Weiss được bổ nhiệm vào đơn vị đặc biệt dưới quyền thiếu tá Steinglitz. Đơn vị này có nhiệm vụ theo dõi các đơn vị dân Quốc xã đang chuyển đến, thu thập tài liệu trong vùng đã chiếm cho Cục tình báo và phản gián Đức. Phạm vi hoạt động của Gestapo cũng có những nhiệm vụ tương tự, cho nên cần phải tiến hành thật khôn khéo để vượt lên trước đối thủ cạnh tranh. Tất cả những kẻ có tên trong danh sách đơn vị này của thiếu tá Steinglitz đều phải học qua các khóa đào tạo chuyên môn.

Trong các khóa này Weiss cùng các nhân viên khác của Cục tình báo làm quen với các giấy tờ thực của Liên Xô. Thẻ đảng viên, thẻ đoàn viên thanh niên, chứng minh thư, thẻ huân chương, giấy bổ nhiệm đi công tác, các giấy tờ sự vụ, giấy đi đường và mọi chứng từ khác. Anh cũng nghe hàng loạt các bài giảng về kết cấu các cơ quan nhà nước Liên Xô, về tổ chức của Đảng, hệ thống hạch toán, mẫu lập báo cáo và các tài liệu khác.

Có một bài được giảng bằng tiếng Nga và được trực dịch ra tiếng Đức. Giảng viên là một tên không biết xác định tuổi là bao nhiêu, mặc bộ quần áo loại đắt tiền màu xanh, chiếc áo len xù lông bó chặt lấy cái bụng béo phị - đây là tên Nga gian bán nước, hắn nguyên là nhân viên Bộ Ngoại thương Liên Xô. Sau này, Weiss được biết Công ty của Đức sau khi ký kết hợp đồng giao hàng không những chỉ trao tặng tên này nhiều tặng phẩm quý giá mà còn bỏ tiền ra tổ chức cho hắn đi lại với một phụ nữ Đức. Cuộc gặp gỡ diễn ra ở tiệm cao lâu ngoại thành, ở đây tên này bị chụp ảnh ở tư thế không mặc quần áo và cả ở tư thế trụy lạc. Và vì tên này đã là người cha của một gia đình lại quý trọng danh dự cá nhân, là một người đạo đức vững vàng, lúc đầu hắn hy sinh một phần những bí mật công việc thuộc lĩnh vực của hắn, nhưng sau đó để cứu cái xác mình hắn bán rẻ cả Tổ quốc.

Và, chiến sĩ cộng sản Alexander Belov lại phải đứng nghiêm trước tên đồi trụy này như phải đứng trước người thầy giáo, và trả lời các câu hỏi của hắn như quy chế trả lời của một học sinh. Khi hắn hài lòng nói với tên phiên dịch: “Anh lính thông minh”, - Còn tên phiên dịch nói với Weiss: “Gut”[1], - Weiss lại nhã nhặn mỉm cười biết ơn, mặc dù trong lòng đau đớn vì chưa thể bóp nghẹt cổ hắn - chiếc cổ ngắn mọng những mỡ của tên thầy giáo - bằng những ngón tay của anh.

Mấy lần Weiss chở thiếu tá vào trong thành phố và, thật là kỳ lạ, những lúc đó, sau khi giao thiệp với tên phản quốc mà anh căm thù đến tận xương tận tủy, với tên anh phải gặp mặt trong các giờ học, thì anh thấy Steinglitz có vẻ đáng thương hại nữa. Hắn chỉ là một kẻ thù thông thường, một tên gián điệp nhà nghề lên mặt với kho kinh nghiệm chuyên làm các việc bí mật, một kẻ nắm được đủ mọi phương pháp giết người, hơi tự mãn cho nên từ lâu đã mất khả năng phân biệt những nét tinh vi của hoạt động con người. Và Weiss không có gì đáng phải gây niềm tin hơn nữa cho Steinglitz. Một lần anh nói với hắn:

- Thưa ngài thiếu tá, lúc đỗ xe ở cổng dinh đại tá, có một đội trưởng Gestapo ngồi vào xe tôi. Anh ta người đẫy đà tóc bạch kim, tuổi độ ba mươi, không có nét đặc biệt nào cả. Lúc đầu anh ta cho tôi một bao thuốc, sau đó cho hai bao và còn hứa là lần sau sẽ cho thêm một chai rượu trắng: Ngài cho phép hỏi, phải báo cáo gì với ngài về anh ta ạ?

