Đến nhà bà Bücher hôm nay, rõ ràng chỉ có những người bạn bè thân của bà ta. Có hai người đàn ông và ba người đàn bà. Họ xưng hô với nhau chỉ theo tên nhưng lại đặc biệt nhã nhặn và lịch thiệp. Nhìn quần áo và kiểu cách của họ thì khó biết được họ thuộc loại người gì.

Một người đứng tuổi - ông Herbert, mặc áo vest hai viền đứng đắn. Một sợi dây chuyền con giắt trong chiếc áo vest đan nom ông ta đầy vẻ tự trọng, và bộ mặt bị thịt của ông ta lộ một vẻ rất bàng quan với mọi chuyện trên đời. Ông ta đang nói với một người ốm yếu đeo kính lão rằng, người Anh sau vụ Dunkirk tỏ ra có lý trí hơn là đã ký với quốc trưởng hiệp ước hoà bình để cùng giải quyết vấn đề phương Đông. Do đó quốc trưởng cho phép người Anh giữ lại cho một vài vùng ở phía Bắc nước Nga mà họ đã có hồi chiếm đóng nhưng sau đã để mất. Và để đổi lại, rõ ràng nước Anh phải chia sẻ cho nước Đức một số đất thuộc địa Anh.

Nhưng ông lão ốm yếu đeo kính, tên là Paul lại thận trọng phản đối, lão nhấn mạnh rằng quốc trưởng sẽ làm tất cả những gì Bonaparte[1] không đạt được. Và, binh lính Đức sẽ diễu binh chiến thắng trên đường phố London như hiện nay ở Paris.

Một bà mặc áo dài gấm, đôi tay trần bụ bẫm như khúc giò lụa cắt ngang lời hai ông này, tuyên bố với một giọng rất có uy tín rằng, mặc dù quốc trưởng thù ghét người Anh, nhưng biết Churchill[2] coi nước Nga là kẻ thù số một, và ông Mosley đã hứa với quốc trưởng sẽ làm cho dư luận Anh hướng theo những mục đích lịch sử của quốc trưởng.

- Vilima thật đúng là Ribbentrop[3] của chúng ta! - Người đàn bà có bộ tóc vàng hung, xinh đẹp, mặc chiếc áo dài màu xanh da trời và tà ngắn để hở cả đầu gối gật đầu tán thưởng.

Vilima mỉm cười xu nịnh trả lời người đàn bà tóc vàng hung:

- Eve, chị thật như bà chị của chúng tôi, lúc nào trông chị cũng thật là quyến rũ. Đúng là hễ trông thấy chị là ngài thiếu tướng lại thấy thèm ăn táo là phải!

Eve mỉm cười khó hiểu khi được tâng bốc:

- Tôi cũng không định từ chối.

Paul quay người lại, lười biếng vỗ tay một cái hoan hô:

- Eve dũng cảm thật!

Bà Bücher lên tiếng, đưa mắt khâm phục nhìn Eve:

- Ồ, Eve, đó là Valkyrie[4] có sức quyến rũ nhất. Và, mặc dù tôi là phụ nữ, tôi cũng hiểu ngài thiếu tướng.

Khách khứa không ai để ý đến Weiss, nhưng lại đón tiếp bà Dietmar một cách rất kính trọng và chân thành sung sướng khi thấy bà đến dự. Khi Eve trước sự tâng bốc của mọi người kêu tướng lên: “Chính trị cái quái quỷ gì cơ chứ! Cuối cùng thì chúng ta cũng chỉ là phụ nữ!” - thì bà Dietmar nghiêm trang nói:

- Nhưng là phụ nữ Đức, Eve yêu quý ạ! - Rồi ngồi xuống bên cạnh phía đàn ông, bà hỏi: - Thế nào, ông Herbert, chúng ta sẽ còn đánh nhau với ai nữa?

Paul không để cho Herbert trả lời:

- Thưa bà Dietmar, bà muốn hỏi, những nước nào nữa sẽ trở thành một phần đại Đức phải không?

- Ồ, xin thôi cho! - Bà Dietmar không hài lòng, vội ngắt lời ông ta. - Ở đây ông không phải là chủ. Chúng ta không thể làm điều ngu ngốc!

- Thật tiếc là ở đây chúng ta thiếu mất Friedrich của bà. - Người đàn bà tóc vàng hung nói. - Anh ta là một thanh niên thật nghiêm túc.

- Đúng, Friedrich, Vilima hùa theo, - anh ấy đúng là một chàng trai nghiêm túc, nhưng nếu như chị, chị Eve ạ, chị cắt váy của mình ngắn đi chừng năm phân nữa…

- Thì chàng phi công trẻ khó mà đứng vững nổi trong trận tấn công. - Paul cười nói tiếp.

Qua các câu chuyện tiếp đó nữa, Weiss hiểu rằng ông Herbert là chuyên gia định giá cả ở cơ quan “Đóng gói - Đấu giá”. Các kho hàng của cơ quan này chứa đủ các loại tài sản của những người dân bị chèn ép trong các vùng chiếm đóng. Cơ quan này cũng trao các tài sản tịch thu được cho các nhân vật có chức trách khác nhau. Những báu vật có giá trị hơn cả được trao như quà riêng của quốc trưởng tặng cho ai có công trạng đặc biệt, hoặc những ngày lễ hay chiến thắng quân sự. Những ngày này với ý nghĩa của nó cũng vẻ vang như những ngày lễ cày ruộng và lễ giáng sinh. Bộ phận văn phòng nhà nước quốc xã lập danh sách riêng tất cả những kẻ xứng đáng với tặng phẩm này hay tặng phẩm kia. Và Herbert là chuyên gia, chịu trách nhiệm xác định giá trị của các vật dùng làm tặng phẩm. Có khi đánh giá một vật là một trăm mark, song thực tế nó lại giá trị một nghìn.

