Tối hôm sau có một số người tụ họp ở nhà nam tước phu nhân. Những người đã đứng tuổi ăn mặc lịch thiệp kiểu cổ, những người có học.

Họ là bạn bè thân của phu nhân không chỉ vì từ lâu mụ già đã có những mối quan hệ mật thiết như họ hàng với đám người này mà còn vì tất cả họ, cũng như chính phu nhân có ruộng đất riêng hoặc đã bỏ vốn khá nhiều vào những xí nghiệp có triển vọng với những khoản thu nhập vững chắc.

Mặc dù tuổi tác đã cao và đầy đủ về mọi mặt, nhưng tất cả họ đều sẵn sàng chiếm lấy các chức vụ lãnh đạo mà bọn quốc xã đã lên cầm quyền đề nghị với họ. Vì rằng truyền kinh nghiệm của mình cho cơ quan lãnh đạo mới của quốc xã là nghĩa vụ yêu nước của họ.

Rõ ràng họ cho rằng, và điều này không phải không có cơ sở, những lý tưởng niên thiếu của họ được hình thành trong thời kỳ chế độ quân chủ, bây giờ không những không già cỗi đi mà còn được quốc trưởng phục sinh với một sự vội vàng và một nghị lực không đúng bản chất những nhà hoạt động của thế kỷ trước.

Doctor von Kluge đúng là đã cho phép mình nghi ngờ cả mặt trội này của Hitler và đã khẳng định rằng, Karl Lamprecht ngay từ những năm chín trăm đã tuyên đọc bằng giọng hùng biện hơn cả quốc trưởng rằng: “Sau những chiến thắng đẫm máu thế giới sẽ bị thay đổi bằng con đường Đức hóa”.

Khách tỏ ra rất tự nhiên, cái tự nhiên chỉ có thể có trong số những người ngang nhau về địa vị trong xã hội.

Krantz, người cao lớn, gân guốc, không có gì đặc sắc, cái đầu nhỏ, tóc mượt đặt trên chiếc cổ thon cao, vào mắt trái mang kính kẹp, mắt phải luôn luôn nheo lại vẻ khinh bỉ, hồi đại chiến thứ nhất đã phục vụ trong kỵ binh. Hắn được coi là tay hiểu biết sành sỏi về ngựa và rõ ràng vị thế trong consortium Krupp, hắn được giữ chức Tổng thanh tra thuộc bộ phận quản lý sức lao động.

Hắn đã mạnh bạo phê phán quốc trưởng rằng quốc trưởng coi thường kỵ binh mà đi coi trọng binh đoàn mô tô cơ giới hóa của “tay chơi trội Guderian” - kẻ ra sức phô trương cho xe tăng cứ như là mình đang làm trong phòng quảng cáo của công ty chế tạo máy và nhận hoa hồng theo đơn vị sản phẩm đem bán.

Ở Phổ, Krantz có một xưởng nuôi ngựa, nhưng tiếc rằng không phải quân đội mà chỉ có cảnh sát mua ngựa của hắn.

Gustav Krupp là bạn thân của quốc trưởng. Năm 1933 hắn đã lập quỹ của Adolf Hitler bằng cách trao cho đảng quốc xã những món tiền khổng lồ dùng cho SĐ, SS, đoàn thanh niên Hitler và hàng loạt các tổ chức tương tự. Krantz không phải không có cơ sở khi coi quốc trưởng là con nợ của công ty.

Krantz đã đến phủ thống sứ để tổ chức việc xây dựng các xí nghiệp ở Auschwitz sản xuất phụ tùng cho vũ khí tự động. Hắn đã yêu cầu bọn chỉ huy SS lấy ngay một số tù nhân khỏe mạnh nhất từ các trại tập trung cho mục đích này.

Sau khi leo lên được chỗ cao giữa bãi tập quân, hắn ra lệnh bắt tù nhân chạy vòng tròn, còn hắn thì dùng ống nhòm theo dõi, chiếc ống nhòm hắn đã thường dùng trong thời gian phi ngựa ở trường đua ngựa.

Những ai sau khi chạy mấy vòng mà vẫn có khả năng giữ được thế đứng thẳng thì Krantz ghi lại. Hắn ghi số tù của họ và ra lệnh đưa những người này về trại tập trung riêng của công ty. Hắn trả cho cơ quan tài chính SS cứ bốn mark một tù nhân có nghề chuyên môn phù hợp, ba mark một tù nhân không có nghề, và tổng cộng thì đó là một món tiền tương đối lớn.

Vì phần lớn tù nhân được lựa chọn không làm cho Krantz tin tưởng là họ sẽ có thể chịu đựng nổi lâu dài trong các công việc nặng nhọc nên trong giao kèo hắn đặt điều kiện đặc biệt ủy nhiệm cho ban chỉ huy trại tập trung việc thải những tù nhân yếu sức và không phải trả tiền thêm cho những người thay thế vào đó.

Có được điều kiện này trong giao kèo không phải chuyện đơn giản, phải có những món tiền tặng riêng cho các tên chỉ huy SS ở đây. Nhưng để làm việc này Krantz có những khoản tiền ứng trước xuất riêng cho hắn sử dụng. Hắn coi sự thông đồng này là cực lợi, vì rằng số tù nhân tử vong rất cao khi làm các công việc khác nhau và việc chuyên chở, chôn cất mỗi tử tù theo bảng tính toán trước công ty phải trả trung bình 30 - 50 mark.

Kết quả của những việc này làm cho Krantz rất phấn khởi. Hắn là một trong số các vị khách có duyên nhất của nam tước phu nhân, vì rằng mọi suy nghĩ của hắn trong lúc ở nhà phu nhân chỉ nhằm làm cho tất cả đều thích hắn và hắn nhã nhặn với mọi người.

Mặc dù một vị khách khác tên là Schick là đại biểu của tổ chức cạnh tranh đang bảo vệ lợi ích của consortium “IG. Farbenindustry”, từ lâu tổ chức này đã phát triển hoạt động rất mạnh mẽ, Krantz vẫn đùa xỏ không ác ý tên này.

