(9.30 còn một chương nữa, cảm ơn sự ủng hộ và yêu mến của mọi người!)

“Nếu cắt giảm, thì binh lính bị cắt giảm sẽ sắp xếp thế nào?”

Câu hỏi ngược lại của Đại vương khiến Lưu Xán hơi cảm thấy kinh ngạc, liên hệ đến việc Đại vương từng nhắc tới Liêu Đông trước đó, Lưu Xán bèn hạ giọng hỏi.

“Đại vương chẳng lẽ muốn bắt chước pháp của Cao Hoàng đế, thiết lập quân đồn tại Liêu Đông sao?”

Cái gọi là quân đồn, chính là chính sách "ngụ binh ư nông". Yêu cầu quân đội khai khẩn ruộng đất xung quanh nơi đóng quân, ngày thường cày cấy, khi có chiến sự thì làm binh lính, triều đình cấp phát trâu cày, nông cụ và hạt giống, thời kỳ đầu ruộng đất không thu thuế lương. Doanh đồn có trước, ngay từ khi chế độ Vệ sở mới hình thành, đã có đồn điền rồi. Cho nên, phàm là gần Vệ sở, có quan điền thì chắc chắn có quân đồn.

Mặc dù quân đồn ban đầu đạt được hiệu quả rất tốt, hơn nữa Cao Hoàng đế cũng từng nói rằng "Trẫm nuôi binh triệu người, không tốn một hạt gạo của dân gian". Thế nhưng về sau, sự bại hoại của quân đồn cũng là điều ai nấy đều thấy rõ.

“Quân đồn, quân đồn sớm đã nát bét không chịu nổi, tuy ban đầu có thể thấy hiệu quả, nhưng cuối cùng vẫn không thoát khỏi cục diện bại hoại mục nát. Tạm thời không nói tới những cái khác, chỉ riêng việc trong quân đồn, quân quan thôn tính ruộng đất, hoặc quân sĩ vì nhà nghèo hay nguyên do khác mà lén bán, như vậy, số thóc đồn điền tự nhiên không thể thu, việc thu thuế này cũng ngày càng ít đi. Đương nhiên, còn có việc trong quân đồn, quân sĩ đời đời chia nhà khiến ruộng đất trong nhà ngày càng ít, cuộc sống lâm vào cảnh khốn cùng, chuyện quân hộ bỏ trốn lại càng cấm không nổi. Suy cho cùng, kỳ thực, việc quân đồn bại hoại, quân hộ mục nát, ngay từ khi bắt đầu thi hành chế độ quân đồn, đã sớm định sẵn rồi...”

Chu Minh Trung không hề giải thích tại sao quân đồn lại bại hoại, quân hộ tại sao lại mục nát, dù sao thì đây cũng là sự thật mà người đời ai cũng biết.

Nghe thấy Đại vương không hề chuẩn bị đẩy mạnh quân đồn, Lưu Xán vốn định dùng các lý do quân đồn bại hoại trong quá khứ để khuyên can, lại có chút kinh ngạc hỏi ngược lại.

“Vậy Đại vương nếu không chuẩn bị đẩy mạnh quân đồn, thì là có ý gì?”

“Cắt giảm quân đội!”

Lại một lần nữa, thốt ra hai chữ này, sau đó Chu Minh Trung nghiêm túc nói.

“Quân không thể không cắt, nhưng việc cắt giảm quân đội này bắt buộc phải làm việc thận trọng, vạn nhất nếu cắt ra một Lý Tự Thành thì phải làm sao?”

Cắt ra một Lý Tự Thành!

Đây có lẽ chính là một bước ngoặt lớn nhất của cuối thời Minh, năm Sùng Trinh thứ ba, vì tiết kiệm chi tiêu, triều đình bắt đầu chỉnh đốn các trạm dịch khắp nơi, cắt giảm vài vạn tốt dịch, hiệu quả quả nhiên rõ rệt, chỉ một năm đã tiết kiệm cho triều đình 68 vạn lạng bạc. Nhưng vấn đề cũng theo đó mà đến, những tốt dịch bị cắt giảm, vốn có một "bát cơm sắt" tốt đẹp nay lại không còn, không có công việc mưu sinh, tự nhiên cũng đâm liều lĩnh làm càn.

