Khổ thơ 2.—Những câu này cực kỳ huyền bí, và quả thực, toàn bộ bài thơ cũng vậy. Tôi đã tìm kiếm lời giải thích cho chúng trong các ấn bản khác của Hafiz, nhưng hầu như chẳng thu được gì ngoài một bản dịch sát nghĩa các từ tiếng Ba Tư. Về ý nghĩa của khổ thơ này, xin xem Phần Giới thiệu, trang 56.
Sidreh và Tuba là hai cái cây trong Vườn Địa Đàng. Cây thứ nhất là nơi ngự của thiên thần Gabriel. Về cây thứ hai, Sale viết rằng: “Người ta thêu dệt rằng nó đứng trong cung điện của Mahommad, dẫu một nhánh của nó vươn tới nhà của mọi tín đồ chân chính; rằng nó sẽ trĩu nặng lựu, nho, chà là và những thứ quả lạ lùng về kích cỡ lẫn mùi vị mà phàm nhân chưa từng biết tới. Thế nên, nếu một người muốn ăn một loại quả nào đó, nó sẽ được dâng lên ngay lập tức; hoặc nếu người ấy chọn thịt, những con chim đã được làm thịt sẵn sẽ được dọn ra trước mặt theo ý muốn. Họ còn thêm rằng các cành của cây này sẽ tự động sà xuống tay của ai muốn hái quả, và nó sẽ cung cấp cho những bậc hiển vinh không chỉ thực phẩm mà cả y phục bằng lụa là cùng những con thú để cưỡi đã được yên cương đầy đủ và trang hoàng bằng những bộ đồ trau chuốt, những thứ sẽ bung ra từ quả của nó; và cây này lớn đến nỗi một người cưỡi trên con ngựa phi nhanh nhất cũng không thể phi nước đại từ đầu này sang đầu kia của bóng râm nó trong một trăm năm.”—Dẫn nhập kinh Koran.
Khổ thơ 4.—Ý ông muốn nói đến hoặc là facilis descensus Averni, hoặc, có nhiều khả năng hơn rằng rất nhiều người trong số những kẻ bị hàng ngũ chính thống nhìn bằng nửa con mắt hóa ra lại có quyền hưởng phần thưởng ngang nhau, bởi vì sự phân biệt giữa người theo phái Sufi và phái chính thống thực ra chẳng là gì cả.
135Khổ thơ 5.—“Những kẻ ái mộ rượu”—tức là những tín đồ phái Sufi, những kẻ sẽ hoàn toàn dửng dưng không màng đến việc liệu người có mang theo những áng mây rực rỡ của sự tán dương từ trần thế đến với họ hay không, bởi vì họ sẽ đánh giá phẩm giá của người theo một tiêu chuẩn hoàn toàn khác.