Ngược lại với Krantz, Schick là người đẫy đà, ngắn cẳng và rất béo. Đầu óc hắn lúc nào cũng bận rộn. Ngay ở nhà nam tước phu nhân hắn cũng tỏ ra bận rộn.

Ngoài tù nhân ra còn có những người bị cưỡng bức từ các nước châu Âu khác đến Ba Lan đang bị chiếm đóng phải làm việc trong các xí nghiệp hóa học của consortium. Schick đã lập kế hoạch mở rộng sản xuất chủ yếu bằng việc sử dụng lao động nô lệ của tù nhân. Hắn đã đau đầu một cách chính đáng rằng quyền ưu tiên trong việc tuyển lựa sức lao động từ các trại tập trung phải thuộc về “IG. Farbenindustry”, vì họ đã đặt cơ sở cho các xí nghiệp ở Auschwitz trước khi các đại biểu của consortium Krupp tràn đến đây rất lâu. Nhưng biết quốc trưởng đang chịu ơn Gustav Krupp, Schick bèn ra sức tâng bốc nịnh hót sự sành sỏi của Krantz. Đằng sau hàng chuỗi lời giả dối hắn đã che giấu sự bất mãn về những hoạt động của hắn.

Trong đám khách quan trọng này có một thầy thuốc nổi tiếng vùng Munich là giáo sư Wirtschaft, kẻ đã được nhận một khu nhà đặc biệt trong một trại ở Auschwitz để tiến hành các công tác thực nghiệm y khoa. Vì công tác này mà hắn được tặng danh hiệu thiếu tá, nhưng là một con người đặc biệt, không bao giờ hắn mặc quân phục SS cả.

Giáo sư quan tâm một cách cảm động đến con chó cảnh lông đỏ của mình, tên gọi Amalia. Không bao giờ hắn chịu rời con chó ra nửa bước, tự tắm rửa cho chó và đặt nó lên giường ngủ cạnh mình.

Hắn có bộ mặt nặng nề, bị thịt và đôi mắt ốc nhồi hiền lành màu nâu sáng. Hắn nói:

- Nếu xưa kia người ta đều nghĩ rằng chiến tranh hứa hẹn với loài người sự phát triển nhanh chóng của nghệ thuật giải phẫu thì bây giờ trước mắt toàn bộ nền y học đang mở ra những khả năng nghiên cứu các bộ máy con người mà ngay cả những người thông minh nhất, dũng cảm nhất cũng đã không thể mơ ước đến.

Schick có một số khái niệm về loại công việc của giáo sư, vì rằng ban đầu, ngay từ tháng ba năm 1941, thủ tướng Himmler đã có ý định xây dựng ở Bắc Silesia gần Auschwitz một nhà máy mỡ tổng hợp do SS quản lý. Nhưng để không cho SS có ảnh hưởng quá lớn đến nền kinh tế quốc xã, Goering đã xé bỏ các kế hoạch này của Himmler bằng cách chuyển các khu xây dựng cho consortium “IG. Farbenindustry”.

Còn về vấn đề dự định dùng nguyên liệu loại nào để sản xuất mỡ tổng hợp thì qua tài liệu y học Schick được biết, trên cơ sở tài liệu này đã lập nên những tài liệu gốc về tỉ lệ các chất có mỡ trong nguyên liệu đem điều chế.

Nhưng hắn căm phẫn như một tín đồ thiên chúa giáo cũng còn vì hắn là người hiểu biết ý nghĩa trong việc sản xuất chất tổng hợp: nguyên liệu cơ bản nhất cho chất này phải là các chất khoáng chứ không phải chất hữu cơ.

Có kết quả và thuận lợi hơn cả là những thực nghiệm của giáo sư liên quan đến các hiện tượng bỏng cấp ba, những hiện tượng chảy máu nhân tạo quá nhiều và hiện tượng bị cóng lạnh kéo dài.

Mặc dù hắn thực nghiệm trên những người yếu về thể lực chọn lọc từ các trại thanh niên và trẻ em, những người bị đem làm thí nghiệm thường không chịu đựng được hết chương trình thực nghiệm, hàng loạt các kết luận thống kê của hắn cũng đã có cái gì đó mới lạ rồi. Dù sao trong lịch sử cũng chưa có trường hợp để một người nào đó dám làm cái việc vô nhân đạo như vậy chỉ vì để xác định khả năng con người chịu đựng những đau khổ kinh khủng nhất.

Nhưng dù sao đi nữa giáo sư Wirtschaft vẫn nổi danh là một thầy thuốc điều trị giỏi, một thầy thuốc chẩn bệnh xuất sắc, và thường cho bạn bè nhiều lời khuyên bổ ích. Về vấn đề làm thế nào giữ gìn tốt nhất đối với con người là sức khỏe. Thực ra hắn lại hoàn toàn không lo lắng cho sức khỏe quý giá của bản thân. Hắn rất phàm ăn, hút các loại xì gà nặng và là một tay chưa vợ, con người đơn độc, hắn có quan hệ rất mờ ám với nữ giới.

Nếu như trong những năm đại chiến thứ nhất, các gia đình thượng lưu Đức rất vinh hạnh được đón tiếp những phi công không phụ thuộc vào sự xuất thân lẫn cấp bậc nhà binh của họ thì bây giờ nhân viên cục tình báo đã thay thế những phi công này: hoạt động bí mật của các hiệp sĩ áo đen có những phương pháp bí mật tiến hành chiến tranh này đã vây lấy họ bằng niềm vinh quang thật hấp dẫn.

Và khi phu nhân giới thiệu Weiss với khách thì những người đàn ông này bắt tay anh rất chặt đầy ý nghĩa và cô vợ còn trẻ của Schick đã mỉm cười trìu mến, rụt rè và nhiều hứa hẹn với Weiss, khiến anh sững sờ hẳn ra trong giây phút và không thể trả lời ngay câu hỏi của mụ: anh quyết định cống hiến đời mình cho công tác tình báo quân sự, cho cái nghề rất lãng mạn và tràn đầy chuyện rủi ro này đã lâu chưa?

