một hồi để giải khuây cho nàng, giúp thời gian chờ đợi buổi tiệc trôi qua nhanh hơn, vị Công chúa liền phái lui tất cả mọi người, chỉ giữ lại một mình Aïda. Đoạn, nàng cất lời:

“Hỡi Aïda, lòng ta vô cùng thương cảm cho ngươi trong nỗi bất hạnh này—bởi đồng bào ngươi đã bại trận trong cuộc chiến khốc liệt ấy, và biết bao người đã bị bắt làm tù binh.” Giọng nàng vô cùng dịu dàng, trìu mến, kèm theo một tiếng thở dài như thể đang vô cùng xúc động. “Nhưng ta định sẽ làm cho ngươi được hạnh phúc hết mức có thể, và——”

“Tâu Công chúa, thân ở chốn tha hương, số phận phụ thân còn mịt mờ, hà cớ gì trên thế gian này còn chút hạnh phúc nào cho thần thiếp nữa?”

“Thời gian rồi sẽ xoa dịu ngươi, hỡi Aïda; ngươi sẽ được như em gái ta; và rồi sự trở về của các tráng sĩ chúng ta—chao ôi, chỉ tiếc là người dũng cảm nhất trong số đó có lẽ sẽ chẳng thể trở về với chúng ta.” Nàng có vẻ như sắp sửa rơi lệ, và Aïda lo lắng nhìn theo.

“Người dũng cảm nhất ư?” nàng lắp bắp; “điều đó chỉ có thể ám chỉ một người”; và nàng tái mặt vì sợ hãi lẫn lo âu.

“Phải—chàng Radames dũng cảm của chúng ta! Chàng đã tử trận trong giao tranh; ngươi chưa nghe tin gì sao?” Khi Công chúa đang nói, Aïda liền đan chặt hai tay vào nhau đầy hoảng loạn và thét lên. Bằng cách đó, nàng đã vô tình bộc lộ trọn vẹn tình yêu dành cho Radames, khiến Amneris không còn phải nghi ngờ gì nữa.

“Hóa ra ngươi yêu chàng ta ư?” nàng thét lên. “Đó chính là điều ta muốn biết. Giờ thì ta cho ngươi hay rằng chàng vẫn sống và đang trở về trong vinh quang—nhưng không phải dành cho ngươi. Ngươi yêu chàng, mà ta cũng vậy. Một kẻ như ngươi—chỉ là chốn nô lệ—thì có cửa gì sánh vai với một bậc công chúa như ta? Giờ đây trong lòng ta chỉ còn lại sự căm ghét dành cho ngươi, và từ phút này trở đi, ngươi sẽ phải nếm trải mọi nỗi nhục nhã của kẻ làm tôi tớ. Đã dám đem lòng yêu mến Radames, ngươi sẽ phải trả giá.”

“Xin chớ giáng họa lên người chàng, thưa điện hạ. Thần thiếp chẳng màng đến số phận của mình, miễn là chàng được hạnh phúc. Chẳng lẽ ngài không thể rủ lòng thương xót một cõi lòng đang đau khổ và tuyệt vọng này sao? Thần thiếp vốn nghèo hèn, lại ở chốn xa xôi cách trở quê hương bằng hữu. Phụ thân thần thiếp nay đã lụn bại vì ông cũng từng là một binh sĩ, và giờ đây rất có thể đang là kẻ tù đày. Lẽ nào ngài lại muốn trút lên đầu thần thiếp một nỗi bất hạnh lớn lao hơn thế nữa hay sao, thưa Công chúa?”

“Ta muốn giáng xuống đầu ngươi mọi tai ương. Nào, đi theo ta, để ta bêu nhục ngươi trước mặt Radames và toàn thể triều đình như một ả nô lệ và kẻ hầu người hạ. Ngươi sẽ được tận mắt chứng kiến khoảnh khắc khải hoàn của ta.”