Những nhân vật có cương vị cao nhất cũng muốn tranh thủ cảm tình với Herbert. Vì rằng nếu như viên nào đó muốn hoặc tính toán có lợi cho mình, thì hắn phải lực chọn những vật làm tặng phẩm trị giá hàng nghìn mark mà giá trị thực của chúng cũng nguyên vẹn như thế.

Nhưng Herbert phải báo cáo cho đại diện riêng của Himmler về tất cả các vật có giá trị đặc biệt, đưa đến kho của cơ quan này, tách riêng chúng ra hoặc đưa sang quỹ của Gestapo. Vì thế mà tại sao không có ai ở đấy biết rõ vào những năm sau khủng hoảng quân sự Herbert đã bị kết án tù chung thân vì vụ làm ám muội dầu thảo mộc. Dầu này được chế tạo bằng các nguyên liệu có hại cho sức khoẻ con người và nhiều người, đặc biệt trẻ em bị ốm nặng vì trúng độc.

Viên cục trưởng an ninh, trung tướng SS Renhard Heydrich, nguyên trưởng ban cảnh sát mật là một tên cao gầy, mắt lạnh nhạt, thờ thẫn, môi mỏng, mũi khô khan và quặm xuống đã ra lệnh thả Herbert khỏi nhà giam và chuyển hắn về cơ quan “Đóng gói - Đấu giá”. Heydrich tin rằng Herbert do chịu ơn hắn cứu mạng sẽ trung thành vô hạn và sẽ chấp hành - vì chừng mực nào Herbert chẳng biết là phạm bất kỳ sai lầm nhỏ bé gì hắn cũng lập tức bị tống giam ngay và sẽ bị đưa ra tòa vì tội đầu độc nhân dân Đức.

Vì thế Herbert đã tuyệt đối ngay thẳng trong công việc phức tạp này của hắn.

Chú ý nghe xem khách của bà Bücher chuyện trò, Weiss nhanh chóng hiểu rằng họ đang lặp lại những suy đoán của chủ mình, mong muốn bằng mọi cách bắt chước chủ trong cả lời nói lẫn thói quen. Anh tò mò ngồi nghe tất cả những câu chuyện kỳ vọng này, mặc dù không thu lượm được gì mới cho bản thân cả. Vì tất cả mọi mưu đồ của bè lũ Hitler, cả việc ve vãn Anh, Trung tâm đã biết rõ bằng các nguồn tin khác, chính xác hơn. Nhưng dù sao thì cũng phải thích thú nhận thấy rằng ở đây, trong cái nhóm đặc biệt này, anh lại cảm thấy mình rất tự nhiên. Weiss đưa cho Eve chiếc gạt tàn thuốc đúng lúc vì thế Eve không để rơi tàn thuốc vào áo dài, và vui vẻ cảm ơn anh.

Khi Herbert nguyền rủa người Ba Lan đã giấu mất những bức hoạ quý giá nhất trong lâu đài Wawel, rồi bảo rằng sẽ tìm ra các biện pháp buộc bọn chúng phải chỉ chỗ giấu bí mật, Weiss liền hỏi: “Liệu ông Herbert có biết số phận “Đức mẹ Madonna và Chim công” của Raphael ra sao không?” thì Herbert nhìn Weiss với vẻ kính trọng, giải thích cho anh rõ bức tranh này là loại báu vật thế nào. Sau đó hắn nói rằng, nếu như những thanh niên có học như Weiss phục vụ trong các cơ quan trinh sát thì ở các vùng đất đai chiếm đóng, quốc xã Đức đã không bị mất đi nhiều tác phẩm nghệ thuật, mặc dù các đơn vị SS đặc biệt đã được trao nhiệm vụ lập tức mang đi các viện bảo tàng lẫn các bộ đồ sưu tập cá nhân thuộc phạm vi trông nom của họ, tìm những người trông coi cũ của các viện bảo tàng và dùng các biện pháp tra tấn thích hợp để không bị mất mát một bức tranh nào, bức tượng hay bất cứ một vật gì khác có giá trị nghệ thuật, thiệt hại cho quốc xã.

Weiss hỏi ý kiến Vilima xem liệu quốc trưởng có tặng huân chương chữ thập cho Oswald Mosley, lãnh tụ của những người phát xít Anh vì những hoạt động có lợi cho nước Đức hay không? Vilima trả lời rằng, ngài Mosley, như đã hứa với Ribbentrop, sẽ tiến hành đảo chính phát xít ở Anh.

Paul cũng tham gia vào câu chuyện. Hắn hỏi Weiss muốn tham gia chiến đấu ở nước nào, Weiss nói đùa:

- Ở đâu có các nữ kỵ binh!

Mọi người cười phá lên.

Paul đề nghị:

- Lúc đó xin đừng quên mời tôi đi theo nhé! Tôi sẽ dạy họ đánh cocktail.

Herbert hỏi Eve:

- Thế nào, cô béo, ông tướng của cô vẫn còn ghen tuông mỗi khi cô gặp lính chứ? Mà vẫn chẳng có cơ sở phải không?

