Rạng đông thì đoàn tàu tới Lodz.

Những mảnh đất cổ kính của Ba Lan - cái nôi của nhà nước Ba Lan - khu quân quản Poznan, Silesia, Kuchwia và một phần Mazovia đã bị bọn Hitler sát nhập vào đất đai của đế quốc đệ tam. Bọn phát xít coi Lodz là một thành phố của Đức.

Trên các phần đất còn lại của Ba Lan thành lập khu trù bị tạm thời đối với người Ba Lan - những khu có công sứ người Đức này phải nộp cho Đức nông sản và nhân công.

Lodz - Litzmanstadt - Vaterland.

Mỗi người dân hồi hương Đức đều hiểu điều đó.

Đó là quốc xã.

Và tất cả những gì thuộc dân tộc Slav ở đây đều bị kết tội tử hình, bị trục xuất, bị tiêu diệt.

Trong sương mù ẩm ướt, xám đen như bóng tối có những bóng người chuyển động. Trên sân ga phu khuân vác đã xếp thành hàng dài. Phía sau mỗi người phu này có một người mặc thường phục. Dân hồi hương được đưa về nhà tập thể ở gần quảng trường ga và có lệnh không được ra khỏi nhà. Sáng ngày hôm sau, từng người một lần lượt được gọi đến trạm trung tâm di dân Đức. Tổ chức này ngoài việc kiểm tra chính trị và cấp giấy tờ mới cho dân hồi hương còn đảm nhiệm cả việc sắp xếp công việc cho dân hồi hương theo giấy đề nghị. Vì thế cho tới lúc làm xong mọi việc tính toán và kiểm tra, những người mới đến phải ở trong những ngôi nhà tách biệt - như bị cách ly. Đây còn là nơi tìm kiếm sức lao động đối với nhiều người Đức.

Số phận của những người dân hồi hương phụ thuộc vào các viên chức phụ trách trạm trung tâm di dân Đức: người nào về trại nông nghiệp, người nào vào nhà máy ở các khu công nghiệp Đức. Và cũng tại đây những đại diện của các cơ quan mật vụ phát xít gặp gỡ điệp viên lâu năm của chúng như loại Papke và lựa chọn điệp viên mới - những kẻ nào có thể tỏ ra thích hợp với loại công tác này.

Trong lúc cẩn thận mặc quần áo trước khi đến Trạm trung tâm, Weiss ôn lại trong trí nhớ gần như một cái máy:

“Karl Chirshsky, trung tá SS, nguyên là nhân viên SĐ, phó chỉ huy Cục di dân Tổng cục an ninh quốc xã. Ở Lodz chỉ huy việc di dân Đức từ các nước vùng Baltic và các nước khác về. Nhân dạng: ba mươi sáu tuổi, người cao và gầy.

Sandberger, ba mươi tám tuổi, đại tá SS. Chỉ huy trưởng Cục di dân tổng cục an ninh quốc xã, sống cố định ở Berlin, chỉ đến Lodz trong các chuyến đi công tác.

Raeder Rolf, ba mươi lăm tuổi, trung tá SS, người tầm thước, tóc màu vàng hung, vóc người đều đặn, mặt tròn, nhân viên SĐ phụ trách việc kiểm tra người Đức từ các nước khác di cư về…”

Cuộc kiểm tra lại trong đầu óc theo tài liệu đã nghiên cứu mặc dù lúc này chưa chắc đã cần, nhưng môn rèn luyện trí nhớ như vậy cũng bằng một buổi tập luyện trí óc buổi sáng và giải phóng đầu óc khỏi mọi ý nghĩ vụn vặt khác không những chỉ sinh mệt mỏi mà lại còn bất lợi trong hoàn cảnh này.

Weiss dự đoán rằng cuộc tra hỏi có thể biến thành trận đấu một mất một còn khá nguy hiểm nên anh tự bắt mình trong lúc thời gian còn cho phép, phải để đầu óc được nghỉ ngơi hoàn toàn.

Và rồi anh lại mỉm cười nhớ đến người giáo viên của mình. Đồng chí ấy nhấn mạnh rằng: ngay cả lúc đánh răng, cũng cần phải sử dụng có hiệu quả để suy xét. Người giáo viên cẩn thận tránh dùng từ chuyên dụng. Các từ “chiến công”, “chủ nghĩa anh hùng”, đồng chí ấy không nói đến mà thay bằng “công tác”, “sự sáng trí”. Lời khen cao quý nhất vang lên trong tai đồng chí ấy là từ “có lý trí”.