Weiss nói bằng một giọng sự vụ, lãnh đạm, hình như chẳng có gì đặc biệt cả: theo công việc cần phải như vậy - và chỉ có thế.

Viên thiếu tá im lặng không đáp gì cả. Hắn hầu như không nghe thấy gì hết, không hiểu, không chú ý đến; nhưng đôi mắt hắn nheo lại và đôi môi mím sát vào răng. Weiss xác định được ngay một cách chính xác: tiếng nói của anh đã rơi trúng đích.

Mãi cuối tuần, trong chuyến đi thường lệ vào thành phố - Steinglitz mới bâng quơ hỏi:

- Thế nào, gặp anh chàng đó chưa? - Rồi hắn nhắc lại chính xác những đặc điểm mà Weiss đã kể.

Weiss cũng đáp lại thiếu ta một cách chung chung:

- Tôi có trông thấy, nhưng từ chối không bắt chuyện vì chưa có sự chỉ bảo của ngài là phải báo cáo gì về anh ta.

- Anh có nhiệm vụ báo cáo cho cơ quan của Quốc trưởng tất cả những gì làm cơ quan chú ý, - thiếu ta nói gọn lỏn.

Weiss im lặng giây lát, hình dung xem tiếp theo phải làm gì, sau đó bỗng nhiên anh cười cởi mở, vui vẻ nói:

- Thưa Ngài thiếu tá, cô tôi có dạy tôi: “Nếu chủ của cháu được mọi sự tốt lành thì cháu cũng được thơm lây, còn những kẻ luôn thay thầy đổi chủ thì trong đầu họ không có ông chủ nào cả”.

- Anh có bà cô thông minh đấy.

- Nhưng chết rồi. - Weiss nhắc lại.

Thiếu tá nói nhanh:

- Hãy gặp và hứa tìm hiểu tất cả những gì mà hắn ta chú ý đến: - Hắn cho tay vào túi rút ví ra đưa cho Weiss mấy đồng mark: - Cho anh và hắn đi uống bia.

- Xin đa tạ Ngài thiếu tá.

Nhưng Weiss không kịp tận dụng cái tên Gestapo mà Weiss bịa ra để làm cho Steinglitz khiếp sợ. Điều cơ bản là khai thác được gì về chính thiếu tá thì Weiss cũng không gặp may. Ngay đêm hôm sau đơn vị đặc biệt bỗng nhiên nhận được báo động. Weiss cùng đơn vị rời doanh trại và tiến về biên giới phía Đông. Đơn vị đóng quân trong một làng từ lâu dân đã bị đuổi đi nơi khác. Cho xe chạy qua vùng cấm, Weiss nhìn thấy các đơn vị bộ binh và cơ giới của binh đoàn thứ hai: những đơn vị này đang ở tư thế xuất phát. Đó là ngày 16-06-1941.

•º•

Những lời chỉ dẫn cuối cùng do trung sĩ Supp truyền đạt - tên này nguyên là quan chức Bộ Giáo dục, - chỉ liên quan chủ yếu đến các phương pháp phân loại tài liệu của kẻ địch. Phải xếp chúng theo một hệ thống nhất định vào trong những chiếc túi sách bằng vải bạt màu ngụy trang: thuộc về Đảng - để riêng, về Nhà nước - túi khác, về kinh tế - túi thứ ba vân vân; huy hiệu, huy chương, huân chương con dấu đựng trong những chiếc thùng có nắp. Mỗi tên lính nhận một túi trông giống như những chiếc túi của người đưa thư.

Hôm trước ngày xuất phát đơn vị được bổ xung thêm bốn tên lính có trang bị bộ đồ của kẻ cắp và cả mỏ cắt hơi để mở những tủ không cháy. “Bọn lính mới” này là những tên đã dày dạn kinh nghiệm, và không cần phải có sự chỉ bảo đặc biệt. Weiss tin chắc điều đó vì bỗng nhiên anh nhận ra chỗ hổng rất lớn trong việc học tiếng Đức của anh trước đây. Thì ra những thầy dạy của anh - những người rất giỏi tiếng Đức, không nắm được những khái niệm tiếng lóng của bọn ăn cắp Đức. Và ở đây, trong thực tế, Weiss đành phải hoàn thiện trình độ ngôn ngữ của mình.

