Khi đến gặp Elsa ở những địa điểm quy định trước, Weiss buồn rầu thấy rõ rằng, sức khỏe của chị ngày càng sút kém. Má Elsa lõm xuống, đôi mắt to lóe lên một cách bệnh hoạn và trên rìa mắt có những nếp nhăn nhỏ, đôi tay gầy nổi rõ những mạch máu đen.

Anh chở đến cho Elsa phần lớn suất thực phẩm của mình, nhưng rõ ràng là bệnh tật đã quá nặng khiến cho việc ăn uống có tăng cường cũng không thể lại sức được.

Và một lần Weiss quyết định.

- Đồng chí phải quẳng cái nhà hát nhạc nhẹ ấy đi cho quỷ nó nhặt.

- Đến thế cơ à? - Elsa nổi giận.

- Tôi sẽ báo cáo về Trung tâm. Đồng chí đang ốm. Cần phải thay đồng chí.

- Bằng cách nào?

- Thay ấy à?

- Không, bằng cách nào anh sẽ báo về tôi cho Trung tâm. Tôi sẽ không cho dịch mật mã vào vấn đề cá nhân.

- Chẳng lẽ đây lại là vấn đề cá nhân.

- Nó chỉ có liên quan đến tôi.

- Thế nếu đồng chí bị đổ?

- Anh có thể yên tâm! Những tài liệu của anh sẽ luôn luôn được chuyển đi đúng thời hạn.

- Hãy nghe tôi - Weiss nói, - Chỉ vì đồng chí yêu say mê Zubov. Đồng chí đang héo hon đi vì yêu. Và điều đó sẽ làm hỏng công việc. Vì thế bức điện của tôi về đồng chí sẽ không mang tính chất cá nhân. Tôi sẽ báo rằng tình trạng của đồng chí không tạo điều kiện cho công tác bình thường. - Anh nói gay gắt đến thế vì cảm thấy sức chịu đựng của người thiếu nữ đã tột cùng rồi.

Và bỗng nhiên Elsa khóc òa lên.

Weiss vụng về ôm lấy đôi vai đang rung lên của chị. Elsa gục đầu vào ngực anh để giấu mặt, để lấp tiếng nức nở. Weiss lúng túng, nói thì thầm:

- Em cũng là tình báo, là điệp viên. Lẽ nào có thể thế?

- Có thể thế… - Elsa nức nở nói thì thào. - Có thể… - Ngẩng bộ mặt bỗng nhiên trở nên căm phẫn nhìn Weiss, cô nói: - Thế tôi không phải là người hay sao? Cứ nghĩ, sao anh ấy ngày lại ngày ở đó ve vãn mụ phát xít ghê tởm này!

- Cô ta không phải phát xít. - Weiss phản đối yếu ớt.

- Dù sao cũng thế. Mà lại còn già khọm nữa.

- Cô ta trẻ hơn Zubov một tuổi.

- Dù sao cũng đáng ghét. Tôi đã nhìn thấy anh ấy mỉm cười thế nào với mụ ta rồi. - Elsa cắn môi.

Weiss băn khoăn nhún vai. Anh đề nghị:

- Em lớn tuổi hơn. Có thể ra lệnh, và mai Zubov sẽ bỏ cô ta. Anh ấy là người có kỷ luật.

Elsa độc ác nheo mắt.

- Thế thì sẽ mất nơi gặp mặt và “cái nóc” như vậy! Còn thiếu cái gì nữa?

- Thế em muốn cái gì?

- Em chẳng biết, - Elsa nói. - Đối với Zubov mụ Đức của anh ấy là đối tượng rất có triển vọng. Nhưng, anh hiểu không, vì bệnh tình em đã bị héo hon đi. Em muốn được… thì dù chỉ một lần đi dạo phố với anh ấy. Không phải vì công việc, mà chỉ đơn giản để anh ấy đi bên cạnh và không nói gì cả…

Weiss im lặng một lát rồi hứa:

- Có thể việc đó sẽ tổ chức được thôi. Nếu tìm được thời gian rỗi.

- Có thời gian! - Elsa thốt lên. - Chúng ta có thời gian rỗi? Không có đâu. Và sẽ không có. Chúng ta sẽ không có thời gian rỗi đâu. Và không có công việc cá nhân, không có những đau khổ cá nhân. - Elsa cứng rắn nói: - Còn Zubov, anh hãy chuyển lời rằng, tôi báo cho anh ấy rõ: trong bản tin cuối cùng anh ấy truyền đạt không chính xác việc phiên âm từ kỹ thuật chuyên môn. Thế là bị loại… Phải yêu cầu thêm thời gian để liên hệ. Mà anh biết đấy, mỗi giây điện đài làm việc vô ích có nghĩa gì? Nó càng làm việc nhiều thì cái máy dò sóng của kẻ địch càng nhanh chóng bắt được nó - Chị nhắc lại: - Hãy báo như thế này: tôi không chịu nổi những việc không chính xác nữa. Đó là vấn đề vô kỷ luật. Tôi có thể tha thứ tất cả; chỉ có điều không được cẩu thả thôi.

