Weiss tìm kiếm khắp ngày đêm mọi khả năng thoát ra khỏi cảnh giam hãm. Mỗi tuần một lần anh viết thư cho bà Dietmar, những bức thư trìu mến một cách kính trọng. Không có thư trả lời. Rõ ràng là số hòm thư người ta cho anh ở đây thuộc một đơn vị nào đó ở tận xa nơi khác. Cuối cùng thì anh cũng được biết là viên giao thông chạy giấy mỗi tháng chỉ đi nhận thư có một lần. Và thế là đến ngày đó Weiss nhận được cả một tập thư bà Dietmar gửi cho anh. Trong thư cuối cùng bà hỏi qua là binh nhất Bruno có rẽ qua chỗ bà và hỏi về Weiss.

Lẽ nào lại Bruno?! Weiss cảm động đến nín thở. Nhưng khi trả lời bà Dietmar, anh chỉ đề nghị báo cho người binh nhất này, tất nhiên nếu anh ta còn đến nữa, số hòm thư dã chiến của anh.

Gặp gỡ nhau ở đây thì rõ ràng là không thể được rồi, đành phải dùng một địa điểm nào đó duy nhất thuận tiện cho việc này. Và ở đây, cái chiếc móc lên cửa gỗ ghép có một lỗ hổng giống như hình quả tim, Weiss lại khuấy đầu chiếc khăn mùi xoa mọi khi vào trong hộp con dự trữ trước - khăn tẩm thuốc hóa học và viết bằng cái dung dịch mực đáng yêu này lên giữa các dòng một bức thư con - tin tổng hợp theo dự kiến của anh, vẽ sơ đồ đường đi đến doanh trại và chỉ địa điểm có thể đặt hòm thư bí mật.

Ngày hôm sau anh trao bức thư để trong phong bì không dán này qua chiếc cửa sổ con của phòng thường trực bảo vệ.

Nhiệm vụ quét sân ở đây do một tên lính già hay cau có đảm nhiệm, hắn được làm cái chức trách này là nhờ có sự chạy chọt của con gái - kẻ luôn luôn ở trong ngôi nhà tham mưu một chái.

Viên lính này nghễnh ngãng và vì thế hay cau có. Mặc dù hắn vẫn được xu nịnh tâng bốc là con gái hắn - đội trưởng đội nữ phục vụ, nhưng hắn vẫn không thích một điều là con gái hắn thực hiện mọi yêu cầu của bọn sĩ quan một cách hết sức kỷ luật. Và một lần nữa, khi hắn gọi con gái là con nhãi, thế là hắn bị con gái cử ra trạm canh gác suốt năm ngày đêm, mặc dù mụ có thể đưa ra tòa án quân sự dã chiến: vì dù sao bố cũng chỉ là lính trơn, còn mụ là hạ sĩ quan.

Thế là một lần, sau khi Weiss sửa lại chiếc máy thái thịt chạy điện ở nhà bếp, cô gái người cân đối như một nhà thể thao mềm dẻo này trao cho anh nhiệm vụ thay dây lò xo xoắn ốc ở chiếc lò đốt đặc biệt. Chiếc lò này dùng để đốt những giấy tờ thuộc loại đem hủy bỏ sau khi đã xem rồi.

Weiss chữa chiếc lò này vào buổi tối ở phòng hành chính dưới sự kiểm soát của mụ hạ sĩ.

Mụ ta hỏi:

- Muốn uống rượu không?

- Không.

- Có vợ chưa?

- Mới đính hôn, - anh đưa giả thuyết này ra hoàn toàn chỉ vì những lý do phòng thủ. Mụ hạ sĩ ngồi trên ghế, chân bắt chữ ngũ làm lộ rõ cả phần trên cùng của bít tất.

Để hai tay lên đỡ cổ làm lộ rõ cả bộ ngực căng phồng, mụ giễu cợt hỏi:

- Và anh cũng tin cô ta như tin quốc xã chứ?

- Cũng thế.

- Nếu cô ta không ở trong đơn vị hậu cần, thì dù sao cũng như mọi người phụ nữ khác, bị gọi đi và đang làm lao động nghĩa vụ ở nơi nào đó. Và khi người đàn bà làm việc mười hai giờ rồi, sau đó không phải đi về nhà một mình, mà vào lán trại - nhà ở tập thể, ở đó những người con gái khảo ban đêm cho các chỉ huy - sĩ quan hậu cần chui vào trong chăn của mình thì sớm hay muộn cô ta cũng sẽ cho tên đàn ông nào đó chui vào chăn mình như mọi người con gái khác thôi.

- Cô ta không như thế.

- Trước tôi cũng không như thế.

- Chị từ nông thôn ra?

- Phải.

- Nhà chị có trại riêng chứ?

- Không. Trước bố con tôi làm việc chỗ ngài thống soái Himmler, ở gần Munich. Ngài Himmler có một trại nuôi gà vịt rất lớn. Ngài là người rất hiểu biết và yêu loại gà tây chính cống. Cứ trước ngày lễ giáng sinh chúng tôi lại chất gà đầy các xe vận tải và chở đi không chỉ Munich mà còn các thành phố khác.

- Tiền lãi ở trại này có lớn không?

- Ha! Hiện giờ ngài là một trong những người giàu nhất quốc xã, còn trại này thật chỉ như để thỏa lòng vui thôi.

- Chị đã biết, đã trông thấy ngài Himmler rồi chứ?

- Phải, tương đối nhiều lần.

- Thế rồi ngài ra sao?

- Anh biết không, đây là một người biết quan tâm lắm. Con gà tây gốc Hà Lan bị ốm, thế là ngài đã ra lệnh cử cho ngài viên thú y chuyên về gà vịt từ Hà Lan đến. Viên thú y này đã chữa khỏi con gà tây.

- Ở trại chị được lương cao không?

Mụ hạ sĩ đăm chiêu trả lời:

- Trước ngày lẽ giáng sinh bố tôi lấy của trại mấy nắm hạt dẻ vẫn dùng cho gà tây ăn. Ông già muốn gói hạt vào giấy bạc và treo đến lễ giao thừa.

- Và rồi sao?

- Thế là chúng tôi đón lễ giáng sinh vắng bố. Ông già bị viên quản lý đánh cho nên thân và nhốt vào nhà kho suốt mấy ngày lễ giáng sinh …- Rồi cất giọng đầy hy vọng. - Tôi tin rằng ở Phủ thống sứ tôi sẽ được cấp đất, và khi đó bố con tôi sẽ mở trại nuôi gà.

- Chị tính toán như vậy?