Tên Supp này còn dặn dò phải đối xử thế nào với người Xô Viết nếu cần phải khai thác ở họ những tài liệu về nơi cất giấu tài liệu và hệ thống những tài liệu đó. Kết luận lại, Supp đọc trước tác của Hitler:

- “Ta giải phóng con người khỏi sự lừa dối hèn hạ - khỏi cái gọi là lương tâm cũng như nền giáo dục đang làm hư hỏng con người”. - Rồi hắn tự bổ sung thêm: - Tự do của chúng ta vĩ đại là ở chỗ chúng ta đã được giải phóng khỏi các khái niệm kìm hãm cá nhân, khỏi sự thương xót, lòng cao thượng, lòng nhân từ đối với kẻ địch.

Tên lính đứng tuổi là Kurt Reinhold khinh bỉ nói với Supp:

- Cái thằng xỏ lá này lúc nào cũng mưu đồ bôi nhọ những diễn văn tự do của chúng ta về thời kỳ chế độ cộng hòa Weimar. Sau đó hắn còn tố cáo cả các giáo sư và sinh viên. Điều này hắn có được xét đến khi người ta nhận hắn vào Cục tình báo.

- Thế anh làm sao mà biết được?

Reinhold nghiêng đầu về phía Weiss nói:

- Tớ đã từng làm chân gác cổng ở trường Đại học Tổng hợp Leipzig, và thường theo lệnh của hắn mang các phong bì đến phòng Gestapo. Thế là tớ biết.

Một tiểu đội SĐ đóng quân ở làng bên cạnh. Weiss được biết rằng, bọn lính của đơn vị này mới đây đã học qua thực tế trong các trại tập trung trực thuộc mỗi trung đoàn SS từ hồi tháng 2-1933.

Các trại này có ba loại: trại lao động, trại dành cho “những người ốm đau” và trại thực nghiệm, ở đây bọn SS học cách lãnh đạo và cả phương pháp đàn áp. Người bị đưa vào trại do các tòa án đặc biệt đặt ra - những tòa án này nhằm trừ diệt những kẻ chống đối đế quốc Đệ Tam, chủ yếu là trừ diệt Cộng sản và xã hội dân chủ.

Trong tất cả các vùng dân cư bọn phát xít có một tên báo tin phụ trách năm nóc nhà, nhiệm vụ của những tên này là khai báo tìm ra những ai thuộc diện đưa vào trại tập trung.

Phương pháp hệ khai thác thích hợp với lao động có trong các trại giam và được nghiên cứu thảo ra một cách tỉ mỉ. Những điều lệ chi tiết nhất đã xét trước đủ mọi vấn đề: có đủ các bản vẽ công trình trại, các tài liệu thống kê về những bệnh truyền nhiễm ảnh hưởng trực tiếp đến số tử vong, các ý kiến của bác sĩ về những biện pháp phòng ngừa trước mà mọi người phải tuân theo để tránh bị truyền nhiễm; chế độ ăn uống ở trại để giữ đủ sức cho những người ở trại trong suốt thời gian họ thực hiện lao động nghĩa vụ và cả khẩu phần ăn đói đặc biệt đã được tính toán cho số lượng hạn định gây khó khăn đối với Quốc xã và với vốn kinh tế quản lý trại.

Còn có những điều khoản quy định rằng, những khu trại đặc biệt dùng cho việc tiến hành các thí nghiệm nghiên cứu khoa học về y học mà kết quả của những thí nghiệm này có thể có ích cho việc giữ gìn sức khỏe các công dân của đế quốc đệ tam thì nghiêm khắc cấm người lạ đến. Và bất kỳ ai nói đến phương pháp thí nghiệm này đều bị nghiêm trị.

Có cả sơ đồ những hố sâu để tách chúng khỏi các nơi giam hãm. Cả những cách chỉ dẫn về cách đặt xác chết hợp lý hơn để mai táng. Bảng quy định sức chứa của các hố và diện tích đáy. Trong phần ghi chú có nói rằng, do nước Đức không công nhận Hiệp định Genève cho nên việc thảo ra chế độ đối xử với tù binh hoàn toàn thuộc quyền Ban chỉ huy trại.

Trong chương “Các biện pháp trừng phạt kẻ vi phạm quy chế trại” có ghi: “Hiệu nghiệm nhất”.

Những tài liệu này không một tên lính nào được trao cầm tay cả.

Viên sĩ quan chỉ huy đơn vị cất những tài liệu này trong chiếc kẹp xách dưới một lần nắp đậy bằng cellulose trong suốt và cho mỗi tên lính đọc, tay không bỏ chiếc kẹp.