Alexander Belov đã thuần với vai Johann Weiss, đã nhập vào con người Weiss tới mức, tình trạng của anh hiện nay dường như đã là tình trạng “sản xuất” hoàn toàn tự nhiên của người tình báo. Và nếu anh có tự nhủ thầm, có nói với Alexander Belov thì chỉ trong các trường hợp thật cần thiết nhận các chỉ thị qua một người mà, như anh nói, đã được tính toán nghiêm ngặt nhất. Bộ mặt của một nhân viên tình báo Đức không làm anh khó xử. Anh không bao giờ làm chậm trễ để trong trường hợp này hay trường hợp khác, quyết định nên hành động ra sao, phán đoán hay đối xử ra sao?

Nhưng anh hơi bị lúng túng khi biết chính xác rằng Elsa yêu Zubov. Theo những suy nghĩ hợp lý thuần túy vì công tác, Elsa đã kiên quyết buộc Zubov phải đặt quan hệ với Brigitte, và mối quan hệ này lại có ngay đặc tính yêu đương, có lợi cho công việc, nhưng đau khổ với Elsa. Đối với Elsa, điều này chẳng khác gì bắt cô phải gạt bỏ người mình yêu, gạt bỏ niềm hy vọng vào hạnh phúc tương lai. Đó là một trong rất nhiều những mất mát không đền bù được mà những người tình báo phải chịu.

Buổi tối, Elsa lại yểu điệu, nụ cười đùa nghịch trên môi, quần áo nỉ đen bó chặt lấy tấm thân đã trở nên như không sinh đẻ gì của chị, phải làm cho bọn quân Đức thích thú ở nhà hát nhạc nhẹ. Sau khi biểu diễn phải tiếp bọn sùng bái ở bức tường gỗ của phòng nghệ sĩ và tìm mọi cách khôn khéo để thoát khỏi sự dai dẳng kiểu quân đội của bọn ở mặt trận về đã quen với chiến lược chiến tranh chớp nhoáng trong quan hệ với phụ nữ.

Ban ngày chị phải tập dượt tiết mục của mình, đi vòng các hòm thư mật, gặp gỡ các đồng chí khác ở những địa điểm họp mặt, chuyển cho điện báo viên tài liệu và nhận các tài liệu khác rồi dịch mật mã, thi hành nhiệm vụ của Trung tâm. Qua tất cả những điều đó, lúc ở nhà mình, bên cạnh những người cùng nhà, cần phải tỏ ra sao cho cương nghị và hợp lý để giữ được tiếng tăm một cô gái tương đối đứng đắn, quyết định dứt khoát ký cóp cho mình của hồi môn và đi lấy một người chồng đứng tuổi không quá chi ly - người sẽ không gây gổ với chuyện quá khứ của vợ và khi chuẩn bị bữa ăn cho mình ở bếp, chị phải đúng như một người đàn bà Đức, tỏ ra tuyệt đối cần kiệm, nhưng lại thương hại người đàn bà góa nhiều con có chồng đã chết ở mặt trận phía Đông, giấu tất cả những người khác, chia sẻ với người này phần ăn ít ỏi của mình. Điều đó sẽ được đánh giá không khác gì như là chị, Elsa, một cô gái phóng đãng, chị đã nhận được cái gì đó ở bọn lính mặt trận, từ đó mà có tính hào hiệp không suy tính.

Một lần Elsa cười rũ rượi kể cho Weiss rằng, một tên góa vợ đứng tuổi cầu hôn với chị - đó là tên trung úy đại đội tuyên truyền. Và nếu chị kiếm được tờ giấy chứng nhận rằng trong dòng máu của chị không có một giọt máu Do Thái thì hắn sẵn sàng tổ chức hôn lễ ngay lập tức, và còn muốn rằng khi đã trở thành vợ chồng, hắn sẽ thu xếp để chị được nghỉ một thời gian trong một an dưỡng đường vùng núi cao Alps của Áo.

Weiss không để ý đến giọng hài hước của Elsa, vội nói:

- Thế thì tốt. Cứ để tạm thời Zubov thay cho em. Và em hãy nghỉ đôi chút. Còn sau đó sẽ cử viên góa bụa này đi đâu đó xa hơn.

- Zubov? - Chị hỏi lại. - Nhưng anh có biết không, anh không hiểu con người tý nào cả à! Con người này hoàn toàn không có lợi cho công tác tổ chức nghiêm ngặt.

