“Căng thẳng ư?”
“Một chút.”
“Đó là chuyện tốt.”
“Tôi đoán vậy.”
Rooney và Lam Lễ đang đối thoại, nhưng có một chút khác biệt là đây là lần đầu tiên Rooney thấy Lam Lễ lộ ra vẻ căng thẳng trước khi diễn.
Đối với Lam Lễ, diễn xuất dường như đã trở thành một loại thói quen, một thói quen ăn sâu vào trong máu thịt, thói quen tùy ý sử dụng, dư dả sức lực, giống như hơi thở vậy, đang trở thành bản năng và cũng là một phần của cuộc sống hàng ngày. Anh đắm mình trong thế giới diễn xuất, tìm kiếm phương pháp để vượt qua các rào cản, sau đó phá vỡ, lột xác và thăng hoa.
Thế nhưng hiện tại, Lam Lễ lại cần tìm lại sự thôi thúc và nhiệt huyết diễn xuất. Cảm giác mệt mỏi và xa lạ đó thực ra rất đau đớn, thậm chí còn đau đớn hơn so với tưởng tượng. Giống như đã quen với việc đi bộ, nhưng bỗng một ngày phải học lại từ đầu, cảm giác thất bại đó đủ sức hủy hoại hoàn toàn ý niệm muốn đứng dậy một lần nữa.
Thế nên, có người chọn từ bỏ, và không hề ít.
Lam Lễ không chắc liệu mình có muốn từ bỏ hay không, nhưng ít nhất anh hy vọng có thể nghỉ ngơi lấy sức một thời gian, rồi sau đó mới vực dậy tinh thần, bắt kịp trở lại; sự xuất hiện của "Mindhunter" đã phá vỡ khuôn mẫu đó. Lời khuyên của David Fincher và Rooney Mara đã khiến Lam Lễ thay đổi kế hoạch, đón nhận thử thách.
Mặc dù vậy, nỗi đau đớn và dằn vặt đó không hề giảm bớt, ngược lại còn có thể trở nên nghiêm trọng hơn do phải lên sàn một cách vội vàng.
Kể từ khi gia nhập đoàn phim "Mindhunter", Rooney đã luôn ở bên cạnh Lam Lễ. Cô có thể cảm nhận được Lam Lễ dần dần thả lỏng, chậm rãi học cách tận hưởng việc suy ngẫm và trao đổi trong cuộc sống hàng ngày; nhưng luyện tập là một chuyện, thực chiến lại là chuyện khác. Sự hoang mang khi thiếu đi nhiệt huyết và phương hướng lại ùa về.
Sau đó, sự căng thẳng cũng theo đó mà đến.
Lam Lễ nhận ra sự gượng gạo của bản thân, không khỏi khẽ cười: “Cô có biết lần cuối cùng tôi cảm thấy căng thẳng gượng gạo vì diễn xuất là khi nào không?”
Rooney nhìn về phía Lam Lễ, không lên tiếng mà lặng lẽ chờ đợi câu trả lời.
“Chưa từng có.” Lam Lễ đưa ra một câu trả lời nằm ngoài dự đoán nhưng lại hợp tình hợp lý.
Rooney bật cười: “Được rồi, toàn bộ Hollywood chắc cũng chỉ có mình anh mới có thể kiêu ngạo tự đại như vậy mà lại khiến người ta không thể ghét nổi khi nói ra những lời đó.”
Bản thân Lam Lễ cũng bật cười: “Nhưng đó là sự thật.”
Trước kia, diễn xuất vô cùng đơn giản và tuyệt vời. Những cảm xúc căng thẳng đó đều biến thành sự kỳ vọng và hưng phấn, dù đối mặt với thử thách gay gắt vẫn có thể lao về phía trước với tốc độ tối đa. Còn hôm nay, lần đầu tiên anh thực sự cảm nhận được sự căng thẳng, căng thẳng đến mức có chút hoảng loạn.