- Chứ sao nữa! Tôi là đảng viên xã hội dân tộc, gia nhập từ trước khi chúng ta trở thành chủ nhân châu Âu. Mỗi người chúng ta sẽ được nhận phần của mình. - Ngáp một cái, ả biếng nhác hỏi: - Thế nào, uống rượu chứ? - Weiss không nói gì. - Nếu anh e ngại thì có thể đến chỗ tôi. - Rồi nói giọng tán thưởng: - Anh là một thợ giỏi, - rồi ả nói thêm ngay: - Nhưng bây giờ điều đó không có nghĩa lý gì cả. Nước Đức có cả một lực lượng lao động lớn ở tất cả các lãnh thổ mới của mình, điều đó đặt ra nhiệm vụ: chỉ cần biết chỉ huy các lực lượng này và thế thôi.

- Đúng, - Weiss nói, - chúng ta, người Đức là dân tộc thống trị. Vì sao bố chị lại quên điều này khi lấy hạt dẻ dùng để nuôi gà tây.

Ả hạ sĩ thờ ơ phản đối:

- Nhưng sắp tới bố tôi sẽ có thể trừng phạt bất kỳ tên cố nông nào khi chúng tôi có trại gà riêng.

- Thế nếu sẽ bùng nổ chiến tranh với Nga?

Ả đăm chiêu suy nghĩ, sau đó nói:

- Dù sao tôi cũng muốn được nhận khoảnh đất của mình không phải ở bên đó, mà ở đây - đất thuộc quyền thông sử này.

- Tại sao?

- Ở nước Nga mùa đông lạnh lắm, và phải tốn kém để sưởi ấm gà vịt - là khoản chi không cần thiết. - Ả duỗi đôi chân đi bít tất bóng loáng ra và nhìn chân, vẻ lo lắng hỏi: - Anh có nhận thấy chân tôi cũng đẹp và đầy đặn như của các bà danh tiếng không? Nhiều người nói với tôi thế. - Rồi ả đăm chiêu nói tiếp: - Nhưng hồi tôi làm việc ở trại thì nó khẳng khiu như đôi gậy và thẳng đơ từ dưới lên trên.

- Vâng, - Weiss đồng ý. - Ở đây ăn uống không đến nỗi nào.

Anh chia tay với mụ hạ sĩ gần như rất thân mật. Lúc chia tay, mụ thông cảm nói với anh:

- Tôi còn được biết ở đây có những thanh niên như anh. Nhưng họ không thở được. Nói rằng đó là vì những cơn biến động lớn và thần kinh phải chịu đựng sau những nhiệm vụ đặc biệt.

- Không, về phần tôi thì tôi lại không yếu thần kinh, - Weiss cười nói. - Tôi chưa hề nhận thấy biểu hiện gì như thế.

- Đấy là vì anh còn chưa phải làm tình báo, - Ả ta nói.

- Vâng, chưa phải, - Weiss đồng ý. - Không phải tất cả ai cũng trở thành những người đặc biệt anh dũng. Chỉ tiếc là họ mất đi cái gì đó sau công việc này và rồi không thể có con được.

Đề tài câu chuyện rõ ràng đã lôi cuốn ả ta. Ả vui lên trông thấy.

- Một sĩ quan SS quả quyết kể với tôi rằng Gerda Bormann phu nhân của phó chủ tịch đảng quốc xã Martin Bormann đang định kêu gọi phụ nữ Đức cho phép chồng mình có nhiều vợ và thậm chí bản thân đã viết xong bản luật dự thảo. Bà ta đã trao cho chồng giấy chứng nhận của bà ta cho phép chồng bà có vợ với trách nhiệm là mỗi tuần phải đến với vợ một lần.

- Ồ, đấy là chuyện bịa đặt, - Weiss nghi ngờ nói.

- Tôi thề, đấy là sự thật. - Mụ hạ sĩ thề rồi nghiêm chỉnh nói thêm: - Và đó là một hành động rất yêu nước của phụ nữ Đức. Chúng tôi phải giúp quốc trưởng gây thêm người Đức ở những lãnh thổ mới. Trên trái đất chúng ta phải đông hơn tất cả dân tộc khác. Điều đó rõ như ban ngày.

- Ồ, đồng ý, chúc cho được như vậy. - Weiss tán thành và xếp dụng cụ vào túi vải bạt. Anh bấm nút điện, dây mai-xo trong lò đốt đỏ dần, tỏa hơi nóng khô bốc lên toàn mùi kim loại nóng.

Đôi khi vào những buổi chiều tối Weiss giúp viên thợ lắp ắc quy Paul Rây phân loại, rửa và nạo sạch những cặn ô xít bám ở các tấm chì, và khi đó hai người trò chuyện với nhau.

Paul thuộc dòng giống Bavaria, bố anh ta là chủ một xưởng đóng thùng loại trung, trong xưởng không chỉ sản xuất thùng mà còn làm cả cốc vại bằng gỗ sơn nhiều màu để uống bia.

Paul béo tốt, vui và tốt bụng. Anh ta cho Weiss xem các huy hiệu được tặng thưởng vì thắng trong nhiều trận đua vô địch uống bia. Anh ta giải thích:

- Mặc dù cái đó sau này có hại cho sức khỏe, nhưng lại không nghĩ ra cách quảng cáo nào tốt hơn cho các xưởng đóng thùng.

Ngày 9 và 10 tháng 11 năm 1938 trên toàn nước Đức đã tiến hành một đợt tiêu diệt người Do Thái đẫm máu, khủng khiếp.

Trong những ngày đó. Paul cho gia đình bác sĩ Salzman ẩn náu ở trong xưởng vì trước đó bác sĩ đã cứu sống hắn sau khi tiến hành ca mổ rất dũng cảm và nhất là không lấy tiền. Lúc đó Paul đang ngoắc ngoải vì sa ruột. Nhưng đã có kẻ khai báo về Paul.

Paul nguyên là một đảng viên xã hội dân tộc nên bị đưa ra trước tòa án danh dự, bị khai trừ khỏi đảng và đầy đến các trại lao động.

Paul nói, đôi môi dày bĩu ra vẻ giận dữ:

- Ở tòa án danh dự tớ khẳng định rằng chỉ có những lý do công việc sai khiến tớ. Tớ cho rằng mình nợ ơn Salzman ít nhất trên năm trăm mark. Đấy là khoản tiền lớn. Từ chối việc che chở cho Salzman có nghĩa là bằng cách đó tớ quyết định ăn quỵt chủ nợ. Điều đó có thể làm mất lòng tin của mọi người đối với xưởng của bố tớ.

