Bên trong phòng học bậc thang nhỏ vẫn giữ sự yên tĩnh, căn phòng chỉ có ba tầng bậc thang này đã chật kín chỗ ngồi. Tất cả những "sinh viên" ăn mặc vest chỉnh tề đều đang chăm chú lắng nghe, dán mắt vào diễn giả trên bục giảng cùng hình ảnh trên máy chiếu, cặm cụi ghi chép.
Lúc này, người đang tiến hành thuyết trình là một người đàn ông vô cùng trẻ tuổi, khuôn mặt non nớt trông chỉ chừng hơn hai mươi tuổi, thậm chí còn trẻ hơn cả những sinh viên đang ngồi dưới kia. Vẻ ngoài của anh ta hoàn toàn không giống người đến để giảng dạy, thế nhưng trên mặt anh ta lại không mảy may có chút hoảng loạn nào.
Một bộ vest màu lam đen phối cùng đôi giày da màu đen mực, mũi giày bóng loáng phản chiếu ánh sáng với đường ly quần thẳng tắp. Chỉ cần nhắm mắt lại cũng có thể hình dung ra chiếc cà vạt chỉn chu đến từng chi tiết, thắt chặt lấy cổ họng một cách nghiêm ngặt, dường như chẳng còn chút không gian nào để thở – nhìn từ bộ vest trở lên có thể chứng minh cho phỏng đoán này: chiếc cà vạt sọc chéo lớn màu lam xám, cách thắt tiêu chuẩn và gò bó, hoàn toàn không tìm ra bất kỳ sơ hở nào.
Ngay cả mái tóc ngắn cũng được chải chuốt gọn gàng ra phía sau, dùng keo vuốt tóc cố định từng sợi tóc nhỏ, ngay ngắn không chút rối loạn.
Tuy còn trẻ nhưng anh ta lại toát ra một vẻ cổ hủ kiểu học giả già.
Trông cứ như… kiểu thiên tài mười hai tuổi đã nhảy lớp vào đại học, trí tuệ thông minh không cần phải bàn cãi, nhưng lại vì thiếu kỹ năng xã hội mà bị cô lập bên ngoài.
Khuôn mặt sạch sẽ không một cọng râu quả thực mang lại cảm giác của một "bạch diện thư sinh", nhưng biểu cảm và cách ăn nói của anh ta lại không hề khiến người ta cảm thấy sự non nớt.
“…Chúng ta hoàn toàn mất kiểm soát như vậy đấy.”
Từng chữ một, không trầm bổng, mà thiên về lối kể chuyện bình thản, nhưng lại điều chỉnh ở phần nhả chữ, phát âm và ngữ điệu để nhấn mạnh trọng tâm lời nói của mình, “mất kiểm soát”, thông qua cách này để thu hút sự chú ý của sinh viên, đồng thời vẫn giữ được sự bình ổn để tiếp tục bài diễn thuyết.
“Tên tội phạm này vào sáng hôm đó đã bắn chết một sĩ quan cảnh sát tại Austin. Hắn bị trúng hai viên đạn chín milimet vào mông…” Các sinh viên tại hiện trường vì chuyện “trúng đạn vào mông” mà phát ra những tiếng cười khúc khích, nhưng điều đó không làm gián đoạn bài giảng của anh. Anh dồn một hơi hoàn thành việc kể lại bối cảnh vụ án, toàn bộ quá trình vẫn giữ giọng điệu bình thản, “…đã khống chế một cậu bé mười tuổi làm con tin, đang lẩn trốn tại một khu dân cư vùng ngoại ô đầy phụ nữ và trẻ em.”
Sau khi xoay người trình chiếu vài bức ảnh hiện trường vụ án, anh lại hướng về phía khán giả lần nữa, ngữ điệu hơi hạ thấp xuống, không dùng sự mạnh mẽ cố tình lên giọng, mà ngược lại lấy lui làm tiến, tạo ra một “vùng trũng âm thanh”, kéo sự tập trung của khán giả về phía mình một cách nhẹ nhàng, tựa như họ đang đối mặt với nghi phạm ngay tại hiện trường đàm phán vậy: “Bây giờ chúng ta phải tập trung vào một việc: làm dịu tình hình.”
“Làm dịu tình hình (Deescalation)”.
Phát âm tròn vành rõ chữ, cố tình dừng lại sau âm tiết đầu tiên “De”, từng nguyên âm đều được phát âm chuẩn xác cùng với khẩu hình và vị trí lưỡi hoàn hảo, thể hiện sự chuẩn mực và thấu đáo ở mức độ học thuật, không một tì vết; nhưng việc phát âm lại vô cùng nhẹ nhàng thoải mái, có thể thấy được thói quen tích lũy lâu ngày đã hòa vào trong cơ bắp, khiến những chi tiết về tính cách và xuất thân được thể hiện một cách vô hình.
Quan trọng nhất là, từ “làm dịu tình hình” này, không hề thêm giọng điệu hay nâng cao âm vực, nhưng thông qua sự chậm rãi và rõ ràng trong phát âm mà đạt được hiệu quả nhấn mạnh.