“Có lẽ, điều này thực sự là chuyện tốt.” Ánh nhìn của Lam Lễ rơi vào đôi mắt Rooney: “Bắt đầu từ đầu, bắt đầu lại mới mẻ, căng thẳng cũng đồng nghĩa với kỳ vọng.”
Rooney có thể bắt được ý cười nhàn nhạt nơi đáy mắt Lam Lễ, mang theo chút trêu chọc và nhẹ nhàng, phản chiếu trong mắt cô, cũng khiến cô nở nụ cười theo: “Anh không xem xét tâm trạng của người nghe à? Thảo luận về “bắt đầu từ đầu” ngay trước mặt tôi, vậy tôi nên làm thế nào đây? Tập luyện lại từ công phu cơ bản ư?”
Lam Lễ chỉ khẽ nhướng mày, không phủ nhận — thực ra chính là khẳng định.
Rooney không nhịn được cắn môi dưới, trừng mắt nhìn Lam Lễ bày tỏ sự phản đối mạnh mẽ, rồi sau đó có thể thấy Lam Lễ cố tình lắc đầu, ra vẻ triết lý: “Sống đến già học đến già, sở dĩ người ta nói như vậy, vẫn là rất có đạo lý.”
“Ha. Ha. Rất chính xác.” Rooney cười gượng gạo hai tiếng, cười không ra tiếng cười, châm chọc một câu rồi ung dung để lại một câu: “Vậy tôi giữ anh lại để tiếp tục học tập cho tốt nhé”, rồi với động tác kiểu “nữ quỷ lướt”, loạng choạng rời đi, động tác đó thực sự khiến người ta phải bật cười.
Đáy mắt Lam Lễ hiện lên ý cười nồng đậm, tâm trạng căng thẳng cũng được thả lỏng đôi chút, nhưng sau đó khi sự tập trung quay trở lại, anh lại trở nên căng thẳng lần nữa —
Anh cần bản thân phải căng lên, chỉ có như vậy mới có thể hoàn toàn nhập vai, mà sự thiếu hụt độ tập trung cũng là một trong những vấn đề ở giai đoạn hiện tại. Vì vậy, căng thẳng thực ra lại có lợi cho việc giữ vững sự tập trung của bản thân — “căng thẳng trong trạng thái thả lỏng”, cụm từ tưởng chừng mâu thuẫn này lại không phải là lời nói đùa.
Lúc này, toàn bộ đoàn phim đang chuẩn bị một cách có trình tự, chuẩn bị quay cảnh quay đầu tiên của “Mindhunter”, tuyên bố chính thức bấm máy.
Giống như “The Pacific”, mùa đầu tiên của “Mindhunter” tổng cộng có mười tập, nhưng có nhiều đạo diễn tham gia. David Fincher sẽ cầm trịch hai tập đầu và hai tập cuối, sáu tập ở giữa được phân chia cho ba đạo diễn đảm nhiệm.
Sở dĩ như vậy, nguyên nhân không hề phức tạp.
Phim truyền hình của các đài công cộng thường có độ dài lớn, một mùa hai mươi bốn tập, có thể quay tới năm mùa, mười mùa, mười lăm mùa. Đạo diễn không thể bị ràng buộc lâu dài trong một dự án, nhiệm vụ quay phim nặng nề cần phải được phân chia; hơn nữa, phim truyền hình thường quay đến đâu chiếu đến đó, thời gian rất gấp rút, điều này cũng yêu cầu sự hợp tác của nhiều đạo diễn.
Cuối cùng còn một lý do nữa, cốt lõi thực sự của phim truyền hình dài tập là biên kịch, đội ngũ biên kịch mới là phần quan trọng nhất; còn đạo diễn giống như người làm công ăn lương hơn, chỉ cần thực hiện những công việc đơn giản là được, không có nhiều không gian để phát huy, điều này cũng khiến vị trí đạo diễn có thể xảy ra nhiều thay đổi và luân chuyển hơn.