- Thế thực tế?

- Còn phải nói. Nhiều kẻ đã ăn quỵt các chủ nợ, bằng cách khai báo gì đó với Gestapo về chủ nợ.

- Chỉ khai báo về người Do Thái thôi chứ?

- Giá thế đã may. Đằng này chúng khai tất cả những ai mà chúng không muốn trả nợ. - Paul nói lòng tự hào: - Dòng họ Rây nhà tớ tất cả đều làm nghề đóng thùng, còn ba ông cụ tổ nhà tớ thì làm người cầm cờ xưởng. Không ai trong họ Rây làm chuyện bất lương kiểu buôn bán bao giờ.

- Có nghĩa là nếu anh không nợ bác sĩ tiền thì anh cũng sẽ không nghĩ là phải che giấu bác sĩ?

Paul nói loanh quanh:

- Nhà tớ có hai anh em - tớ và Gustav. Tớ là em. Gustav là giáo viên. Khi ông bố hiểu gió thổi chiều nào rồi bèn ra lệnh cho một trong hai anh em phải trở thành đảng viên quốc xã. Tớ là em lại chưa vợ nên đành phải tuân lời cha.

- Đấy cũng giống như kiểu ngày xưa người ta cho con trai đi lính theo bạn?

- Không hoàn toàn như vậy. - Paul phản đối. - Trong hàng ngũ thanh niên tớ nổi danh yêu thể thao.

- Anh là nhà thể thao?

Paul nhắc lại:

- Tớ chẳng đã cho cậu xem các huy hiệu rồi sao. Hội thể thao của chúng tớ được các ông chủ nấu rượu giàu có cung cấp tiền. Ngay từ đầu những người này đã ủng hộ quốc trưởng, ủng hộ từ khi Người chưa làm quốc trưởng. Thế cậu nghĩ rằng chỉ có nhà Krupps mới mở quỹ cho quốc trưởng vay thôi à?

- Thế vì sao anh lại ở đây?

- Lại còn vì sao? Tớ vốn là nhà thể thao nổi tiếng. Có những ảnh hưởng nhất định chứ. Và nếu như tớ là đảng viên quốc xã, tức là đảng quốc xã thắng.

- Trong cuộc thi uống bia?

- Đối với bọn mình thì sau này các cuộc thi uống bia có đặc tính của cuộc mít-tinh chính trị.

- Ồ, thế cơ à?

- Thế cậu nghĩ sao? Quốc trưởng cần những người trung thành. Nhưng không phải tìm kiếm họ trong các quán rượu công nhân, tớ cho là như thế.

- Anh muốn nói rằng công nhân không ủng hộ quốc trưởng à?

- Tớ không nói như thế, - Paul bắt đầu bối rối, - Cậu cũng tự hiểu đấy, nước Đức - đó là quốc trưởng - Ngừng lại một lát rồi nói mắt nhíu lại vẻ khôn ngoan: - Ở xưởng nhà tớ trước khi quốc trưởng lên cầm quyền mọi người làm việc chín giờ, còn sau đó thì mười hai giờ cũng vẫn khoản lương như cũ.

- Cuối cùng giọng khuyên răn hắn nói: - Nhân dân có nhiệm vụ hy sinh cho các mục đích lịch sử của quốc xã.

- Thế bố anh?

Paul buồn rầu nói:

- Cũng thế. Chính phủ quốc xã chỉ ủng hộ các tập đoàn công nghiệp lớn. Thế là mấy năm sau nhiều chủ xưởng nhỏ bị phá sản. Ít tiền đi xuống dốc, còn người giàu nhảy vọt lên. - Rồi Paul cất giọng tự hào chứa vẻ ghen tị: - Như ngài Goering đã bắt đầu từ việc sản xuất độc quyền loại “súng lạnh danh dự” cho SA và SS[1], thế mà bây giờ trong tay đã có consortium[2] hơn một trăm nhà máy, hàng chục xí nghiệp công nghiệp mỏ và luyện kim, rồi các công ty thương mại, các trạm giao thông và công trình đủ cả.

- Đấy là anh nói về thống soái Hermann Goering phải không?

- To hơn thống soái nhiều. Ngài là ông trùm lớn. Và Martin Bormann cũng thế, còn bắt đầu con đường công danh chính trị của mình từ đâu? - Gia nhập “Liên đoàn chống phát triển Do Thái” năm một nghìn chín trăm hai mươi, ở đó các tài năng của ông ta đã trội lên.

- Còn anh, có nghĩa là không gặp vận?

Paul nhún đôi vai đầy mỡ, thú nhận:

- Đúng, tớ đã không trở thành một mãnh thú trọc đầu.

- Thế nghĩa là gì?

- Có gì đâu, trong đảng mọi người gọi tớ như vậy.

- Thế còn Gustav, anh ấy cũng vì cái xưởng của mình và không gia nhập đảng quốc xã à?

- Anh ấy hi sinh trong thời gian quân ta chọc thủng phòng tuyến ở Ardennes.

- Tức là, nói chung thì anh vẫn còn gặp may. - Weiss kết luận.

- Phải, - Paul thú nhận, - gặp may, nhưng tớ được cái gặp may này cũng không vô ích. Tớ phải lấy vợ.

- Ai đấy?

- Nữ hạ sĩ trong tiểu đội phục vụ. Thế là cô ta kéo tớ từ đại đội trợ lực về đây. Tớ mang ơn cô ta rất nhiều.

- Vâng, tôi có được quen chị ấy.

- Nhưng tớ không thuộc loại người cả ghen, - Paul vội nói để Weiss tin. - Cô ấy là một người đàn bà có đầu óc suy nghĩ và có đặc tính riêng. Đó là cái chủ yếu đối với cuộc sống gia đình.

Những buổi nói chuyện với Paul đã làm cho Weiss nhận ra rằng, tính cởi mở, sự hiểu biết trong mọi hoàn cảnh giữ cho được cảm tình tốt, thái độ vui vẻ - tất cả những điều đó - đôi khi có khả năng chiếm được tình cảm của người khác một cách nhanh chóng hơn, lôi kéo được người khác có thái độ cởi mở một cách tự nhiên hơn là sự tháo vát một cách thông minh, tinh khôn. Và, điều đó có thể gây cho người tiếp chuyện lòng mong muốn phải làm việc bằng bộ óc và che giấu những ý nghĩ thực của mình để moi cho được những ý định bí mật của người cùng tiếp chuyện.