- Hãy cho phép, - Weiss nổi nóng - Vì anh ấy có cả một nhóm. Và nhóm này đang hoạt động có hiệu quả, chỉ mới vừa rồi họ đã bắn chết gần chục học viên trường tình báo, phá hoại, còn năm tên bị bắn què trên đường đến sân bay, nơi mà từ đó chúng sẽ phải được quẳng sang hậu phương chúng ta.

- Không, không, - Elsa tuyên bố dứt khoát, - Tôi phản đổi Zubov về nguyên tắc. - Vẻ buồn rầu cô nói: - Có thể, sau chiến tranh tôi sẽ đi Bakuriani, sẽ nghỉ ngơi. - Rồi nhún vai nói vẻ khinh bỉ: - Và nếu Zubov sẽ làm huấn luyện viên trượt tuyết ở đó thì nghề này là thích hợp nhất đối với anh ấy. Cứ để cho anh ấy đến đó cùng với đường gân bắp thịt nổi tiếng của mình.

Hugo Gorfeld, bạn già của Landsdorff đã đến Warsaw. Hắn là một trong các giám đốc của nhà máy “Opel” thuộc consortium “General Motors”.

Gorfeld dừng lại ở Warsaw sau chuyến đi công cán dài ngày khắp vùng Donbass, nơi hắn đã đàm phán với bộ chỉ huy SS về việc phục hồi nhanh nhất một số xí nghiệp luyện kim. Thời gian gần đây công ty đã bắt đầu cảm thấy thiếu loại thép đặc biệt cần thiết để chế tạo xe tăng theo kết cấu mới.

Nhưng ở Donbass hắn đã không may. Kỹ sư già Liên Xô trong những năm ba mươi bị kết án sau khi hết hạn phạt giam chỉ giữ chức vụ thấp kém - nhân viên cung ứng của một trong các nhà máy làm Gorfeld chú ý. Bộ chỉ huy Đức đã xét đến các vấn đề “đáng kính trọng” trong tiểu sử của người kỹ sư già. Lão được tin cậy đặc biệt và được đề bạt làm kỹ sư trưởng nhà máy, thậm chí các nhân viên Đức cũng phải phục tùng lão. Gorfeld đặt tin tưởng vào con người này.

Và lão kỹ sư này thực tế cũng rất đòi hỏi, thậm chí đối xử tàn nhẫn với những công nhân Liên Xô do bị đe dọa xử bắn phải lao động ở đấy. Thời trước cách mạng lão đã phục vụ cho những chủ cũ của nhà máy này và biết cách bắt những người cấp dưới làm việc dưới mức độ căng thẳng quá sức người. Khiến cho họ đã nhiều lần mưu ám hại lão.

Gestapo đặt bọn bảo vệ tính mạng cho lão. Lão nhận được khoản lương rất lớn đã sang Đức làm quen với một số phát minh kỹ thuật.

Nói tóm lại, con người này là vật quý thật sự của bọn Đức.

Nhưng chỉ mấy tháng sau thì té ra những chi tiết máy làm bằng kim loại do nhà máy cung cấp đã gây nên các vết rạn nứt và bị hỏng trước thời hạn. Còn lớp vỏ thép xe tăng thì bị vỡ tung khi đạn Xô Viết chạm vào như kính gió ô tô bị đã ném trúng.

Bằng những sự phân tích kéo dài và tương đối phức tạp đã xác định được rằng kim loại bị hỏng vì những hệ số do kỹ sư trưởng đưa ra đã bị co lại sau khi hàn.

Lão bị đưa về Berlin. Và những thẩm phán lành nghề nhất đã bắt đầu tiến hành điều tra. Và ông già không có sức lực này, chịu đựng hết mọi phương pháp tác động thể lực trong khi hỏi cung, vẫn im lặng, rõ ràng muốn mang theo bí mật của phương pháp làm hỏng thép của mình xuống mồ. Chỉ có thuốc gây mê mới thắng nổi được sự kiên gan của lão. Bị mê man, lão cười vang lên nói lộ ra công thức hệ số co tạo ra trong kim loại những sợi rất nhỏ mà không thể phát hiện ra được bằng các dụng cụ quang học hoàn hảo nhất khi soi mặt bóng kim loại. Và lão còn khen ngợi rằng, tự mình, không cần ai giúp đỡ, đã quẳng vào lò thép sôi những tập giấy có các hệ số co này.

Lão bị kết tội tử hình, nhưng bọn Đức hứa là sẽ tha nếu lão lại đồng ý cộng tác với chúng.

- Bạn tưởng tượng được không, - Gorfeld kết thúc câu chuyện của mình, - tên khốn nạn này còn dám tuyên bố rằng, chính lúc này hắn mới tiếc, về những ngờ vực trước đây và về vấn đề ngay từ ngày đầu cách mạng không cống hiến tài năng của mình cho nhân dân Xô Viết. Cho một dân tộc mà hiện nay, khi các xe tăng Liên Xô đã tiến đến Berlin, sẽ cho nước Đức bài học lịch sử cuối cùng và có ý nghĩa nhất. - Và ngay lúc đó Gorfeld lo lắng hỏi Landsdorff: - Bạn đánh giá sự kiện như vậy ra sao?