Suy nghĩ một lát, anh khiêm tốn trả lời rằng, theo ý anh, ở những tình báo Đức xuất sắc khuynh hướng này thường bộc lộ ngay từ thời thơ ấu. Anh nhận xét để cho bọn đàn ông này biết rằng danh hiệu sĩ quan cao cấp làm cho nhân viên tình báo có một số điều bất tiện, vì rằng người tình báo không bao giờ được thu hút sự chú ý về cá nhân mình bằng những đặc điểm bề ngoài, và tất cả đều đồng ý với anh ngay.

Với ngài Krantz, anh nói chuyện về ngựa đua. Anh nói ra những điều mà anh hiểu được trong sân quần ngựa thể thao Dynamo qua người huấn luyện viên nguyên là chiến sĩ quân đoàn kỵ binh thứ nhất.

Với ngài Schick, anh trao đổi các ý kiến về tầm quan trọng của hóa học. Một hồi Alexander Belov đã say mê hóa học. Và điều đó đã cho phép anh mê hoặc được Schick bằng những kiến thức của mình trong lĩnh vực điều chế than đá nâu.

Weiss đã làm cho giáo sư Wirtschaft thích thú với tin tức về những người Ai Cập cổ đại cũng đã mổ khoan được xương sọ - điều này một người hướng dẫn tham quan ở Hermitage ở Leningrad đã nói cho anh biết.

Từ lâu Weiss đã đánh dấu một quy luật đáng chú ý và quan trọng đối với anh. Dù bọn Đức ở đây thuộc loại ngành nào hay tầng lớp nào đi nữa, chúng cũng nhất định lảng tránh một cách hợp lý các câu chuyện liên quan đến hoạt động riêng của chúng hoặc của những nhân vật cao cấp trong tầng lớp này, nhưng tất cả những gì ngoài giới hạn của tầng lớp này thì lại tình nguyện tranh luận với sự hiểu biết toàn diện.

Chẳng hạn như qua bọn nhân viên Gestapo, anh hiểu biết về bọn chỉ huy Cục tình báo nhiều hơn là qua chính bọn nhân viên tình báo. Còn bọn đồng nghiệp của Weiss lại nói về công việc của Gestapo, những điều mà không một nhân viên Gestapo nào dám nói ra, dù ở đâu hoặc lúc nào.

Bọn SS trong số các chỉ huy trại tập trung đã cho Weiss biết về các mối quan hệ của chúng với các consortium lớn nhất của Đức mà chúng đang cung cấp sức lao động và những món tiền khổng lồ mà các công ty trả cho bộ phận quản lý tài chính SS vì những sự giúp đỡ tương tự. Còn về các công ty độc quyền này thì chúng lại thường xuyên phàn nàn với Weiss về ngành SS.

Tóm lại, hầu như mỗi tên mà Weiss gặp gỡ ở đây đều tình nguyện trao đổi với Weiss những tri thức tương đối rộng lớn của mình về các công việc bí mật của các ngành khác, vì điều này cũng chẳng có gì nguy hiểm: không có quy luật nào, quy tắc nào hay điều lệ nào được ký quy định giữ gìn bí mật của kẻ khác.

Weiss đã lợi dụng điều này có kết quả.

Chẳng hạn như anh đã biết được vấn đề xây dựng các xí nghiệp mới qua ban chỉ huy trại tập trung, còn vấn đề thành lập các trại mới qua đại diện các công ty khác nhau. Những kẻ coi trại tập trung là nguồn cung cấp sức lao động nô lệ và hoặc là chúng xây dựng các xí nghiệp mới của mình ở gần các nguồn này, hoặc là làm cho bọn chỉ huy SS xây dựng các trại tập trung mới ở gần các xí nghiệp đang hoạt động.

Đối với Weiss, mỗi tên trong đám khách của nam tước phu nhân đều đáng chú ý. Một sự chú ý có tính chất khoa học, nếu như có thể diễn tả như vậy. Vừa làm quen với họ, Weiss đã hiểu rằng bọn này đã thể hiện trong bản thân chúng tất cả những gì tạo nên bản chất của chế độ đã đẻ ra chủ nghĩa phát xít.

Chỉ có một vị khách của phu nhân làm Weiss thích thú một cách chân thành như người với người, đó là kỹ sư hóa học Karl Budgoft, người đã từng tham gia xây dựng nhà máy cao su nhân tạo do “IG. Farbenindustry” quản lý.

Đây là một chuyên gia lớn trong ngành sản xuất cao su tổng hợp mà nước Đức rất cần. Budgoft thuộc số những kẻ cần thiết cho quốc xã vì vậy tên này tỏ ra hoàn toàn độc lập. Hắn có thể cho phép mình nhiều cái vì biết rằng vị tất đã có kẻ nào dám động đến lông chân hắn.

Budgoft tóc trắng, mặt còn trẻ, dễ hay nổi nóng, hay suy luận châm chọc, không chín chắn.

Trả lời câu hỏi hắn sống ở đâu, Budgoft nói:

- Ở cái thị xã héo lánh Auschwitz, nơi sắp tới sẽ nổi tiếng trong lịch sử, là trung tâm buôn bán nô lệ của thế giới.

- Ông Karl, ông hãy nói rõ hơn, - giáo sư hỏi hắn - ông định tặng cho khoa học cái gì mới?

Budgoft nhếch mép cười:

- Tác phẩm về ảnh hưởng của những chiếc cổ áo quân phục chật đến nhỡn quang của người lính.

- Nhưng điều đó đúng ra là vấn đề y học - giáo sư mỉm cười - Ông Karl, ông là người bông đùa thôi! Với bộ óc và những kiến thức của ông, - tên giáo sư nịnh hót nói thêm, - từ lâu ông đã có thể tặng quốc xã cái gì đó rất đặc biệt rồi.

- Thưa giáo sư, - Budgoft sôi nổi hẳn lên nói - tôi xin hết lòng hầu ngài. Ngài muốn có các chất hòa tan acid để hủy diệt những thây trẻ em bị ngài thủ tiêu? Sẽ tiết kiệm chất đốt biết bao nhiêu! Vì, có lẽ, ngài vẫn đưa những thây này đến nhà thiêu xác?