Những ngày này, để ý theo dõi bọn cùng trong đơn vị Weiss nhận xét thấy tất cả bọn này đều có tâm trạng yêu đời, khác thường và đều hài lòng với số phận của mình. Còn gì nữa! Vì chúng thoát khỏi việc phục vụ trong các đơn vị tiền phương, và chiến tranh thật an toàn đối với chúng: việc chuyển quân theo sau các đơn vị tác chiến đòi hỏi chỉ một số vấn đề cố gắng chấp hành và sốt sắng theo kiểu hành chính.

Thậm chí một số còn nói rằng, chúng thích hành quân như thế này và chiến tranh đã mở ra trước mắt chúng những khả năng không phải tốn kém gì mà được thấy nhiều nước châu Âu, mang được những đồ kỷ niệm từ đó trở về. Bọn chúng nói rằng đàn ông ngừng chiến đấu - thật không khác gì đàn bà ngừng sinh đẻ. Và còn sẵn sàng nhắc lại câu châm ngôn cổ của Đức:

“Đứng đầu Phổ là Vua,

Đứng đầu nước Đức là Phổ,

Đứng đầu thế giới là nước Đức”.

Phần lớn đây là những tên đứng tuổi, trang nghiêm: những viên quan chức nhỏ, những chủ cửa hàng nhỏ, những chủ xưởng sửa chữa; thay bộ thường phục bằng quân phục. Bọn chúng cảm thấy mặc quần áo lính rất thuận lợi.

Một số đã nuôi ảo tưởng từ lâu rằng, Hitler, như đã hứa hẹn trong các bài phát biểu “cách mạng” đầu những năm ba mươi, sẽ tạo điều kiện để phát triển mạnh giai cấp tiểu tư sản Đức bằng cách thu hẹp các consortium khổng lồ.

Hitler thậm chí còn hứa tịch thu các cửa hàng bách hóa Tổng hợp lớn để thay vào đó tỏa ra một mạng lưới những người buôn bán nhỏ. Bằng những lời hứa hẹn này Hitler đã làm cho giới buôn bán và kinh doanh nhỏ trở thành những tín đồ hung hăng và nhiệt tình của chủ nghĩa phát xít. Nhưng, sau khi trở thành Quốc trưởng nhờ sự ủng hộ của bọn trùm công nghiệp Đức, Hitler liền bóp chẹt giai cấp tiểu tư sản khiến cho không những chỉ có khủng hoảng về kinh tế mà cả luật pháp mới đã gây nên hàng ngàn vụ phá sản, và bọn tiểu chủ coi đó là sự trừng phạt những ảo tưởng cách mạng tiểu tư sản thiếu suy nghĩ của chúng. Một số trong bọn này, bọn nhậy bén hơn, bèn lao vào Đảng quốc xã để bù đắp cái sự nghiệp của mình trong cảnh chính trị hỗn loạn, một số khác luồn lọt vào quân đội, vào các đơn vị đặc biệt - nơi mà triển vọng xã hội tốt đẹp của chúng đảm bảo rằng trong quân đội chúng sẽ không phải là những kẻ vô ích.

Đây là bọn thị dân mặc quần áo lính, chúng chỉ quan tâm đến việc làm thế nào để vượt qua con đường chiến thắng mà Quốc trưởng trao trách nhiệm cho chúng bằng một giá ít may rủi và tổn thất hơn. Từ lâu bọn này đã tiêm nhiễm nhận thức cho rằng: Đảng phát xít là “người mang lý tưởng quốc gia”. Và nếu như trước kia vợ chồng chúng thêu trên những chiếc khăn dùng trong bữa ăn các khuynh hướng tốt đẹp về các tập quán sinh hoạt, thì bây giờ tường nhà ở của bọn chúng trang hoàng bằng đủ những bức tường thêu đầu kỳ các câu châm ngôn của Hitler, Goebbels, Rosenberg.

Và nếu trước kia chúng giáo dục con cái của mình theo những lời dạy trích trong kinh thánh, thì dây giờ mẫu mực tư tưởng cao nhất là những câu nói của Quốc trưởng: “Chúng ta sẽ nuôi dạy một lớp thanh niên tục tằn, nghiêm khắc, tàn ác… Ta muốn rằng lớp này sẽ giống như những mãnh thú trẻ khỏe”.