- Với lão già ấy à?

- Không, với các xe tăng Liên Xô.

- Kỹ thuật, đó là lĩnh vực của bạn, - Landsdorff tránh trả lời thẳng rồi lại hỏi: - Làm thế nào bạn kiếm được bọn Nga?

- Chúng đang tiếp tục chiến đấu.

- Không, những tên ở lại trong vùng chiếm đóng cơ.

- Xin lỗi, nhưng vấn đề tâm lý, của kẻ địch, dù sao thì đó là lĩnh vực của bạn. - Gorfeld nhếch mép cười.

Landsdorff đăm chiêu nhắm đôi môi khô đét của mình.

- Chúng ta đã phạm một sai lầm chiến lược rất lớn.

- Ơ, bạn đã bắt đầu phê phán hội đồng tướng lĩnh!

- Không, - Landsdorff buồn rầu nói: - Hội đồng tướng lĩnh đã lập kế hoạch các trận chiến đấu, và có khả năng đỉnh cao của tư tưởng khoa học quân sự nằm trong đó. Cục tình báo đã cho Hội đồng tướng lĩnh các tin tức về vấn đề có liên quan đến lực lượng vũ trang của kẻ địch, sự bố phòng của chúng và mọi cái khác. Nhưng vấn đề hoàn toàn ở chỗ khác.

- Ở chỗ nào?

Landsdorff cau mặt. Hai nếp nhăn sâu như ăn xuyên vào lá mía lão.

- Khi nghiên cứu bọn Nga, tôi đi tới một phát minh đáng chú ý. Một số nhất định trong bọn chúng đã bị - làm thế nào thể hiện được rõ ràng hơn ý này nhỉ - những thói xấu chung của con người gắn liền với các hiện tượng sinh vật học. Chúng sợ hãi cái chết, đau khổ và vân vân. Nhưng bọn này chỉ là thiểu số. Còn tuyệt đại đa số lại hoàn toàn không có thuộc tính tâm lý tự nhiên tình nguyện tiếp nhận trong những điều kiện nhất định các hình thức phục tùng nô lệ nào đó để kéo dài cuộc sống của mình.

Lúc đầu tôi có giải thích điều này bằng các quan điểm vô thần của chúng. Nhưng dần dần, và bạn hãy hiểu cho, tôi còn chưa hoàn toàn tin vào kết luận của mình, vì nếu tin vào cái đó - tức là mất nhiều cái trong số những cái chúng ta tin tuyệt đối - dần dần tôi bắt đầu nghĩ rằng, ở cái dân tộc này, nhận thức tự do có ý nghĩa khác với cảm giác tồn tại cá thể.

- Và bạn đi tới kết luận gì qua tổng kết những quan sát tỉ mỉ như vậy? - Gorfeld thích thú hỏi.

Landsdorff không để ý đến khía cạnh hài hước này.

- Một kết luận duy nhất. Nếu chúng ta không bắn giết nhân dân Xô Viết thì bệnh dịch sẽ lan tràn khắp thế giới và ngay cả người phương Tây cũng sẽ giống cái lão già kỹ sư Nga của bạn, kẻ lúc đầu đấu tranh chống chính quyền Xô Viết đáng căm thù của hắn, nhưng sau đó lại cống hiến cuộc đời mình cho thắng lợi của chính quyền đó. Vì vậy chúng ta phải từ bỏ những phán đoán chủng tộc. Chúng ta phải giữ bằng bất kỳ giá nào kết cấu vững chắc của các quan hệ giữa người có của với bọn không có của. Trong các điều kiện hiện nay chủ nghĩa chủng tộc Đức không thể không va chạm với các đồng minh sau này.

Gorfeld nhếch mép cười hiểu biết.

- Dù sao công ty “Opel” cũng đã hành động có nhìn xa thấy rộng và hợp lý: trong các bản mẫu thương mại của mình không in hình dấu chữ thập ngoặc. Các xe tăng của “General Motors” và công ty “Opel” hiện giờ đang chiến đấu ở châu Phi, và lái những chiếc xe này là các lính xe tăng Đức và cả kẻ địch của chúng ta. Chất lượng sản phẩm của chúng ta và sản phẩm của các tay góp cổ phần ngang nhau, như điều đã thỏa thuận trước trong hợp đồng giữa các công ty. Và tôi có ý nghĩ chính trong vấn đề này có các cơ sở của sự hợp tác tương lai giữa các dân tộc không phụ thuộc vào vấn đề ai là kẻ thắng trận.