- Ông không nên uống nhiều rượu. Trong số các bệnh nhân của tôi không có đứa trẻ nào cả. Ông chỉ phóng đại lên thôi.

- Ông định rút nhỏ đi, ông muốn nói thế?

- Thôi đi, Karl! Mỗi người chúng ta đều làm công việc của mình!

- Làm, nhưng theo kiểu khác nhau.

Tên giáo sư, bộ như không nghe hết, vẻ quan tâm rót đầy cognac vào chiếc cốc miệng hẹp đáy to mà Budgoft đang giữ trong hai lòng bàn tay. Tên kỹ sư uống liền mấy ngụm như chiếc máy. Trên đôi thái dương lõm của Budgoft những giọt mồ hôi tuôn ra. Nhìn sang tên Schick, hắn hỏi:

- Ngài Schick, xin nghe đây, ngài biết tù nhân của chúng ta trên công trường bị trừng phạt như thế nào chứ?

- Nếu không cố tình phạm lỗi thì bắt nằm trên giá gỗ và quất cho hai mươi lăm roi vào các phần mềm của cơ thể, rồi tha.

- Thế ai đếm số roi?

- Tất nhiên, chính kẻ phạm lỗi.

- Thế nếu sau mười, mười lăm roi hắn bị ngất đi?

- Thì tạm nghỉ.

- Và sau đó thì ai tiếp tục đếm?

- Vẫn chính hắn.

- Nhưng con người đã kiệt sức rồi thì làm gì có khả năng đếm?

- Tất nhiên.

- Và khi đó hắn bị đánh đến chết?

- Bình lính hành động theo điều lệ quy định, - Schick nhắc. - Chính kẻ bị lỗi phải đếm, và hắn lại có lỗi tiếp nếu không sử dụng quyền của hắn. - Giọng khiêu khích, hắn hỏi: - Thế hồi đi học, chính ông không bị ăn roi à? Và cụ via cũng không vút cho à? Kỳ lạ thật!

Để dập tắt cơn giận dữ của Budgoft, Weiss đề nghị hắn đi dạo quanh vườn. Tên này, phần nào buồn vì tính nóng nảy của mình, hắn đồng ý ngay.

Những hàng cây bồ đề lộ rõ những đầu cành bị cắt, lớp băng mỏng phủ trên các con đường nhỏ, trăng non mờ nhạt.

Mặt Budgoft cũng trắng gần như tóc hắn. Hắn thất vọng nói với Weiss:

- Ông không tưởng tượng nổi những trại tập trung - đúng là địa ngục trần gian!

- Tại sao lại không tưởng tượng nổi? - Weiss nhếch mép cười - Rõ ràng ông đã quên tôi thuộc loại ngành nào rồi!

- Nhưng ông không phải Gestapo chứ?

Weiss trả lời:

- Theo quan niệm thì không.

Budgoft nói ngay rất sôi nổi:

- Ông đúng, trong chúng ta có những viên Gestapo không theo loại nghề, mà theo cách suy nghĩ.

- Ông định nói đến họ? - Weiss hất đầu về phía ngôi nhà.

Budgoft hỏi:

- Ông cho rằng tôi không đúng khi nói Auschwitz là trung tâm buôn bán nô lệ?

- Tôi nghĩ rằng ông sai.

- Tại sao?

- Vì có những khu vực trại khác quy mô không kém.

- Ồ! - Budgoft sung sướng thốt lên. - Lời đính chính này của ông cho tôi niềm hy vọng là ông không phê phán tôi về những lời nói của tôi.

- Ngược lại! Tôi chỉ cho rằng không hoàn toàn chính xác khi nêu đặc điểm thành phố của mình.

Budgoft phàn nàn:

- Cái khách sạn mà tôi đang ở chứa đầy các đại diện của những công ty đến để kiếm sức lao động. Và, vì tôi đã là dân địa phương ở đây rồi, cho nên họ hỏi ý kiến tôi. Ban chỉ huy trại bán cho họ những người rất yếu, trên đường đi đã chết mất một nửa. Điều đó vừa bất lợi, vừa bất tiện cho việc hạch toán tài chính mà giấy tờ phải bảo lưu trong hồ sơ lưu trữ của công ty.

- Thì sao?

- Lẽ nào ông lại không hiểu? - Budgoft nổi nóng. - Vì trong sổ kế toán tài vụ, Stinnes, Flick, Borzigov sẽ tính đến hàng chục vạn xác phải trả tiền.

- Thế ông làm gì ở đây?

- Còn làm gì! Các chi nhánh của “Farben” ở đây đã được thành lập từ lâu, và các cán bộ quản lý sức lao động của consortium đã dùng tới phương pháp kế toán tài vụ đặc biệt để phạt những loại hao hụt này.

- Tức là đại diện những công ty khác đang lo lắng về mặt đạo đức này? - Weiss hỏi.

- Đúng, rõ ràng là tất cả những cái đó là tội lỗi và đê tiện.

- Nhưng điều đó được chính phủ quốc xã duyệt y, tức là hợp pháp cơ mà. Và, như tôi đã được biết, đã đạt giá cố định để không có chuyện đầu cơ người.

- Ông nói nghiêm chỉnh đấy chứ?

- Chẳng lẽ lại không nghiêm chỉnh đối với việc như vậy? - Về phần mình, Weiss hỏi lại: - Nhưng tôi chỉ nhận thấy rằng người Đức chúng ta đã cho hợp pháp hóa việc buôn bán người và điều này không thật phù hợp với những luật pháp chung của loài người.

- Nhưng loài người đang căm thù chúng ta! - Budgoft tuyệt vọng kêu lên.

- Ông cho rằng tất cả người Đức chúng ta xứng đáng bị căm thù à?

- Trong con mắt của các dân tộc khác thì đúng như thế!

- Nhưng lời thừa nhận này của ông chứng minh một điều là có những người Đức khác nhau.

