Cũng không đáp ứng được nhu cầu thực sự của thị trường!

Nhu cầu thực sự là gì?

"Bạch ngân!"

Chậm rãi thốt ra hai chữ, Chu Minh Trung nói:

"Hiện tại trên thị trường không chỉ cần lượng lớn đồng tiền, mà càng cần bạch ngân, bởi vì trên thị trường không có đủ bạch ngân để lưu thông."

Câu trả lời của Đại vương khiến Smith gật đầu nói:

"Hiện tại, vấn đề nghiêm trọng nhất trên thị trường không phải là thiếu tiền đúc, mà là thiếu hụt bạch ngân! Nếu dùng lời của Cố tham quân và những người khác, thì đó gọi là "Ngân hoang"."

Ngân hoang!

Từ cuối thời Minh, "Ngân hoang" đã luôn quấy nhiễu hai triều Minh - Thanh, đến mức thường xuyên có quan lại, học giả chủ trương bãi bỏ bạch ngân, dùng lại tiền đồng. Thời Sùng Trinh, Trần Tử Long kiến nghị chính phủ phát hành lại giấy bạc, còn tú tài Đồng Thành là Tiền Bỉnh Đặng viết "Tiền sao nghị", thảo luận về tiền pháp và sao pháp. Hoàng Tông Hi vì "ngân lực kiệt" mà dứt khoát đề xuất thuyết phi kim ngân, Cố Viêm Vũ cũng giữ quan điểm này. Đây là vì sao? Thực ra chính vì hậu quả nghiêm trọng do "Ngân hoang" sinh ra đã khiến những bậc thức giả này đều chủ trương phế bỏ việc sử dụng kim ngân.

"Đại vương!"

Smith hít sâu một hơi, tiếp tục nói:

"Theo như Cố tham quân từng tự mình trải qua "Ngân hoang" ở Thiểm Tây: Thiểm Tây lúc bấy giờ dù được mùa lớn, nhưng lại xuất hiện hiện tượng "dân tình dắt díu nhau bán vợ đợ con", nguyên nhân chính là dân chúng không thể gom đủ số bạc nộp thuế. Vào thời Long Khánh, đại thần Đàm Luân và Cận Học Nhan từng bàn đến vấn đề "Ngân hoang", chỉ ra rằng bọn hào hữu thừa cơ "Ngân hoang" lại còn tích trữ lương thực, gây hại cho bách tính. Ngay cả đến tận bây giờ, vùng Giang Nam vẫn còn cảnh: "Trong bốn bể, ngày càng khốn cùng... đến nay, bạc ngày càng ít, không đủ dùng cho đời". Tại sao bây giờ lại xuất hiện hiện tượng "Ngân hoang" khá nghiêm trọng? Cá nhân tôi cảm thấy có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tất cả những điều này..."

Có lẽ Smith không phải là người Đại Minh thực thụ, nhưng sau khi ông đến Thanh Hà, đã nhanh chóng hòa nhập vào vai trò của một "người Đại Minh". Mặc dù động lực làm việc của ông là vì thù lao hậu hĩnh, thậm chí đến tận bây giờ là vì muốn được Đại vương tán thưởng, nhưng những động lực này khiến ông tập trung hơn vào việc dùng quan điểm tài chính của châu Âu để nhìn nhận vấn đề tài chính của Trung Quốc.

"Đại vương, Đại Minh kiến quốc chưa đầy ba trăm năm, lúc ban đầu đều sử dụng Bảo sao, tức là giấy bạc. Nhưng do áp lực quân sự và cơ chế quyền lực đặc thù của xã hội truyền thống dẫn đến chế độ phát hành và quản lý giấy bạc không hoàn thiện, cộng thêm bản thân giấy bạc không có đủ dự trữ kim bảo đảm khiến giá trị tiền tệ bị mất giá nghiêm trọng. Vào lúc này, bắt đầu từ thời Anh Tông, thuế má triều đình thu nhận bắt đầu quy đổi thành bạch ngân. Thời Gia Tĩnh, Cảnh Thái, Chính Đức, bổng lộc quan lại và công dịch cũng bắt đầu sử dụng bạch ngân. Đến thời Vạn Lịch với phép Nhất điều tiên, bách tính chỉ có thể sử dụng bạch ngân. Mà chúng ta đều biết sản lượng bạc của Trung Quốc không dồi dào, cần lượng lớn bạch ngân từ hải ngoại nhập vào mới có thể đáp ứng nhu cầu trong nước."

