Tại lễ trao giải Oscar lần thứ 89 diễn ra vào tháng 3 năm 2017, danh sách đề cử hạng mục Phim hay nhất xuất hiện tổng cộng chín tác phẩm. "La La Land" và "Moonlight" chắc chắn là những cái tên thu hút nhiều sự chú ý nhất. "Hacksaw Ridge", "Arrival", "Hidden Figures" cùng những tác phẩm khác cũng hội tụ nhiều chủ đề bàn tán. Ngoài ra, còn có một tác phẩm độc lập khác biệt hoàn toàn: "Manchester by the Sea".

Tác phẩm này chỉ có chi phí đầu tư vỏn vẹn 8,5 triệu đô la, phong cách lạnh lẽo, cốt lõi đơn giản, câu chuyện tinh gọn. Nó không có những màn tự phản tỉnh đại ngộ, cũng chẳng có thiên sử thi hùng tráng bao la, thậm chí đến cả những mánh lới từng khiến mùa giải thưởng xôn xao như "Juno" hay "Little Miss Sunshine" thời trước cũng chẳng có gì đáng kể. Thế nhưng, nó lại bất ngờ trở thành một chú ngựa ô đen bóng loáng, tỏa sáng rực rỡ trên sân khấu Oscar.

Việc giành được đề cử cho sáu hạng mục cốt lõi bao gồm Phim hay nhất, Đạo diễn xuất sắc nhất, Nam diễn viên chính xuất sắc nhất, Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất, Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất, Kịch bản gốc xuất sắc nhất... đã minh chứng cho sự vững chãi và xuất chúng trong khía cạnh diễn xuất của tác phẩm này. Cuối cùng, việc thành công giành được hai tượng vàng cho Nam diễn viên chính xuất sắc nhất và Kịch bản gốc xuất sắc nhất, càng được truyền thông dòng chính công nhận rộng rãi là một thắng lợi quan trọng khác của dòng phim độc lập.

Xét về cá nhân Lam Lễ, sự yêu thích của anh dành cho "Manchester by the Sea" chẳng hề thua kém "La La Land", thậm chí ở một góc độ nào đó còn nhỉnh hơn đôi chút.

Bởi lẽ, "La La Land" nói về giấc mơ, còn "Manchester by the Sea" lại nói về diễn xuất – suy cho cùng, Lam Lễ vẫn là một diễn viên.

"Manchester by the Sea" kể về một câu chuyện vô cùng giản đơn.

Lee Chandler là một thợ sửa chữa. Sau khi nhận được tin anh trai qua đời, anh trở về quê nhà – Manchester by the Sea để lo hậu sự cho anh trai. Đây là một thành phố nhỏ ở bang Massachusetts, không phải là Manchester ở nước Anh.

Theo di chúc, anh trở thành người giám hộ cho Patrick, con trai của anh trai mình. Anh dự định đưa Patrick trở về Boston, nhưng Patrick lại không muốn rời xa quê hương và bạn bè; còn anh cũng không muốn nán lại lâu ở mảnh đất đau thương này, bởi nơi đây chôn giấu một ký ức khiến anh tuyệt vọng:

Trước kia, sự bất cẩn của anh đã khiến hai cô con gái thiệt mạng trong biển lửa, vợ anh cũng vì thế mà rời bỏ anh.

Lần trở lại quê nhà này, anh lại gặp lại vợ cũ – người đã tái hôn và sắp sửa làm mẹ lần nữa. Cùng lúc đó, người mẹ mất tích đã lâu của Patrick cũng xuất hiện trở lại, hy vọng Patrick có thể trở thành một thành viên trong gia đình mới của bà. Vậy, Lee nên làm gì đây?

Đây là một câu chuyện về nỗi buồn.

Khi tai nạn xảy đến, khi sinh lão bệnh tử ập tới, khi sự chia ly ập đến... cuộc sống vẫn luôn phải tiếp diễn, mỗi người đều buộc phải tìm lại quỹ đạo để đi tiếp, bởi "người đã khuất thì cũng đã khuất, người sống thì vẫn phải sống", đây dường như đã trở thành một định luật của cuộc sống, những người còn sống rốt cuộc vẫn cần phải sống tiếp.

Tuy nhiên, trên người Lee Chandler, những vết thương và nỗi đau đớn ấy chưa bao giờ biến mất, cứ như ác mộng quấn lấy anh. Quan trọng hơn, anh không thể thoát khỏi và cũng từ chối thoát khỏi chúng. Những vết thương rỉ máu cứ nằm đó, chưa bao giờ lành lặn, có lẽ nỗi đau đớn xé lòng này sẽ cứ mãi như thế.

Mỗi người, đều có quyền từ chối hòa giải với quá khứ.

Không nghi ngờ gì nữa, đây là một bộ phim giàu cảm xúc. Tất cả sức nặng đều đổ dồn lên đôi vai Lee Chandler, nặng trĩu đến mức gần như đè sập đôi vai anh. Những đắng cay, những xót xa, những giằng xé ấy chưa bao giờ tan biến, anh dành cả đời để gánh vác lỗi lầm của mình và nỗi đau của sự sống.