- Ông muốn nói tôi là người Đức thế nào chứ gì?

- Ông đã nói rồi.

- Chưa phải tôi đã nói hết cả. - Trên đôi má trắng bệch của Budgoft hiện lên những vết đỏ. - Trong số các công nhân Đức hiện giờ đang chỉ huy tù binh trên công trường có những kẻ dám giúp đỡ tù binh mọi thứ không hề đếm xỉa đến điều là chính chúng có thể rơi vào địa vị của những tù nhân này. Ấy thế mà những công nhân này của chúng ta đã được Gestapo lựa chọn và kiểm tra, coi như những người đáng tin cậy và trung thành với quốc xã. Nhưng vừa rồi một người đã bị xử tử, vì hắn giúp cho một nhóm tù nhân chạy trốn. Và không phải chỉ một mình hắn giúp đỡ tù binh. Khi bắt được số chạy trốn, chúng không khai báo ra một ai cả. Điều đó đã gây ấn tượng rất nặng nề đối với toàn bộ công nhân Đức.

- Tại sao lại nặng nề?

- Lại sao nữa! Người Nga là kẻ thù của chúng ta, chúng có thể nói tên hàng chục người Đức để trả thù chúng ta, bởi vì tất cả những ai bị gọi tên, người đó sẽ bị tử hình. Thế mà chúng không nói tên một ai cả. Trong lúc chạy trốn chúng đã giết những lính gác, còn hai công nhân Đức thì chỉ bị trói.

- Hình như bọn Xô Viết gọi điều đó là tình cảm đoàn kết vô sản?

- Tôi không biết, ở bên chúng gọi đó là gì, nhưng cuối cùng thì có một giả thiết rằng, trong toán công nhân Đức đã xuất hiện cái gì đó kiểu như một tổ chức bí mật giúp đỡ bọn Nga.

- Ông báo điều đó cho tôi như một nhân viên Cục tình báo?

- Không, tuyệt đối không. Tôi chỉ cảm thấy rằng ông… Budgoft lúng túng.

- Ông cảm thấy sao? - Weiss nghiêm nghị hỏi.

- Thì, chỉ vì những khách của nam tước phu nhân - cái nhóm mà chúng ta vừa bỏ - không có cảm tình lắm đối với ông.

- Ông nhầm rồi.

- Không, - Budgoft tuyên bố dứt khoát, - tôi không đến nỗi nhầm về điều nói với ông ở đây - tôi có thiện cảm với công nhân của tôi hơn tất cả những ngài có mặt ở đây.

- Ông không nên uống nhiều rượu, - Weiss nhẹ nhàng trách hắn. - Và không nên nói lộ với bất kỳ ai nữa, theo kiểu vừa rồi.

- Hãy nghe đây! - Budgoft phấn khởi tuyên bố, - Mặc xác họ! - Hắn phủi tay một cái. - Bây giờ đi về Auschwitz với tôi. Tôi sẽ giới thiệu ông với những người bạn hiếm có. Một là giáo viên, người thứ hai cũng là nhà hóa học như tôi, nhưng họ là những người Đức chân chính, ông hiểu không, không thuộc loại nâu.

- Còn có cả những màu khác, - Weiss nói lảng.

- Thí dụ? - Budgoft hỏi. Sau đó bỗng nhiên như đoán ra, an tâm nói, - Mà không, họ hoàn toàn không đỏ. Ông đã nghĩ rằng tôi hoàn toàn đồng cảm với bọn đỏ chắc? Không bao giờ. Chỉ vì các bạn của tôi, cũng như tôi, rất hổ thẹn với những điều đang diễn ra.

Weiss nói:

- Nhưng ở những nơi đang có các nhà máy quân sự hiện giờ bầu trời cũng thủng lỗ chỗ, và mời đến đó, thật chẳng khác gì mời ra trận chơi.

Budgoft nhếch mép cười giảo quyệt:

- Ông quên rằng “IG. Farbenindustry” không chỉ là đại diện của Đức quốc xã. Không quân Mỹ sẽ không ném bom các nhà máy của chúng tôi. Vì làm thế cũng như đi ném bom các nhà máy hóa học Dupont ở Mỹ. Bom đạn sẽ rơi vào vốn đầu tư chung.

- Còn người Anh?

- Ở đây có hai nghìn tù binh Anh đang làm việc trong các xí nghiệp của chúng tôi. Gestapo đã tổ chức cho hai người Anh chạy trốn. Họ phải báo trước cho Churchill: không nên đánh vào đầu người mình!

- Khá lắm!

- Phải, trong ban lãnh đạo “Farben” có những bộ óc rất thông minh. Nếu nước Đức thắng chiến tranh, những người Mỹ có cổ phần sẽ vinh dự nhận phần của họ. Còn nếu thua, consortium “Farben” sẽ không bị các bạn cổ phần bên kia đại dương ăn bớt. Đối với tất cả những người này chiến tranh không có thua thiệt gì cả.

- Còn đối với ông?

- Đối với tôi? - Budgoft nhắc lại như cái máy và, rõ ràng do không khí tươi mát, hắn đã tỉnh táo lại, hắn cất giọng nói nhanh: - Ông biết không, ta quay về đi, tôi bị lạnh cóng rồi. - Hắn hỏi: - Sẽ không coi là xỏ lá nếu tôi xin lỗi Schick chứ? - Hắn giải thích để bào chữa: - Không nên gây chuyện đê tiện với ông ta.

Weiss không đáp.

•º•

Nam tước phu nhân chơi bài xì phé với khách dưới ánh nến.

Và thế Budgoft vẫn không xin lỗi Schick. Bắt tay Weiss và nhắc lại lời mời Weiss đến Auschwitz thăm hắn xong, hắn lên xe bỏ đi.

Một lát sau Weiss cũng lên xe về “Ban tham mưu Valia” vì được phu nhân cam đoan rằng mụ vẫn sẽ niềm nở tiếp đãi người con gái viên đại tá Nga như cũ.

