Một chiếc ghế, một chiếc micro, một chùm đèn.
Chỉ vậy thôi.
Khung cảnh quen thuộc, mùi vị quen thuộc, ngay cả những tia sáng và bụi bặm lơ lửng trong không khí dường như vẫn mang theo hơi thở quen thuộc đã được thời gian lắng đọng lại. Thời gian thấm thoắt thoi đưa, có những việc vẫn giữ nguyên dáng vẻ thuần khiết ban đầu, làm bật lên ý nghĩa cốt lõi của việc vật đổi sao dời — thứ thay đổi rốt cuộc vẫn là con người.
Tiếng trò chuyện rì rầm, nhỏ nhẹ lan tỏa trong Village Vanguard, rồi có người bước lên sân khấu, cõng theo một cây đàn ghi-ta, khiêng một chiếc bàn phím bước lên, thuần thục đặt bàn phím xuống, cắm loa, hướng micro, sau khi bận rộn xong xuôi, lúc này mới điều chỉnh vị trí đàn ghi-ta rồi an vị ngồi xuống.
Điều chỉnh micro, điều chỉnh tư thế ngồi, chỉnh dây đàn, một loạt động tác tỏ ra vô cùng điêu luyện, thậm chí có thể lờ mờ nhận ra một tia thoải mái tự tại, dường như hoàn toàn chìm đắm trong thế giới riêng của mình, tập trung và hết mình, hệt như một người thợ lành nghề, toàn tâm toàn ý dồn sức vào nghề của mình.
Những vị khách đang uống rượu trò chuyện vô tình liếc nhìn về phía sân khấu, nụ cười giữa những ly rượu cụng nhau cứ thế từ từ đông cứng nơi khóe miệng, chuyển thành chút nghi hoặc, có chút kinh ngạc cũng có chút bối rối lại có chút chậm chạp. Có người nhìn nhau trao đổi ánh mắt tìm kiếm câu trả lời, có người chăm chú nhìn bóng dáng trên sân khấu, có người lại tìm kiếm bóng dáng Stanley xung quanh để mong tìm thấy một đáp án.
Tất nhiên, phần lớn mọi người vẫn chìm đắm trong các cuộc đối thoại và tán gẫu, rồi lại lờ mờ cảm nhận được bầu không khí trong quán bar đang xảy ra thay đổi tinh tế.
Lần lượt từng người, ánh mắt hướng về phía sân khấu, không khỏi rơi vào tình trạng tương tự, không ai hiểu rốt cuộc đã xảy ra chuyện gì, trong đầu đầy dấu chấm hỏi chờ được giải đáp, thậm chí không có thời gian để biểu lộ sự kinh ngạc và bất ngờ:
Ai có thể giải thích một chút, rốt cuộc chuyện này là thế nào?
Dần dần, dần dần, sự chú ý hồi phục lại, rồi cũng thấy nhẹ nhõm — điều này cần bất ngờ sao? Điều này đáng để bất ngờ sao? Đây có phải là bất ngờ không?
Câu trả lời… dường như hình như có lẽ, có khả năng, đại khái, có lẽ… chắc là phủ định.
Đó là Lam Lễ Hoắc Nhĩ.
Lam Lễ vừa lần thứ hai giành giải Nam diễn viên xuất sắc nhất tại Cannes, Lam Lễ không ngừng tạo nên lịch sử, không ngừng viết nên kỳ tích, không ngừng phá vỡ những quan niệm, Lam Lễ là người đứng đầu làng điện ảnh thế giới hiện nay… Nhưng chính Lam Lễ độc nhất vô nhị này, cũng chính là Lam Lễ đã bước ra từ Village Vanguard.
Không ai nên quên và cũng không ai sẽ quên quá khứ của Lam Lễ. Chỉ mới hơn một năm trước, việc công chiếu "Inside Llewyn Davis" đã đánh thức ký ức của mọi người về Village Vanguard; vậy thì tối nay, việc Lam Lễ tái xuất dường như cũng là một sự kéo dài đương nhiên, không ai nên cảm thấy bất ngờ và ngạc nhiên.