Doctor Raeder Rolf ngồi ngả người ra trên ghế bành. Chiếc áo quân phục SS màu đen cởi toang hết cúc. Chiếc áo sơ mi trắng như bông bó chặt lấy chiếc bụng xệ. Ngắm nghía những chiếc móng tay của mình vừa được người sửa móng tay đánh bóng, không thèm nhìn Weiss, hắn uể oải đưa tay ra hiệu cho anh ngồi.

Weiss ngồi xuống.

- Sao, anh sẽ nói gì?

- Tôi trở về để cống hiến cả cuộc đời cho sự nghiệp của quốc trưởng của tôi.

Raeder Rolf bất đắc dĩ giơ một tay lên:

- Heil![1] - Rồi khẽ đẩy bản tự khai lên, ra lệnh - Sang phòng bên cạnh và khai cho đủ vào!

Weiss cầm lấy bản tự khai, đứng dậy và khi quay người đi anh bỗng cảm thấy con mắt sắc sảo của Raeder đang chiếu thẳng vào lưng anh, vào gáy anh. Anh rất muốn quay lại để bắt gặp cái nhìn sắc sảo đó. Anh biết rằng Hitler rất tin ở đôi mắt có sức thôi miên của mình. Và lũ tay chân của hắn, bắt chước kiểu quốc trưởng, cũng cố làm cho mắt mình có sức mạnh thôi miên. Weiss rất muốn được thử xem, liệu anh với cái nhìn bình tĩnh của mình có dập tắt được ý định kiên quyết của Raeder muốn đọc ý nghĩ của người khác hay không. Nhưng rồi anh dập tắt ngay ý muốn không cần thiết đó của mình, nhẹ nhàng đi ra và khẽ khép cửa lại.

Bản tự khai gồm những câu hỏi mà anh đã nhiều lần trả lời trong khi học: khẳng định gốc dân tộc Đức và các khuynh hướng thúc đẩy anh trở về Đức. Tất cả những điều đó anh đã luyện tập từ lâu và rành mạch.

Còn bây giờ anh chỉ muốn viết vào bản tự khai trong thời gian này như mọi người còn chưa được chuẩn bị đối với các câu hỏi. Sau khi nộp bản tự khai cho nhân viên, Weiss đợi ở phòng tiếp khách, anh dự đoán rằng bây giờ thì Raeder sẽ giải quyết chuyện anh một cách có cơ sở hơn. Phải chờ khá lâu. Và, cuối cùng khi anh được gọi vào thì câu hỏi của Raeder làm anh ngạc nhiên:

- Ồ, sao anh vẫn ở đây?

- Thưa ngài thiếu tá, - Weiss mạnh dạn nói. - Tôi sẽ rất sung sướng nếu ngài cho phép tôi được gặp mấy phút.

Raeder nhăn mặt, vẻ nghi ngờ hiện rõ trên khuôn mặt hắn.

- Tôi muốn ngài ban cho một lời khuyên nhủ, - Weiss giải thích ngắn gọn. - Ngài chi hội trưởng Funk có nói với tôi về địa vị cao quý của ngài ở quốc xã. Tôi đã từng làm lái xe cho ngài Funk.

Khuôn mặt đồ sộ của Raeder toát ra một nụ cười tự mãn.

Weiss tiếp tục nói, đôi mắt khiêm tốn nhìn xuống đất.

- Như ngài đã rõ qua bản tự khai của tôi…

- Phải, trong đó tất cả đều rõ ràng, - Raeder hờ hững buông giọng.

- Ngài Funk rất hài lòng về công việc của tôi. Nhưng hiện nay tôi vẫn chưa có vợ. Mà ngài Funk nói rằng như thế thật không đứng đắn - là ở lứa tuổi như tôi mà vẫn chưa vợ. Liệu điều đó có cản trở gì tôi tìm ở đây một chỗ để làm ăn không?

Raeder ngả người trên ghế cười khà khà. Cái bụng đầy mỡ của hắn cũng nhẩy lên nhẩy xuống.

- Anh thực quá thực thà! - Sặc sụa vì cười, sau đó Raeder nhắc lại - Thấy không, anh chàng này cần lời chỉ bảo của thiếu tá.