Và nhiều tên trong bọn tín đồ mới này, lúc viết lý lịch, đã tự hào điền vào rằng con trai của hắn đang thực hiện nghĩa vụ cá nhân trước Quốc trưởng trong các đơn vị Gestapo, SĐ, SS, Cục tình báo. Và việc đó mang lại cho bọn chúng nhiều đặc quyền khác nhau, kể cả quyền được phục vụ trong các đơn vị đặc biệt.

Thiếu tá Steinglitz chiếm một tòa biệt thự nhỏ cùng với đại úy Oskar von Dietrich.

Sự quen biết từ lâu, hầu như là tình bạn, đã gắn chặt thiếu tá với con người này! Hầu như tình bạn! Vì rằng không phải trong tập quán của thiếu tá những bạn bè chí thân đã gây khó khăn vất vả cho đời sống riêng của mình, dù những bạn bè này là ai đi nữa thiếu tá tuân theo đúng quy tắc: ai vì người đó! Mỗi người tự trả tiền cho mình và tránh không trả thay cho những chiếc đĩa mà người khác đánh vỡ. Phương châm này xác định mọi cơ sở không những chỉ về sinh hoạt mà còn về mặt đạo đức của Steinglitz: đối với thiếu tá, trong cả cuộc đời mình, tình bạn với ai đi nữa cũng chỉ là biện pháp, là con đường đạt lấy mục đích của hắn.

Dietrich, một tên Phổ chính cống, xuất thân trong dòng dõi sĩ quan quý tộc. Những nét cân đối của khuôn mặt, mũi, tai có thể làm cho bất kỳ ai nghiên cứu những dấu vết quý giá của dòng giống Đức phải sướng rộn lên.

Hắn không những chỉ học qua trường quân sự mà còn có tri thức rộng lớn hơn và hắn đã liều lĩnh lao đầu theo công thức của Hitler tuyên đọc trong khi phát triển ở nghị viện Đức ngày 30-04-1930. “Tầng lớp trí thức đó là rác rưởi của dân tộc…” Nhưng cả về mặt này cũng không có gì đe dọa đại úy Oskar von Dietrich, một thành viên lãnh đạo của phòng “S” Thứ ba - phòng phản gián - của Cục tình báo.

Axel Steinglitz làm ở phòng “S” Thứ Hai - Phòng khủng bố phá hoại ngầm và công khai. Đã nhiều năm hắn là kẻ trực tiếp thực hiện - là tay tiến hành nhiệm vụ và tự tay mình hoàn thành cái công tác đen tối này. Là một tên vô học, qua thời kỳ thi hành nhiệm vụ phần nào hắn đã có thể trở thành kẻ có học vì hắn đã biết cách nghiên cứu kỹ những tài liệu mà các giáo sư đại học chọn lọc cho hắn - những giáo sư này cộng tác với cơ quan tình báo quốc xã trong phạm vi nghề nghiệp của mình. Nhưng chỉ vừa hoàn thành nhiệm vụ trở về là hắn vội lột bỏ ngay bộ quần áo mà hắn vừa dùng để làm nhiệm vụ, cũng như dễ dàng từ bỏ mớ trí thức nhỏ bé cần thiết đối với hắn chỉ để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ tác chiến.

Đối với Steinglitz ngành đặc biệt đó là công tác, là nghề nghiệp không hơn không kém. Đối với bản thân hắn thành tích lớn nhất hắn cho là địa vị ở phòng “S” - vì với địa vị này hắn sẽ có thể sử dụng món tiền lớn chỉ bằng ngoại tệ để khen thưởng mạng lưới tình báo. Tất nhiên, hắn không quên bản thân mình.

Đối với Oskar von Dietrich công tác ở phòng “S” Thứ Ba không phải là việc phục vụ, không phải là nghề nghiệp, thậm chí không phải là con đường công danh. Đó là sự hài hòa cân đối, trong đó hắn cho thấy sự thể hiện những hy vọng, niềm tin của hắn, tìm thấy những tư tưởng siêu nhân giải phóng khỏi mọi luật lệ ấu trĩ của tinh thần và đạo đức ràng buộc tư tưởng con người bình thường. Và điều quan trọng nhất mà hắn thu được - đó là quyền hành, là quyền chỉ huy những kẻ khác. Còn gì có thể thích thú bằng trò chơi đùa với tính mạng con người - một trò chơi say mê nhất.

Trong đường đời của mình Axel Steinglitz đã phải ngậm đắng nuốt cay không ít những nhục nhã do bọn khác có chức vụ cao hơn hắn, trách nhiệm lớn hơn hắn gây nên, tuy nhiên điều này không dễ để lại dấu vết buồn thảm vào trong đầu của hắn.