Mọi thứ đều như vậy… quen thuộc đến lạ, từ hình ảnh bộ phim xông vào đời sống hiện thực, từ những lời đồn truyền miệng diễn biến thành cốt truyện đang thực sự diễn ra trước mắt, chất cảm tinh tế nửa thật nửa giả, như mơ như thực đó, khiến Village Vanguard cũng trở nên kỳ diệu, hệt như đang bước vào "Midnight in Paris" dưới ống kính của Woody Allen — có lẽ, đây là Midnight in New York, thời gian của thời đại hoàng kim đang chậm rãi trôi chảy, khiến người ta say mê và đắm chìm.
"Này, buổi tối tốt lành."
Giọng nói của Lam Lễ truyền ra từ micro, trên mặt anh mang theo nụ cười nhạt, khẽ nhún vai, "Xin lỗi đã làm phiền kế hoạch ban đầu của các bạn. Hiện tại giờ miền Đông đã gần nửa đêm, theo thông lệ, các màn biểu diễn trực tiếp tối nay đã kết thúc, tiếp theo chính là khoảng thời gian tốt đẹp để các bạn tận hưởng thời gian của riêng mình; nhưng tôi đã mặt dày mày dạn tranh thủ được một chút đặc quyền từ Stanley, được lên sân khấu tận hưởng ánh đèn flash chốc lát."
Đây đương nhiên là nói đùa.
Thực ra là Stanley chủ động đưa ra lời mời với Lam Lễ, hỏi liệu Lam Lễ có muốn lên sân khấu biểu diễn, tận hưởng khoảng thời gian thuộc về chính mình hay không.
Lam Lễ đã đồng ý.
"Thực ra, các bạn hoàn toàn có thể lờ đi sự tồn tại của tôi, tiếp tục tận hưởng buổi tối thuộc về các bạn, tin tôi đi, tôi sẽ khiến mình hòa nhập vào bối cảnh hết mức có thể, các bạn không cần phải lắng nghe những lời than vãn không bệnh tật gì của tôi đâu. Cứ lờ đi là được."
Sự thoải mái tự tại của Lam Lễ khiến Neil huýt sáo, trong tiếng cười khẽ tại hiện trường, Neil lớn tiếng trêu chọc, "Bớt nói nhảm đi, mau biểu diễn đi." Điều này khiến các vị khách cười càng thêm khoái chí, tiếng thúc giục và trêu chọc vang lên nối tiếp nhau khiến Village Vanguard tràn ngập một không khí nhẹ nhàng, vô cùng náo nhiệt.
Điều này cũng giống như vô số buổi tối ở Village Vanguard, không có gì bất ngờ cũng chẳng có gì đặc biệt, những vị khách cứ thế thoải mái tận hưởng màn trình diễn.
"Câm miệng. Chẳng lẽ các người bỏ tiền ra không phải để nghe tôi ở đây than thân trách phận bằng thứ âm nhạc rên rỉ này sao?" Sự phản bác dứt khoát của Lam Lễ khiến hiện trường vang lên những tiếng cười ồ —
Lam Lễ đây là đang mỉa mai một vài ca sĩ hoặc nghệ sĩ nào đó "chia sẻ quá mức đời tư của mình" sao?
Điều này trở nên vô cùng vô cùng thú vị, đáng để đào sâu.
"Tôi có thể ở đây lảm nhảm ba mươi phút, nhưng rõ ràng là…"
"Xin hãy tiếp tục lảm nhảm." Tiếng hô hoán dưới sân khấu ngắt lời Lam Lễ, rồi cả quán bar vang lên một tràng cười ồ.
Lam Lễ cũng không hoảng hốt, nhướng đuôi mày, "Sao tôi không biết, từ khi nào mà Village Vanguard lại bắt đầu đêm diễn hài độc thoại thế này?"
"Chỉ dành cho anh thôi!" Dưới sân khấu vẫn có người hô lên.