Viên quan chức đi vào. Raeder hất đầu sang phía Weiss:

- Anh chàng đề nghị tôi kiếm cho hắn một ả để bắt đầu sản sinh ngay những người lính cho quốc trưởng, còn chính bản thân thì lại trốn tránh việc phục vụ trong quân đội. Thật là một tên ăn quỵt! - Rồi hất tay về phía cửa.

Với vẻ có lỗi và thất vọng, Weiss tránh sang một bên rồi bỏ ra.

Mấy phút sau viên quan chức vừa cười vừa trao giấy tờ cho anh với vẻ oai vệ:

- Anh không thuộc loại người thông minh, nhưng đấy cũng chưa phải là tai họa nếu như anh biết lái xe. Việc tiến cử cho tốt cũng đủ rồi. Có lẽ anh sẽ tìm được chỗ làm trong gara của tôi. Tôi là Schultz.

- Thưa ngài Schultz, xin tuân lời ngài! Tôi rất biết ơn ngài.

Trở về nhà ở tập thể, Weiss được biết là người phái viên mang đến cho anh mẩu giấy của Heinrich. Sau khi kiểm tra xong, dân hồi hương được ra phố. Weiss đi về phía địa chỉ viết trong giấy.

Heinrich chiếm một phòng của một trong những khách sạn sang nhất. Anh ta ở đó không chỉ một mình: thiếu tá Willie Schwarzkopf, như đã hứa trước, đến đón cháu trai và ngay hôm đó chuẩn bị lên đường về Berlin cùng với Heinrich bằng ô tô.

Heinrich giới thiệu Weiss với chú mình. Willie Schwarzkopf không bắt tay Weiss mà chỉ khẽ gật đầu - chiếc đầu có bộ tóc đen chải uốn xuống tận lông mày như của Hitler. Phía trên chiếc môi dày của lão ta cũng rung rinh bộ râu như của Hitler. Hắn béo phì, bộ mặt cũng béo xị, hai ổ mắt phù lên, một má không bình thường, thỉnh thoảng lại giật giật.

Trên chiếc bàn tròn nhỏ ngoài máy điện thoại của khách sạn còn có hai máy điện thoại kiểu nhà binh để trong túi da nữa, dây điện loại to nằm ngoằn ngoèo trên sàn nhà.

Heinrich báo cho Weiss biết là anh sẽ đi Berlin, và có khả năng không còn gặp nhau nữa. Sau đó với giọng ban ơn:

- Tôi không quên công lao của cậu đối với cha tôi. Nếu như cậu cần gì… - Và thăm dò nhìn chú mình.

- Phải, - thiếu tá Willie nói rồi rút trong cặp những giấy tờ gì đó ra, ổ khóa chiếc cặp có một chuỗi dây xích con nối với một vòng đeo tay bằng thép, - có thể cho anh ta một số tiền cháu ạ.

Giọng nói ban ơn một cách khinh miệt của Heinrich và sự chia tay quá dễ dàng của người bạn thân xúc phạm nhiều đến Weiss. Anh hiểu rằng mọi hy vọng anh đặt vào tình bạn với Heinrich đã hoàn toàn sụp đổ, cả khả năng sử dụng Willie Schwarzkopf vì anh đã tính toán đến khả năng này. Hơn nữa không phải một mình hắn…

Weiss tươi tỉnh ra vẻ chân thành biết ơn:

- Tôi rất biết ơn anh, Heinrich ạ, và thưa ngài thiếu tá, nếu ngài đã có lòng tốt như vậy, tôi xin có một đề nghị nhỏ, - và dập gót giày, cúi đầu trước Willie Schwarzkopf, với nụ cười cầu xin anh nói - Tôi có khả năng được nhận việc làm ở gara của trung tâm di dân. Một lời nói tốt đẹp của ngài có thể có ý nghĩa quyết định đối với bước đường công danh của tôi.

Willie Schwarzkopf giương lông mày, hỏi lại hơi có vẻ ngốc nghếch:

- Anh muốn làm lái xe ở đó?

Một lần nữa Weiss lại kính cẩn cúi đầu.

Willie Schwarzkopf cầm lấy ống điện thoại, gọi số máy, nói:

- Thiếu tá Schwarzkopf đây, - rồi đưa mắt dò hỏi nhìn cháu mình: - tên anh ta là gì nhỉ? - Rồi nhắc lại trong ống nói: - Johann Weiss, anh ta sẽ làm lái xe ở chỗ ông… Phải… không chỉ lái xe thôi. - Rồi bỏ ổng nói xuống, nhìn đồng hồ.

