Tuy không biết bắt đầu từ lúc nào, người ta đã bắt đầu truyền tai nhau câu nói đùa: "Hoàng đế luân lưu ngồi, năm nay đến nhà ta", thế nhưng bất kể vị hoàng đế trên Kim Loan điện là ai, thì đối với bách tính, cuộc sống của họ muôn đời vẫn là "ông nội ăn hoàng liên, đắng chát".

Dẫu là hoàng thượng của Mãn Châu, hay thiên tử của nhà Hán, đối với dân chúng mà nói, sưu thuế là thứ bắt buộc phải nộp.

Tuy rằng những năm gần đây, trời ngày càng lạnh, đến mùa đông, thậm chí là ở Quảng Châu cũng thường xuyên có tuyết rơi. Thế nhưng ở vùng phụ cận Quảng Châu, cố lắm cũng chỉ thu hoạch được hai vụ lúa.

Nhìn lúa trong ruộng ngày càng ngả vàng, bông lúa cũng ngày càng trĩu nặng, tâm trạng Lão Tống đương nhiên cũng ngày càng tốt hơn. Lão ngồi trên gốc cây già cạnh ruộng, chiếc tẩu thuốc dài gác chéo bên cạnh. Tháng Sáu, đúng vào lúc nóng nhất trong năm, dù ngồi dưới bóng cây, Lão Thông Bảo vẫn cảm nhận được cái nóng như thiêu đốt của mặt trời, mặc dù đã mở rộng cổ áo, những giọt mồ hôi to như hạt đậu vẫn lăn dài từ cằm rơi xuống đất.

Vụ mùa năm nay trông khá khẩm đây!

Nhìn những bông lúa trĩu nặng trong ruộng, Lão Tống chỉ thấy trong lòng nóng rực, nóng đến mức hơi ngứa ngáy. Lúa năm nay lớn nhanh hơn hẳn năm ngoái.

"Chỉ cần thêm một trận mưa, phơi nắng thêm mấy ngày nữa là có thể thu hoạch!"

Lão Tống nghĩ thầm trong bụng, nhổ một ngụm nước bọt đặc quánh. Sau đó, lão nhìn ra dòng sông phía xa, nước sông xanh ngắt, tàu thuyền qua lại không nhiều, bóng phản chiếu dưới nước của bờ đê và hàng dâu bên bờ đều nhòe đi thành một mảng xám xịt. Những hàng dâu này chạy dọc theo con sông, dường như không có điểm tận cùng. Ngay cả những cánh đồng gần đó cũng là những rừng dâu bạt ngàn, rừng dâu ấy đương nhiên là để nuôi tằm, so với lương thực, trồng dâu nuôi tằm thu lấy kén có thể bán được nhiều bạc hơn.

"Tranh thủ lúc chưa thu hoạch lúa, bán hết kén trước đã, tránh việc đến lúc thu hoạch, lúa không bán được giá, khi ấy quan phủ thúc thuế, lại phải bán tháo với giá rẻ."

Lão cởi hàng khuy áo trên ngực, cầm vạt áo phẩy phẩy vài cái rồi đứng dậy đi về nhà.

Thực ra, trong thôn không chỉ có một mình lão là kẻ khôn ngoan, người ta thấy lúa lớn nhanh như thổi, trông có vẻ là một năm được mùa, mọi người liền lập tức linh hoạt hẳn lên, tính toán xem làm sao để gom đủ tiền thuế cho quan phủ. Năm được mùa chưa chắc đã sung túc, đạo lý này họ đương nhiên hiểu rõ. Cứ đến năm được mùa, cánh thương buôn gạo lại ép giá lúa, lúa ngược lại không bán được giá như mọi năm. Nếu đến lúc quan phủ thúc giục sưu thuế, dù có không muốn đến thế nào cũng đành phải bán đi với giá rẻ mạt.

Thế nhưng chẳng được mấy ngày, không khí trong thôn ngày một khác lạ. Vì những người vừa mới nở nụ cười khi thấy năm được mùa giờ đây lại đầy vẻ u sầu. Những người đi chợ bán kén lần lượt mang tin tức từ thị trấn về.