Việc biết cách làm quen với đủ loại người khác nhau đã làm giàu hiểu biết cho Weiss về môi trường anh đang phải hoạt động. Việc nghiên cứu địa vị của mọi người đã cho Weiss khả năng tiến triển từ người này sang người khác một cách chắc chắn hơn. Anh không giả vờ, cũng không áp dụng lối biến hình đặc biệt và áp dụng màu sắc tự vệ nào đó để hòa vào những đặc điểm cá nhân của người cùng nói chuyện, giữ cho mình tới mức độ cho phép, Weiss thành thật quan tâm đến đời sống của mỗi người mới quen biết, và sự chân thành này đã gây được thiện cảm nhiều hơn, chắc chắn hơn, dễ đi vào lòng người hơn, có hiệu quả hơn là sự giả dối và những lời cam kết về sự nhất trí. Phương pháp cuối cùng này chỉ đáng áp dụng trong hai trường hợp: coi như một biện pháp tự vệ bắt buộc hoặc là giáng cho đối thủ một đòn với mục đích kết tội địch thủ không thật trung thành với quốc xã.

Weiss hiểu rằng, đặt mình vào địa vị của một người mà người này còn phải được thuyết phục trong vấn đề gì đó nữa thì có lợi hơn trong công việc thu lượm các tin tức rộng lớn hơn. Sự đối kháng một cách ngây thơ sẽ kích thích người cùng nói chuyện hơn là phụ họa khuyến khích anh ta. Mỗi người dù ai đi nữa, đều mong muốn được người khác thích mình. Và nếu người khác theo cách nhìn nhận của anh ta, có những ưu điểm gì đó thì anh ta càng phải cố gắng hơn chiếm được cảm tình của người này.

Nghĩa là trong tất cả mọi hoàn cảnh đều phải biết bộc lộ mặt tốt ra ngoài. Dù cho đó là các kiến thức nghề nghiệp hay lòng ham hiểu biết có liên quan đến các lĩnh vực tri thức khác nhau, là sức mạnh thuyết phục về tinh thần hay lòng trung thành tuyệt đối với những nền tảng vững chắc, là sợ có thiện ý - nếu như thiện ý này không phải là giả dối - là sự biết khôn khéo lợi dụng quyền giữ mình nguyên vẹn một cách hạn chế, giữ gìn sự ngay thẳng trong mọi điều kiện ngay cả khi hầu như không có khả năng gì để làm như vậy. Tất cả những điều đó như gộp lại thành việc vũ trang tư tưởng ở bên phía kẻ thù. Và càng nắm chắc được thứ vũ khí này bao nhiêu, Weiss càng cảm thấy mình được bảo vệ an toàn bấy nhiêu.

Tránh không giao thiệp với bọn người thấp kém, đểu giả - ở đây, điều này đối với Weiss là một thái độ trưởng giả không được phép, và nếu những nét này trong bọn chúng càng nổi bật rõ ra ngoài thì Weiss càng cần phải dốc nghị lực nhiều hơn, cố gắng gần lại với những kẻ có những nét nghiên cứu không chỉ tinh nhiều mặt khác nhau của kiểu cách đểu giả, mà còn tìm kiếm ra nguồn gốc nuôi dưỡng sự đểu giả này.

Trong phạm vị quan sát không chỉ có những chính kiến tư tưởng của chủ nghĩa quốc xã, mà còn cả độ ăn rộng của chúng vào xương tủy của những kẻ không coi mình là đảng viên quốc xã. Đối xử với những con người chưa bị đầu độc hoàn toàn như vậy phải đặc biệt thận trọng và suy nghĩ chín chắn, vì rằng cùng một lúc họ có thể vừa có ích, vừa có hại.

Weiss hiểu rằng mỗi người như nhìn thấy ấn tượng riêng về chính bản thân mình trong gương.

Nhưng đối với sự hoạt động của Weiss thì cần thiết phải có tính bản chất thường xuyên cảm thấy những người khác nhận thức về cá nhân anh như thế nào và song song với cảm tưởng này phải tìm ra những nét trùng với hình tượng đã tồn tại trong nhận thức của kẻ khác. Đồng thời, để từng bước tiến lên được đỉnh cao, phải chiếm lấy vị trí ngày càng có lợi lớn, phải tiến lên phía trước, anh cần phải cho những người xung quanh cảm thấy sự hơn hẳn của anh, nhưng chỉ ở mức độ sao cho cái hơn hẳn này không gây nên sự ghen tức, mà lại chỉ hiện ra như là anh không biết cách biểu lộ các khả năng của mình, thiếu sự ủng hộ rộng lượng. Bất cứ lúc nào cũng sẽ tìm được những kẻ mong muốn ủng hộ một người có đầu óc, mang lại hạnh phúc cho anh ta bằng sự ủng hộ như vậy. Và nếu không tự có những kẻ đó thì cũng có thể tìm ra chúng.

Weiss cảm thấy rằng, mặc dù anh không tỏ ra là người cùng chí hướng với Paul và nữ hạ sĩ trong đội phục vụ mà giữ lập trường tự chủ trong khi giao thiệp với họ, nhưng hai người này tỏ ra kính trọng anh. Mặc dù, về bản chất, hai người này không quen tỏ ra kính trọng những kẻ nào không đứng trên đầu họ.

Và Weiss nhìn thấy trong cái kết quả có tính tập dượt này của anh một cái gì đó làm anh yên tâm. Thời kỳ bắt rễ chắc chắn, kéo dài lê thê của anh đang diễn ra thuận lợi, và cảm giác thuận lợi này lại càng thiêu đốt lòng mong muốn hoạt động tích cực trong lúc anh vẫn tiếp tục phải thực hiện chiến công im lặng này.

Một lần, viên lính già - bố vợ chưa cưới của Paul, không chú ý đến chiếc xe táo đang quay đầu ở sân và bị bánh xe đè vào. Thế là phải đưa lão ra khỏi trại, vào đơn vị quân y cũng ngay ở đây, trong thị trấn này.

Nữ hạ sĩ đề nghị Weiss làm ơn giúp ả tạm thời làm việc thay bố ả cái chức vụ này trong khi lão còn phải nằm ở viện quân y. Mụ nói: Paul biếng nhác và không trong sạch. Không thể tin được anh ta.

Ban đầu Weiss chỉ quét sân, rắc cát lên đường đi, quét vôi những chiếc cột ở hai bên đường. Trong bộ quần áo liền mặc ngoài quân phục và thắt cả chiếc tạp dề ngắn - những thứ lấy trong chiếc tủ con đựng quần áo lao động của viên lính già, tay cầm chổi và xẻng, dần dần, với vẻ mặt rầu rĩ, phật ý Weiss bắt đầu quét dọn không những chỉ ngoài sân mà cả những ngôi nhà phía trong của khu thường trực quản lý, nơi qua lại giữa các khu của doanh trại.

