"Chẳng lẽ công điền còn có hai loại công điền sao?"
Sau câu hỏi ngược lại đó, mặc dù trên bề mặt Chu Minh Trung cười mà không đáp, nhưng trong lòng lại khó lòng bình tĩnh. Bởi vì cho đến tận bây giờ, ngay cả đám văn quan trong phủ vẫn còn giữ thái độ bài xích đối với "Công điền chế".
Mà công điền chế là gì?
Đó là một cử chỉ dùng để ổn định quân tâm của Chu Minh Trung, có thể nói là nguồn gốc sức chiến đấu của Trung Nghĩa quân.
"Ban đầu khi đẩy mạnh "Công điền chế", rất nhiều người từng phản đối. Nhưng nếu như thực thi "công điền", tàn tật một tay được cấp công điền trăm mẫu, tàn tật hai tay được cấp trăm hai mươi mẫu, tàn tật một chân được cấp trăm năm mươi mẫu, tàn tật hai chân được cấp trăm tám mươi mẫu, di tộc ngoài tiền tử tuất ra còn được cấp thêm hai trăm mẫu ruộng. Như thế mới có được binh sĩ Trung Nghĩa quân hãn không sợ chết trên sa trường ngày nay. Có thể nói, nếu chẳng phải nhờ "Công điền chế" giải trừ nỗi lo hậu phương cho binh sĩ, thì tướng sĩ trong quân ta làm sao lại được như vậy?"
Đối với Chu Minh Trung đến từ thế kỷ 21 mà nói, nếu hỏi điều gì ông hiểu sâu sắc nhất? E rằng chính là vinh dự không thể thay cơm. Không thể để quân nhân vừa đổ máu lại vừa rơi lệ, cho nên mới có chính sách chu cấp hậu hĩnh cho quan binh tử trận và thương tật.
"Cô miễn trừ chẳng qua chỉ là mấy triệu mẫu đất cỏn con, nhưng nhận được lại là hai mươi vạn tinh binh hãn không sợ chết. Việc làm ăn có lời như vậy, cô há lại không làm? Hơn nữa..."
Nhìn chăm chú về phía xa, Chu Minh Trung lại tiếp tục nói.
"Thanh lỗ sau khi nhập quan, ở các nơi như Trực Lệ vây đất chẳng những chỉ là nghìn vạn mẫu, đất đai chúng chiếm đoạt chẳng những thuộc về kỳ binh, ngay cả bách tính trên đất đó cũng bị cưỡng ép bắt làm bao y cho các kỳ. Thanh lỗ còn biết đối đãi tử tế với binh sĩ, lẽ nào cô lại không biết?"
Nâng cao quan điểm, chụp mũ.
Có lẽ khi còn ở hậu thế, đã quen với việc tranh luận trên mạng, quen với những lời nói động chút là "chụp mũ", cho nên Chu Minh Trung thỉnh thoảng lại dùng một cái mũ để dập tắt ý định khuyên can của người khác. Quả nhiên, ông vừa nói như vậy, Lưu Xán lập tức không dám nhiều lời nữa. Nếu ông ta còn nói tiếp, chẳng khác nào nói "Đại vương không bằng Thanh lỗ", chuyện như vậy tuyệt không phải điều bề tôi có thể làm.
"Đại vương nhân nghĩa, tuyệt đối không phải thứ Thanh lỗ có thể so sánh."
Cho dù không muốn, Lưu Xán cũng đành phải thuận theo lời Đại vương, cúi người cung kính nói.
"Về phần 'cấp công điền' ở Đông Bắc này cũng như vậy thôi. Người Mãn kia có thể vây đất ở đất Hán để cấp cho kỳ binh, tại sao cô lại không thể cấp công điền ở Đông Bắc để thưởng cho công lao thu phục quốc thổ của họ?"
Mặc dù chưa từng thừa nhận Đông Bắc là cái gọi là "Mãn Châu", hay là "quê hương người Mãn", nhưng điều đó không ngăn cản Chu Minh Trung đem chuyện này ra so sánh với "vây đất". Mặc dù đất đai ở đây đều là đất vô chủ, còn người Mãn vây đất là chiếm đoạt ruộng đất của người Hán.