Giá kén rớt thảm!

Tin tức truyền đi, các thôn làng đều vang lên tiếng chửi bới, nguyền rủa, tất nhiên còn có cả những tiếng thở dài thất vọng! Người ta nằm mơ cũng không ngờ tới, năm nay tuy là một năm được mùa, nhưng cuộc sống của họ lại còn khó khăn hơn những năm trước.

Đối với họ, đây chẳng khác nào một tiếng sét ngang tai giữa trời quang!

Tại sao lại như vậy?

"Không có bạc!"

Thương buôn tằm ở thị trấn nói thế, vì trên thị trường không có bạc.

"Ở chỗ tôi, chỉ có giá này thôi, không có bạc để thu mua, ai cũng đành chịu!"

Không có bạc!

Không có gì đáng bực mình hơn thế, dù trong lòng nghẹn ứ cũng chẳng còn cách nào khác.

Đúng lúc mọi người đang nhăn mặt nhó mày nhìn những bông lúa ngày càng trĩu nặng mà không bán được giá, thì cuối cùng, một tia hy vọng chợt lóe lên. Trương Lão Lục cùng thôn không biết lấy tin từ đâu, nói rằng trong thành Quảng Châu có người thu mua kén như thường lệ, giá cả rất công đạo. Trương Lão Lục tuy cũng là người làm ruộng như bao người, nhưng khác với kẻ khác, những lúc không có việc đồng áng, hắn lại theo tàu thuyền chạy dọc xuôi ngược, cũng coi như là người từng trải. Hắn nói thế, nên Lão Tống đã cất công đi tìm hỏi hắn thật kỹ, sau đó bàn với con trai là A Viễn mang kén đến phủ Quảng Châu để bán.

Lão vừa nói ra, A Viễn liền sầm mặt lại, cãi vã với cha.

"Đường thủy đi đến phủ thành hơn hai trăm dặm, đi về mất năm sáu ngày! Nhưng cha có cách nào khác không? Không nghĩ ra cách, vạn nhất quan phủ đến thúc sưu thuế, đến lúc đó tính sao? Đến lúc đó chỉ còn nước bán A Quyên đi để nộp thuế thôi!"

Bị cha mắng cho một trận, nghĩ đến cảnh nếu không nộp được thuế, chỉ sợ phải bán cả con gái, A Viễn đành đồng ý. Tuy đường có xa hơn một chút, nhưng dù sao vẫn còn một tia hy vọng. Thế là họ đi mượn một chiếc thuyền, mua thêm vài tấm chiếu lác, tranh thủ mấy ngày trời nắng ráo, lại dẫn theo Trương Lão Lục cùng kén của hơn chục gia đình hàng xóm, rồi bắt đầu khởi hành.

Đến tỉnh thành, thuyền đỗ xong, hỏi han đường sá, cả đoàn người liền gánh kén đi đến trại kén. Bên ngoài trại kén đã chật kín người, nghe giọng điệu đều không phải là người Quảng Phủ, dò hỏi ra mới biết, quả nhiên đều là từ khắp nơi đổ về.

"Tại sao lại đến đây? Chẳng phải vì ở đây thu mua kén, giá cả khá khẩm, lại còn trả bằng bạc sao!"

Trả bằng bạc!

So với các trại kén khác, giá thu mua kén ở trại kén này không những khá. Đây mới là lý do mọi người không quản ngại đường sá xa xôi hàng trăm dặm mà đến đây. Thế nhưng, khi hàng ngũ ngày càng tiến gần lên phía trước, Lão Tống mới phát hiện, những người bán kén xong cầm trên tay không phải là bạc, mà là những tờ giấy phiếu bằng bàn tay. Đó là cái gì?

"Không lẽ là Bảo sao..."

Lão Tống lẩm bẩm, khiến người đang đếm Ngân nguyên khoán liếc nhìn lão một cái, rồi đắc ý nói.