Và chẳng mấy chốc bọn bảo vệ đã quen với Weiss. Và khi mụ hạ sĩ có bộ đùi trông giống chiếc quần chẽn ống và bộ tóc ít quăn trao cho Weiss thẻ ra vào để Weiss có thể mang xe đi lấy cát từ ngoài bãi đá cách doanh trại khá xa về, anh có khả năng tự do đi lại không chỉ giữa các khu nhà trong doanh trại nữa.

Rẽ vào khu nhà một chái - nhà ở của những tên mặc quân phục kiểu khác nhau, anh thấy điều anh dự đoán là đúng: bọn này đang được đào tạo để tung sang Liên Xô. Điều này anh khẳng định theo những giấy tờ làm nháp, những tờ giấy ghi bài giảng có liên quan đến địa lý. Theo những tờ giấy đáng chú ý này - chúng dùng để học thuộc lòng - Weiss còn có thể xác định được cả những vùng chúng dự định hoạt động.

Weiss cảm thấy mình như một người bỗng nhiên được nhận cả kho tàng.

Cho xe đi lấy cát, Weiss chọn một chỗ thuận tiện để đặt hòm thư bí mật và trên đường về, dưới chân cột điện thoại mang số 74/0012. Anh chôn bản mật mã cùng một số tranh vẽ chân dung bọn phá hoại - đây là bản báo cáo đầu tiên trong suốt thời gian ở doanh trại này. Tất cả được gói trong một mảnh áo chống chất nổ không thấm nước, loại áo của bọn lính chống hơi ngạt - và để trong một hộp đựng thực phẩm đã ăn hết.

Sau đó, trong bức thư mật viết cho Bruno kèm trong thư gửi cho bà Dietmar anh chỉ dẫn về chiếc cột điện này.

Và thế là anh nối được liên lạc. Thật là hạnh phúc. Bây giờ thì hết đơn độc, cái đơn độc nặng nề không lối thoát vì không hoạt động. Vì anh có làm gì đi nữa mà không có mối liên lạc đáng tin cậy với người của mình thì mọi cố gắng của anh đều chỉ là vô ích. Nhưng anh không thể say mê với cảm giác hạnh phúc này mà lại không nói rằng cảm giác làm mềm yếu ý chí này hiện nay cũng phải thể hiện một cách dè dặt.

Ấy thế mà anh vẫn phạm sai lầm.

Những bức chân dung bọn phá hoại mà anh vẽ cất kín trong lỗ thông hơi trên nền gạch gara, và cuộn tròn trong một miếng vải chống chất nổ. Buổi chiều anh xem lại chúng lần cuối cùng định ngày hôm sau sẽ bỏ chúng vào hòm thư bí mật dưới chân cột điện. Anh nhận thấy hình dạng tên mà bọn phá hoại gọi là Khryashch bị cọ xát quá nhiều ở chỗ gấp nên anh quyết định sửa lại những chỗ hỏng của bức chân dung. Anh bật đèn trần trong cabin xe, ngồi vào và bắt tay làm. Anh để cửa xe mở toang để nếu có ai vào gara anh sẽ nhận ra ngay. Và… thế là có kẻ bắt gặp.

Một tên có phong cách chỉ huy đi vào gara, kèm theo sau là tên lái xe và một tên lính bảo vệ, và ngay lập tức tên này nhìn thấy người lính ngồi trong chiếc xe bật sáng. Hắn giật lấy tờ giấy của người lính đang viết gì trên đó.

Weiss nhảy vội xuống xe, người đứng thẳng không cựa quậy.

Tên mặc thường phục ngạc nhiên ngắm bức tranh.

- Ai?

Weiss báo cáo:

- Johann Weiss, lái xe của thiếu tá Axel Steinglitz.

- Đây là ai?

Weiss nhìn qua bức tranh:

- Tôi không thể biết được ạ.

Tên này nghi ngờ, cau mặt nhìn chòng chọc vào mắt Weiss:

- Ai? - Hắn hỏi lại.

Và tự nhiên, Weiss cười đúng theo tư thế tự do không theo kiểu lính, vẻ bình tĩnh mạnh dạn nói:

- Tôi xin phép báo cáo với ngài, đây chỉ là một bức tranh nguệch ngoạc đáng thương. - Rồi đề nghị giọng chứa đầy hy vọng: - Tôi thật là hạnh phúc nếu được trình ngài xem các bức tranh của tôi.

Tên mặc thường phục lại chăm chú ngắm bức tranh một lần nữa, do dự giây lát rồi cuối cùng trao trả cho Weiss, sau đó ngồi vào xe riêng cho xe chạy.

Cả chiếc xe lẫn tên lái, Weiss đã biết từ trước. Chiếc xe đó chỉ phục vụ một người - đó là tên mặc thường phục. Mỗi lần sau khi đi xe về số xe lại thay đổi, trong một thời gian ngắn nó đã bị sơn lại hai lần. Anh hiểu rằng trí nhớ nghề nghiệp của tên này cũng không dễ dàng thổ lộ ra ngoài qua cái nhìn chăm chú như soi mói tâm can người khác của hắn.

Và, khi còn lại một mình, Weiss biết rằng chiếc xe này cùng chủ nó sẽ trở về.

Có thể lẩn tránh mối nguy hiểm, mà cũng có thể dũng cảm xông thẳng vào nó. Weiss coi cách thứ hai tốt hơn.

Anh kiếm một tờ giấy bìa chắc, đặt trước mặt mình cuốn lịch con có ảnh quốc trưởng, các tên cầm đầu quốc xã, các thống soái, tướng lĩnh và chỉ huy quân sự Đức rồi hăng hái bắt tay vào việc, bây giờ thì không còn phải bí mật, giấu giếm ai nữa.

Cách cứu chữa tàn khốc đối với công việc và cả vận mệnh bản thân anh, lòng khao khát muốn chuộc lại sai lầm không thể tha thứ được là nguồn sức mạnh động viên anh lập chiến công sáng tạo.

Anh được biết khá rõ về xu hướng đặc biệt của nền nghệ thuật nước Đức Hitler.

Trước hết là sự trang nghiêm về nghi thức. Về mặt tài năng họa sĩ vẽ chân dung chỉ có thể cạnh tranh được với những họa sĩ hóa trang ở nhà xác khi vẽ mặt người chết thành người sống, đồng thời điểm thêm vào vẻ vĩ đại cho những khuôn mặt đặc trưng vốn có ở những xác chết quan lại.