“Thần thiếp chẳng còn hy vọng gì nữa,” Aïda đáp, cúi gằm đầu, “nhưng thần thiếp chưa từng làm hại gì ngài.” Tiếng kèn lệnh vang lên, và từ bên ngoài vọng lại tiếng dân chúng hò reo:

“Quân đội kìa! Họ đến rồi! Họ đã về đến nơi!”

Đám đông đổ ra một đại lộ ngợp bóng cọ, với Đền thờ Ammon tọa lạc ngay gần đó. Nơi ấy dựng lên một ngai vàng uy nghiêm dưới tấm lầu xanh tía dát vàng, cùng một chiếc cổng khải hoàn đồ sộ để đoàn anh hùng khải hoàn bước qua. Tiếng kèn trỗi lên mỗi lúc một lớn hơn, gần hơn, hòa cùng khúc nhạc mang âm hưởng quân hành đầy khải hoàn.

Đi đầu là Quốc vương Ai Cập cùng vị Đại tư tế, các đội quân cờ và quân quạt; theo sau là Amneris cùng Aïda và những nữ nô khác. Nhà vua ngự trên ngai vàng và Công chúa ngồi bên cạnh, trong khi toàn thể quần thần dân chúng đều rạo rực niềm phấn khích và hân hoan.

Chẳng mấy chốc, tất cả cùng hòa vang khúc ca mừng chiến thắng, rồi đoàn quân bắt đầu tiến vào trong tiếng kèn vang dội. Từng hàng từng lớp tuần tự diễu hành trước mặt nhà vua. Nào là những đoàn quân ngập tràn vinh quang chiến trận; ai nấy rực rỡ trong lớp áo giáp, mũ trụ cùng những thanh gươm sáng loáng. Tiếp đến là các vũ công mang trên mình đầy châu báu, vàng ngọc cùng những chiến lợi phẩm tinh xảo do binh lính thu hồi được. Rồi những cỗ chiến xa, những lá cờ bay phấp phới trên cao, những bức tượng thần, và cuối cùng, người vĩ đại nhất xuất hiện—Radames.

Nhà vương bước xuống ngai vàng để ôm chắp lấy chàng, binh lính và dân chúng tung hô chiến công của chàng, còn Radames thì quỳ xuống trước mặt Amneris để đón nhận vòng nguyệt quế chiến thắng từ đôi tay nàng.

“Hãy xin bất cứ điều gì ngươi muốn, ta sẽ ban cho ngươi,” nàng hoan hỉ cất tiếng.

“Trước tiên, xin Công chúa hãy hạ lệnh giải những tù binh chiến tranh đến trước mặt ngài,” Radames khẩn khoản.

“Lệnh giải tù binh!” nàng cất giọng gọi, và những người Ethiopia liền bước vào dưới sự áp giải của ngự lâm quân, đi giữa bọn họ là một nhân vật đường bệ khoác bộ quân phục sĩ quan. Khi ấy, cấp bậc của người này hoàn toàn xa lạ với Radames cũng như bất cứ ai, nhưng thân phận thực sự của ông lại chính là Quốc vure Ethiopia, và cũng là phụ thân của Aïda. Nàng thét lên một tiếng khi nhìn thấy ông, nhưng Amonasro liền đưa mắt nhìn nàng với ánh nhìn vừa uy quyền vừa quằn quại đau đớn, rồi nhanh chóng lên tiếng:

“Đúng vậy, ta là phụ thân của con,” ông khôn khéo đáp, “và đã từng chiến đấu, tìm kiếm cái chết nhưng bất thành.” Bộ trang phục của ông, khi chỉ tay vào y phục sĩ quan, “đã minh chứng rằng ta từng chiến đấu vì Quốc vương của mình. Nhà vua đã băng hà,” ông dõng dạc tuyên bố, ánh mắt đầy ngụ ý nhìn Aïda; “ta ước gì mình cũng đã chết, hỡi con yêu. Nhưng còn ngài, vị Quốc vure hùng mạnh của đất nước Ai Cập,” ông tiếp lời, quay sang hướng nhà vua, “ngài đã chiến thắng, vậy xin hãy mở lượng khoan dung tha mạng cho binh sĩ của ta. Ngài hoàn toàn có thể rộng lượng làm được điều đó cho chúng tôi.” Ngay lúc ấy, Aïda hiểu ra rằng nàng không được để lộ thân phận tù binh của quốc vương, bèn cất lời khẩn nài hùa theo Amonasro.