Trong nhà phu nhân còn có một vị khách hầu như lúc nào cũng khiêm tốn im lặng và có bề ngoài rất bình thường. Ngoài cách phát âm hơi cứng của mình, y không có gì đáng để lôi cuốn sự chú ý của mọi người. Một tên đứng tuổi, đầu hói, bụng xệ, mặc áo vải dài kiểu cổ và quần ống rất rộng. Hắn không bỏ xì gà ra khỏi miệng và rõ ràng là khoái lạc với thuốc lá, khiến cho không ai có ý định làm ngắt quãng công việc này.

Weiss nhận thấy, khi những vị khách của mình thổ lộ vài ý kiến quá cởi mở thì phu nhân đưa mắt lo lắng nhìn lão. Nhưng khi thấy lão nhíu mi mắt trũng lại dáng buồn ngủ, mụ lại yên lòng. Tuy vậy mụ vẫn muốn thay đổi đề tài câu chuyện.

Khi Weiss hỏi Karl Budgoft về tên này, Karl khinh thường nói:

- Ngài Schmidt - thương gia Hamburg. Nhưng không rõ tại sao ông ta lại rất quan tâm đến những phương pháp mới sản xuất chất tổng hợp. Tôi không thể nào làm thỏa mãn sự chú ý của ông ta được. Các nhân viên “Farben” đã viết cam kết, bảo đảm tuyệt đối bí mật tất cả những gì liên quan đến ngành sản xuất của chúng tôi.

- Rất có thể ông ta là đại diện một công ty cạnh tranh nào đó.

- Nhưng “Farben” không có người cạnh tranh, - Budgoft khẳng định.

Chuyện tiếp theo xảy ra như sau: Chính tên Schmidt đề nghị Weiss chở hắn đến Warszawa. Nhưng trên xe hắn không ngồi cạnh Weiss mà ngồi ở ghế sau.

Thì ra đây là con người do dự, Weiss kết luận như thế và anh đã lầm. Schmidt đã nói chuyện với Weiss trên cả quãng đường. Thực ra câu chuyện hơi sơ lược: Schmidt - hỏi, Weiss trả lời. Các câu hỏi đưa ra liên tiếp và dễ nhận thấy rằng bạn đường của Weiss đang hấp tấp muốn biết rõ hơn kết cấu Cục tình báo, càng nhanh càng tốt. Đây thật là sự tò mò nghề nghiệp.

Cảnh giác, Weiss trình bày rất mạch lạc và tỉ mỉ cho ngài Schmidt này nghe hệ thống ngành sen đầm trong các vùng lãnh thổ chiếm đóng không liên quan gì đến Cục tình báo. Nhưng, rõ ràng Schmidt cũng cần những tài liệu này để làm gì đó.

Ở Warszawa Schmidt không vào ở khách sạn mà ở trong một biệt thự gần thành phố của một đại địa chủ Ba Lan đã cùng gia đình sang cư trú tại Anh. Những người nhà của tên địa chủ và người hầu ở trong ngôi nhà này đối xử với Schmidt rất chu đáo khiến Weiss thấy không bình thường.

Schmidt mời Weiss đến chỗ hắn và sau chén cognac hắn bắt đầu hỏi han kiểu người cha đối với anh thanh niên này về đủ mọi chuyện.

Weiss kể vắn tắt những điều chung chung nhất, và câu chuyện chuyển sang đề tài quân sự.

Schmidt hỏi qua loa xem Weiss đánh giá sự thất bại của chiến dịch “Sư tử biển” với việc đổ bộ quân Đức vào bờ biển Anh như thế nào.

Weiss bày tỏ ý kiến là chiến dịch “Sư tử biển” rõ ràng được nghĩ ra như một hoạt động gây ảnh hưởng tinh thần đến người Anh để họ nhận ra sai lầm của mình. Sai lầm này là ở chỗ người Anh không chiến đấu bên người Đức mà lại đi chống người Đức.

Schmidt sôi nổi hẳn lên và đồng ý Weiss, hắn nói rằng ý kiến loại như vậy ở Anh được những nhân vật rất cao cấp ủng hộ. Làm sao Churchill lại có thể hành động không suy nghĩ như vậy được!

Weiss thận trọng hỏi: có đúng là ở Anh có ý kiến như vậy thật không? Schmidt nhếch mép cười đáp rằng điều đó không chỉ Ban lãnh đạo quốc xã đã được rõ. Và sứ mệnh của Hess sẽ có kết quả nếu như nước Anh có được hệ thống cảnh sát chính trị hùng mạnh như nước Đức đã có qua vai trò Gestapo. Họ đã phá tan được mọi tổ chức cánh tả trong nước.

Sau đó Schmidt nói rằng, những quan hệ đồng minh giữa Anh và Mỹ dựa trên nền tảng không vững chắc. Thí dụ như công ty Mỹ đang sản xuất biểu xích bom theo các phát minh của Zeiss đã từ chối không chịu cung cấp biểu xích bom cho không quân Anh lấy cớ là có trách nhiệm trước Zeiss.

- Nếu như bọn Anh có đủ các biểu xích này thì việc oanh tạc các thành phố Đức có thể có hiệu quả hơn. Và không phải ngẫu nhiên, - Schmidt nói, - trong số hai nghìn tù binh Anh ở Auschwitz có nhiều phi công Anh bị bắn rơi trên lãnh thổ Đức. Do sự không hoàn thiện về kỹ thuật của biểu xích Anh mà bọn này phải vãi bom từ tầm bay thấp nguy hiểm.

Nhưng ngay lúc đó Schmidt vẻ buồn rầu thú nhận rằng ngay ở Đức các consortium kếch sù cũng dùng thế lực của mình trấn áp việc phát huy sáng kiến nghề nghiệp của các xí nghiệp loại nhỏ đang đứng trước sự đe dọa bị phá sản. Thí dụ như ngài Schmidt đang dự định mở phòng góp ý kiến kỹ thuật các loại cho các công ty nhỏ, nhưng ngay từ những bước đầu đã gặp phải nhiều khó khăn lớn. Khi một sáng kiến phát minh chịu sự kiểm tra của ngành an ninh thì những khó khăn này không chỉ do chiến tranh gây ra mà còn do hoạt động xâm lược của các consortium lớn nhất gây ra nữa. Những hãng này đang nắm những phát minh nhưng không trực tiếp đưa vào sản xuất, do đó làm cho những công ty nhỏ nhất bị khốn khổ và kìm hãm các công ty này phát triển.