Vẻ lộng lẫy của những bức tranh sơn dầu bán ngoài thị trường bị phai mờ đi trước những tấm vải vẽ đồ sộ rất thu hút đặt trong khung lớn bằng đồng vàng. Và, mọi sức lực của họa sĩ đều chỉ dùng để dựng lại chính xác như chụp ảnh những bộ quân phục: tài năng của người thợ may dùng để làm việc này cũng cần thiết như tài năng của người họa sĩ vẽ phong cảnh.

Nhưng cũng còn một xu hướng khác trong nghệ thuật vẽ chân dung. Những người bảo vệ xu hướng trên - xu hướng của quan lại, tâng bốc, cầu kỳ một cách quan liêu - in lên trên các bức chân dung toàn bộ cái vĩ đại bên ngoài, vì họ coi việc biết phục hồi được cái vẻ bên ngoài là thành tựu cao nhất. Những người theo xu hướng thứ hai thì lại muốn thể hiện ý tưởng của cá nhân. Họ cho rằng, bức tranh bôi bác, càng loạn ẩu, điên cuồng bao nhiêu, trong đó ý bóng gió bí mật gì đó, thần kỳ mà chỉ có họ hiểu nổi càng nhiều bao nhiêu, thì bức tranh càng truyền đạt được rõ ràng hơn những tình cảm trên nét mặt những ai định mô tả, vì thế họ tạo nên không phải các bức chân dung, mà là những quan điểm của bức chân dung - những chuyện hoang đường. Và nếu như đại diện của xu hướng thứ nhất cần có tài năng thủ công - dù sao cũng là tài năng, thì những người theo xu hướng thứ hai lại kiêng tránh bất kỳ tài năng nào, và nếu các phương pháp thể hiện càng bị quá coi thường, ngay cả những người thợ sơn coi phương pháp này là cơ sở của mọi cơ sở thì hiệu quả tượng trưng của bức tranh càng đạt được ý nghĩa lớn lao hơn.

Việc thiếu thời gian, sự quá xúc động cũng như quá căm ghét đối tượng miêu tả - đã đẩy Weiss sang xu hướng thứ hai.

Theo cách miêu tả dự định rất ngông cuồng, Weiss vẽ lại từ cuốn lịch chân dung bọn cầm đầu quốc xã và để không tốn thời gian cho việc vẽ trang phục và huân chương huy chương, anh trang hoàng nửa thân trên theo kiểu hình bán thân la mã, vì anh nhớ đến lòng ham muốn của Hitler và bọn thân cận của hắn bắt chước những thói quen của các đế vương xưa kia.

Vẽ xong bộ tranh thứ nhất, Weiss mang nó về nhà ở tập thể và cất dưới đệm giường của anh. Bộ thứ hai anh vẽ theo một lối khác, hơi nhắc lại lối đã in các nét ngoài của tên gọi là Khryashch những nét mà bản thân chúng đã là tang vật rồi.

Phác họa xong các nét mặt của viên dạy chó, viên nấu bếp của thiếu tá Steinglitz, nữ hạ sĩ anh cũng đặt hết cả xuống dưới đệm, mỗi tờ tranh anh đều rắc trước ít bụi làm dấu.

Mãi đến chiều tối anh vẫn chưa về nhà ở tập thể. Và trước lúc đi ngủ, khi anh lấy các bức tranh từ dưới đệm lên, anh sung sướng nhận ngay ra rằng việc đề phòng của anh trong trường hợp này hoàn toàn đúng đắn. Không còn lấy một hạt bụi nào trên các bức tranh. Nghĩa là đã có kẻ để ý đến các bức tranh này. Và dự kiến của anh đã được khẳng định đúng: ngài mặc thường phục không bỏ qua cuộc gặp gỡ với “họa sĩ” mà lại không có sự theo dõi kèm theo. Mà trong chừng mực nhất định, những ai làm công tác tình báo đều cần có tài vẽ, nó rất có lợi vì cần phải vẽ phác những địa điểm quốc phòng và địa dư, vì thế ngài mặc thường phục rõ ràng là một tên gián điệp nhà nghề và cái việc làm ban đêm của Weiss đã gây nghi ngờ một cách tự nhiên nên đã có sự lục soát.

Những chân dung bọn đứng đầu đế quốc xã vẽ theo thể tự do hoàn toàn xa lạ với các yêu cầu đặt ra cho các tình báo nhà nghề đã tránh cho Weiss mọi nghi ngờ là anh có tài năng hoàn thành chính xác các nhiệm vụ ghi chép địa dư với mục đích do thám.

Những bức vẽ theo kiểu này truyền đạt không chính xác sự giống nhau về nét mặt và vì thế nói lên rằng cái công việc mà anh lính này làm trong giờ tự do hoàn toàn không nguy hiểm cho quốc xã.

Tất cả những điều đó Weiss kịp thời thực hiện và đánh giá. Nhưng dù cho những phán đoán của anh có hợp logic thế nào đi nữa, ban đêm anh vẫn không thể nào ngủ thiếp đi được. Và mặc dù ngày hôm sau anh đã kịp giấu các bức chân dung bọn khủng bố phá hoại do anh vẽ ở địa điểm bí mật bên đường cái, sự lo lắng vẫn ám ảnh anh.

Sáng ngày thứ ba, Weiss bị gọi lên ngôi nhà tham mưu và ở đây trong số bọn mặc thường phục lần đầu tiên sau bao nhiêu ngày anh gặp lại chủ mình - thiếu ta Steinglitz. Chúng ra lệnh cho anh đi lấy các bức tranh lên.

Weiss mang các bức chân dung lên và cẩn thận để trên bàn. Nét mặt của bọn người được miêu tả trong các tờ giấy này đòi hỏi sự kính cẩn. Và vì thế bọn có mặt đều kính cẩn ngắm các bức tranh của Weiss nhưng không cho nhận xét gì cả. Riêng chân dung tên dạy chó, nấu bếp, nữ hạ sĩ thì bị chế nhạo.