Chúng ta có những kinh nghiệm của đại chiến thế giới thứ nhất. Bạn hãy nhớ là Mỹ và Anh đã phải trả bao nhiêu tỉ dollar và bảng Anh để sau khi thất bại, công nghiệp của ta trở nên lớn mạnh hơn cả lúc đó, lúc chúng ta tham gia vào chiến tranh. Tất cả đang trở lại thành những cái vòng luẩn quẩn. - Và Gorfeld kết luận bằng giọng ề à: - Chúng ta là người ngoan đạo và chúng ta phải giữ gìn trong con tim mình những lời dạy thiêng liêng và vĩ đại của kinh thánh.

•º•

Landsdorff muốn chỉ cho bạn già của lão xem các vùng lân cận Warsaw, và đã đề nghị Weiss giúp lão việc này. Trong lúc lái xe, Weiss cố gắng không để lọt một lời nào trong câu chuyện của họ.

Anh đã lấy được từ đó nhiều cái có lợi cho bản thân. Thế là trừ tất cả những cái khác, anh đã biết thêm được là công ty “Opel” của Đức đã chuyển cho công ty “General Motors” những máy lọc mới cho động cơ xe tăng. Những máy cũ thường cáu bẩn lại trong khi chạy trên đường cát sa mạc châu Phi. Để thay thế, Rommel, kẻ đang ganh đua với bọn Anh ở châu Phi, đã nhận được của công ty Mỹ công thức mới của dầu trơn máy rất bền vững ở nhiệt độ cao, điều này rất quan trọng đối với xe tăng và ô tô chạy dưới vùng đầy ánh mặt trời nóng bức.

Chỉ có kẻ ngốc nghếch mới coi sự tương trợ thương mại qua lại giữa các công ty trong những nước đang có chiến tranh là sự phản bội. Trong ngôn ngữ làm giàu, điều này được gọi theo cách khác: sự tuân theo đúng những trách nhiệm mà các phía thỏa thuận với nhau nhân về phần mình. Không được vi phạm các trách nhiệm này ngay cả khi chính phủ các nước đó sẽ là đối tượng với nhau trong chiến tranh.

Weiss đã coi việc hoài nghi lối sử dụng tù binh làm gián điệp mà Landsdorff thể hiện trong lúc nói chuyện như là sự sáng suốt của lão cũng như kiểu tái bảo hiểm. Như đã rõ là âm mưu của Himmler, quốc trưởng lại gây một chuyện đồn nhảm cho Canaris. Viên này trình lên quốc trưởng những bản vẽ xe tăng mới của Liên Xô do gián điệp lấy được. Theo các bản vẽ này thì xe tăng được chế tạo bằng các loại thép bọc mà đạn đại bác Đức bắn trúng sẽ vỡ tan ngay.

Weiss có thể coi kết quả này của pháo chống tăng Đức hoàn toàn là công lao của mình, vì rằng anh đã vô cùng cẩn thận chuẩn bị được nhóm tình báo cho chiến dịch này và do sự cố gắng của anh, một tình báo đổ bộ đã mang được các bản vẽ xe tăng và công thức thép đến.

Còn khi quân ta giải phóng Rostov các lính xe tăng Đức trong cuộc đọ súng với các chiến sĩ xe tăng Liên Xô đã bị những thiệt hại nghiêm trọng.

Landsdorff từ lâu đã tìm cách chuyển từ “Ban tham mưu Valia” về Berlin, vì lão cho rằng ở đó lão sẽ tìm ra cách sử dụng có hiệu quả hơn và an toàn hơn các khả năng của mình. Vì thế việc Gorfeld đến đã có lợi cho lão, vì qua việc này lão quyết định nhắc Himmler về việc của lão, với hy vọng rằng có thể Himmler sẽ coi việc đưa lão về chỗ công tác chính trị là hợp lý.

•º•

Weiss hoàn thành các nhiệm vụ được trao với một độ chính xác tuyệt đối hoàn toàn đúng với lối làm việc chính xác của cả bộ máy Cục tình báo. Trong thời gian đó tình hình trên các mặt trận đã trở nên bất lợi cho quân Đức đến mức những thất bại mới đây ở nước Nga không thể gì bù đắp được nữa. Trong số các đồng minh của Đức, sự bất mãn ngày càng cao, các vụ ném bom những thành phố Đức ngày càng có đặc tính phá hủy. Tuy nhiên, Weiss rất ngạc nhiên quan sát thấy rằng, mặc dù thế, bọn nhân viên “Ban tham mưu Valia” vẫn tỏ ra như chính dòng thời gian và tinh thần của nó không bị ảnh hưởng gì từ bên ngoài cả.