- A, Herbert, - Eve thở dài, - dù sao anh cũng là người vô liêm sĩ đến lạ.

Nhưng rồi lại mỉm cười chiến thắng nhìn đôi mắt mờ đục của Herbert, làm cho không thể nghi ngờ Herbert bị dồn cùng lúc.

Angelika - một thiếu nữ có bộ mặt xanh xao ốm yếu, vẫn còn giữ lại những nét không đều đặn của tuổi dậy thì. Hình như đôi chân gầy, nhỏ và đôi cánh tay dài khẳng khiu phần nào có làm phiền chủ nhân. Khuôn mặt nhỏ với làn da căng, sáng sủa như được bôi parafin, đờ đẫn không hoạt động. Đôi mắt to xanh, lòng trắng hơi xanh xanh, có cái nhìn mờ mờ tạo thêm cho bộ mặt một vẻ vô tư.

Weiss ngồi bên cạnh Angelika. Cô ta lãnh đạm mỉm cười với Weiss, uể oải kéo dài từng tiếng:

- Ngồi cạnh tôi anh có thích không?

Weiss giở rộng chiếc khăn lau miệng đặt lên đầu gối mình, thốt lên:

- Ồ, thưa cô, tôi vô cùng sung sướng! - và tiếp: - Có thể tiếp cô món gì được?

Vẫn cái giọng uể oải, cô gái kéo dài từng tiếng:

- Tôi hầu như không muốn ăn gì cả.

- Cô cho phép tiếp một chút rau?

- Vâng, cũng là để làm anh vui lòng thôi. Anh hãy rót rượu ngọt cho tôi. - Và lần đầu tiên cô chăm chú nhìn Weiss rồi hỏi: - Anh là lính ngoài mặt trận à?

Weiss lắc đầu.

- Không sao, anh sẽ như vậy thôi, - Angelika hứa chắc chắn. Rồi ngước mắt hỏi đầy ý nghĩa: - nhưng anh nên biết rằng những kẻ nhút nhát và đần độn bao giờ cũng chết đầu tiên.

- Nhưng những ý nghĩ buồn bã đó nói vào bữa tiệc vui này làm gì? - Weiss máy móc nhận xét.

- Mà tôi không thương tiếc gì những kẻ như vậy! Không bao giờ! Tôi không thể thương hại những kẻ không muốn hoặc không biết đánh nhau.

Lúc đầu, sự cởi mở này làm cho Weiss thấy ngờ vực, anh ngọt ngào nói:

- Thưa cô Angelika, tất cả chúng ta đều sẽ chết, nhưng linh hồn của chúng ta không chết. Và ở thế giới bên kia, ở trên trời ấy - anh đảo mắt, - thượng đế đang chờ đợi chúng ta…

- Chuyện vớ vẩn! - Angelika kinh tởm nói. - Không ai chờ đợi chúng ta ở đâu cả!

- Angelika! - Bà Bücher từ đầu bàn đối diện âu yếm nhắc: - Con hãy tiếp cho anh Weiss miếng này. - Rồi bà rụt rè nhìn con gái.

Angelika thậm chí chẳng thèm quay mặt lại phía mẹ. Cố gắng hé đôi môi xanh nhạt ra hỏi:

- Ồ, mà tôi vẫn còn có thể tán chuyện với đàn ông được chứ, phải thế không? - Dừng lại một chút rồi nghiêm giọng nói: - Tôi với anh cùng một thế hệ. Sự thất bại trong cuộc chiến tranh trước đã giết chết tâm hồn bố mẹ chúng ta. Đấy chỉ là một số thôi. Còn một số khác đã bị cướp đi cả cuộc sống… - Rồi mỉm cười nói thêm: - Tôi vẫn còn gặp may: mẹ tôi nói rằng trong những năm đó có những đứa trẻ ra đời không có móng tay và không tóc - những quái thai. Và nhiều bà mẹ không có sữa, phải nuôi trẻ con bằng phương pháp nhân tạo. Có những sinh vật giống người của Wagner[5] như vậy đấy. Và chúng ta có quyền trả thù cho những cái đó. Đúng, phải trả thù, - Angelika nhắc lại, giọng đanh thép. - Và tôi muốn được phục vụ trong các đơn vị nữ trợ chiến để trả thù cho tất cả những cái đó.

- Trả thù ai? - Weiss hỏi.

- Tất cả! Tất cả!

- Chị là đoàn viên Đoàn nữ thanh niên Đức?

- Phải! - Angelika rắn rỏi trả lời tất cả và hất đầu một cái khiến cho bộ tóc lộng lẫy màu cỏ úa xõa xuống đôi vai. Sửa lại tóc, cô ta nói: - Nhưng tôi không thích nghe radio. Tôi không chịu nổi những phát thanh viên chuyên hò hét. Chúng ta có quyền chỉ cần nói thầm với cả thế giới mà cả thế giới vẫn phải nghe chúng ta.

- Xin lỗi cô, nhưng tôi là người lính tương lai và tôi cho rằng lệnh thì phải dứt khoát được nói to!

- Tức là tôi cũng phải thét lên? - Angelika cười hỏi.

- Nếu chị muốn chỉ huy tôi…

- Thế anh thích người ta sai bảo anh à? - Cô ta hỏi.

Bà Bücher thích thú hỏi to:

- Thanh niên đang chuyện trò về vấn đề gì đó?