Nhưng điểm xuất sắc thực sự của bộ phim chính là việc dùng ngòi bút tinh tế và vụn vặt để thể hiện từng chút một trong cuộc sống. Không phải chỉ cần một câu "mọi chuyện rồi sẽ ổn thôi" là có thể chữa lành tất cả, không phải nắm chặt tay tự cổ vũ bản thân là có thể thực sự vực dậy, cũng không phải mọi khoảnh khắc đều có thể mở ra một chương mới sau khi "tự vực dậy và cố gắng" như trong phim. Trong cuộc sống thực tế, có những việc, có những nỗi đau, vĩnh viễn không thể xóa nhòa.

Tuy là một bộ phim, nhưng nó lại kể về cuộc sống.

Câu chuyện chân thực mà tinh tế này ẩn chứa một sự dịu dàng tan nát cõi lòng. Ở phương diện cảm xúc, ở phương diện tình cảm, và đặc biệt là ở phương diện câu chuyện, nó có thể dễ dàng chạm vào phần mềm yếu nhất sâu trong nội tâm, tối ưu hóa sức hút của nhân vật. Khi đi đến kết thúc, ai ai cũng kỳ vọng một kết quả tự hòa giải, hy vọng Lee Chandler có thể vực dậy lần nữa, nhưng bộ phim đã không làm thế. Cũng giống như cuộc sống vậy, chúng ta sẽ không tìm thấy một cái kết, sống, thì chỉ có thể tiếp tục bước đi.

Không cần bàn cãi, trọng tâm của toàn bộ tác phẩm đều rơi vào Lee Chandler, thậm chí có thể nói đây là một màn độc diễn, sự thành bại của diễn viên là yếu tố then chốt.

Ở kiếp trước, Casey Affleck đã đóng vai này. Anh thực sự đã diễn giải thế nào là "diễn xuất mặt liệt" – khác với anh trai ruột Ben Affleck, Casey từ tác phẩm đầu tay ra mắt đã thể hiện sự tinh tế trong diễn xuất của mình, từ ánh mắt cho đến sự thẩm thấu cảm xúc trong hành động đều vô cùng xuất sắc.

Ngay từ năm 2007, Casey đã chứng tỏ thiên phú của mình thông qua "The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford" và "Gone Baby Gone". Tác phẩm trước thậm chí giúp anh lần đầu tiên giành được đề cử Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất tại Oscar. Sau đó, anh cũng luôn hoạt động trong lĩnh vực phim độc lập, không ngừng mài giũa diễn xuất của bản thân.

Diễn xuất của Casey tinh tế và dịu dàng, trong sự tĩnh lặng, anh luôn có thể thể hiện ra các tầng lớp cảm xúc thông qua ánh mắt, điều này đối với một diễn viên không hề dễ dàng.

Tác phẩm "Manchester by the Sea", tông điệu tổng thể là bi thương, nhưng nỗi buồn cũng có những tầng lớp, hình thức và cách biểu đạt khác nhau. Không nhất thiết cứ phải rơi lệ mới là buồn, cũng không nhất thiết cứ phải gào thét mới là đau khổ. Phần lớn thời gian, nỗi đau xé lòng lại vô thanh vô thức. Casey chắc chắn đã thành công làm được điều đó.

Đối với cá nhân Lam Lễ, cả "La La Land" và "Manchester by the Sea" đều là những tác phẩm rất, rất yêu thích, gần như có thể nói là ngang tài ngang sức. Nhưng nếu xét từ góc độ diễn viên, "Manchester by the Sea" lại nhỉnh hơn một bậc, giống như việc "Whiplash" thắng thế hơn "La La Land" vậy –

Không gian biểu diễn của nhân vật rộng lớn hơn nhiều. Là khán giả và là một diễn viên, góc độ xem xét tác phẩm là khác nhau.

Lúc quay "Detachment", thực ra Lam Lễ đã rất mong chờ "Manchester by the Sea" rồi, bởi vì hai nhân vật đều thể hiện một loại bi thương và tuyệt vọng trong trạng thái mặt liệt, mà "Manchester by the Sea" thậm chí còn tiến xa hơn "Detachment", các tầng lớp và sức mạnh của nỗi buồn đều phong phú hơn.

Ngoài ra, Tony Kaye trong "Detachment" đã thông qua hội họa, lời dẫn truyện, vai phụ và các phương tiện khác để mang lại cho nhân vật nhiều không gian thể hiện hơn; tuy nhiên ở "Manchester by the Sea", những không gian này lại bị nén chặt hoàn toàn, Kenneth Lonergan giao toàn bộ sức nặng cho diễn viên.

Điều này đồng nghĩa với việc độ khó của diễn xuất cao hơn.