"Đương nhiên là vậy!"
Phát hiện mình bị dẫn dắt, Lưu Xán tuy có chút bất đắc dĩ nhưng vẫn nói ra lý do phản đối của mình.
"Đại vương làm vậy đương nhiên là phải, chỉ là thần cho rằng, nếu Đại vương đã có ý định thiết lập hành tỉnh, xây dựng quận huyện ở Đông Bắc, vậy thì buộc phải cân nhắc đến thuế ruộng và sai dịch. Nếu không, ngày sau chính quyền địa phương lấy gì phát bổng lộc, lấy ai làm việc sai vặt? Dẫu sao, ít thì hơn mười năm, nhiều thì vài chục năm, Đông Bắc này chắc chắn sẽ lấy đồn trú quân làm chính, chỉ dựa vào việc bách tính nộp lương, làm sai dịch, làm sao có thể duy trì?"
Lời của Lưu Xán cũng rất công tâm, không chỉ đơn thuần là phản đối "Công điền chế", mà là đang suy tính cho tương lai của cả vùng Đông Bắc.
"Đến lúc đó, triều đình chắc chắn vẫn sẽ bị Đông Bắc liên lụy. Dẫu sao, quân đồn trú vừa không nộp lương, lại không làm sai dịch, hơn nữa hiện tại bách tính lại rất ít, quan phủ và trú quân làm sao duy trì? Chỉ có thể ỷ lại vào triều đình."
Nếu đổi thành người khác, có lẽ sẽ vì những lời này của Lưu Xán mà tâm động, từ đó nghi ngờ việc thực thi "Công điền chế" ở Đông Bắc. Nhưng đối với Chu Minh Trung đã sớm có chuẩn bị, ông chỉ cười ha hả.
"Mậu Lâm, sao có thể không có bách tính?"
Dứt lời, Chu Minh Trung hỏi ngược lại.
"Mậu Lâm còn nhớ pháp lệnh đất đai ở Giang Bắc là gì không?"
"Quan sơn lâm. Đất Giang Bắc, ngoài phần đất tư đã canh tác, núi rừng, sông ngòi cùng đất hoang sinh thục đều là đất công, kẻ nào tự ý khai khẩn thì tịch thu tài sản, phạt lao dịch sáu tháng!"
Lưu Xán gần như không chút suy nghĩ đã nói ra "Địa lệ" của Giang Bắc. Đây cũng là nơi ông ta không hiểu nhất khi mới vào Giang Bắc. Dẫu sao, các nơi đều đang chiêu mộ dân khai hoang, chỉ có Giang Bắc là không những không chiêu dân khai hoang, mà còn đẩy mạnh "Quan sơn lâm", thu hồi đất hoang về cho quan, sau khi khai khẩn thì cho bách tính thuê canh tác. Nếu là đất hoang chưa khai khẩn, dù có bỏ hoang cũng không cho phép bách tính tự ý khai khẩn. Thậm chí còn không tiếc dùng luật lệ nghiêm khắc để ràng buộc.
"Vậy năm ngoái bách tính Giang Bắc thuê bao nhiêu công điền? Quan phủ thu nhập bao nhiêu?"
"Bẩm Đại vương, năm ngoái bách tính Giang Bắc thuê hơn 14,15 triệu mẫu công điền, quan phủ thu được hơn 3,37 triệu lượng bạc!"
Sự thật mạnh hơn hùng biện. Khi mới bắt đầu đẩy mạnh "Quan sơn lâm", trong phủ từng có rất nhiều người phản đối. Bởi vì theo họ thấy, điều quan trọng nhất ở Giang Bắc là phải thông qua miễn thuế, thậm chí cung cấp nông cụ, trâu cày và vật tư để chiêu mộ lưu dân, khai khẩn đất hoang, như vậy mới có thể làm đầy ngân khố. Nhưng Đại vương lại làm ngược lại, chẳng ai ngờ thu nhập của quan phủ không những không giảm mà ngược lại còn tăng vọt.
"Số nghìn vạn mẫu ruộng tư ở Giang Bắc, quan phủ thu thuế ruộng chỉ được hơn hai trăm vạn lượng, mà công điền chỉ hơn nghìn vạn mẫu, lại thu được tiền thuê hơn ba trăm vạn. Mậu Lâm, tại sao lại như vậy?"