Khi Smith kể lại tất cả những điều này, Chu Minh Trung chỉ gật đầu. Khi nhìn Smith, thần sắc cũng khẽ thay đổi đôi chút. Người kế toán đến từ Anh quốc này làm việc quả thực rất tận tâm. Không nói chuyện khác, chỉ riêng việc hiện tại ông có thể dùng các niên hiệu như Anh Tông, Gia Tĩnh, lại thêm tiếng quan thoại lưu loát này, không điều gì không chứng minh sự nỗ lực của ông kể từ khi đến Đại Minh, ông đang cố gắng trở thành một "người Đại Minh". Dù xuất phát điểm là gì, chỉ riêng sự nỗ lực này cũng đáng khen ngợi. Ừm... sau này nếu chiêu mộ người châu Âu đến Hoa, có thể lấy ông làm tiêu chuẩn.

"...Do phần lớn nguồn cung dựa vào nhập khẩu từ hải ngoại. Một khi nguồn cung hải ngoại không ổn định, vương triều tất yếu sẽ rơi vào khủng hoảng kinh tế và tài chính trầm trọng. Thực tế cũng đúng là như vậy. Vào thời Tư Tông, Tây Ban Nha lún sâu vào chiến trường châu Âu, khiến họ dùng lượng lớn bạch ngân vào chiến tranh, thay vì giao thương với Trung Quốc. Cùng lúc đó, Nhật Bản cũng vì lý do Đức Xuyên Mạc Phủ mà đóng cửa quốc gia, khiến các con đường bạch ngân hải ngoại lần lượt bị đứt đoạn. Mà lúc này chính phủ Minh vì chiến sự Liêu Đông mà hao tổn bạc khổng lồ, quốc khố lại dần trống rỗng, vì thế đành phải chuyển giá khủng hoảng lên vai bách tính, tức là tăng thêm Liêu hướng, cộng thêm thiên tai và nhân họa không ngừng, từ đó dẫn đến việc lưu khấu công nhập kinh thành và sau đó là biến cố Giáp Thân khi quân Thanh lỗ nhập quan."

Uống trà nhuận giọng, Smith nhìn Đại vương đang chăm chú lắng nghe, cả người tức thì trở nên hưng phấn và phô trương. Ông ta giống như đứa trẻ khao khát nhận được phần thưởng từ người lớn, nỗ lực khoe khoang thành quả học tập trong một năm qua của mình.

"...Xây dựng hệ thống tiền tệ dựa trên bạch ngân, khủng hoảng bạch ngân sinh ra từ đó là một nguyên nhân quan trọng dẫn đến "biến cố Giáp Thân". Điều này không chỉ vì nguồn cung bạch ngân phần lớn phụ thuộc vào mạch máu hải ngoại, mà còn vì thuộc tính dự trữ tốt mà kim loại quý như bạch ngân sở hữu, khiến tài chính thời Minh liên tục rơi vào cuộc khủng hoảng thắt chặt tài chính. Vì sự sụt giảm của dòng bạch ngân lưu nhập (nhập vào) từ hải ngoại, cộng thêm việc dự trữ lượng lớn bạch ngân, làm giảm lượng bạch ngân lưu thông trên thị trường, từ đó dẫn đến tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng bạch ngân trên thị trường, kéo theo một loạt vấn đề. Thậm chí đến tận bây giờ, những vấn đề này vẫn chưa được giải quyết, rất nhiều tỉnh thành vẫn khổ sở vì thiếu hụt bạch ngân, nhưng không bao gồm Giang Bắc."

Smith sau đó lại giải thích lý do tại sao Giang Bắc không thiếu bạch ngân.