Trong tiếng cười ồ, Lam Lễ lộ ra vẻ mặt nuối tiếc, "Nhưng đáng tiếc không phải chỉ dành cho mình bạn." Sự đáp trả cứng rắn như vậy khiến cả quán bar vỗ tay cười lớn, rồi Lam Lễ nói tiếp, "Quan trọng hơn là, tôi không muốn. Và đây là sân khấu của tôi, cho nên tôi đoán các bạn chỉ có thể nhịn thôi."
Tiếng cười căn bản là không thể dừng lại.
Lam Lễ không phải kiểu giọng điệu bá đạo, mà là trong khi trêu chọc đùa giỡn lại mang theo một chút đắc ý, sự khác biệt tinh tế đó khiến hiện trường thực sự có được chất cảm của một đêm hài độc thoại.
"Phù, tốt lắm, bây giờ tôi chuẩn bị bắt đầu hát đây. Báo trước một tiếng, hiện trường cấm quay phim, nếu không tôi có thể bất cứ lúc nào bước xuống sân khấu và đưa ra cảnh báo bằng hình thức xung đột chân tay. Tôi nghĩ, các bạn chắc không muốn Village Vanguard trở thành hiện trường quay phần tiếp theo của 'Rocky' đâu nhỉ."
Sự hài hước tiện tay nhặt được của Lam Lễ đã đẩy bầu không khí của quán bar vào lúc nửa đêm lên cao trào, trạng thái hơi say làm bầu không khí tại hiện trường thêm nồng đượm, khiến người ta say sưa.
Xoay người, hai tay Lam Lễ đặt lên phím đàn, cây đàn ghi-ta treo trên vai hơi nặng.
Lam Lễ hơi do dự.
Anh nên biểu diễn bài hát nào đây? Nhạc phim "Inside Llewyn Davis"? "Don Quixote"? Hay là…
Thực ra, Lam Lễ cũng không xác định được rốt cuộc mình định làm gì, Stanley đưa ra thỉnh cầu, anh không kháng cự, thế là gật đầu đồng ý; nhưng nguyên nhân cụ thể là gì, lại nên làm thế nào, anh căn bản chưa từng suy nghĩ nghiêm túc. Có lẽ, nên giống như sân khấu thay thế năm đó:
Cứ tận hưởng là được.
Không cần thiết phải suy nghĩ quá nhiều lý do và nguyên nhân, cũng không cần thiết phải xoắn xuýt ý nghĩa và hình thức đằng sau, chỉ là thả lỏng bản thân… cứ tận hưởng là được.
Cơ bắp thả lỏng hơn một chút, đầu ngón tay liền rơi xuống những phím đàn đen trắng, những nốt nhạc trong trẻo lạnh lẽo vang lên dưới ánh đèn spotlight màu vàng nhạt, chậm rãi tuôn chảy.
Tinh tong tinh tong. Tinh tong tinh tong.
Tiếng phím đàn gõ nhẹ vào tâm phòng, cảm xúc nồng đậm giống như làn khói xanh lượn lờ dâng lên, những cảm xúc phức tạp khó nói hết ẩn giấu trong lồng ngực truyền qua lực đầu ngón tay vào trong nốt nhạc, những ký hiệu giai điệu trong sáng lấp lánh chậm rãi tuôn trào, vỗ cánh, yên lặng dừng chân.
Dần dần, cứ như vậy yên tĩnh lại, cái kiểu vạn vật tĩnh lặng ấy.
Bên ngoài quán bar, vẫn có thể bắt được tiếng động cơ xe và tiếng ồn của những gã say rượu; bên trong quán bar, vẫn còn sót lại tiếng trò chuyện thì thầm và bầu không khí nóng bức ngột ngạt… những âm thanh vụn vặt hỗn loạn này, không hề tan biến, mà càng phản chiếu rõ nét sự yên tĩnh của giọng hát và hơi thở.
Chậm lại nhịp thở, nín tiếng, cứ như vậy chìm lắng trong sự rung động và tuyệt diệu của giai điệu, lặng lẽ nhìn Lam Lễ trong ánh đèn sân khấu, một Lam Lễ lẻ loi một mình.