Weiss mỉm cười và cũng to giọng hỏi:

- Thưa bà Bücher, bà cho phép nâng cốc chúc sức khỏe cô Angelika chứ ạ?

Khách vỗ tay.

- Anh thật lịch sự có thừa!

Cô gái bất bình quay ngoắt về phía bà ngồi bên cạnh, không chuyện trò thêm gì với Weiss và cũng không để ý đến anh nữa.

Bà Bücher tinh ý quan sát tất cả mọi người, nhận ngay ra rằng giữa con gái bà và Weiss đã xảy ra chuyện gì đó. Vì trên nét mặt người lính trẻ lộ vẻ ân hận. Bà hỏi to:

- Anh Weiss, hình như anh muốn tìm mua một gara hay một xưởng sửa chữa ô tô thì phải?

Weiss hiểu rằng bà Bücher muốn giới thiệu anh với khách ở đây như anh là một thanh niên có các dự định về công việc đứng đắn.

Và để biểu lộ tài năng của mình trước những người này, đồng thời làm vui lòng bà Bücher, anh hào hứng trình bày các kế hoạch đường đời của mình. Song anh phải tự nhận mình đã lầm lẫn lớn: không đánh giá đúng kinh nghiệm dày dạn của các bộ mặt giả tạo ở đây? Vì họ không những luôn luôn phải giả tạo, mà ngày ngày còn tò mò để ý mọi biểu hiện giả tạo, dù nhỏ bé nhất, của những người khác - những người mà họ có quan hệ giao thiệp. Nhìn thấy những hành động đê tiện, những mưu mẹo và sự giả dối của chủ mình, biết được những bí mật bẩn thỉu, cả tính hiếu danh nhỏ nhen của chủ mình, những người này, những kẻ mà phẩm giá con người không bao giờ được chỉ mình đếm xỉa đến đã tạo ra trong người mình một khả năng nhạy bén - đối với việc giả tạo và biết cách lột trần sự giả tạo này ở những người khác một cách im lặng và khinh bỉ vô cùng kín đáo.

Weiss nhanh chóng bắt được ý nghĩa của sự im lặng mỉa mai mà các vị khách ngồi nghe dự kiến của anh. Phải, anh đã phạm sai lầm và anh hiểu điều đó nếu như còn tiếp tục nói về kế hoạch sống của mình.

Sự chân thành với những con người này lại là biểu hiện của sự ngốc nghếch. Và nếu họ không coi anh là một tên ngốc, thì cũng là một kẻ đạo đức giả che giấu những dự định thực của mình, thật rõ như thế. Và như vậy thì thật còn tệ hơn việc nhận mình là một tên ngốc ngây thơ. Không có ai ở đây, ngoài anh, lại có ý định lôi cuốn sự chú ý đến con người mình bằng những suy luận về mặt nào đó của cá nhân. Thế mà Weiss đã hành động như vậy với một sự vội vàng không suy nghĩ và có lẽ, không có mục đích. Chỉ cốt để kiểm tra xem mình có được nhận là người của tầng lớp này hay không thôi. Và, đã tính nhầm. Đã đùa quá trớn. Tức là đã phạm một sai lầm mà đồng chí huấn luyện viên của anh vẫn từng nhắc trước: quên tự kiểm tra bản thân, để cho đầu óc suy tính vô kỷ luật, làm mất một điểm tựa không thể tha thứ được mà là điểm tựa duy nhất đáng tin cậy - tức là sự hiểu biết về hoàn cảnh thực tế.

Rồi Weiss tiếp tục nói, để cố gắng thoát ra khỏi tình trạng nguy hiểm do chính anh tạo nên. Bỗng nhiên Weiss mỉm cười rất đáng yêu và hỏi:

- Thưa các vị, các vị thích những mơ ước của ngài “Michel” đó như thế nào? - Và nghiêm trang nói thêm: - Còn về phần tôi, tôi sẽ có mặt ở nơi nào mà lợi ích quốc xã ra lệnh cho tôi.

- Dũng cảm thật, - Bà Bücher nói. - Anh Weiss, anh thật là khôn khéo nói kháy chúng tôi.

- Chàng thanh niên này biết cần phải nắm đằng lưỡi hay đằng chuôi, - Paul tán thưởng nhận xét.

- Anh Weiss, - Eve thốt lên. - Nếu anh mặc quần áo sĩ quan thì sẽ rất oai đấy!

Paul nhắc trước:

- Hãy cẩn thận, cô Eve muốn là quần áo sĩ quan buổi sáng đấy!

- Paul, ông thật là vô liêm sỉ! - Eve uể oải nói.

Sau đó sự tập trung của mọi người đối với Weiss tắt hẳn, không ai để ý đến anh nữa.

Tự cảm thấy điều đó, Weiss ngồi sang chiếc bàn con để ở góc phòng và bắt đầu dở cuốn album có các bưu ảnh màu ra xem.

Anh nhìn thấy cảng Riga vô cùng quen thuộc đối với anh chụp trong một bưu ảnh. Mọi ý nghĩ của anh tự nhiên chuyển về cái thành phố này, nơi anh mới ra đi không lâu. Weiss nhớ tới Lina Iord, con gái người thợ máy tàu thủy, sinh viên trường Đại học bách khoa. Cô gái có bộ mặt xinh như búp bê, mịn như tráng men. Con người tuyệt đẹp vẫn đội chiếc mũ xinh xinh trên bộ tóc màu sáng tươi, với đôi mắt nghiêm nghị, thận trọng màu xám xẩm.