"Ông già này, chắc trước đây chưa từng đến bao giờ đúng không? Đây gọi là Ngân nguyên khoán, do Ngân hàng Giang Hoài phát hành. Nhìn mấy chữ lớn này không: Bằng phiếu tức lãnh hiện ngân, đó, ra đằng kia mà lãnh bạc mặt..."

Ngón tay chỉ về phía xa nơi cũng đang xếp hàng, người đó cũng bước theo về hướng ấy. Rõ ràng là cũng chuẩn bị đổi Ngân nguyên khoán lấy bạc mặt, dù sao, bạc mặt vẫn là thiết thực nhất. Cuối cùng cũng đến lượt Lão Tống, giống như những người khác, cầm Ngân nguyên khoán đi xếp hàng đến ngân hàng đổi bạc, lão nhìn Ngân nguyên khoán trong tay, vẫn thấy nghi ngại.

"Cái này thật sự đổi được bạc sao?"

Khi đang xếp hàng, Lão Tống nhìn từng người đổi được bạc từ trong ngân hàng bước ra, tâm trạng bất an ban đầu dần dần bình tĩnh trở lại.

Xem ra, tấm phiếu này thực sự đổi được bạc!

Trong lúc Lão Tống đang xếp hàng, chờ đổi Ngân nguyên khoán trong tay thành bạc, tại văn phòng quản lý trên tầng hai của ngân hàng, nhìn qua cửa sổ ra đám bách tính đang xếp hàng chờ đổi bạc, Lưu Binh có chút khó hiểu hỏi.

"Quản lý, vì trại kén này là trại kén của thương hội, hơn nữa bản thân họ cũng sử dụng vốn vay của ngân hàng để thu mua, tại sao không trực tiếp đưa cho họ bạc mặt, mà lại tốn công phí sức đưa Ngân nguyên khoán, rồi lại để bách tính đến ngân hàng đổi thành Ngân nguyên, chẳng phải là dư thừa thêm một thủ tục sao?"

Lưu Binh là người địa phương Quảng Châu, anh là nhân viên bản địa được tuyển dụng sau khi Ngân hàng Giang Hoài thiết lập chi nhánh tại Quảng Châu, anh vẫn luôn không thể hiểu nổi, tại sao ngân hàng cứ mãi không chán việc thêm thắt một thủ tục như thế.

"Phát hành Ngân nguyên khoán, rồi để người cầm phiếu đến ngân hàng đổi, trông thì có vẻ như tăng thêm khối lượng công việc của chúng ta, đúng không?"

Nghe thấy thắc mắc của Lưu Binh, Lương Quốc Bang bước đến bên cửa sổ, ánh mắt hướng về phía trại kén cách đó hơn ba mươi trượng, rồi hỏi.

"Lưu khoa trưởng, cậu xem là người của ngân hàng đông hơn, hay người của trại kén đông hơn?"

Quản lý hỏi như vậy, Lưu Binh vội vàng đếm sơ qua, rồi nói.

"Người ở phía trại kén đông hơn bên này khá nhiều, tuy nhiên bên kia bán kén, ba bốn người cùng bán một lúc cũng là chuyện thường, bên này chỉ cần một người là đủ."

"Quả đúng là vậy, nhưng luôn có những người sẽ cầm trực tiếp Ngân nguyên khoán rời đi."

Lương Quốc Bang lấy ra một chiếc hộp thuốc lá bằng vàng, lấy ra tẩu thuốc làm bằng ngọc, rồi lại cắm vào một điếu thuốc lá. Điếu thuốc lá và hộp thuốc này đều là phát minh mới nhất của Giang Bắc, so với tẩu thuốc, thuốc lào, loại thuốc lá giấy này hút tiện lợi hơn nhiều, nhất là khi sử dụng diêm.