“Không, các ngươi phải đối mặt với định mệnh của chiến tranh. Cái chết chính là kết cục dành cho các ngươi,” Nhà vua lạnh lùng đáp. Bấy giờ, nỗi buồn đau của Aïda trở nên vô cùng thảm thiết, và Radames—kém theo dõi nàng với ánh mắt đượm tình—cảm thấy vô cùng xót xa cho hoàn cảnh của nàng. Trong lúc tất cả mọi người đang nhao lên đòi tử hình những kẻ thuộc tộc Ethiopia, Radames bước lên một bước và xin nhà vua hãy lắng nghe mình.

“Tâu bệ hạ, ngài từng phán rằng thần sẽ được ban cho bất cứ thứ gì thần muốn xin.”

“Đúng vậy! Cứ xin đi!”

“Vậy xin hãy ban tự do cho những tù binh này. Xứ sở của họ đã bị chinh phạt. Ôi, xin bệ hạ! Xin đừng tước đoạt sinh mạng của họ,” và chàng liếc nhanh về phía Aïda, cốt để thắp lên trong lòng nàng chút hy vọng.

Nhà vua trầm ngâm suy nghĩ một lát và có ý muốn chấp thuận lời khẩn cầu ấy, nhưng Ramphis cùng các vị tư tế khác lại lớn tiếng đòi trừng phạt bằng cái chết.

“Ít ra cũng phải giữ lại người cha của cô gái này làm con tin chứ,” họ khăng khăng nài nỉ.

“Đành vậy đi,” Nhà vua phán quyết. “Phụ thân của Aïda sẽ tiếp tục ở lại làm tù binh của chúng ta; và vì trẫm không thể chuẩn y thỉnh cầu của ngươi, hỡi Radames, nhưng lại quá đỗi yêu mến lòng dũng cảm của ngươi, trẫm quyết định ban cho ngươi phần thưởng lớn nhất mà trần thế có thể trao tặng: con gái ta, Amneris.”

Chao ôi! Nhà vua khó lòng có thể làm điều gì tồi tệ hơn thế dẫu ngài có cố gắng đi chăng nữa. Nếu như món quà ấy khiến đôi uyên ương vô cùng rối bời, khổ sở, thì trái lại, Amneris lại ngập tràn trong niềm hạnh phúc khôn tả, tưởng chừng sắp sửa bật khóc vì sung sướng và hãnh diện.

“Ngươi sẽ cùng con bé cai trị giang sơn,” Nhà vua nói thêm, nhưng Radames chẳng thể thốt nên lời nào, bởi bất hạnh giáng xuống quá đỗi nặng nề khiến chàng chết lặng. Mọi người có mặt đều đinh ninh rằng sự im lặng ấy biểu thị cho niềm vui sướng tột độ trước vinh dự mà hoàng ân vừa ban phát.

Aïda, kiệt quệ đến mức suýt ngất lịm vì đau đớn khi chứng kiến phụ thân lọt vào tay giặc còn người thương thì bị trao cho tình địch, cứ trân trân đứng nhìn bất động, nhưng Amonasro đã thu hết mọi chuyện vào mắt, đã thấy rõ ánh nhìn Radames hướng về Aïda cùng sự bấn loạn của đôi trẻ, để rồi bất chợt, ông thì thầm vào tai Aïda:

“Hãy can đảm lên con. Ta sẽ mang lại cho con cơ hội trả thù. Cha con ta sẽ cùng nhau chiến thắng.” Radames bừng tỉnh khỏi cơn mê sảng và quỳ xuống trước mặt Công chúa.