"Bạch ngân trên thị trường Giang Bắc sung túc, là vì Đại vương khi tra xét tịch thu tài sản của Hán gian ở Dương Châu đã thu được lượng lớn bạch ngân, mà những bạch ngân này đều được đúc thành tiền đưa vào thị trường. Cộng thêm việc Giang Bắc nắm giữ các muối trường, các nơi mua muối từ Giang Bắc cần phải trả bằng bạch ngân. Quan trọng hơn, cùng với sự phát triển công nghiệp của Giang Bắc, các sản phẩm như gương thủy tinh, vải sợi nhà máy đều sẽ dẫn đến lượng lớn bạch ngân chảy vào. Hơn nữa, bạch ngân ở Giang Bắc thường luôn lưu thông trên thị trường, rất ít người cất giữ, lại thêm yếu tố giấy bạc v.v..., cho nên kể từ khi Đại vương chấp chính, Giang Bắc chưa từng có hiện tượng thiếu hụt bạch ngân. Thế nhưng, điều này chỉ giới hạn ở Giang Bắc, vùng Giang Nam cách một con sông, thỉnh thoảng vẫn có hiện tượng Ngân hoang phát triển, tuy rằng bây giờ đã được giảm bớt, nhưng ở những khu vực xa Giang Bắc, vấn đề Ngân hoang vẫn còn rất nghiêm trọng."

Lời giải thích của Smith khiến Chu Minh Trung gật đầu tâm đắc nói:

"Quả thực là như vậy, tình trạng Ngân hoang ở các nơi thực sự cực kỳ nghiêm trọng, thậm chí có thể nói thuế má quy đổi thành bạc đã làm nặng thêm gánh nặng vốn đã trầm trọng của bách tính, bởi vì mâu thuẫn cố hữu giữa lương thực của nông dân và việc chuyển đổi tiền tệ luôn tồn tại. Chuyện ngũ cốc rẻ làm tổn hại nông dân, thường chính là vì thuế má quy đổi thành bạc, bách tính nộp thuế buộc phải bán lương thực trước, rồi đổi lấy bạc. Dù là năm được mùa cũng sẽ bị các tay buôn gạo ép giá, nếu lại thêm Ngân hoang, thì không chỉ đơn thuần là "ngũ cốc rẻ làm tổn hại nông dân" nữa."

Đối với "Ngân hoang" trong lời Smith, Chu Minh Trung không hề xa lạ. Vào thời hậu thế, ông từng đọc một số bài phân tích, mà sau khi sống ở thời đại này, mới phát hiện Ngân hoang nghiêm trọng hơn nhiều so với tưởng tượng của ông. Bởi vì thời cuộc bất ổn, người có tiền đánh hơi được nguy hiểm đầu tiên, nên đại đa số những người nắm giữ bạch ngân đều cho rằng giá trị tăng trưởng của bạch ngân rất lớn, chọn cách chôn giấu bạch ngân, bị cất giữ tích trữ. Tâm lý này chính là một kiểu tâm lý tránh né rủi ro phổ biến. Cách làm này ảnh hưởng rất lớn đến thị trường thương mại tài chính cuối thời Minh, dẫn trực tiếp đến sự đứt gãy dòng lưu thông của bạch ngân. Tất nhiên, còn một nguyên nhân nữa chính là cướp bóc, bất kể là sau khi Lý Tự Thành nhập quan đã tịch biên sạch sẽ số tiền thu được từ công hầu, bách quan, hoạn quan cũng như phú thương ở kinh sư là 60, 70 triệu lượng, hay là sau khi Mãn Thanh nhập quan, dọc đường đồ thành thu được hàng tỷ lượng bạch ngân, đại đa số đều bị vương công đại thần của Thanh lỗ cất giữ tích trữ, bạch ngân lưu thông trên thị trường lại càng ít hơn.

"Hiện tại Giang Bắc không thiếu bạch ngân, vấn đề Ngân hoang ở Giang Nam được giảm bớt, cũng giống như vấn đề trước biến cố Giáp Thân, năm xưa vị trí địa lý nơi bạch ngân hải ngoại chảy vào thiên về vùng Giang Nam và vùng duyên hải Đông Nam, cho nên những nơi xa xôi như Tây Bắc và bán đảo Sơn Đông thiếu hụt nghiêm trọng bạch ngân. Vì thế mới xuất hiện trải nghiệm của Cố Viêm Vũ ở Tây Bắc như vậy, năm được mùa cũng phải bán vợ bán con để có bạc nộp thuế."