Cô gái trách Weiss đã tỏ ra trung thành với tất cả mọi quy định của “Hiệp hội kiều dân Đức vùng Baltic”.

- Tôi cảm thấy, - cô gái mỉa mai nói, - anh muốn trở thành những kẻ đang ra sức cố gắng hành động như bọn thanh niên áo nâu quốc xã.

- Song cũng chỉ vì một điều đơn giản sống giữa đồng bào của mình tôi thấy dễ chịu hơn.

- Thật kỳ lạ! - Cô gái tỏ vẻ hoài nghi. - Anh là con người đứng đắn như vậy và tôi cảm thấy là người biết suy nghĩ thế mà bỗng nhiên lại vô cùng chăm chú đi nghe những lý luận ngu ngốc về tính ưu việt của dòng giống Đức và những bản báo cáo ghê tởm chứa đầy những lời bóng gió độc ác.

- Thì cô cũng nghe đấy thôi!

- Chỉ vì cha tôi thôi.

- Thế ông cụ bắt cô phải đi nghe những bản báo cáo này à?

- Ngược lại. Tôi làm như vậy để tránh cho gia đình khỏi những chuyện bịa đặt nguy hiểm.

Một lần Lina mời Weiss về nhà mình.

Hugo Iord, bố Lina, vừa đi biển về. Đó là một người thủy thủ điển hình. Một người chậm chạp, bình tĩnh, mắt bàng bạc hơi nheo lại. Ông không cao, cũng như con gái, nhưng chắc nịch, vai rộng, đôi tay to khỏe. Trên hai mép của cái nhỏ mím chặt là hai vết nhăn chạy dài. Con tàu ông phục vụ là của một người Đức. Họ đi tới Murmansk chở gỗ. Trên đường về gặp các tảng băng trôi lênh đênh. Tàu bị ép lại. Do sức ép của băng dây chằng tàu bị đứt, chân vịt, tay chèo bị gãy.

Nhưng thuyền trưởng không muốn gọi tàu cấp cứu Liên Xô. Họ cố gắng chèo chống theo các tảng băng với dự định bằng sức người có thể cứu được tàu.

Nhưng sau đó bão biển bắt đầu nổi dậy, cùng gió tuyết gào rít, các núi băng chạy tản ra xa, và nếu như không có chiếc tàu săn cá của Liên Xô đến kịp thì mọi việc đã kết thúc không hay rồi.

Hugo cau có nói với Weiss:

- Những chàng trai Xô Viết từ tàu của mình nối tàu của chúng tôi lại như là nguy hiểm đe dọa không phải chúng tôi, mà là họ. Sau đó, khi tàu chúng tôi lại đi đúng đường rồi thì thuyền trưởng của chúng tôi mời thuyền trưởng và hoa tiêu tàu Liên Xô vào phòng mình uống rượu, rồi nói:

“Nhưng vì chúng tôi là người Đức…”

“Thì sao? - Thuyền trưởng tàu Liên Xô nói. Sau đó ông ta nhìn thấy trên bàn chúng tôi mô hình chữ thập, bèn hỏi: - Ông là phát xít?”

“Vâng, - thuyền trưởng đáp, - Chính thế!”

Thế là cả hai người - thuyền trưởng và hoa tiêu tàu Liên Xô lặng lẽ mặc áo và đội mũ.

Thuyền trưởng chúng tôi hỏi:

“Các ông tiếc là đã cứu chúng tôi?”

Thuyền trưởng tàu Xô Viết nói:

“Tàu của ông không đủ chất đốt để về tới bến, tôi có thể cho ông một tấn rưỡi như cho những người đang gặp nạn. Buồng chỉ huy của ông lạnh cóng, chỉ huy cũng chẳng có gì để sưởi”.

Sau đó, khi chúng tôi đã đi được theo luồng của mình thì chiếc tàu Xô Viết cho dương buồm. Thì ra những thủy thủ Nga đã cho chúng tôi phần nhiên liệu cuối cùng của họ.

Hugo kể lại tất cả những chuyện đó với cái giọng trúc trắc, bực tức như bực dọc vì một điều gì đó.

Weiss hỏi:

- Vì trên biển bao giờ người ta cũng phải hành động như vậy hay sao?

- Thế còn trên mặt đất? - Hugo hỏi lại.

Weiss rất thích ông lão, nhưng anh lại tránh không muốn gặp con người này. Những người Đức trong Hiệp hội bàn tán về Hugo như một người xa lạ. Cho nên việc giao thiệp với con người này có thể làm hại Weiss.

Cũng chính do các nguyên nhân đó Weiss đành phải đối xử rất thận trọng với Lina. Lúc đầu Lina chỉ coi đó là tính rụt rè của Weiss. Chính cô đã đề nghị Weiss sau các tối vui ở Hiệp hội tiễn cô về nhà. Lina khoác tay anh, liếc nhìn vẻ mặt lo lắng của anh, cô gần như kiễng chân lên nhìn anh.

Lina có bộ óc minh mẫn và tự do.