Mà hiện nay, dòng phim giới hạn (limited series) bắt đầu dần dần hưng khởi, bao gồm các đài truyền hình cáp và Netflix bắt đầu học tập các đài truyền hình Anh quốc, rút ngắn độ dài tổng thể của phim truyền hình. Có thể một bộ phim truyền hình chỉ có hai hoặc ba mùa, và mỗi mùa chỉ có sáu tập, tám tập hoặc mười tập là tuyên bố kết thúc.
Những bộ phim này vẫn duy trì mô hình hợp tác giữa nhiều đạo diễn, ngoài những lý do nêu trên, quan trọng nhất vẫn là vì yêu cầu về chất lượng của phim giới hạn được nâng cao, phim cũng cần phải có chất lượng điện ảnh — cách điều phối ống kính, bố cục khung hình, hậu kỳ biên tập, v.v., đưa ra yêu cầu cao hơn đối với đạo diễn.
Điều này đồng nghĩa với việc đạo diễn không còn là một công việc đơn giản, họ cũng cần dành thời gian và tâm sức để suy tính toàn bộ bộ phim ngay từ khâu bố cục khung hình.
Vậy thì, một bộ phim điện ảnh chỉ có hai tiếng; một bộ phim truyền hình lại có thể kéo dài tới sáu đến tám tiếng, hơn nữa còn cần cân nhắc đến mùa hai, mùa ba. Việc tiêu hao thể lực của đạo diễn là vô cùng kinh người, phân công hợp tác mới là lựa chọn đúng đắn; tất nhiên, thống nhất phong cách cũng trở thành một bài toán khó khác.
Những năm gần đây, các đạo diễn tên tuổi chỉ đạo phim truyền hình đang trở thành xu hướng: Martin Scorsese chỉ đạo “Boardwalk Empire”, David Fincher chỉ đạo “House of Cards”, Anh em nhà Coen chỉ đạo “Fargo”, Quentin Tarantino chỉ đạo “CSI: Crime Scene Investigation”… đại loại như vậy.
Nhưng số tập mà họ chỉ đạo thường chỉ khoảng một đến hai tập, không nhiều.
Ngược lại, những đạo diễn xuất thân từ phim truyền hình như Anh em nhà Russo, J.J. Abrams cũng đã giành được cơ hội chỉ đạo các bộ phim điện ảnh thương mại. Còn về sự khác biệt giữa đạo diễn truyền hình và đạo diễn điện ảnh, đó lại là một chuyện khác, cho đến nay vẫn là tâm điểm tranh luận tại Hollywood.
Lúc này, David Fincher đang chuẩn bị chỉ đạo tập đầu tiên của “Mindhunter”.
Đối với David, điều này không hề xa lạ. Trước đó trong “House of Cards”, ông đã hợp tác với những diễn viên điện ảnh xuất sắc như Kevin Spacey, Robin Wright; chưa kể bản thân David vốn xuất thân từ việc quay video âm nhạc — tuy rằng phim truyền hình và phim điện ảnh là hai phương thức nghệ thuật khác nhau, nhưng tư duy của David rất rõ ràng, ông hiểu rõ mình nên làm gì.
“Lam Lễ?”
David bước nhanh về phía Lam Lễ, trong ánh mắt mang theo tia dò hỏi, cố gắng xác nhận trạng thái của Lam Lễ.
Nếu là ngày thường, David biết hoàn toàn không cần phải lo lắng về những cây đại thụ diễn xuất này, ông chỉ cần chuyên tâm hoàn thành công việc đạo diễn của mình là được; nhưng hiện tại là thời điểm đặc biệt, dù Lam Lễ ứng phó với cảnh quay này hoàn toàn không thành vấn đề, David vẫn cần đích thân tiến lên xác nhận trạng thái của Lam Lễ một chút.