Weiss hiểu ý, cám ơn cả chú lẫn cháu nhà Schwarzkopf. Ra cửa Heinrich dúi vào túi anh một phong bì đựng tiền, uể oải bắt tay anh và chúc thành công. Cánh cửa đóng sập lại.

Thế là chấm dứt với Heinrich, và tất cả trở thành vô ích - tất cả những gì mà vì chúng anh đã tiêu hao bao nhiêu sức lực của tình cảm và bao nhiêu kế hoạch xa xôi, gắn liền với chúng. Phải chăng đây là lỗi của chính Weiss? Và lỗi ở chỗ nào? Hay anh không dự đoán ra được thái độ nhẫn tâm của Heinrich? Hay anh đã không đủ quyết tâm, kiên trì để chiếm lấy địa vị của người được Heinrich tin tưởng? Hay anh không đánh giá được đúng ảnh hưởng của Funk, và sau đó là của cả Willie Schwarzkopf? Hay anh đã cho rằng những tình cảm đang được thức dậy trong con người Heinrich đối với chủ nghĩa phát xít sẽ dập tắt đi sự hăng say của tuổi trẻ, và có lẽ, cả sự ràng buộc chân thành với bạn bè của Heinrich cũng nhanh chóng như vậy? Weiss hiểu rằng anh đã phạm sai lầm không chỉ trong lĩnh vực nghề nghiệp, vì sai lầm này, có thể sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ cuộc tác chiến, mà anh còn sai lầm về đánh giá con người, và sai lầm này sẽ để lại dấu vết trong tâm hồn anh. Dù thế nào đi nữa, anh vẫn thích cái tính chân thành, lòng tin đối với con người của Heinrich, mặc dù sự tin cẩn đó lại dễ dàng phục tùng bất kỳ một ý chí thô bạo nào từ bên ngoài. Trong con người Heinrich, sự phát triển tình cảm dễ bị thay đổi bởi sức ép bên ngoài nên tính dịu dàng có thể biến thành hung hãn. Heinrich từng ăn năn hối hận, đau khổ, khinh bỉ bản thân vì những hành động ngốc nghếch, lăn lộn đi tìm mục đích cuộc sống. Chính tính bồng bột dễ xao xuyến đó, cả sự không hài lòng với bản thân, Weiss cho rằng cũng là những điểm quý giá của con người Heinrich, và anh đã từng vui sướng khi thấy ảnh hưởng một cách thận trọng của anh đôi khi được thể hiện trong hành động và ý nghĩ của Heinrich. Điều đó đã gắn liền Weiss với người thanh niên dòng họ Schwarzkopf. Và từ đối tượng mà Weiss đặt hy vọng chờ đợi, Heinrich sẽ trở thành người bạn đồng hành của anh. Nếu như với Heinrich không nên tâm sự những ý nghĩ thầm kín thì cũng không cảm thấy tình cảm bị đơn độc.

Và thế là tất cả những gì Weiss kiên trì chuẩn bị, những gì trở thành phần cơ bản trong ý định ban đầu của anh, đã bị vỡ tan tành.

Sáng hôm sau, Weiss đến trạm trung tâm di dân.

Gặp anh, Schultz cất tiếng cười khen ngợi:

- Té ra anh cũng không phải là một người đần độn như ngài thiếu tá nghĩ về anh. - Hắn nói vỗ vai anh - Té ra anh có quen thiếu tá Schwarzkopf?

- Ngài nói thế, - Weiss ngạc nhiên, - Làm sao mà tôi có thể quen được với nhân vật như vậy! Số là trước kia tôi có làm cho anh ngài thiếu tá là Rudolf Schwarzkopf, và do đó con trai ngài Schwarzkopf giới thiệu tôi với ngài thiếu tá.

- Thôi được, - Schultz nói vẻ tốt bụng. - Tôi sẽ ra lệnh nhận anh vào xưởng của tôi. Nhưng như vậy anh chịu ơn ai? Tôi hy vọng là anh sẽ nhớ mãi chứ?

- Xin hoàn toàn thuộc quyền ngài, - Weiss đứng thẳng người, dập gót giày vào nhau, hai tay duỗi thẳng theo hông.

Ngày hôm đó anh làm xong thủ tục giấy tờ vào làm ở trung tâm di dân.