“Lưu Mậu nhìn bề ngoài có vẻ như đang tiết kiệm bạc cho triều đình, nhưng thực tế lại ngu xuẩn tột độ. Lần cắt giảm này của hắn chỉ khiến hàng vạn tốt dịch sau khi thất nghiệp liền gia nhập đội quân tạo phản. Tạm thời không nói tới việc tổ tông thiết lập trạm dịch vốn là để lung lạc những kẻ mạnh mẽ, khiến họ phải gánh gồng, tiêu hao tinh lực, mài mòn năm tháng, đắp đổi qua ngày, khiến họ không dám làm điều xằng bậy, chỉ riêng nói việc cắt giảm nhân sự thôi, triều đình cắt quá vội vàng, căn bản là nói cắt là cắt, đối với tốt dịch không hề có sự an trí nào. Như vậy, tốt dịch tự nhiên mang lòng bất mãn, họ há lại có thể không phản...”

Châm chọc sự ngu xuẩn của Lưu Mậu, Chu Minh Trung liền lắc đầu thở dài, Sùng Trinh có lẽ có thể được coi là "cần", nhưng với tư cách là "thiếu niên nhiệt huyết" thì luôn dễ bị người ta lừa gạt.

“Thế nhưng Lưu Mậu cũng chẳng có kết cục tốt đẹp gì, do những người từ Tần, Tấn, Trung Châu tới, đều nói rằng giặc bị bắt phần lớn là phu dịch trạm đưa tin, trên vai họ có vết hằn, dễ dàng phân biệt, cho nên Lưu Mậu người đề nghị cắt giảm trạm dịch đã phải từ quan về quê trong tiếng chửi rủa của trăm quan, không lâu sau thì u uất mà chết. Quan tài vận chuyển tới Sơn Đông, người nhà thế mà không thuê được một người khiêng vác, khiến cho phải gửi tạm ở lữ xá, cả năm không được về an táng ở quê nhà, quả thực có thể nói là quả báo nhãn tiền.”

Nghe Lưu Xán nhắc tới kết cục cuối cùng của Lưu Mậu, Chu Minh Trung chỉ biết thở dài nói.

“Tạm không bàn việc hắn có phải quả báo nhãn tiền hay không, nếu nói về bài học, bài học lớn nhất là gì? Chính là khi quốc gia không yên ổn, ngàn vạn lần không được động can qua quá lớn, cắt giảm tốt dịch thôi đã có thể cắt ra một Lý Sấm, nếu là cắt giảm quân đội thì sao?”

Trong câu hỏi ngược lại, Chu Minh Trung chỉ vào mảnh đất trước mặt nói.

“Cắt giảm quân đội tự nhiên phải càng thận trọng hơn, dù sao thì đám quân ngũ này đều là đã qua huấn luyện, tinh thông việc hàng ngũ, nếu tùy ý cắt giảm, họ tự nhiên sẽ trở thành kẻ địch của quốc gia, nếu an trí thỏa đáng, họ có thể trở thành trợ lực cho quốc gia, mà Liêu Đông này... không, Đông Bắc, chính là nơi tốt nhất để an trí quân nhân giải ngũ! Không chỉ là Đông Bắc, ngay cả Hà Sáo và những nơi khác, cũng đều như vậy.”

Sau khi nói xong, Chu Minh Trung kẹp nhẹ hai chân vào bụng ngựa, con ngựa vốn bị ghìm cương lại tiếp tục bước đi, khi đang đi lên đê sông, ông lại tiếp tục nói.

“Hiện tại cả nước có gần một triệu quân, việc cắt giảm 60 vạn này, không phải là trực tiếp buộc họ giải ngũ, mà là phái họ đồn trú ở Đông Bắc, Tây Bắc và những nơi biên địa khác, sau đó phân phối ruộng đất cho họ, cấp cho họ trâu ngựa, yêu cầu họ đồn khẩn, lúc này thân phận của họ chính là quân nhân tại hương, triều đình không chịu quân lương của họ, đồng thời, ruộng đất của họ cũng hưởng ưu miễn, khi có chiến sự, triều đình có thể trực tiếp chiêu mộ tại chỗ...”

Kỳ thực cách an trí mà Chu Minh Trung nói này có phần tương tự như Binh đoàn Xây dựng của hậu thế, nhưng lại có điểm khác biệt, là một phương pháp "di dân thực biên" mà ông đã vạch ra sau khi tổng kết những lợi hại của quân đồn thời Minh và Binh đoàn Xây dựng hậu thế.

“Ưu miễn?”