Dù những cơn bão táp trên đại dương mênh mông của mặt trận có xảy ra thế nào đi nữa, hòn đảo nhỏ “Ban tham mưu Valia” - đơn vị đồn trú của nó vẫn sống theo trật tự quy định cho một lần cũng như vĩnh viễn, và con người ở đây vẫn suy nghĩ như đã suy nghĩ một năm về trước. Ở đây được coi là dũng cảm, là có danh tiếng đặc biệt nếu bỏ ngoài tai tất cả những gì không liên quan đến các trách nhiệm nghề nghiệp trực tiếp.

Và nếu bọn dự thẩm của phòng “Ban tham mưu Valia 3” trong những ngày đầu chiến tranh, khi tuyển lựa tù nhân từ các trại tập trung, đã chứng minh một cách chính xác như máy cho tù nhân biết tại sao nước Đức sẽ là người thống trị thế giới, còn Liên bang Xô Viết sẽ bị sụp đổ dưới các đòn tấn công của lực lượng quân quốc xã, thì bây giờ chúng vẫn nhắc lại lý lẽ cũ với độ chính xác như vậy, không hề có ý định cỏn con nào làm nó thích ứng với hoàn cảnh đã thay đổi.

Lúc đầu, chút nữa Weiss bị lầm lẫn khi coi lý lẽ máy móc này là kết quả của sự giáo điều trong tuyên truyền, quy nó là chủ nghĩa cầu kỳ kiểu quan lại không có sáng kiến. Nhưng sau đó anh hiểu rằng, ở đây vấn đề phức tạp hơn rất nhiều và phải tìm gốc rễ trên cơ sở đã nuôi dưỡng phong cách và tư tưởng quốc xã.

Thất bại trên mặt trận phía Đông làm cho tất cả các ngành càn quét và truy lùng tích cực hoạt động hơn nhiều nhằm chống lại chính người Đức.

Vì thế, ngay cả những nhân viên Cục tình báo - những kẻ đáng tin cậy của quốc xã cũng không dám “sửa đổi” hệ thống gián điệp cho phù hợp với hoàn cảnh đã thay đổi. Bởi vì chính sự kiện nhân viên Cục tình báo thừa nhận sự thay đổi hoàn cảnh ở mặt trận phía Đông cũng có thể chống lại hắn, như một bằng chứng không tin tưởng vào chiến thắng, mà tội lỗi này sẽ bị trừng trị rất tàn khốc ngang như những nghi ngờ nhỏ bé nhất vào sự tuyệt đối đúng của quốc trưởng.

Và nếu như có sự thay đổi nhỏ bé trong thái độ của các nhân viên thường của “Ban tham mưu Valia” thì điều này chỉ nhận thấy khi - lúc này bọn chúng đã công khai ganh đua lẫn nhau, bề ngoài ráo riết tỏ lòng trung thành với quốc trưởng, và để tiên đoán thắng lợi vào thời gian gần nhất.

Nhưng khi những con người từ lâu đã thích ứng với nhau này thảo ra kế hoạch tác chiến cho một nhóm tiếp theo để quẳng vào hậu phương Liên Xô, thì chúng lại làm việc với độ cẩn thận đặc biệt và dự kiến trước toàn diện. Weiss hiểu rằng bây giờ loại trừ được những chiến dịch như vậy thật khó khăn biết chừng nào, hầu như không có khả năng nữa, nếu như anh có hoạt động kịp thời với độ thận trọng cao nhất đi nữa mà không cài được người của mình vào nhiều khâu công tác tham mưu của “Valia”.

Ngay cả trong xưởng sửa chữa giày, Weiss cũng có người của anh. Người này đóng cả giày ủng theo một góc nhất định để vết giày này là tang chứng cho cán bộ phản gián Xô Viết biết rằng ở đó có bọn tội phạm đi qua. Nhờ sự giúp đỡ của học viên bỏ dở - tù nhân số 740014 - Weiss đã tìm được những người trung thành trong số những trại viên đang đặt được đường hào cho dây điện thoại dẫn tới một trong các bản doanh ở mặt trận phía Đông. Họ đã đào một đường hầm dưới đường dây này, xây dựng thành một công trình kiểu hầm công sự, ở đó, giống như trong nấm mồ phủ cỏ xanh, điện báo viên của ta - người được đưa sang đây để nối máy mình vào dây điện thoại nằm giữa đại bản doanh mặt trận với cơ quan lãnh đạo Đức ở Berlin - đã ẩn nấp một thời gian dài.

Nhưng bây giờ mỗi bước đi, mỗi lời nói, mỗi hành động của mình hoàn toàn khác trước kia, Weiss phải kiểm tra đặc biệt cẩn thận trong bầu không khí dầy đặc của sự theo dõi và không tin cậy đang treo lơ lửng một cách dễ cảm thấy ngay trên đầu tất cả bọn Đức, không từ một tên nào, kể cả những tên đã có những công trạng đặc biệt trước quốc xã và đã từng nhiều lần tỏ ra dũng cảm khi phải trực tiếp dùng những phương pháp tinh vi nhất để tiêu diệt người nhanh nhất.