Chu Minh Trung vẫn giữ gương mặt mỉm cười hỏi.
"Bẩm Đại vương, thuế ruộng thu vào, tối đa cũng chỉ là thuế hai mươi lấy một, mà công điền thu vào lại là tiền thuê ba phần rưỡi. Mặc dù năm đầu tiên chỉ lấy một phần rưỡi, nhưng dẫu là vậy, cũng gấp mấy lần thuế ruộng."
Thuế không bằng thuê!
Đây là điều chắc chắn, loại trước chính phủ chỉ thu một phần thuế kim mà thôi, còn loại sau chính phủ đã trở thành địa chủ, có thể đạt được lợi ích tối đa.
Tuy nhiên khi nhắc đến khoản tiền thuê ba phần rưỡi này, trong lòng Lưu Xán không khỏi nghĩ tới một nhóm người khác - đám sĩ thân sở hữu hàng trăm, hàng nghìn, thậm chí vạn mẫu ruộng. Họ trước kia thu tiền thuê đất năm phần, mà hiện nay tiền thuê công điền chỉ có ba phần rưỡi, trực tiếp dẫn đến việc họ vì tránh để tá điền chuyển sang thuê công điền, ai nấy đều phải giảm tiền thuê đất để tá điền không bỏ đi. Tổn thất của họ không thể không gọi là thảm trọng.
Nhưng thu nhập của quan phủ lại vì việc cho thuê công điền mà tăng vọt, đến sang năm, chỉ riêng tiền thuê ruộng, Giang Bắc đã có thể thu về gần nghìn vạn lượng. Thậm chí theo cách nhìn của Lưu Xán, nếu không phải vì vấn đề phân bố công điền, tiền thuê ruộng của quan phủ còn có thể tăng thêm gấp đôi.
"Từ sau khi cho thuê công điền, tiền thuê đất ở Giang Bắc từ bốn đến sáu phần, phổ biến đã giảm xuống còn ba phần bảy đến tối đa bốn phần. Sĩ thân vì chiêu mộ tá điền canh tác cho mình, ai nấy đều phải giảm tiền thuê, sợ nhất là ruộng không có người cày. Nhưng Mậu Lâm, theo lý mà nói, như vậy thì giá ruộng phải giảm xuống, tại sao hiện nay giá ruộng so với quá khứ lại đắt hơn gấp đôi?"
Câu hỏi ngược lại của Đại vương làm Lưu Xán ngẩn người, sau đó nói.
"Là vì trong dân gian không có đất để bán!"
Khi nói ra câu này, vẻ mặt Lưu Xán lộ vẻ buồn bực, ông ta hoàn toàn không hiểu tại sao lại như vậy. Trong khi sĩ thân vì sợ ruộng không có tá điền canh tác mà đua nhau giảm tiền thuê, theo lý mà nói thì đất đai phải không đáng giá, thì giá đất ngược lại giống như ngồi trên tên lửa, một năm tăng hơn gấp đôi, hơn nữa còn đang tiếp tục tăng giá.
"Hiện nay giá đất ngày càng cao, giá càng tăng, mọi người càng không muốn bán ra. Xét tận cùng gốc rễ là vì công điền nhiều, ruộng tư ít, Đại vương có lệnh công điền một loạt không được bán, cho nên mọi người đều thấy đất đai trong dân gian hữu hạn, vì thế giá đất mới không ngừng tăng cao. Dẫu sao từ nay về sau, chưa nói đến các nơi khác, ít nhất là ở Giang Bắc, ruộng chia công tư, ruộng tư nếu không phải là quân công, học điền thì không thể nào có thêm dù chỉ một chút, giá đất tăng cao cũng là lẽ đương nhiên..."
Cái gì là lẽ đương nhiên, căn bản chính là do Chu Minh Trung tâm cơ tính toán mà thành. Tại sao ông làm như vậy? Chính là để giống như chính phủ thời hậu thế, trở thành địa chủ lớn nhất trong thiên hạ. Chỉ có điều chính phủ thời hậu thế nắm giữ quyền sở hữu toàn bộ đất đai thiên hạ là để bán đất, cho nên mới găm hàng giữ giá, còn Chu Minh Trung là để trở thành địa chủ, thu được nhiều "tiền thuê đất" hơn.