•º•

Weiss nhận được một phòng trong căn nhà của bà Dietmar, tiền thuê cũng không đắt. Chắc là tính hiền dịu khi anh tiếp nhận quy tắc cần thiết của bà chủ đã được lòng bà.

- Không được chứa phụ nữ nào đấy nhá!

Weiss bị mắc cỡ cúi đầu xuống và lúng túng như gái về nhà chồng khiến cho bà Dietmar thấy thương hại, âu yếm giải thích:

- Nếu có đi nữa thì không được ở nhà tôi đâu đấy.

Weiss ấp úng nói:

- Thưa bà, tôi còn trẻ, và chưa định cưới vợ.

- Anh sẽ tự thu dọn phòng ở?

- Thưa bà, lúc còn sống, cô tôi có trao cho tôi chăm lo mọi việc trong nhà, và quyền… Bà hãy tin…

- Tại sao lại cô anh?

- Thưa bà, tôi mồ côi.

- À, bà Dietmar âu yếm thốt lên. - Thật đáng thương! - Và vô cùng xúc động, bà mời Weiss uống cà phê trong một căn bếp hẹp bóng loáng sạch sẽ như người ta thấy ở trong phòng mổ.

Bà Dietmar người không cao, đầy đặn, mặt tròn, đôi mắt màu xanh da trời toát ra vẻ mệt mỏi, hai bên mép đã có những nếp nhăn đau khổ, và mặc dù tuổi đã khá cao, bà Dietmar vẫn còn giữ được những nét đáng yêu của hồi trẻ. Nhưng nhìn quần áo, kiểu cách và sự thể hiện ra nét mặt, có thể kết luận: từ lâu bà đã hiểu rõ rằng tuổi con gái của mình không còn nữa.

Sau khi uống cà phê, với mối cảm tình đặc biệt chỉ có ở những người sống đơn độc đã mệt mỏi vì cảnh cô đơn của mình, nữ chủ nhân trở nên vô cùng cởi mở và bắt đầu kể về bản thân.

Bà Annel Dietmar thuộc một dòng họ lâu đời ở Đức, con cháu dòng họ này bị bần cùng hóa nên đành phải đi tìm hạnh phúc ở nơi đất khách quê người. Cha mẹ của bà xưa kia suốt đời sống ở Ba Lan. Năm mười sáu tuổi, cô gái Annel kết hôn với kỹ sư Dietmar già hơn Annel mười lăm tuổi. Kỹ sư không phải là một người khéo léo và gặp may. Và nhược điểm đó trở nên trầm trọng hơn do tính trung thực quá thận trọng của kỹ sư. Một lần ông bị các chủ công ty kết tội là không trung thực. Kỹ sư chết sau một cơn đau tim vì bị viên thanh tra công ty làm nhục - viên này gọi kỹ sư là một tên ngu xuẩn, một tên đần độn.

Về mặt quy trình kỹ thuật, kỹ sư Dietmar đã cho sử dụng loại thép hợp chất cao để sản xuất các chi tiết máy xuất biên. Điều này không đáp ứng được các mục đích chính trị của nước Đức, cũng như những lợi ích kinh tế của công ty.

Làm sao mà ông Dietmar biết được cùng với lời chúc tụng Goering, Canaris chỉ huy tình báo Đức, thông qua các nước thứ ba đã giải quyết được chuyện bán ngầm vũ khí cho nước cộng hòa Tây Ban Nha nhằm làm suy yếu khả năng quân sự của chính họ? Để thực hiện mục đích này, họ mua các loại súng trường, súng carbine, đạn và lựu đạn cũ ở Tiệp Khắc, các nước vùng Balkan và ở các nước khác. Và tất cả những thứ này được chở về Đức. Những thợ lành nghề chữa súng của bọn SS. cắt ngắn khóa nòng đi, phá vỏ đạn, làm nhỏ phần chứa thuốc trong lựu đạn hoặc cho vào đó các kíp nổ tức thời. Sau khi sửa xong, những súng đạn không dùng được này lại đưa sang Ba Lan, Phần Lan, Tiệp Khắc, Hà Lan và bán cho chính phủ cộng hòa Tây Ban Nha để lấy vàng.