Tựa như vị giáo sư đang nhẹ nhàng gõ lên bảng đen: Đây là trọng điểm, xin hãy đánh dấu lại, nội dung chắc chắn sẽ thi.
Khán giả tại hiện trường cũng lần lượt cúi đầu ghi chép, hoàn toàn không cần phải nói thêm lời nào.
Đừng nói đến những diễn viên quần chúng đang quay phim, ngay cả Cameron và Hannah đang đứng bên cạnh quan sát cũng không kìm được phải lấy sổ tay ra ghi chú.
Cameron quan sát vô cùng tỉ mỉ: tính đến thời điểm hiện tại, chỉ có bốn câu thoại, những câu thoại đơn giản và mộc mạc nhất, dường như không có gì đặc biệt – mà diễn xuất của Lam Lễ cũng không hề bung sức, thậm chí không nhận ra dấu vết trau chuốt cố ý, ít nhất là không có sự thăng trầm của cảm xúc hay thay đổi trong tâm tình; nhưng các chi tiết giữa những câu thoại lại phác họa ra những đường nét mờ nhạt về hình tượng nhân vật Holden, công lực này quả thực đáng kinh ngạc.
Trong mắt Cameron, giọng điệu của Lam Lễ không hẳn là dịu dàng, mà thiên về sự mềm mại – chỉ cần tăng độ bão hòa của nguyên âm là có thể đạt được hiệu quả này, đồng thời giảm bớt ma sát của luồng hơi, tránh để giọng quá thô ráp, về mặt thính giác có thể mang lại trải nghiệm tốt hơn.
Trước đây ở học viện diễn xuất, mỗi giáo viên diễn xuất đều liên tục nhấn mạnh “lời thoại, lời thoại, lời thoại”, thậm chí còn quan trọng hơn cả biểu cảm hay hành động, nhưng sinh viên thường quen với việc đưa cảm xúc vào lời thoại, thông qua diễn giải của bản thân để tô màu cho lời thoại, dường như thiếu đi cảm xúc thì không biết nói lời thoại thế nào.
Thế nhưng hiện tại, Cameron cuối cùng đã hiểu được ý nghĩa bản thân của “lời thoại”: thói quen phát âm, thói quen dùng từ, nhịp điệu nói chuyện, cấu trúc câu, v.v., thực chất chính là chứng minh thư của mỗi người, phản chiếu đầy đủ thói quen sinh hoạt, gia thế, nền tảng văn hóa, v.v., ngay cả khi không có cảm xúc cũng có thể nắm bắt được – và, ngay cả khi thông qua học tập để thay đổi, cũng khó tránh khỏi để lộ sơ hở, “Bá tước Monte Cristo” chính là đại diện điển hình nhất.
Lam Lễ dùng một đoạn “văn bản thuyết minh” không có ý nghĩa thừa thãi, thể hiện sự khắc họa chi tiết đối với nhân vật của mình.
Cameron có thể cảm nhận rõ ràng từng lớp chấn động ùa tới, vì quá kích động mà da đầu bắt đầu tê dại.
Diễn xuất, vẫn tiếp tục.
Tốc độ kể chuyện bình thản được tăng nhanh, nhẹ nhàng nhảy vào kết luận mà không hề gán ghép sự phê bình cảm xúc; chỉ là lờ mờ có thể bắt được sự khinh bỉ hoặc bất mãn từ tốc độ hơi nhanh nhưng vẫn giữ được sự rõ ràng trong phát âm, truyền tải một tín hiệu: đây là ví dụ sai lầm.
Quả nhiên, sau đó anh đã đưa ra lời giải thích sâu hơn, và những lời giải thích này mới là trọng tâm.
“Khi đối mặt với tất cả những người tin rằng ‘tôi đúng, anh sai’, giả sử, họ có tâm trí bình thường…” Lời nói của anh nhấn mạnh hơn ở từ “giả sử”, có nghĩa là vào lúc này lúc này tạm thời không thảo luận những trường hợp “điên rồ thuần túy”, tiền đề để thám tử đến hiện trường giải quyết vấn đề là, giả sử những vấn đề này có thể giải quyết được – chứ không phải giả sử gặp phải kẻ điên rồi cùng chết chung.
Anh quay đầu lại, gọi lại hình ảnh, trình chiếu màn hình hiện trường vụ án.
“Chúng ta phải thiết lập giao tiếp.” Lúc này, trên slide trình chiếu toàn bộ là hình ảnh cảnh sát và thi thể đầy đất, rõ ràng đàm phán đã không thể diễn ra theo dự kiến, “Giao tiếp không đe dọa.”
Từng chữ, từng nhịp: “Không. Đe. Dọa. Giao. Tiếp.”
Ngôn ngữ kết hợp với hình ảnh, điều này đã đủ để nói lên quá nhiều vấn đề, sau đó, cuộc hội thoại tiếp theo cũng trở nên thuận lý thành chương. Ánh mắt anh quét một vòng khắp khán phòng, chừa lại một khoảng nghỉ để thở, các sinh viên cũng tự giác cầm bút lên, chuẩn bị sẵn sàng để ghi chép.