Schmidt đã buồn rầu liệt kê ra những phát minh của các nhà bác học Đức mà hắn chưa có được: về thành phần đặc biệt của chất thơm ảnh hưởng tốt đến tâm trạng và khả năng chiến đấu của phi công, về việc sản xuất panel bằng than bùn, về việc sản xuất bánh mì bằng mùn cưa lên men - bánh mì này dùng riêng cho dân cư vùng châu Âu bị chiếm đóng; về việc sử dụng bã thuốc lá điều chế thành giấy in dấu hiệu của tiền. Có ý kiến đưa ra là làm đế ủng bằng lưới dây thép có phủ một lớp bằng da và cao su ép lại. Tất cả những điều này khi tổ chức sản xuất đúng đắn có thể mang lại những lời lãi cổ phần rất lớn. Nhưng… Schmidt giang tay ra, buồn rầu mỉm cười, tuyên bố:

- Những công ty khác lớn hơn đã chiếm mất rồi. Bây giờ tôi phải đi tìm cái gì đó mới hơn.

Weiss nói vẻ tiếc rẻ:

- Rất tiếc, ở đây tôi không thể giúp ích gì cho ông được. - Weiss thầm ghi nhớ đặc điểm những phát minh mà Schmidt vừa nói, - vì tất cả những điều đó đã được các báo đăng gần đây rồi. - Anh thông cảm hỏi: - Thưa ông Schmidt, để hiểu biết được những điều ông liệt kê ra hình như ông cũng đã tốn không ít sức?

- Không chỉ sức, mà cái chính là tiền của, - Schmidt buồn rầu lắc đầu và thở dài nói thêm: - Đành phải hào phóng với những người hiểu biết nhiều. Và, ông hãy tưởng tượng xem, tất cả họ đều coi trọng đồng Bảng Anh hơn đồng Mác Đức.

- Ngoại tệ loại cứng đấy, - Weiss nói.

- Phải, - Schmidt đồng ý và khuyên: - Tôi khuyên ông không nên khinh thường nó trong các trường hợp có khả năng.

Weiss nhún vai nhắc lại:

- Ồ, việc đó quá xa lạ với hoạt động của tôi, nên rất tiếc là… - Anh dừng lại. - Tuy nhiên, tôi còn nhớ, tôi có một người quen… Chắc ông đã biết, trong mỗi trung đội có một hộp thư riêng để cho bất kỳ nhân viên quân sự nào cũng có thể bỏ ý kiến kỹ thuật của mình vào đó. Trong quân đội hiện nay có rất nhiều người trí thức với cấp hiệu lính trơn, vì họ hoặc là thấp kém về chủng tộc, hoặc là không đáng tin cậy. Đấy, chính họ đôi khi lại đưa ra những ý kiến rất giá trị. Vì việc đó họ được tặng thưởng bằng nghỉ phép hay là phong chức binh nhất, đôi khi lên trung sĩ nữa. Thế là bạn tôi đang làm việc trong phòng tiếp nhận những ý kiến đủ các loại. Có thể anh ta có lợi cho ông chăng?

Schmidt chán ngán nhún vai:

- Tôi không hoàn toàn tin rằng đó chính là cái tôi cần. Nhưng, dù sao đi nữa, tôi cũng biết ơn ông nếu như ông giới thiệu với tôi bạn ông.

- Với người quen, - Weiss đính chính. - Và, ông biết cho là tương đối xa: chúng tôi từng gặp nhau ở tiệm ăn quân đội.

Đến đây thì anh từ biệt ngài Schmidt sau khi nhận lời mời đến chơi.

Tất nhiên, Weiss không được khinh thường sự quen biết này, vì mỗi nhân vật mới mà anh được gần gũi nhiều hay ít đều mở rộng khái niệm của anh về bọn Đức đã nhảy vào Ba Lan để kiếm chác bằng việc buôn bán. Hầu như tên nào trong bọn này cũng có mối quan hệ với các ngành quân đội và về công việc nghề nghiệp bị phụ thuộc trực tiếp vào các ngành quân Đức, nên lại có thể là nguồn tin tức đối với Weiss.

Nhưng Schmidt không giống một thương gia bình thường. Trong tên này có cái gì đó đáng nghi ngờ. Vẻ bình tĩnh đường bệ, mơ màng làm hắn khác với những viên khách khác của phu nhân, không phù hợp với biểu hiện của tròng mắt căng thẳng, chăm chú, ngay cả khi hắn ngậm điếu xì gà trên môi. Lúc ngồi ăn hắn pha nước soda vào rượu trắng - bọn Đức không bao giờ làm thế.

Hơn nữa, tại sao cái con người giàu có này, như hắn đã tuyên bố, đã quen với những cuộc đi xa rồi mà lại có ở trong phòng những chiếc vali mới bằng thép của Đức, và cả hộp đựng đồ rửa mặt cạo râu mới thế? Trong số các đồ đạc cá nhân của Schmidt nằm trên bàn và ghế bành không có một thứ gì của nước ngoài cả. Mà những tên Đức giàu có, như Weiss đã rõ điều này, bao giờ cũng coi trọng hàng ngoại quốc hơn của nước mình. Schmidt vừa vào đến phòng mình là tháo ngay đôi giày cao cổ mới với vẻ rất nhẹ nhõm và cứ để chân đi bít tất không: chẳng thấy hắn có giày trong nhà.

Ngoài ra khi Schmidt mặc quần áo ngủ, Weiss nhận thấy những bắp thịt chắc nịch ở nửa thân trên của hắn và hai vết sẹo tròn lõm xuống ghi lại vết in của đồng tiền có cạnh răng cưa. Những vết sẹo như thế để lại trên cơ thể sau khi bị đạn súng lục xuyên vào. Trên chiếc tủ con của Schmidt đặt chiếc đài thu thanh nhiều bóng phủ thảm, trong khi đó ở phủ thống sứ từ lâu đã có lệnh chỉ được dùng những máy thu thanh yếu gọi là “loại thường dân” thôi.