Những người chủ công ty của Dietmar còn quyết định bắt tay vào làm một việc gì đó tương tự như vậy. Chúng bèn cho sản xuất từng loại chi tiết máy để xuất biên không phải bằng loại thép hỗn hợp cao như yêu cầu của quy trình kỹ thuật mà lại bằng loại thép kém phẩm chất. Và do đó bà Dietmar trở nên góa bụa. Con trai bà là Friedrich vào học trường Đại học tổng hợp Berlin, ở đó anh ta tỏ ra có những khả năng xuất sắc về môn toán.

Nhưng nếu cha rất thờ ơ với chính trị thì con trai lại rất say mê. Anh ta sùng bái Hitler, gia nhập Đoàn “Thanh niên Hitler” và trở thành đoàn viên tích cực của tổ chức này.

Bà Dietmar từ lâu đã chê trách việc làm vô ích của chồng, mơ ước rằng Friedrich của bà sẽ gìn giữ được danh dự dòng họ, sẽ chiếm được địa vị xứng đáng trong xã hội và sẽ tận tụy làm yên vui tuổi già của mẹ. Bà đã hy sinh tất cả để cho con có điều kiện học tập, có văn hóa cao. Nhưng rồi… Suốt một năm trời Friedrich chỉ gửi cho mẹ đúng hai bưu ảnh chúc mừng, một vào lễ phục sinh, một vào ngày sinh của mẹ.

Tất cả những điều này bà đã kể cho Weiss nghe ngay từ buổi đầu tiên vì cảm thấy có cảm tình với người thanh niên đơn độc và giản dị này. Con người có điều gì đó làm bà nhớ lại đứa con trai bà - khi Friedrich còn là một chú bé ngày ngày đi học ở trường tiểu học và rất yêu mẹ, quý tình mẫu tử hơn tình bạn với những trẻ đồng tuổi.

Weiss hiểu rằng bà Dietmar ngấm ngầm khao khát đóng vai trò của người mẹ đối với anh và bằng cách đó phần nào làm tiêu tan nỗi buồn về đứa con trai. Bà nói rằng bà sẽ rất hạnh phúc nếu như Weiss đồng ý chủ nhật hàng tuần Weiss cùng đi với bà đến nhà thờ cầu chúa buổi sáng như hồi nào đó Friedrich của bà vẫn làm. Về tính tình thì đây là một người đàn bà nhân hậu, hiền dịu, vị tha.

Ngay cả chuyên gia xuất sắc và có kinh nghiệm như Bruno nếu như có chuẩn bị trước cho Weiss một chỗ dung thân thuận tiện hơn đi nữa, vị tất đã có thể tìm được chỗ tốt hơn ngôi nhà của bà Dietmar.

Và thế là Weiss đã tìm thấy ở bà Dietmar một người chủ nhà mà ngay cả trong những kế hoạch nhìn xa trông rộng nhất cũng khó mà dự tính trước được. Thiện cảm của bà Dietmar đối với anh là sự che chở khỏi cảnh cô đơn, còn kinh nghiệm sống và sự am hiểu của bà về cuộc sống của thành phố sẽ giúp cho anh khỏi phải phán đoán bề ngoài về những người sống xung quanh anh ở đây.

Hôm sau, khi anh đến xưởng trước giờ làm nửa tiếng đồng hồ thì ở đây mọi người đón tiếp anh bằng thái độ ác cảm công khai. Chẳng mấy chốc anh tìm ra nguyên nhân sự kiện này.

Chi hội trưởng Papke đã thực hiện lời hứa của mình. Trong bộ quần áo SS, hắn đến gặp viên phụ trách xưởng là binh nhất Keller và mặc dù tên này đã nhận chỉ thị của Schultz cho Weiss vào biên chế, về phần mình Papke vẫn ra lệnh tương tự như vậy.

Tất cả các lái xe, thợ máy, thợ nguội, công nhân lau rửa xe đều xa lánh Weiss, nhưng đồng thời lại tỏ thái độ thận trọng một cách kính cẩn vì theo họ đối với người được Gestapo bảo hộ thì phải tỏ ra đứng đắn. Những người đó không còn nghi ngờ gì nữa, sẽ là một viên chỉ điểm.

Weiss quyết định sẽ lợi dụng sự lầm lẫn này của các bạn đồng nghiệp: để tránh khỏi những cuộc thăm hỏi không cần thiết và sự kết bạn phiền phức. Bởi vì ai lại dại gì gần gũi với loại đáng nghi ngờ như anh hiện nay trong ấn tượng của họ.