Khi quản lý lấy thuốc lá ra, Lương Quốc Bang đã chủ động lấy một que diêm trên bàn, quẹt vào bậu cửa sổ, sau đó, que gỗ nhỏ kia liền bùng lên một ngọn lửa. Dù đã dùng diêm được vài tháng, anh vẫn cảm thấy kinh ngạc trước thứ "tự lai hỏa" này, mãi không biết rốt cuộc là phương pháp gì mà có thể khiến nó quẹt là cháy. Diêm là phát minh mới mà Giang Bắc vừa tung ra năm ngoái, nhưng vì giá cả nên chưa được phổ biến rộng rãi.

Quẹt một cái là mất nửa văn tiền đấy!

Lúc châm thuốc cho quản lý, Lưu Binh thầm nhủ trong lòng, nửa văn tiền này là giá của que diêm, còn thuốc… thì đắt hơn nữa.

Rít một hơi thuốc lá, Lương Quốc Bang mới nói.

"Chúng ta sở dĩ thiết lập chi nhánh tại Quảng Châu, mục đích là vì cái gì?"

"Mục đích thiết lập ngân hàng là để tập trung vốn nhàn rỗi trong xã hội, dùng vào việc đầu tư…"

Câu trả lời của Lưu Binh là một đáp án tiêu chuẩn, ngân hàng chính là để tập trung tiền nhàn rỗi, sau đó thông qua vay vốn để hỗ trợ công thương nghiệp, và từ đó thu về lợi tức hậu hĩnh.

"Đó chưa phải là tất cả!"

Lắc lắc đầu, Lương Quốc Bang nhìn chằm chằm đám bách tính bên ngoài, giọng điệu không nhanh không chậm.

"Ngân hàng, đồng thời còn có những tác dụng khác, ví dụ như bây giờ..."

Lương Quốc Bang ngập ngừng một chút, sau đó mới nói tiếp.

"Từ năm ngoái, Tấn Vương thu phục lại Quảng Đông, chúng ta thiết lập chi nhánh tại Quảng Châu cho đến nay, sở dĩ chúng ta giống như lúc trước ở Giang Bắc, dùng Ngân nguyên, dùng bản phiếu, từng chút từng chút một thiết lập tín dụng, chính là vì hôm nay, vì để bách tính có thể tiếp nhận Ngân nguyên khoán, mà làm thế nào để bách tính tiếp nhận Ngân nguyên khoán?"

Quay đầu nhìn Lưu Binh, giọng điệu của Lương Quốc Bang vẫn tỏ ra cực kỳ bình tĩnh.

"Đại Minh ta lúc đầu không dùng bạc, mà dùng Bảo sao, nhưng sau đó Bảo sao vì lạm phát tràn lan, dẫn đến tín dụng sụp đổ, đến mức bị bách tính từ chối sử dụng. Trong tình huống này, làm thế nào để khiến bách tính tin tưởng Ngân nguyên khoán của một ngân hàng?"

"Chuyện này..."

Câu hỏi của quản lý khiến Lưu Binh cứng họng, hồi lâu sau mới nói.

"Trước tiên bắt buộc phải để họ tiếp xúc với Ngân nguyên khoán, sau đó tin rằng nó có thể đổi thành bạc bất cứ lúc nào, rồi… tôi hiểu rồi!"

Được giải thích như vậy, Lưu Binh lập tức hiểu ra nguyên nhân, biết tại sao lại để trại kén phát ra Ngân nguyên khoán.

"Cung cấp khoản vay bằng Ngân nguyên khoán cho trại kén, là để bách tính tiếp xúc với nó, và trong quá trình đổi chác, nhìn thấy Ngân nguyên khoán thực sự có thể đổi thành bạc thật bạc giả. Như vậy, bách tính dần dần sẽ tin tưởng Ngân nguyên khoán, lúc đó…"

Đến lúc đó, Ngân nguyên khoán do Ngân hàng Giang Hoài phát hành này sẽ giống như bạc trắng, không còn bị bách tính từ chối nữa, đến lúc đó, chẳng phải nghĩa là...

Ngay khi tâm trí anh đang xao động, chỉ nghe quản lý nói.

"Cậu sẽ không nghĩ rằng ý nghĩa của tiền giấy chỉ là để đổi lấy vật phẩm bằng giấy đấy chứ?"