Oskar von Dietrich lại không hề biết những chuyện buồn phiền như vậy, nhưng dù sao hắn cũng đã phải trải qua những chuyện không vui. Hồi bắt đầu trưởng thành hắn đã cảm thấy tính dút dát hèn yếu trong quan hệ với nữ giới, nhưng khi hắn định khắc phục nhược điểm này thì lại tỏ ra bất lực. Cô gái kết thân với hắn đã nói lộ nhược điểm của hắn, và thái độ thương hại một cách giễu cợt của bạn bè con đeo đuổi Oskar ít lâu.

Trong trường Quân sự, hắn là tín đồ của những phong tục quý tộc cổ trụy lạc và tìm được người bảo hộ là giáo viên dạy đấu kiếm. Viên này bắt các học viên sĩ quan khác phải tỏ ra kính trọng Oskar. Tuy nhiên, điều đó cũng không đỏi hỏi phải đặc biệt vất vả, vì rằng các khuynh hướng ngốc nghếch có chỗ đứng trong các tường kín của Đức hồi đó.

Nhưng vì sao bố Oskar - một sĩ quan có công của Quốc xã, nguyên là sĩ quan tùy tùng của Vua Đức - lại biết được quan hệ thân thiết của con lão với giáo viên đấu kiếm: Giữa hai bố con xẩy ra một cuộc tranh cãi lớn, trong đó Oskar dám nói bóng gió rằng chính Vua Đức cũng đã có những khuynh hướng như của thầy dạy đấu kiếm rất đáng yêu của hắn. Kết quả là người cha không cung cấp tiền hàng tháng cho con trai nữa.

Để đỡ thiếu thốn, Oskar đánh cắp của mẹ nhiều đồ trang sức gia bảo quý. Và mặc dù hành động này của Oskar không bị gia đình hắn công bố ra, nhưng Oskar vốn rất yêu quý mẹ nên cứ bị dằn vặt mãi vì hành động hèn hạ của mình khi nhìn thấy nét mặt hiện nay luôn luôn lo sợ và buồn rầu của mẹ.

Trong đời Oskar von Dietrich còn xẩy ra một chuyện nữa mà mỗi khi nghe tới nó mặc dù sau nhiều năm dài đã trôi qua vẫn buộc Oskar phải xấu hổ đỏ mặt lên. Số là chẳng biết vì sao có một con dê trắng nhỏ xinh xinh lạc lõng chạy vào thao trường trại, nơi học sinh sĩ quan đang tập. Vui sướng vì trò chơi tiêu khiển này, học sinh sĩ quan bèn nổ súng loạn xạ vào con dê. Con vật bị thương nặng, lúc đầu còn lồng lộn chạy, kêu gào thảm thiết, nhưng sau đó chỉ còn bò được một đoạn ngắn, kéo lê đôi chân sau đã bị bắn què. Bọn học sinh sĩ quan tập trung bao vây xung quanh và tò mò theo dõi phút hấp hối của con dê. Và lúc đó Oskar không kìm được nữa khóc nức lên.

Điều đó thật không đẹp mắt chút nào.

Tại Hội đồng sĩ quan nhà trường Oskar đành phải nghe những lời quở trách chính đáng là hắn đã làm nhục trường sĩ quan, là hành động đáng công phẫn này của hắn không xứng đáng với một sĩ quan tương lai vì nó gây nên cảm xúc nặng nề nhất trong các học viên sĩ quan. Thậm chí họ còn nói rằng cần phải đuổi Oskar khỏi trường quân sự.

Cha Oskar được mời đến. Nếu như khi tranh luận về quan hệ bạn bè không đứng đắn của con với giáo viên đấu kiếm, người cha chỉ giễu cợt cười khẩy và sau đó còn cắt tiền phụ cấp hàng tháng cho Oskar và bảo rằng, một học viên có thể sống tiết kiệm hơn nếu như không vung tiền cho bọn gái phố Alexanderplatz[2] thì bây giờ đại tá von Dietrich điên cuồng quát tháo con trai, những ngón tay nổi đầy gân, nhăn nheo túm giật lấy cổ áo quân phục Oskar và định tát con trai nữa.

Cuối cùng Oskar ăn năn nhận lỗi. Thế rồi mọi chuyện trôi qua.