David hiểu rõ tình thế khó khăn trong giai đoạn trũng đó, nhiều sự việc không chuyển dời theo ý chí. Thứ cảm tính mà lý trí không thể kiểm soát đó luôn có thể gây ảnh hưởng vào mọi lúc mọi nơi, nhưng chỉ cần có thể đột phá, cảm giác sảng khoái và hạnh phúc khi thoát khỏi mặt nước sẽ tăng lên gấp bội. Chính ông đã trải qua hai lần, và cũng hy vọng hiện tại Lam Lễ có thể kiên trì vượt qua.
Lam Lễ không trả lời, chỉ thở dài một hơi thật dài, thực hiện một động tác hít thở sâu, rồi khẽ gật đầu, biểu thị bản thân đã chuẩn bị xong xuôi.
Nhưng David không xoay người rời đi mà đứng tại chỗ, vẫn quan tâm chăm chú nhìn Lam Lễ —
Việc lựa chọn cảnh quay đầu tiên là kết quả sau khi David và Lam Lễ trao đổi với nhau.
Thực ra, trong quá trình quay phim truyền hình, không ít phân đoạn tương đối đơn giản, vì dung lượng của nó lớn hơn phim điện ảnh. Một mặt, không cần phải tính toán tỉ mỉ từng khung hình như phim điện ảnh, mong đợi truyền đạt thông tin chính xác; mặt khác lại cần lấp đầy nhiều nội dung hơn theo tiết tấu của phim truyền hình, bao gồm mô tả chuyên sâu về tuyến chính và tuyến phụ, điều này cũng khiến không ít khung hình không được tinh tế đến thế, độ khó diễn xuất cũng tương đối thấp hơn.
Nếu muốn, David có thể tùy ý chọn một cái bóng lưng hoặc góc nghiêng làm cảnh quay đầu tiên, rồi thuận lợi vượt qua, mở đầu suôn sẻ cho bộ phim truyền hình.
Nhưng Lam Lễ và David sau khi thảo luận lại chọn một phân đoạn tương đối dài dòng và mang theo chút thử thách làm màn mở đầu cho toàn bộ bộ phim.
David vẫn hy vọng có thể xác nhận lại với Lam Lễ một lần nữa, nếu Lam Lễ cảm thấy không ổn, họ có thể điều chỉnh bất cứ lúc nào.
Lam Lễ nhanh chóng bắt được ý tứ trong ánh mắt David, anh ngẩng đầu nhìn David một cái, sau đó lại nhanh chóng cúi đầu, rồi khẽ gật đầu: “…Rất tốt. Tôi rất tốt. Mọi thứ đều rất tốt. Không cần lo lắng. Hãy để chúng ta bắt đầu ngay bây giờ. Tôi đã sẵn sàng.”
Giọng điệu nhẹ nhàng mang theo chút gượng gạo, cách nhả chữ rõ ràng hơi cứng nhắc một chút, dù tốc độ nói hơi nhanh nhưng vẫn có thể bắt được chính xác từng âm tiết.
Không cần nói nhiều, David liền biết, Lam Lễ đã sẵn sàng.
Thế là, David cũng không hỏi thêm gì nữa, xoay người giơ cao tay làm ký hiệu “OK”, ra hiệu đoàn phim có thể bắt đầu vận hành, rồi ông bước nhanh về phía màn hình giám sát. Ánh mắt liếc qua có thể thấy Rooney đang hơi căng thẳng, cùng với Cameron và Hannah đang tràn đầy mong đợi, nhìn không chớp mắt.
David gật đầu ra hiệu với Rooney, điều này khiến Rooney thở phào một hơi; sau đó David đứng sau màn hình giám sát, ra dấu hiệu cho người bấm máy rằng mình đã sẵn sàng.
Thư ký trường quay cầm bảng số tiến về phía máy quay, trong toàn bộ phòng học im phăng phắc, tất cả diễn viên và nhân viên đoàn phim đều không kìm được nín thở, không khí bất giác đông cứng lại, mọi ánh nhìn đều đổ dồn vào thư ký trường quay:
“‘Mindhunter’, mùa một tập một, cảnh thứ ba mươi sáu, lần quay thứ nhất, bắt đầu!”