Ngay cả hoàn cảnh cách biệt của anh cũng có những lợi thế. Nếu như lúc đầu anh có nói điều gì đó không phải hoặc biểu lộ điều không biết thì mọi người sẽ coi điều đó là tất nhiên đối với loại chỉ điểm của Gestapo và anh có thể mạnh dạn tìm hiểu điều mà một lái xe đơn thuần hỏi han sẽ nguy hiểm.

Và tất nhiên có thể được hưởng ngay ân huệ gì đó. Keller con người đứng tuổi và bướng bỉnh, đầy tính tự trọng, không thèm đếm xỉa đến những tiếng cười giễu cợt của các lái xe, đưa tay ra trước bắt tay Weiss và đầy vẻ nồng nhiệt như gặp một người bạn đã chờ đợi từ lâu.

Weiss nhận chiếc “Tatra” mới của Tiệp, có motor làm mát máy bằng không khí - một chiếc xe được thích ứng với nhu cầu quân sự, có các giá ghép đặc biệt ở phần trước và sau thân xe đề đặt súng liên thanh.

Mặc dù chiếc xe này đã được lau sạch hết dầu mỡ của nhà máy sản xuất. Weiss vẫn lau lại các phụ tùng máy móc. Trước kia anh đã học qua khâu nghiên cứu tất cả các loại xe ô tô sản xuất ở Đức nhưng khi đó không một ai đặt giả thiết rằng Đức sẽ chiếm Tiệp Khắc và anh sẽ phải sử dụng các xe của Tiệp Khắc. Vì thế anh buộc phải đem hết khả năng hiểu biết về kỹ thuật của mình ra để sau lần cho chạy thử là đã có thể tự hào là làm chủ được “Tatra” rồi.

Trong xưởng có những quy tắc không viết bằng văn bản của nó.

Không một lái xe người Đức nào ngồi cầm lái trong bộ quần áo mà anh ta mặc để chuẩn bị cho xe chạy.

Khi ở trong xưởng không ai sử dụng dụng cụ riêng của mình. Người nào cũng lấy dụng cụ của xưởng, mặc dù chúng có thể kém xa dụng cụ riêng của mình. Trong phòng rửa có treo những chiếc khăn trên giá gỗ. Tất cả mọi người đều dùng nó để lau chùi trong giờ làm việc, nhưng khi chuẩn bị ra về, mỗi người đều lấy từ trong tủ con của mình ra chiếc khăn riêng.

Nếu muốn nhờ ai chỉ bảo hoặc giúp đỡ, nhất thiết phải mời thuốc lá, và nếu chiếm nhiều thời gian hơn thì phải tặng cả bao.

Một số lái xe nào đó coi việc ăn cắp xăng chẳng có gì đáng xấu hổ cả, trị gia số xăng ăn cắp khá lớn, rồi đem bán ngoài “chợ đen” lấy tiền, nhưng nếu ai bỏ quên chiếc bật lửa hoặc thứ gì đó ở xưởng thì ngày hôm sau - vật để quên sẽ nằm ở giá ngay cửa ra vào.

Người đầu tiên cần phải chào hỏi chỉ có Keller và thợ máy của xưởng, còn với các lái xe khác thì phải lựa người, những thợ nguội và công nhân lau rửa xe nhất thiết phải chào hỏi lái xe trước, đặc biệt các lái xe cho chỉ huy.

Wilhelm Bruder, lái xe cho thiếu tá Raeder là nhân vật quan trọng hơn cả Keller. Khi gặp hắn, không từ một ai, tất cả đều kính cẩn cúi đầu chào, còn hắn thì không phải lúc nào cũng thấy việc đáp lại là cần thiết.

Còn Weiss không đếm xỉa đến điều đó, anh càng làm tăng ác cảm của mọi người đối với anh, khi Bruder chỉ mới thò tay vào túi rút thuốc lá ra, anh đã kịp quẹt bật lửa của mình trước tất cả mọi người.

Mặc dù Weiss không phải là lái xe riêng cho một chỉ huy nào và có nghĩa là không có bùa hộ mệnh, nhưng bóng dáng Papke vẫn là vật che chở cho anh khỏi mọi sự va chạm có thể xảy ra với những người cùng làm ở xưởng.