Weiss quyết định trong thời gian gần nhất sẽ tìm hiểu về thương gia Hamburg này.

•º•

Landsdorff vừa bay từ Berlin về và bây giờ đang nghỉ. Lão nằm trên divan, tay cầm quyển sách. Không rời mắt khỏi trang sách, lão nghe hết bản báo cáo của Weiss. Lão khen:

- Anh nghĩ ra điều khá đấy: lợi dụng sự quen biết của mình với nam tước phu nhân để gây ấn tượng tốt đẹp đối với nữ điệp viên người Nga của chúng ta. Làm thế nào mà anh tìm thấy cô ta?

Weiss trả lời quanh co rằng cô ta cảm thấy đã khá rồi.

- Tôi hỏi, anh có tin rằng, khi đồng ý làm việc cho chúng ta, cô gái này có thực sự nung nấu nguyện vọng trả thù cho cha đang bị quản chế không?

Weiss nhìn thấy đôi mắt của Landsdorff. Đôi mắt nhíu nhỏ lại như đường kính ngắm nhìn chằm chằm vào anh qua mép trên cuốn sách có vẻ dữ tợn như khi người ta ngắm bắn một cái gì.

Anh hiểu rằng lúc này một sự giả tạo dù nhỏ bé thế nào đi nữa cũng sẽ nguy hiểm đối với anh. Thế là anh trả lời dứt khoát:

- Không, tôi không tin!

Landsdorff bỏ sách xuống. Lão mỉm cười, đôi mắt đã dịu đi.

- Tôi cũng không tin, - lão nói. - Và không tin không phải vì ở bên Gestapo người ta có thể dùng mọi phương pháp quen thuộc gợi cho cô ta có ý nghĩ đó, và họ đã làm được, rõ ràng là như vậy. Tôi không tin cô ta là vì gần đây tôi có thăm phòng Ba trong lúc hỏi cung bọn Nga thuộc loại bị thủ tiêu. Và đã phát hiện ra một quy luật rất đáng chú ý.

Trong lúc hỏi cung, các nhân viên phản gián định bắt bọn Nga phải thừa nhận hay bổ sung cho các sự kiện, nêu những mặt xấu này hay mặt xấu khác trong cuộc sống của chúng. Và bọn Nga đã bác bỏ những sự kiện này mặc dù các viên dự thẩm đã rõ các điều đó qua các sách báo Xô Viết. Và anh biết tại sao chúng bác bỏ không? Vì chúng cho rằng không nên nói với kẻ thù về các mặt ngốc nghếch của cuộc sống nước mình. Chúng nói như vậy là làm nhục phẩm giá Xô Viết của chúng. Chúng tin rằng tất cả các mặt xấu này trong cuộc sống của chúng chỉ là hiện tượng tạm thời.

- Thưa ngài Landsdorff, ngài thật là một nhà tâm lý sắc sảo.

- Không, ở đây, vấn đề không phải là tâm lý. Đặc điểm này rất đặc biệt đối với những đại biểu của thế hệ thanh niên Nga. Nữ điệp viên của chúng ta cũng như bọn kia, nói dối chúng ta. Thậm chí nếu như bố cô ta có bị bắt thì cô ta cũng tin rằng đó là sai lầm của tòa án và không có gì khác nữa.

- Nhưng vì cá nhân nào đó có lỗi trong việc quản chế bố cô ta và có thể, cô ta nung nấu tình cảm trả thù.

- Bọn cộng sản chống các hành động khủng bố.

- Cô ta không vì các nguyên do chính trị, mà chỉ vì cá nhân.

- Anh nói điều ngốc nghếch rồi, - Landsdorff ngắt lời anh.

- Không, không phải điều ngốc nghếch, - Weiss kiên quyết phản đối. - Cô ta đang gần như mất trí, suy nghĩ một cách ấu trĩ và tưởng tượng một cách bệnh hoạn. Cô ta quẳng hết cả tiền của tôi xuống dọc đường. Tý nữa thì bỏ tôi trốn khỏi khách sạn để theo một tay đẹp trai nào đó. Rốt cuộc thì cô ta chỉ bị loạn thần kinh thôi. Nhưng khi ở nhà nam tước phu nhân thì cô ta lại tỏ ra rất tự trọng, đúng như là con gái một nhà hoạt động quân sự lớn.

- Điều đó lạ đấy, - Landsdorff lầu bầu nói. - Sự phát triển bất thường của thần kinh cộng với đầu óc suy nghĩ căng thẳng… - Lão hỏi nhát gừng: - Anh biết tác động của scopolamine kết hợp với thuốc ngủ chứ?

- Nếu tôi không nhầm thì món thuốc này lần đầu tiên được dùng có kết quả cho Van der Lubbe?

- Có thể thế, - Landsdorff nói. Rồi nghiêm nghị bổ sung: - Nhưng dù sao tôi cũng không rõ điều đó.

- Xin phục tùng. - Weiss kính cẩn cúi đầu chào.

- Tức là anh hiểu tôi?

- Đúng thế ạ. - Anh buồn rầu nói tiếp: - Rõ ràng, tôi không đáp ứng được những hy vọng của ngài.

- Tại sao?

- Vì ngài thay thuốc dùng cho tôi.

- À ra thế, - Landsdorff mỉm cười. - Weiss, nếu anh thấy cần thiết thì hãy cứ theo dõi cô gái này, và bây giờ thì đi đi. Tôi muốn được nghỉ đôi chút.

Lần đầu tiên Landsdorff gọi anh bằng tên không. Đó là điều bất ngờ đáng vui. Vì sau cái đó ẩn giấu một điều cơ bản nhất - Weiss không những không bị mất niềm tin đặc biệt của Landsdorff mà ngược lại, anh đã củng cố vững chắc hơn.