Đối với ưu miễn, Lưu Xán tự nhiên không xa lạ, là một văn quan tứ phẩm, bản thân ông cũng được hưởng ưu miễn miễn lương 8 thạch, đinh 8 người, tuy nhiên theo "Ưu miễn tắc lệ", người được hưởng ưu miễn không chỉ giới hạn ở sĩ thân, còn có hoàng thân, huân thần, còn có người góa bụa cô độc, còn có quân hộ,Tượng hộ cũng như táo hộ, diêm hộ, dưỡng mã hộ, đều có hạn ngạch ưu miễn riêng.

“Chính là ưu miễn, miễn dao dịch, miễn tô thuế của họ!”

Khi tới trên đê sông, dưới gốc cây liễu, Chu Minh Trung nhìn dòng nước sông đang chảy xuôi mà nói tiếp.

“Quân nhân tại hương, không cần nạp lương, không cần phục dao dịch, họ ở tại hương là để bảo vệ hương lý, bản thân họ chính là đang phục dịch ngày đêm, cho nên, không cần phải phục thêm các loại dao dịch khác.”

So với điền phú, đối với bách tính bình thường, gánh nặng lớn nhất chính là dao dịch, dao dịch bao gồm lý giáp chính dịch và tạp dịch. Tạp dịch là sai dịch do quan phủ địa phương sai khiến, do lý phân theo hạng hộ mà cử đi. Về sau vì lý trưởng tư lợi giở trò gian lận, gánh nặng dao dịch không đều. Những năm Hoằng Trị, Chính Đức, ngoài những người đích thân phục dịch ra, một phần dao dịch được chiết thành bạc để nộp, cái trước gọi là lực sai, cái sau gọi là ngân sai. Lực sai chỉ việc hộ phải chịu dịch thân mình đi làm, danh mục thường thấy có tạo lệ, ngục tốt, môn tử, mã phu, dịch quán phu v.v., phần lớn đảm nhận ở nơi gần, ngoại trừ đối tượng ưu miễn có đặc quyền danh dịch, những người khác đều phải làm sai dịch, còn ngân sai thịnh hành vào những năm Hoằng Trị, Chính Đức, tức là hộ phải chịu dịch nộp bạc thay dịch, mỗi tên chiết thu bao nhiêu bạc, thuê người thay làm sai dịch. Danh mục chủ yếu có tuế cống, mã thất, thảo liệu, công thực, sài tân, thiện phu chiết giá v.v., phần lớn do hạ hộ gánh vác, phái đến nơi xa xôi. Nguyên tắc biên phái của lực sai và ngân sai là đinh nhiều thì lực sai, lương nhiều thì ngân sai.

Cái gọi là phục dịch ngày đêm, chẳng qua chỉ là một cái cớ của Chu Minh Trung mà thôi, Lưu Xán đương nhiên sẽ không vạch trần điểm này, huống hồ, ông muốn nghe suy nghĩ của Đại vương.

“Đất đai ở Đông Bắc này không dưới ức vạn mẫu, nếu muốn biến Đông Bắc thành quận huyện, thành nội địa, không thể không di dân. Mà muốn di dân vào, thì không thể không ổn định địa phương, như vậy, tất phải đồn trú một lượng lớn quân đội, nếu đồn trú quân quá nhiều, tất sẽ khiến Liêu Đông trở thành gánh nặng cho triều đình, vì vậy, chỉ có đẩy mạnh quân đồn, mới có thể tránh việc triều đình bị Liêu Đông làm liên lụy, mà loại quân đồn này, nếu như thi hành theo pháp cũ, ngày sau quân đồn tất sẽ bại hoại, như vậy đồn binh tự nhiên cũng trở thành ảo ảnh.”

Lời của Đại vương khiến Lưu Xán gật đầu tán đồng sâu sắc.

“Đại vương nói chí phải, phương pháp quân đồn này, thực không phải là kế sách lâu dài. Không biết quân đồn mà Đại vương nói, là quân đồn gì?”

Hiện tại toàn thân Lưu Xán đều trở nên vô cùng tò mò, đã biết quân đồn không phải kế sách lâu dài, sao Đại vương lại bàn về quân đồn?

“Quân đồn này không phải quân đồn kia, cô cho rằng, quân đồn bại hoại, suy cho cùng, không ngoài hai điểm, một là thôn tính ruộng đất dẫn đến quân hộ mất ruộng, mà trở thành tá điền. Hai là quân hộ đời đời chia nhà, dẫn đến đồn điền sụp đổ, điền trạch ngày càng ít, người chịu dịch bị dao dịch làm khổ. Cho nên, muốn giải quyết vấn đề quân đồn, phải bắt đầu từ hai phương diện này.”