Và trong quá trình này, lợi ích của đám sĩ thân vốn nên bị tổn hại cũng đồng thời được chăm lo - giá đất tăng lên, chẳng những bù đắp được tổn thất do tiền thuê giảm, mà còn khiến tài sản của họ tăng lên gấp mấy lần. Mặc dù của cải đó chỉ nằm lại trên giấy tờ - đất là bất động sản, cũng giống như triệu phú, tỷ phú ở nhiều thành phố thời hậu thế vậy. Nhưng dù là thế, đám sĩ thân vẫn thỏa mãn với sự tăng trưởng của cải này, đặc biệt là trong tình cảnh mỗi thành phố ở Giang Bắc đều thiết lập sở giao dịch đất đai, nơi đó mỗi ngày đều công bố giá đất. Theo "Địa lệ" của Giang Bắc, ruộng đất nhà cửa ở Giang Bắc, một loạt không được tự ý mua bán, buộc phải giao dịch tại sở giao dịch đất đai, nếu giá đất thấp hơn quy định, sẽ bị định là trốn thuế.
Hiện nay mặc dù đất đai Giang Bắc vẫn chưa bị "xào nấu" như bất động sản thời hậu thế, nhưng đất đai với tư cách là biểu tượng của tư bản, dưới sự dẫn dắt cố ý của Chu Minh Trung, đã chuyển từ tính toán theo "mẫu ruộng" sang tính toán theo "giá đất". Chỉ cần dẫn dắt phù hợp, là có thể thay đổi tư duy truyền thống của mọi người. Tất nhiên, tiền đề để duy trì trật tự kinh tế này là chính phủ buộc phải nắm giữ lượng lớn công điền, chỉ như vậy mới có thể trở thành người thiết lập luật chơi. Hiện nay quan phủ Giang Bắc nắm giữ hơn 60% đất đai Giang Bắc, đây mới là lý do Giang Bắc có thể tiến hành cuộc chơi này.
"Mậu Lâm, ngươi xem, không phải quân công thì không cấp ruộng!"
Mỉm cười nhẹ, Chu Minh Trung nhìn về phía quan nội, rồi tiếp tục nói.
"Đợi đến khi thiên hạ bình định, phương pháp này, cô tất sẽ dâng sớ lên triều đình để đẩy mạnh ra khắp thiên hạ: không quân công thì không được cấp ruộng. Nhưng thịnh thế sinh sôi nhân đinh, thái bình thịnh thế, con người sinh sôi nảy nở, đến lúc đó phải làm sao? Bách tính há lại cam tâm vĩnh viễn chỉ làm tá điền cho quan phủ?"
Câu hỏi ngược lại của Đại vương khiến Lưu Xán lập tức rơi vào trầm tư. Giá đất Giang Bắc tăng cao không phải vì lý do nào khác, mà chính vì mọi người đều thấy tương lai người sẽ ngày càng nhiều, nhưng ruộng tư chỉ có chừng đó. Cuối cùng, đại đa số mọi người vì không có đất chỉ đành phải thuê canh tác công điền, như vậy số ruộng tư vốn hữu hạn tự nhiên cũng trở nên đắt giá.
"Vậy, nếu bách tính cầu xin đất đai, mà quan phủ không cấp, liệu có kích động dân biến không?"
"Đương nhiên là sẽ!"
Chu Minh Trung hoàn toàn không chút che giấu nói.
"Ngay cả Giang Nam vẫn thường xảy ra chuyện tá điền xông vào nhà chủ, tự nhiên cũng có thể xông vào quan phủ. Cho nên, tương lai đất đai ở Đông Bắc, Tây Bắc cũng như Tứ Xuyên, ngoài công điền ra, còn sẽ lấy ra một phần công địa giao cho cá nhân khai khẩn. Chỉ cần liên tục canh tác năm năm, là có thể mua lại đất với giá thấp từ quan phủ. Như vậy, lại phải lo ngày sau đất biên thùy Đông Bắc, Tây Bắc không có dân canh tác hay sao? Mà chỉ có mỗi công điền?"