Bản thân Weiss cũng coi những bức chân dung này là không đáng kể, nhưng dù sao trên những bức chân dung này cũng có nét gì đó. Và, trong giây lát mất tự chủ, anh buồn rầu thực sự vì thái độ khinh miệt đối với nghệ thuật của anh. Thái độ chân thành của anh là biểu hiện sáng ngời về lòng say mê nghệ thuật của người lính và củng cố sự tin cẩn bị lung lay với anh. Và khi thiếu tá Steinglitz nhớ lại cảnh Weiss đã khôn khéo biết cách tìm thấy tranh của Lyotard như thế nào ở kho “Đóng gói bán đấu giá” thì mọi nghi ngờ hoàn toàn biến mất. Thế rồi bọn có mặt ở đấy quyết định là Weiss phải vẽ chân dung tướng von Brauchitsch.

Bắt đầu bàn bạc. Và thế là Weiss được biết rằng tướng von Brauchitsch được bổ nhiệm làm tư lệnh một tập đoàn quân khổng lồ và có khả năng trong một ngày gần đây sẽ ghé thăm doanh trại này vì hiện giờ cần sự giúp đỡ ở đây. Đúng là doanh trại này trực tiếp dưới quyền Berlin, tới doanh trại này sẽ di chuyển sang phương Đông cùng với tập đoàn quân của Brauchitsch.

Weiss hỏi xem vẽ Brauchitsch trên nền nào thì tốt hơn, và anh đề nghị hình tượng trưng thủ đô Warsaw. Một tên trong bọn mặc thường phục cười phá lên.

- Tốt hơn hết là nền hình Kremlin của Moskva.

Nhưng hắn bị sửa ngay: nếu như quốc trưởng biết rằng Brauchitsch được tặng bức chân dung như vậy thì điều đó sẽ có thể gây nên sự không hài lòng vì ghen tức.

Weiss hiểu tất cả và đề nghị mô tả Brauchitsch trên nền cờ và súng. Đề nghị của anh được chấp nhận. Thế là anh nhắc rằng cần phải có các vật liệu khác nhau: vải gai, thuốc vẽ, bút lông và anh được phép đi Warsaw kiếm những thứ này.

Mọi việc diễn ra có kết quả thật không ngờ, vì rằng đã sắp đến ngày hẹn - theo sự thỏa thuận - với trung tâm - anh phải đến chỗ gặp mặt ở Warsaw.

Hai ngày sau, (chính vì sang ngày thứ ba sẽ có cuộc gặp mặt này) Weiss lấy xe đạp đi Warsaw. Thuyết phục được tên cảnh vệ bên ngoài rằng cần phải đi bằng xe đạp thật không phải chuyện đơn giản. Tên trung sĩ này cử người đưa Weiss đi bằng mô tô. Nhưng xe đạp là phương tiện duy nhất tránh khỏi người đi kèm, và Weiss bảo vệ ý kiến của mình, viện cớ rằng cần phải tiết kiệm xăng dầu cho mục đích quân sự. Và thậm chí còn dám kết tội tên trung sĩ là hắn sử dụng lãng phí những phương tiện đảm bảo cho các cuộc hành quân sắp tới.

Nhiều vùng ở Ba Lan bị máy bay oanh tạc đã biến thành những đống gạch vụn giống như khi đập đá. Những quả bom - như đạn thần công - thả vung vãi xuống nóc các ngôi nhà. Bằng những quả bom này, bọn Hitler khao khát bắt người Ba Lan ghi nhớ lịch sử lâu đời và quang vinh của chúng. Ngay từ 22-08-1939 trong bữa ăn tối với bọn thân cận của mình, Hitler đã hứa hẹn:

- Ba Lan biến thành nơi không người và sẽ thay bằng người Đức. Và, thưa các ngài, sau đó với nước Nga cũng thế… Chúng ta sẽ phá tan Liên Xô. Khi đó người Đức sẽ thống trị toàn thế giới…

Goering quá sung sướng vì những lời này, cởi vứt cả quân phục, nhảy chồm lên bàn mặc độc chiếc quần đùi múa điệu người man rợ, với tấm thân phì nộn những mỡ như đàn bà rung lên.

Một tình báo Ba Lan mới đây bị bọn Hitler bóp cổ chết trong chính nhà lao mà những kẻ cầm đầu nước Ba Lan tư sản tống giam anh ta. Chính anh ta đã kịp thời thông báo lại được những sự kiện cuối cùng này trừ tất cả các vấn đề khác, và về bữa ăn tối của Hitler cùng những chuyện xảy ra trong bữa ăn đó.

Chính quyền tư sản Ba Lan đã phản bội nhà nước này như đã phản bội cả dân tộc Ba Lan.

Và khi Weiss lang thang giữa những ngôi nhà đổ nát đầy đau thương, giữa những bức tường nhà lởm chởm như mỏm đá nhọn sắc, anh nhớ lại ngày nào đó ở Ủy ban quân sự người ta trao cho anh thẻ quân nhân. Với một vẻ buồn rầu họ trao thẻ quân nhân cho tất cả sinh viên, công nhân, nhân viên - những người tình nguyện nhập ngũ. Đó là sự kiện sau khi chính phủ tư sản Ba Lan từ chối không cho một số đơn vị hồng quân vào lãnh thổ Ba Lan để bảo vệ Ba Lan khỏi sự đe dọa tấn công bất ngờ của quân đội Hitler.

Các gián điệp của Hitler đã loan báo cho giới cầm quyền Anh về cuộc tấn công đã chuẩn bị vào Ba Lan để tìm hiểu xem trong trường hợp này cái gì sẽ đe dọa nước Đức. Và thế là chúng đã biết: sẽ có tuyên chiến lấy lệ với Đức. Và đã tuyên chiến. Chiến tranh mang cái tên “chiến tranh kỳ lạ” - chiến tranh ngồi.

Thế là Ba Lan bị dày xéo dưới gót giày phát xít nhằm giảm nhẹ cuộc hành quân sang phương Đông, sang nước xã hội chủ nghĩa, của Hitler.

Alexander Belov là một trong những người chiến đấu chống lại âm mưu của bọn đế quốc muốn tấn công cả loài người do các cơ quan mật vụ tiến hành với những phương pháp thô bỉ nhất.

Chính anh, Alexander Belov, là một trong số những học trò hứa hẹn nhất của viện sĩ Linev, một nhà trí thức đầu tiên của cả dòng họ công nhân Belov. Anh đã bỏ con đường hoạt động khoa học, bỏ tất cả những gì hứa hẹn với anh, và anh đi ra mặt trận cũng như cha đi chiến đấu trong những năm nội chiến trước kia theo nghĩa vụ người đảng viên cộng sản. Nhưng đây là một mặt trận khác - chiến tranh bí mật. Chiến sĩ tình báo Xô Viết Alexander Belov được cử đến đây - đến dinh lũy của bọn phát xít để nắm được trước và để lái chệch những đòn đang nhằm vào sau lưng nhân dân anh, và cũng để chính bản thân anh sẽ giáng những đòn chí tử vào đầu kẻ thù ngay trong hang ổ của chúng.