Sống mũi Stanley bỗng dưng cay xè, anh có thể nhận ra sự mờ mịt và bối rối của Lam Lễ, nhưng lại không biết nên giúp đỡ như thế nào, việc duy nhất có thể làm chính là canh giữ Village Vanguard, đứng tại chỗ, giống như Sisyphus, lặp đi lặp lại việc đẩy tảng đá mãi không thể đẩy lên nổi kia.
Nhìn Lam Lễ, thời gian quay ngược, dường như lại quay trở về quá khứ xa xôi đó, chàng trai trẻ mang nụ cười rạng rỡ kia thuần khiết và chân thành đến thế, ánh sáng trong đôi mắt khiến anh nảy sinh sự ngưỡng mộ và khát khao khó kìm nén, cậu ấy nói, cậu ấy tên là Lam Lễ Hoắc Nhĩ, một diễn viên.
"Từ lâu rồi chỉ là một cơn cuồng nhiệt, tín đồ đẫm mồ hôi, bốc đồng lên não."
Lam Lễ cất tiếng, giọng hát mộc mạc không chút tô vẽ kia, lại phô bày sự mất mát và mờ mịt ẩn sâu trong linh hồn một cách sống động:
Đây chỉ là một cơn cuồng nhiệt, giống như cơn sốt, ôm ấp một trái tim thuần khiết để theo đuổi ước mơ, đổ mồ hôi đầm đìa để trút bỏ tất cả, sự bốc đồng và nhiệt huyết chiếm lấy đại não, giống như một tín đồ tẩu hỏa nhập ma, không màng tất cả mà lao tới, nhưng chạy mãi chạy mãi, lại không biết mình đang lao về hướng nào, chỉ tin tưởng một "đức tin" hư vô mờ mịt, nhưng lại như thiêu thân lao đầu vào lửa, như ngọc nát đá tan mà theo đuổi.
Đợi đến một ngày nào đó, cơn sốt hạ nhiệt, nhiệt huyết tan biến, quay đầu nhìn lại, lại phát hiện mọi thứ chẳng qua chỉ là một giấc mơ mà thôi. Vậy thì, sẽ ra sao đây?
Ước mơ, thực sự tồn tại sao? Hoặc giả mà nói, thực sự có ý nghĩa sao? Sự theo đuổi khổ sở bấy lâu nay, rốt cuộc đang đuổi theo cái gì vậy?
Sự sống, ý nghĩa nằm ở đâu?
Cái loại mờ mịt đó là sự bối rối và giằng xé, càng là nỗi đau của sự tự nghi ngờ, tự phủ định, tự lạc lối, hệt như triết gia Nietzsche điên cuồng vì suy nghĩ về "ý nghĩa tồn tại của bản thân".
Khi chúng ta bắt đầu nghi ngờ sự tồn tại của chính mình, thì "bản thân" này liệu có thực sự tồn tại không? Hay nói cách khác, những thứ từng tưởng là tồn tại đó chẳng qua chỉ là hư ảo mà thôi? Quan trọng hơn là, chúng ta lại nên chứng minh như thế nào đây? Rốt cuộc chúng ta nên tìm kiếm sự chân thật trong hư ảo và hiện thực như thế nào?
Nếu không tìm thấy, liệu có giống như Nietzsche, cuối cùng tự tay chôn vùi chính mình không?
Stanley yên tĩnh lại, anh biết mình không thể giúp Lam Lễ, bởi vì anh căn bản không thể chạm tới độ cao của Lam Lễ, anh thậm chí không thể hiểu được sự bối rối của Lam Lễ. Việc duy nhất anh có thể làm chính là kiên thủ tại chỗ, kiên thủ lấy Village Vanguard, rồi nói cho Lam Lễ biết, sự kiên trì của cậu ấy là có ý nghĩa, chỉ vậy thôi.
Nhưng hốc mắt vẫn hơi nóng lên, trái tim không thể kìm nén mà khẽ run rẩy.