Sau khi tốt nghiệp trường sĩ quan Oskar von Dietrich vận dụng một cách khôn khéo sự bảo hộ của người cha, bỏ qua việc phục vụ trong quân đội và phục vụ cho Cục tình báo. Từ đầu y đã chọn phòng “S” Thứ Ba vì rằng ở đây có vô số các khả năng để làm nhục những kẻ khác và để trả thù những nhục nhã trước kia hắn đã phải chịu.

Nhưng dần dần hắn có kinh nghiệm. Do chiếm được những chức vụ ngày càng quan trọng hơn nên von Dietrich tin chắc rằng ngày nay cũng đem lại cho hắn nhiều thứ. Nó không những giải phóng khỏi một mớ những điều vô vị mà hắn vô cùng hài lòng tìm hiểu được ở Freud, mà còn vũ trang lý luận triết học về sự hơn hẳn của cá nhân đối với những người khác. Lý luận này hắn có thể áp dụng vào trong thực tiễn hoàn toàn không cần lạm dụng địa vị phục vụ, thậm chí ngược lại: vì đi theo những lý tưởng của mình, hắn cũng tự mình củng cố sự hùng mạnh của Quốc xã.

Vì thế là dần dần Oskar von Dietrich tự tôi luyện thành thuộc loại nhân viên phản gián đặc biệt được coi trọng như một thành viên lãnh đạo Cục tình báo. Là một nhà tư tưởng, một nhà tinh thần, Thủy sư đô đốc Canaris cho rằng, ngành phản gián đó không phải là loại ngành đặc biệt mà là hệ thống thế giới quan của những người được chọn lọc mới lĩnh hội nổi. Chỉ có những người nào am hiểu tất cả những cái yếu, những sự hèn hạ, những hành động ngấm ngầm của kẻ khác mới có thể nắm được quyền chỉ huy cao nhất đối với kẻ khác; nếu như kẻ nào đó không bị cám dỗ thì có nghĩa là những sự cám dỗ này không toàn diện hoặc không đúng là những cái có thể dùng để cám dỗ con người.

Một nhân viên phản gián thực sự, theo quan điểm của Canaris, không cần phải vạch lỗi bắt kẻ khác thú nhận, mà chỉ cần tích lũy chứng cớ chống những kẻ đang có quyền hành để trong trường hợp có kẻ cầm quyền nào đó tỏ ra bướng bỉnh thì có khả năng làm cho các chứng cớ này có hiệu lực. Và nếu như trong tay hắn, một nhân viên phản gián, càng có nhiều tang chứng loại này, thì con đường nắm quyền hành cá nhân của hắn sẽ càng ngắn lại.

Những ngôi sao của Bộ Tổng tham mưu quân Đức, những tên thân cận nhất của Hitler; bằng đủ mọi hành động đẫm máu, bẩn thỉu, đê tiện của mình - thậm chí chưa từng có trong lịch sử - đã có trong danh sách tập hồ sơ mật của Canaris. Và Canaris đã ôm ấp giấc mộng lúc nào đó sẽ đưa cho mỗi tên trong bọn này xem bản ghi trong tập hồ sơ mật của mình với hy vọng bọn này sẽ phải mua chuộc hắn, nhượng cho hắn một chỗ trên đỉnh tháp mà chúng đang dựng nên.

Nhưng hắn rất thận trọng vì biết rằng bản thân Quốc trưởng đã có dạo với chức vụ binh nhất đã là điệp viên quân sự và lúc đó đã biết đánh giá hết mọi khả năng vô tận của loại hoạt động này. Bây giờ Hitler do lo ngại, sợ như một kẻ nào nếu nắm được các bộ máy gián điệp thống nhất sẽ nắm được chính quyền ở Đế quốc Đệ Tam nữa, nên quyết định không tập trung lực lượng hùng hậu này trong tay một người và chia nó ra làm nhiều bộ máy khác nhau.

Và Canaris hoàn toàn không phật lòng vì chuyện này mà chỉ trở nên ngày càng thận trọng hơn. Khi hắn được báo cáo lại, Quốc trưởng đặt cho hắn cái tên “con chó rừng trong chĩnh xirô”[3] thì thậm chí điều này lại còn tâng bốc niềm tự ái của một tên gián điệp như hắn.

Thời kỳ chiến tranh bí mật với các quốc gia châu Âu tạo cho Canaris nhiều khả năng gần gũi với Hitler hơn là chiến tranh công khai, nhất là chiến tranh với Nga. Công lao của một tên giúp việc thu thập tang chứng cho những bản án tử hình đối với hắn không đẹp đẽ gì và cũng ít triển vọng nếu như xét đến quyền ưu tiên trong hoạt động cùng loại này dù của Gestapo, SĐ hay SS - những bộ máy mà Hitler đặc biệt tin cậy che chở và coi trọng.