Tạm thời thì xe ô tô của Weiss chỉ được phép chạy hạn chế trong các khu vực của thành phố và chủ yếu là anh chở những nhân viên không quan trọng của trung tâm di dân Đức. Rõ ràng, những người này đã được Keller căn dặn trước là không nên tán gẫu các vấn đề không cần thiết khi có mặt lái xe. Ngay cả trước mặt các nhân viên này Weiss cũng cố gắng thể hiện mặt tốt của mình. Anh lễ phép mở cửa xe, giúp hành khách mang vali, hỏi hành khách xem họ thích chạy với tốc độ nào. Nhưng khi hành khách lắm điều nào đó định đưa anh vào câu chuyện, ngay cả các đề tài yêu nước, Weiss đều lảng tránh không bắt chuyện, nhã nhặn đưa các quy tắc ban hành ra. Nhận được lời phàn nàn đầu tiên, Weiss bèn lập tức mời Bruder, Keller và tên lái chiếc xe bọc thép vận tải hàng là Các Zimmerman - người có địa vị đặc biệt trong xưởng - đi cao lâu, vì rằng không tên nào rõ anh phục vụ cho một cơ quan nào.

Weiss thấy hai bên ngang bụng chiếc áo cổ đứng của Zimmerman căng phồng lên hai khẩu súng lục, trong cabin xe của hắn có móc một quả lựu đạn vào một cái giá đỡ, còn trên trần cabin treo dây da buộc một khẩu tiểu liên. Không một ai trong xưởng có quyền động chạm đến xe của Zimmerman. Hắn tự chuẩn bị xe, còn lệnh cho xe chạy thường do một tên đi mô tô mang đến cho hắn. Mỗi lần nhận được lệnh, Zimmerman lại ký vào giấy rồi trao trả lệnh cho tên đi mô tô.

Weiss quyết định tốt nhất là anh không đặt trước món gì ở hiệu cao lâu cả, mà khiêm tốn đề nghị khách tự chọn món ăn hợp khẩu vị của mình.

Zimmerman tỏ ra rằng ở đây hắn là người quan trọng nhất, và để cho những người khác cảm thấy như vậy, hắn nói oang oang hài lòng đưa mắt nhìn Keller.

- Cậu đừng lo nếu như thậm chí lính tuần tra bắt giữ cậu vì say rượu, tớ sẽ nói với bọn chúng một câu là lập tức bọn chúng sẽ bắn súng chào cậu như chào một vị tướng ngay. - Rồi hắn nháy mắt với Weiss.

Zimmerman, Keller và Bruder tỏ ra là những tay sành sỏi về mặt rượu chè. Bia và rượu trắng - đó mới chỉ là tuần đầu. Weiss hiểu rằng ba con người khác nhau này lần đầu tiên họp mặt với nhau thì dù chúng say thế nào đi nữa cũng không chịu tỏ ra cởi mở với nhau. Thật là ngây thơ nếu cho rằng rượu trắng sẽ cạy được răng bọn này. Và Weiss cũng không tính toán đến chuyện đó. Anh biết rằng, lính mới phải thết các bạn đồng nghiệp nên đã làm theo tục lệ đó.

Weiss chưa bao giờ uống quá chén, còn trong những trường hợp đành phải uống nhiều thì anh biết cách tự kiểm tra mình. Còn bây giờ thì hầu như anh đang đứng ra một bên để theo dõi toàn bộ các giai đoạn say rượu của chính bản thân mình một cách thích thú. Cùng với cái say còn có một cái gì đó nhẹ lâng lâng kỳ lạ đến với anh. Anh nói đủ các điều thú vị với những “bạn chai cốc” của mình khiến cho họ đến cuối bữa tiệc đối với anh đã trở nên chân thành trong tình cảm bạn bè.

Bà Dietmar rất buồn phiền khi mở cửa cho Weiss và cảm thấy nồng nặc mùi rượu. Bà nói rằng bà coi mình như mẹ của anh và không thể tha thứ cho bản thân là đã không đề nghị Weiss mời khách về nhà, ý là chưa bao giờ bà cho phép Weiss uống rượu không bằng. Bà rất xúc động và buồn phiền vì chuyện đó, suốt đêm đắp vải ướp lạnh lên đầu và uống từng giọt thuốc trợ tim. Đến sáng thì Weiss xin lỗi bà Dietmar với vẻ chân thành, cởi mở mà từ bao tháng nay anh không hề bộc lộ với ai như vậy.

❀ ❀ ❀

[1] Heil: Khẩu hiệu chào của bọn phát xít. - ND.