Lực lượng thật không cân bằng: Weiss một mình giữa kẻ thù.

Khi anh nhìn thấy Bruno đang mò mẫm đi theo con đường nhỏ giữa những ngôi nhà Warsaw đổ nát, nhìn thấy tấm thân gầy gò đầy quen thuộc của người đồng chí, nhìn thấy khuôn mặt sinh động thường chứa vẻ cau có châm biếm những con bệnh của bản thân mà đồng chí ấy không bao giờ có đủ thời gian để chữa khỏi, Weiss cảm thấy một cái gì đó giống như người tù cảm thấy khi thoát khỏi nhà giam mà ở cổng nhà lao có người thân đến đón. Mặc dù suốt mấy tháng trời anh tự rèn luyện bản thân thế nào đi nữa và mặc dù anh đã chuẩn bị cẩn thận cho buổi gặp gỡ này thế nào đi nữa, Weiss vẫn không thể làm chủ được bản thân. Weiss chạy lao về phía Bruno.

- Cảm động? không thể không cảm động được à? - Bruno không vừa ý nói.

Đi sau Weiss theo con đường hẹp giữa những ngôi nhà đổ nát, Bruno nói bằng giọng khàn khàn của mình.

- Ở bên nhà cũng bắt đầu nói cái chuyện cảm động khi liên lạc với cậu bị đứt. Cậu hơi bị đẩy đi lung tung, nhưng nói chung không sao cả, hoạt động có vẻ thông thạo. Tôi đã nhận được chân dung bọn khủng bố và đã chụp ảnh lại, in phát cho các nhóm tác chiến. Rất thích thú. Cậu tài lắm.

Weiss dừng lại:

- Đi đi, - Bruno ra lệnh, - khi nào đổi chỗ tôi sẽ nghe cậu nói, còn bây giờ hãy nghe tôi nói đã. - Rồi Bruno nói nhỏ: - Chiến tranh. Đúng thế! - Rồi với vẻ nghiêm khắc nhắc lại: - Cậu đi đi! Đi đi và đừng có ngoái cổ lại. Bây giờ nói đến cái khó nhất đối với cậu. Chiến tranh sẽ bùng nổ - đừng có mơ màng. Phải sống bình tĩnh, biết chịu đựng. Liên lạc trong những ngày đầu sẽ bị đứt. - Bruno thở dài: - Phải, anh bạn ạ, anh có đau buồn thế nào đi nữa cũng được, tùy ý anh, nhưng không được lộ tâm trạng ra bên ngoài trừ lòng trung thành với quốc xã. Và không có gì khác nữa, hiểu chứ? Không có gì khác nữa, chỉ có bắt rễ vào thôi. Dù trong hoàn cảnh nào cũng phải bắt rễ vào. - Sau đó Bruno báo cho Weiss tất cả những gì đồng chí được biết. Với trí nhớ thật kỳ lạ, hầu như nhớ từng câu chữ, Bruno kể cho Weiss nghe nội dung những bức thư bố mẹ anh viết cho anh. Đồng chí nói rằng, có đến nhà anh và đã chuyển các giấy giới thiệu của lãnh đạo có bổ sung thêm ý kiến của cá nhân đồng chí. Bruno nói: -

Sẽ có đồng chí khác đến bắt liên lạc với cậu. Còn bây giờ hãy nói ngắn gọn, tôi nghe đây.

Bruno vượt lên trước.

Weiss báo cáo lại tất cả những gì không kịp chuyển qua đường thư mật. Khi kết thúc phần sự vụ của mình anh muốn chuyển sang vấn đề hôm nay làm anh lo lắng hơn cả, sang vấn đề chiến tranh sắp tới mà Bruno vừa nói đến, thì con đường nhỏ dẫn họ từ những ngôi nhà đỗ nát ra một quảng trường.

Ở đấy hai người lính Đức chia tay nhau, một người rẽ phải, một người quay trái. Họ không biết rằng họ sẽ chỉ còn được gặp nhau một lần nữa, một lần cuối cùng…

Weiss mua đủ những thứ cần thiết rồi nhảy lên xe đạp trở về cái doanh trại tù đầy của mình. Anh sẽ vẽ chân dung von Brauchitsch, nói đúng hơn là sẽ vẽ lại từ chiếc bìa sơn màu của cuốn tập san quân đội.

Anh phấn khởi đạp chiếc xe về phía chiếc cổng sắt trình cho lính gác giấy phép đi ba giờ bốn mươi lăm phút theo nhiệm vụ được giao. Và anh đã vẽ chân dung von Brauchitsch. Nhưng viên tướng này không đến đây. Các quân chủng của Hitler tập trung dọc biên giới Liên Xô đã ở tư thế chuẩn bị sẵn sàng tấn công. Chỉ còn chờ lệnh của Hitler.

Và từ đây, Weiss bắt đầu chịu đựng những thử thách đòi hỏi anh mọi sức mạnh tinh thần, giống như tự lột da mình, lột trần da ra ngoài, rồi lại kéo căng nó ra và trong khi đó phải mỉm cười. Phải làm ra vẻ như anh không cảm thấy đau khổ vả cả con người không được rung động vỉ đòi hỏi bức thiết lúc này, vào giờ phút này - đòi hỏi được trả thù. Mà đâu có phải trả thù cho bản thân anh, lẽ nào chỉ đáng cho bản thân khi mà cả dân tộc anh đang đổ máu!

Nhưng anh đã được trao nhiệm vụ lập chiến công không hoạt động. Nhân dân Xô Viết đang bị giết hại còn anh thì sống giữa lũ giết người, ngay trong dinh lũy của chúng, phải ngoan ngoãn thực hiện nghĩa vụ của mình, phải chờ đợi. Anh phải chờ đợi để hoàn thành đúng vào lúc quy định của những người đang biết cách bẽ gẫy những đòn bí mật của các lực lượng phát xít bí mật và mang sinh mệnh của mình ra chịu trách nhiệm trước tính mệnh của mọi người.

❀ ❀ ❀

[1] SA: loại quân dã chiến, tiền thân của quân bảo vệ, những tay chân của bọn phát xít đã giúp cho Hitler lên nắm chính quyền. Sau đổi thành SS là loại quân bảo vệ của Hitler, trực tiếp phục tùng Hitler. ND.

[2] Loại tư bản độc quyền ở các nước tư bản lớn tổ chức ra consortium. ND.