Nhờ có cha thân cận với Canaris cho nên Đại úy Dietrich biết hầu hết các vấn đề này. Nhưng lòng tự ái của hắn cũng đã nhiều lần bị tổn thương. Các sĩ quan Gestapo, SS, SĐ thường công khai trâng tráo nhấn mạnh sự hơn hẳn của chúng so với các nhân viên Cục tình báo - những kẻ đành phải hạn chế môi trường hoạt động của mình trong khuôn khổ những lợi ích của quân đội và bộ tham mưu của nó.

Oskar von Dietrich là một kẻ gầy gò tưởng bẻ gẫy ra được nhưng không mất đi vẻ duyên dáng, lại biết nén mình trong giao thiệp, thậm chí đối với những tên có chức vụ cao hơn hắn vẫn tỏ ra kiêu căng, khắt khe, khôn khéo và lịch thiệp một cách lạnh nhạt, nên tạo cho hắn khả năng trong mọi hoàn cảnh giữ được thế của mình và làm nhục được kẻ khác mà không hề có tang chứng gì. Thực ra, hắn chỉ là một tên mơ tưởng hão: hắn tưởng tượng mình như một vĩ nhân nắm được tất cả về con người, đứng trên đầu những kẻ mà tài liệu xúc phạm đến họ do hắn sử dụng.

Khi nhìn viên sĩ quan quân đội cao hơn hắn cả về cấp bậc lẫn chức vụ bằng đôi mắt xanh lơ trong suốt như mắt phụ nữ, nói chuyện về một vấn đề gì thích thú với viên sĩ quan này, Dietrich vẫn đồng thời say sưa, với quyền hành bí ẩn của mình, vì hắn đã có những tài liệu mà bất cứ lúc nào cũng có thể bắt viên sĩ quan này xuống làm lính, thậm chí biến thành bia thịt cho đơn vị trực ban Gestapo tập bắn.

Mặc dù Steinglitz hơn Dietrich về cấp bậc, nhưng lại đối xử với đại úy như với thượng cấp. Đó chỉ là sự sùng bái tự nhiên của một anh nghèo đối với nhà quý tộc, của người không tài sản với kẻ giàu có. Và đấy còn là niệm tin thầm kín vào sự bảo hộ của Dietrich.

Không một sự tuyên truyền nào có thể làm mất được niềm tin của Steinglitz mất khỏi đầu óc minh mẫn của hắn đối với những người cầm quyền thực sự của nước Đức Hitler, cũng như của nước Đức trong mọi thời đại - đó là những ông vua công nghiệp và khối sĩ quan cao cấp, là tầng lớp bất diệt, không bao giờ thay đổi. Còn những đảng viên Quốc xã, còn gì nữa - Đó là những kẻ quét sạch cộng sản khỏi nước Đức, quét sạch những người xã hội, công đoàn, những người tự do chủ nghĩa, cả sự đe dọa nguy hiểm của giai cấp công nhân đoàn kết lại thành một lực lượng thống nhất. Nghĩa là chúng đã làm xong nhiệm vụ của bọn bán thịt.

Mặc dù Quốc trưởng là lãnh tụ phát xít và là người đứng đầu Quốc xã, nhưng nếu Quốc xã là đề chế Đệ Tam, thì Hitler là Hoàng Đế như Vua trước đây. Và cũng như Vua Đức, Hitler có chỗ dựa là những ông trùm những nhà triệu phú; những đại địa chủ và cả những hạt giống tốt nhất của quân đội.

Steinglitz tính theo kiểu đầu óc nhà quê của mình như vậy và sáng suốt giúp đỡ đại diện của loại hạt giống tốt này - đại úy Oskar von Dietrich. Như khi Oskar đánh vỡ mất chiếc đĩa hát có bài hát mà Dietrich rất thích “Aine Nacht in Monte Carlo”. Chỉ loáng một cái, Steinglitz đã tình nguyện đi kiếm ngay chiếc khác ở phòng tuyên truyền cho Dietrich.

❀ ❀ ❀

[1] Gut - tiếng Đức - nghĩa là khá, tốt ND.

[2] Phố Alexanderplatz - một phố nổi tiếng của gái điếm ở Berlin, - (ND).

[3] Con chó rừng trong chĩnh xirô cũng giống như Chuột sa chĩnh gạo - ND.