Weiss cảm thấy có một sự trìu mến kín đáo đối với cô gái này, song anh đau khổ vì một điều, hễ cứ gặp Lina anh lại đành phải làm ra vẻ khác, nói lải nhải che giấu ý kiến, suy nghĩ, tình cảm và kiến thức của mình… Anh không có quyền làm thế và vội vã đưa Lina nhanh về tới nhà. Cô gái cố gắng mới đi kịp Weiss, đôi chân thon nhỏ chạy lon ton. Lina giận yêu. Cô bảo rằng, cô không phải vội vã về nhà như vậy, mà cô chỉ thích đi bách bộ từ từ như thế… với Weiss, đi đâu cũng được. Rồi cười. Khuôn mặt có đôi mắt nghiêm nghị màu xám, ngửa ra phía sau chờ đợi.

Rồi chỉ khi một mình quay về nhà, Weiss mới thả cho ý nghĩ tự do mơ ước và thầm nói điều anh thật muốn nói với người thiếu nữ. Nhưng hầu như bây giờ anh mới thấy rằng phải thật dứt khoát, vì rằng ngay cả trong ý nghĩ anh cũng không có quyền khác với Weiss. Anh không có quyền đó dù chỉ cần thiết để đầu óc được nghỉ ngơi đi nữa. Thậm chí anh không dám thoả mãn với sự nghỉ ngơi của tâm hồn, vì làm như thế khiến người thiếu nữ bị lừa dối một cách không cần thiết, và điều đó sẽ là nguyên nhân đau khổ cho Lina.

Và, anh thôi không đến gặp Lina nữa.

Một thời gian sau, Hugo chuyển sang làm thuê cho một chiếc tàu chở dầu của Na Uy rồi cả gia đình dời sang Oslo.

Mãi tới lúc chiếc tàu khách có Lina trên đó rời khỏi cảng, Weiss mới ra bến cảng.

Từ trên boong chiếc tàu thuỷ lớn sơn trắng vẳng lên tiếng nhạc. Những đợt sóng biển màu xám sẫm nặng nề đập vào các cột bê tông ở bến tàu.

Đứng giữa trời gió ẩm lạnh, bụi nước mặn chát bám đầy người, Weiss buồn rầu và xúc động nghĩ rằng, đúng là anh không còn bao giờ được gặp lại Lina nữa. Anh là con người thế nào trong ký ức của Lina?

Giờ đây, ngồi trong căn phòng này, ngắm Angelika, không hề cảm thấy một mảy may xúc động, anh cẩn thận và bình tĩnh suy nghĩ xem anh sẽ phải cư xử ra sao với cô gái này để lôi cuốn được sự chú ý của cô ta và làm cho cô ta có ý muốn che chở cho anh. Điều đó lúc này thật có lợi biết bao! Tất nhiên, ở đây bà Dietmar đã kể tỉ mỉ hết tất cả những mặt tốt có thể và không có thể xảy ra của Weiss rồi, che chở cho Weiss, bà chân thực tự hào về Weiss. Nhưng chính điều gì có thể gợi lên được cảm tình của Angelika.

Weiss nhận thấy rằng, tất cả khách khứa đều tỏ ra rất kính trọng người thiếu nữ này. Thậm chí cả mẹ Angelika, một phụ nữ có uy thế cũng phải nuông chiều con gái. Còn Angelika thì tiếp nhận tất cả những cái đó như chuyện tất nhiên.

Vừa lúc đó món ăn tráng miệng dọn ra. Weiss liền đến ngồi cạnh Angelika.

- Thế nào, anh tìm thấy Litzmanstadt chưa? - Angelika hờ hững hỏi Weiss như mãi bây giờ mới nhận ra Weiss ngồi bên cạnh.

- Nếu như cô thích nó thì tôi sẵn sàng cho rằng đang ở đâu là một thành phố tuyệt đẹp.

- Nhưng mà tôi lại không thích thành phố đó.

- Nếu vậy tôi cũng không.

Angelika cau hàng lông mày.

- Anh không có ý kiến riêng à?

Weiss mạnh dạn nhìn vào mặt Angelika nói:

- Cô Angelika, tôi cảm thấy rằng cô đã quen với việc là mọi người trong nhà đều đồng ý với ý kiến của cô rồi.

- Anh nghĩ thế về tôi?

- Tôi cảm thấy thế.

- Rõ ràng, anh thuộc loại người cho rằng phụ nữ chỉ có nhiệm vụ làm tôn thêm đàn ông thôi.

- Nhưng cô không thuộc loại phụ nữ đó.

- Phải, anh nói đúng. Thậm chí tôi cũng không muốn tự nhận lỗi lầm của mình.

- Bismarck khẳng định rằng: “Bọn ngốc nghếch nói rằng chúng học kinh nghiệm bản thân, nhưng tôi lại muốn học kinh nghiệm của người khác hơn”.

- Ấy thế mà anh là người đọc nhiều sách đấy!

Weiss nhún vai:

- Sách là người khuyên bảo tốt. Nhưng ngay cả ngàn lời khuyên cũng không thay thế được ngàn pfennigs[6].

- Ý kiến rất hay. Ở nhà tôi anh thấy thích không?

- Tôi có thể nói rằng ở đây có người tôi thích hơn cả. Nhưng tôi sẽ không nói điều đó.

- Vì sao?

- Cô đã tỏ rõ lòng mến khách đối với tôi. Và tôi phải biết ơn bà Dietmar về điều đó. Chắc rằng bà Dietmar đã nói chuyện với cô về tôi và nhờ cậy cô điều gì đó?

- Có thể được.

- Giá như tôi nói rằng, ở đây đối với tôi cô đáng yêu hơn tất cả những người khác thì có lẽ cô sẽ coi đó là thái độ giả tạo.