Lời của Đại vương khiến Lưu Xán tự nhiên liên tưởng đến "Công điền" đang được đẩy mạnh ở Giang Bắc hiện nay, dường như có chút ngộ ra, ông lập tức vội vàng nói.

“Chẳng lẽ Đại vương có ý muốn đẩy mạnh chế độ Công điền ở Đông Bắc?”

Chế độ Công điền là tắc lệ đặc biệt nhất ở Giang Bắc, đúng như tên gọi, Công điền là ruộng đất cấp cho binh lính giải ngũ vì bị thương tật cũng như người nhà của binh sĩ tử trận, theo "Công điền tắc lệ", Công điền được ưu miễn, đối với điều này tuy nói có lực cản, nhưng cuối cùng vẫn được chấp nhận, vì người nhận Công điền hoặc là binh sĩ bị thương tật tàn phế, hoặc là người nhà binh sĩ tử trận, như vậy kẻ tàn người góa bụa cô độc, tự nhiên không thể phục dao dịch.

Lưu Xán bản thân cũng không nhận ra, giọng điệu của ông tỏ ra hơi kinh ngạc, rõ ràng, trong mắt ông, ông căn bản không ngờ tới, Đại vương thế mà dự định đẩy mạnh "Chế độ Công điền" ở Đông Bắc, chế độ Công điền không chỉ đơn giản là miễn phục dao dịch như vậy, ngoài miễn dao dịch ra còn miễn cả điền phú. Tuy nói chỉ có vẻn vẹn trăm mẫu đến nhiều nhất là hai trăm mẫu, thế nhưng theo "Ưu miễn tắc lệ" mà nói, lại nhiều hơn rất nhiều so với 80 mẫu của tú tài giám sinh.

Mà hiện tại, nghe nói muốn đẩy mạnh "Chế độ Công điền" đến Đông Bắc, thậm chí phóng đại lên người sáu mươi vạn binh sĩ, Lưu Xán người biết rõ lực cản khi đẩy mạnh "Chế độ Công điền" lúc ban đầu, tự nhiên sẽ kinh ngạc như vậy.

“Đúng vậy, chính là như thế!”

Đối mặt với câu hỏi của Lưu Xán, Chu Minh Trung hoàn toàn không che giấu chút nào, thẳng thắn nói ra dự định của mình.

“Không chỉ muốn đẩy mạnh 'Chế độ Công điền', mà còn lấy quân công để thụ điền, ừm, cơ bản chính là khôi phục 'Danh điền chế' thời Tần Hán, kẻ có quân công dựa theo quân công mà thụ điền mẫu, nhà ở, đương nhiên, điền mẫu, nhà ở này chỉ cấp cho ở những vùng đất rộng người thưa, ví dụ như những vùng biên địa như Đông Bắc, Tây Bắc, còn về phần quan nội, không phải binh sĩ thương tật hoặc binh sĩ tử trận, tuyệt không thụ điền ở quê quán gốc!”

Lời của Đại vương lọt vào tai Lưu Xán, khiến ông ngoài kinh ngạc ra, còn nhìn xung quanh, cho đến khi thấy những hộ binh kia đều đứng cách xa mấy trượng, ông mới yên tâm thở phào nhẹ nhõm, chỉ sợ lời này truyền ra ngoài sẽ gây ra chuyện gì không hay.

“Đại vương, là muốn mượn việc đẩy mạnh 'Công điền' để ổn định biên địa, lấy 'Công điền' làm mồi nhử, khiến binh sĩ cam tâm tình nguyện ở lại giữ biên địa? Ở biên địa đồn điền?”

Hít một hơi thật sâu, hiểu rõ tính cách của Đại vương, Lưu Xán tiếp tục thăm dò.

“Nghĩ tới, 'Chế độ Công điền' ở biên địa này chắc chắn khác với nội địa, nếu như 'Công điền không nạp' như nội địa, như vậy, không thuế không dịch, cơ quan biên địa, quân đồn trú này phải duy trì thế nào?”

Mặc dù trước đó Đại vương đã nhắc tới "miễn dao dịch", "miễn tô thuế", nhưng Lưu Xán vẫn muốn làm rõ cách làm của Đại vương.

“Đã là Công điền, tự nhiên là như nội địa, miễn dao dịch, miễn tô thuế!”

Mỉm cười nhìn Lưu Xán, Chu Minh Trung hỏi ngược lại.

“Sao, chẳng lẽ Công điền còn có hai loại Công điền hay sao?”