“Yêu cầu rõ ràng: Không nhượng bộ, không từ chối, kiên nhẫn lắng nghe.”
Ngắn gọn, hiệu quả, trực tiếp.
Nội dung cuộc hội thoại của anh lập tức trở nên rõ ràng, những sinh viên đang dỏng tai nghe tại hiện trường đều nhìn về phía anh, rồi lời nói của anh lại khôi phục tốc độ bình thường, “Nghe đối phương nói cái gì.” Lúc này, biểu cảm của anh lần đầu tiên xuất hiện thay đổi, dường như đang hồi tưởng lại tình trạng tại hiện trường, lại dường như đang tìm kiếm từ ngữ chính xác để định nghĩa cho câu nói này – hay là đang hồi tưởng lại những ký ức không mấy tốt đẹp.
Tiêu điểm ánh mắt xuất hiện sự ngắt quãng ngắn ngủi, nhưng ngay lập tức quay trở lại quỹ đạo.
“Cố gắng thấu hiểu hắn, chứ không phải kiểm soát hắn; tìm kiếm lập trường chung, tìm ra điểm chung.” Ngữ điệu mềm mại mang theo sự dẫn dắt và trao đổi, nhưng mỗi âm tiết của từ ngữ đều giữ được sự rõ ràng, lại khiến cái cảm giác quyền uy trong khuôn khổ đó luôn tồn tại, có một sức thuyết phục vô hình.
Đủ để khiến người ta bỏ qua sự trẻ tuổi và non nớt của anh.
“Nếu anh cảm thấy mình đang tranh thủ thời gian, vậy thì… đó là vì thực tế đúng là như vậy. Nhưng mấu chốt nằm ở chỗ, để tội phạm cảm thấy có người đang lắng nghe mình.”
Lời nói còn chưa dứt hẳn, bên tai đã truyền đến tiếng “đing đoong”, đây là chuông tan học. Thám tử đứng ở cửa mở đèn phòng học, rồi tất cả khán giả bắt đầu nhanh chóng thu dọn sổ tay và tài liệu của mình, chuẩn bị rời khỏi phòng học, hỗn loạn như lớp học đại học bình thường.
Holden đứng trên bục giảng hơi dừng lại một chút, sau đó cất cao giọng – đây là lần đầu tiên anh chủ động cất cao giọng, nhấn mạnh lại bài diễn thuyết của mình.
“Mục tiêu của chúng ta là không có thương vong, đây mới là đôi bên cùng có lợi trong đàm phán con tin.”
Bởi vì cất cao giọng, vô tình để lộ ra sự lo âu… và bất lực của anh, vì các học viên tại hiện trường căn bản không còn để tâm lắng nghe nữa, những bóng người bận rộn cứ tự mình rời khỏi phòng học như thế, câu nói cuối cùng này, nói cũng như không, họ căn bản chẳng hề quan tâm.
Điều này khiến Holden cảm thấy chút thất bại.
Anh giữ nguyên tư thế đứng, cơ bắp hơi cứng lại, cứ thế chăm chú nhìn phiến phòng học hỗn loạn trước mắt này, sự im lặng ngắn ngủi trong nháy mắt đã khiến anh tách biệt khỏi toàn bộ không gian, như thể không gian nơi anh ở đã bị dời đến một chiều không gian khác, không có bất kỳ liên quan nào với sự ồn ào và náo động tại hiện trường.
Một sự im lặng, một chút cứng đờ, sự lạc quẻ của Holden với thực tại cứ thế được phác họa nhẹ nhàng.
Sau đó, Holden cúi đầu nhìn giáo án của mình, lại khôi phục nhịp điệu và ngữ điệu nói chuyện lúc trước, dễ dàng bị nhấn chìm trong tiếng ồn ào, tuy nhiên, anh không quan tâm, chỉ kiên trì nói hết lời của mình.
“Nếu ai có thắc mắc về kỳ thi chiến lược tâm lý, có thể đến văn phòng tìm tôi vào thứ Sáu.”
Nói xong, ngẩng đầu lên, toàn bộ phòng học đã trống không một bóng người – rõ ràng, câu cuối cùng căn bản chính là nói với không khí, điều này khiến động tác của Holden chậm lại một chút, dường như có thể nhận ra sự cứng đờ ở đầu ngón tay, dấu vết nội tâm cuộn trào thoáng chốc đã bị lộ ra, nhưng chỉ trong chớp mắt đã biến mất.
Anh lại cúi đầu, điều chỉnh nhịp thở, để cảm xúc của mình bình tĩnh trở lại trước khi nó trào dâng, sau đó, anh nhanh nhẹn sắp xếp tài liệu, chỉn chu thu dọn tất cả những văn kiện rời rạc trên bục giảng, đảm bảo khôi phục lại nguyên trạng, sau đó xoay người rời khỏi phòng học.
“Cắt!”
Giọng nói của David Fincher vang lên trong phòng học, tuyên bố tạm dừng quay, còn chưa đợi ông phát biểu ý kiến, những tiếng bàn tán phía sau đã không kịp chờ đợi mà râm ran vang lên.
Không ai có thể ngoại lệ. Không một ai.