- Mà anh tương đối là người thẳng thắn đấy.

- Tôi thật sung sướng nếu cô hiểu điều đó.

- Anh đã cho rằng tôi có khả năng đánh giá điều đó?

- Chính tôi đã hy vọng như vậy.

- Nhưng anh mới gặp tôi lần đầu tiên làm sao có sự tin tưởng đó?

- Do linh tính, - Weiss nói.

- Thế nếu bỗng nhiên anh lầm?

- Trong trường hợp đó, nếu sau này tôi có con thì cha nó chỉ là một người lái xe. Tất cả chỉ có thế.

- Nhưng anh lại muốn như cha nó là một vị tướng?

- Cô hãy ra lệnh như thế đi! - Weiss nói đùa.

- Thôi được, - Angelika nói - Chúng ta sẽ còn bàn đến chuyện này. Mấy phút sau cô mới lại cất giọng nghiêm nghị: - Sự cởi mở đáp lại sự cởi mở. Tôi rất kính trọng bà Dietmar. Có những điều kiện mà tôi phải thực hiện lời bà ấy đề nghị về anh. Anh biết về những hoàn cảnh này chứ?

Weiss do dự, sau đó cương quyết nói ra vì bà Dietmar đã không giấu anh:

- Friedrich vẫn yêu cô chứ?

- Hiện giờ? Tôi không nghĩ. Nhưng tôi yêu bà Dietmar như người mẹ thứ hai.

- Xin lỗi, nhưng tôi muốn nhân dịp…

- Im ngay! - Angelika ra lệnh. - Tóm lại, tôi đã thực hiện lời đề nghị của bà Dietmar. Và đấy, anh thấy không, mặc dù không được biết anh, tôi đã quyết định mời anh đến nhà tôi. Nhưng bây giờ tôi không tiếc gì về chuyện đó cả. Tôi chỉ thấy chán ngấy những loài trắng trợn vươn lên cao…

- Nhưng tôi lại cũng muốn có chỗ êm ấm hơn, - Weiss nói.

- Có chỗ… - Angelika khinh bỉ nhắc lại. - Chính vì có chỗ. - Nghiêng người về phía Weiss, nhìn anh bằng đôi mắt mở to, đôi con ngươi tụ lại thành hai điểm đen như than, rồi nghiêm khắc, cô hỏi lại giọng khàn khàn: - Anh nghĩ rằng Friedrich là con người có ý chí vươn lên địa vị cao ư? Đó là chuyện bậy bạ. Tôi nghĩ rằng anh ấy luồn vào quốc xã chỉ là để cứu các nhà bác học gia của mình đã bị đuổi khỏi trường đại học tổng hợp thôi. Theo tôi, Friedrich là tên nô lệ của khoa học, là con người đã làm hỏng tương lai của mình.

- Còn cô? - Weiss hỏi.

Angelika ngả người ra lưng ghế cứng cỏi nói:

- Mặc dù tôi không đẹp như Eve, nhưng tôi muốn và tôi sẽ đạp chân lên đầu mọi người để tiến tới đích của mình.

- Hơn nữa, quốc trưởng nói rằng “Người đang đang giải thoát chúng ta khỏi ảo tưởng của lương tâm”. - Weiss nhắc lại.

- Đúng, tất nhiên rồi. - Angelika đồng ý như một cái máy. Rồi mỉa mai, cô nói thêm: - Nhưng tôi là con gái, và anh có thể tác động đến tôi bằng phương pháp ít nguy hiểm hơn, cho tôi quả táo!

- Cô đúng là người kiên quyết như cô đã nói về bản thân.

Angelika hạ mi mắt xuống:

- Không, không phải bao giờ cũng như vậy. Nhưng bao giờ tôi cũng tự nhủ là phải cương quyết trong tất cả mọi trường hợp.

Khi khách rời khỏi bàn ăn và ngồi vào chiếc ghế bành tay cầm tách cà phê, Angelika mới dẫn Weiss vào trong bếp, ở đó bắt đầu chăm sóc anh, đặt vào đĩa con mấy thỏi đường, còn cà phê thì rót vào chiếc cốc sứ to chứ không rót vào chiếc tách nhỏ bằng đồ gốm dọn ra cho khách.

Weiss lái câu chuyện về những người cùng làm với anh. Nói về những thói quen lỗ mãng, trong hoàn cảnh đó. Anh phàn nàn rằng do thói ghen tị với anh, vì anh không chỉ đơn thuần, mà là lái xe kiêm thợ máy, người ta truất không cho anh lái xe con nữa, chuyển anh sang lái xe chở hàng. Và rằng, ra trận còn tốt hơn, chết có danh dự còn tốt hơn là cuộc sống tương tự như vậy giữa những kẻ hay ghen tị, vô giáo dục, bất cứ lúc nào cũng có thể làm những chuyện vô liêm sỉ miễn là không bị liệt vào danh sách đưa ra mặt trận.

Angelika chăm chú nghe và theo những câu hỏi cô ta đặt ra, có thể suy ra rằng, không còn nghi ngờ gì nữa, Weiss đang được cô con gái nhà Bücher để ý. Cô ta không phải giản đơn hỏi han về mọi chi tiết tiểu sử của anh với một vẻ quan tâm như vậy. Cũng cần phải nói rằng, các câu trả lời của anh hoàn toàn trùng với các bản tự khai mà anh đã phải viết trước đây!