Kenneth Lonergan là một đạo diễn xuất thân từ biên kịch. Loạt phim hài "Analyze This" do Robert De Niro và Billy Crystal đóng chính chính là tác phẩm ra mắt với tư cách biên kịch của Kenneth. Sau đó, ông lại đảm nhận vai trò biên kịch cho "Gangs of New York". Ngay từ năm 2000, Kenneth đã thử sức tự viết kịch bản và đạo diễn, tác phẩm thử nghiệm "You Can Count on Me" đã gặt hái được nhiều lời khen ngợi. Tác phẩm này cùng với "Gangs of New York" đã mang về cho ông hai đề cử Kịch bản gốc xuất sắc nhất tại Oscar.

Sau khi hoàn thành kịch bản "Gangs of New York" vào năm 2002, Kenneth bước vào thời kỳ ủ bệnh dài đằng đẵng, mãi đến năm 2011 mới xuất hiện trước công chúng nhờ một tác phẩm khác do ông tự viết kịch bản và đạo diễn là "Margaret". Tác phẩm này gặt hái vô số lời khen ngợi từ các nhà phê bình phim ở Bờ Đông, liên tiếp nhận được nhiều đề cử tại Hiệp hội Phê bình phim Boston và Chicago, nhưng đáng tiếc là không thể tiến xa hơn trong mùa giải thưởng.

Cũng chính tác phẩm này đã mang lại cơ hội hợp tác cho Kenneth và Matt Damon.

Về sau, Matt Damon đưa ra một ý tưởng sáng tạo, anh cho rằng nó rất phù hợp với phong cách của Kenneth. Sau khi cung cấp ý tưởng câu chuyện của mình cho Kenneth, Kenneth hoàn thành việc sáng tác kịch bản, và sau đó Matt hy vọng mình sẽ đảm nhận vai trò đạo diễn cũng như đóng chính, đưa câu chuyện lên màn ảnh rộng.

Ngay từ đầu năm ngoái, kịch bản đã được hoàn thành, nhưng "Manchester by the Sea" thực sự quá buồn và quá lạnh lẽo. Cấu trúc toàn bộ kịch bản khác xa với cấu trúc khung của Hollywood, hoàn toàn không theo lẽ thường, chưa nói đến nỗi buồn cùng cực ở phần kết, điều đó càng khiến tất cả các nhà sản xuất Hollywood sợ chạy mất dép.

Ngay cả khi Matt Damon đích thân ra mặt cũng không thể tìm được nguồn vốn đầu tư. Thế là, kịch bản này mới xuất hiện trên bàn làm việc của Sisyphus Pictures – nhưng không phải là đặc biệt yêu cầu Sisyphus Pictures đầu tư, mà là rải lưới rộng, ước chừng tất cả các công ty sản xuất đều đã được gửi kịch bản, chờ đợi hồi âm.

Năm ngoái khi Lam Lễ chọn kịch bản, anh đã chọn ra "Manchester by the Sea", nhưng khi đó lịch trình của anh đều đã kín mít nên tạm thời chưa cân nhắc đến. Vòng vo một hồi, một năm rưỡi đã trôi qua, tác phẩm này lại xuất hiện một lần nữa – điều này càng chứng minh tác phẩm này cũng giống như "Inside Llewyn Davis", hoàn toàn không phải phong cách của mùa giải thưởng, nếu không thì với danh tiếng và các mối quan hệ của Matt Damon, không thể nào rơi vào tình cảnh này.

Vậy, lần này lại là chuyện gì đây?

Matt Damon không thể từ chối Ridley Scott, anh đã đồng ý đóng "The Martian", vì xung đột lịch trình, anh từ bỏ "Manchester by the Sea", chuyển giao tác phẩm này cho Kenneth toàn quyền xử lý, để Kenneth đảm nhận đạo diễn, đồng thời chịu trách nhiệm tìm kiếm đầu tư, hoàn thành quay phim.

Kết quả là, "The Martian" đã quay xong, và cũng đã chính thức công chiếu vào ngày 2 tháng 10, "Manchester by the Sea" vẫn chưa thể tìm được nguồn đầu tư.

Theo quỹ đạo phát triển ở kiếp trước, Matt sẽ tiếp nhận lại "Manchester by the Sea", nhưng anh sẽ không làm đạo diễn cũng không đóng chính nữa, mà là làm cầu nối giới thiệu Casey Affleck, sau đó tìm đến Amazon – chính là cái nền tảng mua sắm trực tuyến kia, họ cũng đang cố gắng xây dựng nền tảng phát trực tuyến của riêng mình, thế là thành lập Amazon Studios, cuối cùng do Amazon hoàn tất việc đầu tư, lúc này mới tuyên bố bộ phim chính thức được khởi quay.

Tình hình ở kiếp này hơi thay đổi một chút, Sisyphus Pictures đã "cướp hàng" của Amazon, "Manchester by the Sea" đã được Andy chặn lại từ trước, đưa đến tay Lam Lễ, hy vọng có thể đánh thức lại lòng nhiệt huyết của Lam Lễ –

Nếu Lam Lễ từ chối, thì bộ phim hẳn sẽ quay trở lại quỹ đạo định sẵn ban đầu, Amazon sẽ dựa vào tác phẩm này mà giành lấy đề cử Phim hay nhất Oscar đầu tiên trong lịch sử của họ.

Bây giờ, tất cả trông chờ vào Lam Lễ.