Bây giờ ngay cả những tay “lành nghề” công việc như vậy cũng mất tính tự chủ và không thể hết run tay nếu tên nào đó trong đám đồng nghiệp của chúng giảo quyệt hỏi:

- Thế ông đã bày tỏ nguyện vọng gia nhập nhóm đặc biệt của những nhân viên quân sự Đức tình nguyện tham gia vào chiến dịch tấn công giải phóng các sĩ quan cao cấp Đức khỏi bị bọn Xô Viết cầm tù rồi chứ?

Mới đây ba tình báo cũng đã làm được một việc kiểu như vậy.

Họ đột nhập vào một trong các trại tập trung Đức cùng với nhóm tù binh đã giải phóng một nhóm đông tù binh, và sau đó ba người nhờ chiếc xe lăn đường đỡ đạn và đã chiến đấu suốt hai giờ trên đường quốc lộ không cho đơn vị cơ giới SS có khả năng truy nã những người chạy trốn.

Toàn bộ chiến dịch này do Weiss thảo ra.

Sau thời gian dài hỏi cung và nghiên cứu tài liệu điều tra cơ quan phản gián Cục tình báo và phòng tương ứng của Gestapo đã nhận xét rằng: toàn bộ chi tiết của chiến dịch và tổng hợp tất cả các biện pháp gắn liền với nó chứng minh rằng chiến dịch này do một tay lão luyện tài giỏi chỉ huy.

Tài liệu mô tả lại chiến dịch này đã được phân phát cho các nhóm tình báo Đức không chỉ như bản tin để áp dụng những biện pháp phòng ngừa những chuyện thái quá như vậy trong tương lai, mà còn như bài học cho các tình báo, cho những kẻ mà nếu có lòng dũng cảm kiên cường, chúng sẽ coi ý định lập lại chiến dịch tương tự ở hậu phương Liên Xô để giải phóng tù binh Đức là có khả năng.

Nhưng trong bản thông báo này lại không hề đả động đến vấn đề ba tình báo Liên Xô, sau khi biến chiếc xe lăn đường thành như bức tường thép hình trụ, đã dùng chiếc máy kéo kéo nó theo đường quốc lộ và tiếp tục chiến đấu dưới sự che đỡ của nó. Còn khi họ đi vào chiếc cầu đường sắt thì người cuối cùng trong số các anh hùng còn sống này đã đặt vào chiếc xe lăn đường một khối thuốc nổ lớn đến mức khi nổ các mảnh thép đã cắt đứt các trụ thành cầu và bắn thủng những toa chở dầu tựa hồ như chúng không phải bằng kim loại mà bằng giấy carton. Ngay cả những mảnh xác các anh hùng này cũng không thể nào tìm thấy được trên mảnh đất bị cháy bỏng, chất chồng những miếng kim loại bị cháy xám và cong queo. Chúng như bị bốc hơi, biến mất.

Có điều là không tìm ra những người kế tiếp của phương pháp tác chiến giải phóng lớn kiểu tương tự trong số các nhân viên Cục tình báo Đức. Mặc dù theo nhiệm vụ của Canaris, hàng trăm quan chức đã lựa chọn trong các tài liệu tình báo lưu trữ tất cả các sơ đồ của những vụ chạy trốn xảy ra bất kỳ lúc nào từ các trại tù binh để giới thiệu những cách có kết quả nhất, cho các nhóm của mình. Vì bây giờ, trừ tất cả những cái khác, trước mắt Cục tình báo nảy ra một nhiệm vụ là giải phóng hàng loạt sĩ quan quân đội Đức khỏi nhà tù Liên Xô, điều mà trước đó không được đề ra trong các chức năng của Cục tình báo, kể cả trong kế hoạch “Barbarossa”.

Dietrich đã đưa một nhóm đặc biệt những tên Đức - nhân viên Cục tình báo ra trận. Bọn này nhận nhiệm vụ tình nguyện đầu hàng kẻ địch để trong các trại tù binh Liên Xô chúng sẽ trừng trị những tên Đức khi bị bắt làm tù binh đã dám nghi ngờ vào sự vĩ đại tất thắng của đế chế đệ tam.

Và tình hình đòi hỏi Weiss không ít tài tháo vát, tinh tường kể cả thời gian để phát hiện mục tiêu của nhiệm vụ này, biết được danh sách của các nhân viên Dietrich lựa chọn, lập hồ sơ nhận dạng chúng và ngay lập tức chuyển các tài liệu này về Trung tâm.