Nhiệm vụ trung tâm giao cho là tìm mọi khả năng để giao thiệp với các nhân viên cục tình báo Đức, kiếm bằng được cho mình chỗ đứng trong hệ thống cơ quan gián điệp. Cho đến nay Weiss vẫn chưa thể thực hiện được. Một điều nữa cũng không nhỏ: việc liệt vào danh sách quân thường trực luôn đe dọa anh, vì thực chất, nó ngang với thất bại. Vì nếu anh có thể dần dần trốn khỏi quân thường trực thì anh sẽ bị truy lùng như một tên đào ngũ. Như vậy sẽ không có lợi cho công tác mà anh đã được cử vào. Công việc đào tạo anh thật phức tạp, tốn thời gian sẽ trở thành vô ích, sẽ tiêu tan mọi hy vọng mà mọi người đặt vào anh. Nhưng bây giờ đã hé mở một khả năng đầy quyến rũ.

Angelika hỏi anh có bạn bè không.

Weiss buồn rầu đáp:

- Tôi có một người bạn thực sự - Heinrich Schwarzkopf, nhưng bây giờ anh ta sống ở Berlin cùng với chú mình là thiếu tá Willie Schwarzkopf. - Rồi thận trọng nói thêm: - Nếu như có Heinrich ở bên cạnh tôi đã không đến nỗi khó khăn như bây giờ. Cũng may là có một lần ông Willie Schwarzkopf có quan tâm đến tôi nên theo lời giới thiệu của thiếu tá tôi được vào làm ở xưởng.

- Và ông lại có thể giới thiệu cho anh một lần nữa? - Angelika thích thú hỏi.

- Tôi không rõ… Có khả năng, và lại giới thiệu… - Weiss giọng ngờ vực nói - Vì tôi chỉ là một người thấp kém. Nhưng nếu Heinrich nhắc đến tôi, tôi cho rằng thiếu tá sẽ không từ chối.

Khách đã về cả. Bà Dietmar rẽ vào bếp tìm Weiss. Bắt gặp đôi thanh niên đang chuyện trò thân mật, bà hiểu rằng Angelika sẵn sàng tham gia vào việc giải quyết số phận của Weiss. Bà đặt tay lên vai Weiss và tự hào nói:

- Weiss, hôm nay anh đã gây ấn tượng rất tốt cho tất cả mọi người. - Quay sang phía Angelika, bà đề nghị: - Cháu cũng biết là bác đối xử với người thanh niên đơn độc này như tình cảm mẹ con. Hãy giúp bác thu xếp cho Weiss vào làm nơi nào đó. Vì cháu có những khả năng như vậy.

Một nụ cười rụt rè ẩn hiện trên nét mặt Weiss. Anh cúi đầu và nhắm mắt lại để che giấu vẻ căng thẳng chờ đợi của đôi mắt.

- Cháu sẽ thử xem, - Angelika hôn vào trán bà Dietmar rồi đưa tay cho Weiss, bàn tay mảnh dẻ, trắng và hơi ẩm.

Mấy ngày sau bà Dietmar sung sướng báo tin cho Weiss biết là theo đề nghị của Angelika, đại tá Salz đã gọi điện cho nhà Schwarzkopf và nhận được ý kiến nhận xét tốt về Weiss. Mọi hồ sơ của anh đã được chuyển từ trạm trung tâm di dân về Cục tình báo. Và nếu như phía Gestapo không có gì phản kháng thì Weiss sẽ nhận được làm lái xe cho Bộ tham mưu Cục tình báo. Nhưng còn phải chờ một thời gian đến Gestapo quyết định.

Weiss nhận thức rõ rằng anh đã tình nguyện lao đầu vào hang ổ Gestapo, và bất kỳ một thiếu sót nhỏ bé nào hoặc một sơ xuất nào anh phạm phải ở đây đều có thể trở thành tội tử hình đối với anh mà trước hết là những vụ hỏi cung cẩn mật, những trận tra tấn…

Anh báo tất cả điều này về trung tâm.

Nhưng mọi chuyện đều trôi chảy. Vào sáng sớm một ngày bình thường, như mọi ngày khác, anh đến xưởng để chuẩn bị xe tải đi chở hàng thì Keller đi lại chỗ anh, bực tức nói lầu bầu.

- Thế ra cậu là một tay cũng khôn ngoan đấy! Kiếm được chỗ không phải tồi! - Đưa mắt ra hiệu về chiếc “BMV” màu xám mới cho ra khỏi nhà máy, có hai bình dự trữ phía trên thùng xe, ghen tị nói:

- Chủ của cậu, cần phải nghĩ đến, một quan chức hậu cần…

Nhưng Keller đã lầm.

❀ ❀ ❀

[1] Bonaparte: tức Napoleon, vua Pháp đem quân sang đánh Nga năm 1812, bị thất bại ở ngay Moskva - ND.

[2] Churchill: Thủ tướng Anh hồi 1940 - 1945 - ND.

[3] Ribbentrop: tên cầm đầu ngành do thám Đức - ND.

[4] Valkyrie: trong truyện cổ Scandinavia, Valkyrie là nữ thần chiến đấu giúp các chiến binh đánh nhau và mang hồn tử sĩ về điện Valhalla để hưởng đại tiệc - ND.

[5] Wagner: nhà sinh vật học lớn của Đức, bằng phương pháp nhân tạo, tạo ra được những sinh vật gần giống người - ND.

[6] pfennigs: tiếng Đức là một xu - ND.