Ngẩng đầu nhìn Smith, Chu Minh Trung quả quyết nói:

"Tóm lại mà nói, lý do tại sao lại phát sinh Ngân hoang, một mặt là do thời cuộc bất ổn, dẫn đến bạch ngân bị cất giữ tích trữ để dùng làm nơi tránh rủi ro, mà mặt khác là do lượng chảy vào giảm đi, cả hai đồng thời sinh ra đã gây ảnh hưởng chí mạng đối với Đại Minh."

"Đại vương, vì vậy, vấn đề tài chính của Đại Minh, nhất định phải được giải quyết từ cội rễ! Nếu không, dù cho Đại vương có đưa hàng tỷ lượng bạch ngân thu giữ được từ Thẩm Dương vào thị trường, cuối cùng vẫn không thể giải quyết được vấn đề bạch ngân, dù sao thì, bạch ngân vào lúc thời cuộc bất ổn sẽ bị cất giữ tích trữ, mà khi thái bình, lại sẽ bị làm thành đồ thủ công mỹ nghệ, đồ trang sức..."

Chỉ cần đoạt lấy một mỏ bạc lớn, mỏ vàng lớn là giải quyết được vấn đề rồi!

Vấn đề này không phải Chu Minh Trung chưa từng cân nhắc qua, thân là Hoài Vương, trong số biết bao báo cáo tiếp xúc hàng ngày, luôn có vài bản đề cập đến "Ngân hoang". Mà đối với ông, chìa khóa để giải quyết Ngân hoang chính là "chảy vào", chỉ cần lượng chảy vào vượt quá số lượng bị cất giữ cũng như làm đồ thủ công mỹ nghệ, thì có thể duy trì sự cân bằng của thị trường, giống như vài chục năm sau, thương mại phát triển dẫn đến lượng lớn bạch ngân chảy vào Trung Quốc, từ đó giải quyết được vấn đề Ngân hoang. Tất nhiên, Chu Minh Trung sẽ không đè vấn đề lại vài chục năm sau mới giải quyết.

Cho nên trong kế hoạch của ông, muộn nhất là năm sau, sẽ phái hạm đội viễn chinh đến Úc Đại Lợi, sau đó thiết lập căn cứ ở Bắc Úc. Mà mỏ bạc lớn nhất thế giới là mỏ bạc Cannington nằm ở Bắc Úc, bạch ngân sản xuất ở đó, đủ để duy trì sự cân bằng của thị trường. Tất nhiên, vàng ở Nam Úc trong tương lai cũng sẽ được khai thác. Nguồn cung vàng và bạc từ hải ngoại, cuối cùng sẽ khiến Ngân hoang trên thị trường biến mất, làm cho thị trường khôi phục bình thường.

Thế nhưng, muốn dựa vào việc khai thác các mỏ vàng bạc ở Úc Đại Lợi để giải quyết vấn đề, ít nhất cần vài năm thời gian. Bây giờ Smith nhắc đến những điều này, chắc chắn có ý tưởng của ông ta, nếu không thì ông ta tuyệt đối sẽ không quản ngại ngàn dặm đi tàu đến Liêu Đông.

"Vậy thì, ngươi có cách nào hay để giải quyết vấn đề này không?"

"Đại vương, vấn đề cốt lõi nhất của Đại Minh, chính là không có nguồn cung bạch ngân sung túc. Đại Minh không giống châu Âu, châu Âu dựa vào nguồn cung vàng bạc của châu Mỹ. Mặc dù Tây Ban Nha độc quyền các mỏ vàng bạc ở châu Mỹ, nhưng Đại vương, Tây Ban Nha cần dùng vàng bạc để đổi lấy mọi thứ họ cần từ các quốc gia khác. Hơn nữa, thể lượng dân số của Trung Quốc gần như tương đương với toàn bộ châu Âu. Một khi lại xảy ra việc Tây Ban Nha và Nhật Bản vì vấn đề của bản thân mà dẫn đến sự khô kiệt nguồn bạch ngân chảy vào, Ngân hoang chắc chắn sẽ tái diễn."

Đối mặt với câu hỏi của Đại vương, Smith không đưa ra câu trả lời trực tiếp.

"Cho nên, nhất định phải giải quyết vấn đề Ngân hoang từ cội rễ."