Nếu loại trừ khỏi hoàn cảnh hoạt động của Weiss những trách nhiệm anh được trao như một nhân viên “Ban tham mưu Valia” mà chỉ lấy nguyên vẹn những trách nhiệm vô cùng phức tạp mà anh phải thi hành với tư cách là chiến sĩ tình báo Xô Viết thì lúc đó có thể coi như là con người đang làm việc căng thẳng quá mức độ của tất cả mọi sức thần kinh, thể lực và trí lực.

Chỉ một chiến dịch Gvozd đã đòi hỏi sự hoạt động toàn diện và tỉ mỉ hàng ngày rồi.

Gvozd, sau khi trở thành “đại diện tình báo” đã mở rộng công tác tích cực ở vùng Ural dưới sự chỉ đạo của Baryshev. Và từ chỗ Gvozd lúc nào cũng đưa đi các yêu cầu gửi các nhóm mới, các phương tiện liên lạc, vũ khí, chất nổ mới nhất sang: Và cuối cùng, cả những món tiền khổng lồ để “mua chuộc” những cán bộ Xô Viết quan trọng ngày càng mới.

Bản thân Gvozd, như anh báo sang, đã lọt được vào khu liên hợp luyện kim với chức vụ cán bộ phòng tổ chức cán bộ, điều này cho anh các khả năng gần như không hạn chế để cài gián điệp Đức vào các phân xưởng và các cơ quan trực thuộc khu liên hợp này.

Weiss hiểu rằng các nhà phản gián Liên Xô đang tổ chức một chiếc bẫy khổng lồ quy mô hàng loạt và thu hút ngày càng nhiều người và của từ “Ban tham mưu Valia” vào cái thùng chứa, rõ ràng có dung tích vô cùng lớn này.

Nhóm của Gvozd đã chuyển sang loại “Trung tâm tình báo” mà báo cáo về hoạt động của nó, không cần thông qua “Ban tham mưu Valia”, bây giờ đã được gửi trực tiếp về cho chính đô đốc Canaris. Và Landsdorff cảm thấy phần nào bất mãn: lòng tự ái của lão lại bị tổn thương vì một trung tâm tình báo lớn nhất của Cục tình báo đã vượt ra ngoài sự chỉ huy trực tiếp của lão.

Còn Dietrich thì thật phát khùng. Hắn coi các công lao của trung tâm tình báo này hoàn toàn là của hắn. Và hắn coi việc cắt cụt chân Gvozd vừa là thành tựu của y học, vừa là một phần của chiến dịch tình báo do hắn tài ba thảo ra. Chứ sao nữa! Đã đào tạo được một điệp viên vững tới mức độ như vậy, như một người có chiếc mũ thần kỳ không nhìn thấy.

Trong khi ra sức kích động lòng tự ái bị tổn thương của Dietrich, chẳng phải có mánh khóe đặc biệt gì, Weiss cũng tìm hiểu được ý định của hắn - khử hết những tên Đức bị giam trong các trại tù binh của Liên Xô, những kẻ đã bắt đầu coi đảng quốc xã là kẻ thù thực sự của nước Đức.

Một nhóm gián điệp của Cục tình báo Đức quẳng sang hậu phương Liên Xô ngay tại địa điểm nhảy dù đã phải đọ súng với các chiến sĩ tác chiến Liên Xô.

Những đội viên biết suy nghĩ nhất của các nhóm này chuyển sang làm việc dưới sự kiểm tra của các tình báo Xô Viết, gửi về cho các phòng tham mưu của Cục tình báo Đức đủ các loại tin tức mà ở đây hoàn toàn không bị coi là giả dối, vì rằng các tin này đúng sự thật. Và chính do nó đúng sự thật nên các tin tức này đã gây tác động phá hoại đến hoạt động của các ban tham mưu quân Đức hơn cả những chuyến bay của các đơn vị nhảy dù Liên Xô vào các ban tham mưu này.

Thí dụ như Himmler đã nhận được một kẹp các báo cáo và nhật ký được ghi chép rất rõ ràng của một đoàn thám hiểm địa chất rất lớn của Liên Xô do một nhà bác học nổi tiếng lãnh đạo. Trong đó có phân tích các nơi có kim loại hiếm trong các vùng nhất định ở Liên Xô. Tất cả các tài liệu chứng minh rõ ràng rằng các khu quặng này quá ít ỏi khiến cho việc khai thác chúng sẽ trở nên thật vô nghĩa lý, không đáng kể. Ngoài bìa cặp hồ sơ một bàn tay xuất sắc đã viết nắn nót nghị quyết tàn bạo của Ủy ban nhân dân.

Thực ra Ủy ban nhân dân chỉ vừa mới cách đây không lâu đã vô cùng sung sướng ký quyết định khen thưởng cao nhất cho hầu hết những người tham gia đoàn thám hiểm đã phát hiện cho nhà nước và tức là cho nhu cầu công nghiệp quốc phòng những vỉa kim loại hiếm rất lớn này.