Dù trí tuệ của những người nghiên cứu những nguyên nhân đầu tiên của các hiện tượng có vĩ đại thế nào đi nữa, - điều này chỉ liên quan đến kết cấu vật chất của vũ trụ và phản xạ cơ thể sinh ra do hệ thống tín hiệu đã hoàn chỉnh và nhạy bén như tế bào thần kinh - những bộ óc khổng lồ để khám phá ra chân lý vẫn lịch thiệp, nhưng mỗi người lại kiên quyết bảo vệ quan điểm của mình qua các trang sách của các tác phẩm khoa học đồ sộ. Những quan niệm, giả thuyết, học thuyết đủ các loại khác nhau này chỉ liên quan đến một hiện tượng.

Cả “sự thất bại” của người tình báo cũng được nghiên cứu với độ cẩn thận có khoa học, toàn diện, khách quan như vậy, nhưng đôi khi những nguyên nhân đầu tiên của tai họa lại được giải thích bằng những hoàn cảnh tinh tế nhất, tới mức xác định được chứng tật không có khả năng nhất là đi xác định khoảnh khắc khi chấm dứt ngày và chuyển sang đêm.

Như thường lệ, năm giờ sáng, sau khi tập thể dục bên cửa sổ con mở ở trong phòng mình, Elsa cúi người trên chậu nước dùng chiếc bọt biển ướt chà xát người một lượt: Trong chiếc gương mờ treo trên chiếc bàn nhỏ đơn sơ hiện ra tấm thân có bắp đùi nhỏ, vai rộng, phẳng phiu, tay chân khẳng khiu đầy bắp cơ của chị, bộ tóc dầy xù màu hung đỏ vì nhuộm. Khuôn mặt trái xoan nhỏ nhắn với đôi má hóp và cái miệng nghiêm khắc mím lại, đôi mắt cau có sáng lên, nhưng trũng sâu xuống. Những vệt phấn son hơi nhem nhuốc trên gò má chạy từ lông mi tô chì đen tối hôm trước xuống.

Elsa vô cùng khinh bỉ soi gương và tự thấy mình như một con quạ con đáng thương hại bị vặt hết lông. Vì chỉ có một mình ở trong phòng nên bản án tàn nhẫn đối với kẻ ngoài của mình không có ai phản đối.

Nhưng chân thành mà nói, chị không công bằng với bản thân. Bất kỳ nhà tạc tượng nào, kể cả những người không tài ba lắm cũng chỉ mong được nhìn thấy cái tỉ lệ cân đối trên tấm thân thiếu nữ quá mệt mỏi vì gầy gò này, cái tỉ lệ mà những họa sĩ vĩ đại, những nhà tìm kiếm lý tưởng tuyệt đối của cái đẹp nữ giới đã truyền lại cho nhau bằng đá hoa cương bắt đầu từ thời cổ đại.

Phần hơi ngượng vì tấm thân lõa lồ của mình, phần thấy khinh bỉ bản thân. Elsa vội vã mặc quần áo với thái độ thô tục có suy nghĩ kỹ phù hợp với nghề nghiệp của người nữ nghệ sĩ nhà hát nhạc nhẹ.

Bôi phấn son hóa trang lên mặt xong, chị đánh bồng mớ tóc thưa xòa trên chiếc trán dô và sạch sẽ, dùng chì kẻ các đường đen dưới mắt làm chúng nhem nhuốc đi.

Cầm lấy chiếc túi xách con bằng vải giả da, chị xuống thang gác bẩn thỉu, hôi hám rồi đi theo đường phố với dáng điệu lảo đảo của diễn viên xiếc trên đây.

Hôm nay 11 giờ 10 phút Elsa phải đi qua một người mua ba số tuần báo “Das Reich” của Goebbels ở quầy sách báo phố Marshalkovskaya và khi người này đảo mắt xem qua chúng, chị đặt tờ “Velkischer Beobachter” lên quầy để người này lấy báo đi.

Elsa không cần biết nhân dạng người này, cũng không cần nhớ làm gì. Điều duy nhất chị đã rõ, người này sẽ đeo găng tay màu sáng và ở tay trái, giữa ngón tay út và ngón đeo nhẫn kẹp một chiếc bót ngắn làm bằng hổ phách cắm điếu thuốc chưa châm lửa. Chỉ có thế thôi. Nếu người này có mời chị hút thuốc, chị sẽ phải lấy điếu thứ ba kể từ trái sang. Tức là chị sẽ nhận được bản mật mã mà chị phải dịch xong nó trên đường về nhà.

Một nhiệm vụ thông thường, không có khó khăn đặc biệt gì. Và nhiệm vụ nhẹ nhàng, an toàn, đơn giản này sẽ giải phóng nhận thức của chị khỏi những ý nghĩ khác đang đeo đuổi chị rất gay gắt, mà tuyệt đối không phải là ý nghĩ về công việc, trong thời gian cuối này chị đã cố gắng xua đuổi chúng khỏi đầu óc mình, nhưng vô hiệu quả.

Việc Zubov rất sẵn sàng ngoan ngoãn và vô tư thực hiện các chỉ thị của chị và gần gũi Brigitte đã đâm nhói vào trái tim của chị. Và không phải vì chị đã bắt đầu có những tình cảm gì đặc biệt đối với Zubov, mặc dù trong cái đẹp đầy sức cảm hóa của anh - người bạn chiến đấu trìu mến, quan tâm, dễ thân - lại ẩn náu mối nguy hiểm. Và thật sẽ không có gì lạ lùng nếu như Elsa mơ ước tình yêu của con người dũng cảm và trong sạch này.

Quan hệ của Elsa với Weiss lại mang đặc tính khác, mặc dù anh là một thanh niên có sức thu hút và trong bộ quân phục sĩ quan trong anh rất có cảm tình. Đôi mắt thông minh, trong suốt của anh thường lặng lẽ nói lên rằng anh hiểu hết những đau khổ của Elsa. Đôi khi chị bắt gặp cái nhìn của Weiss, đó là cái nhìn không phải thông cảm, mà là khâm phục thì đúng hơn, cái nhìn của một người đánh giá cao đồng chí cùng công tác nguy hiểm với mình.

Nhưng sự tự chủ, tháo vát, tuyệt đối phục tùng nghĩa vụ hình như đã không để lại trong tim con người này một chỗ trống nào cho cái gì có thể bị coi là gánh nặng tình cảm không cần thiết đối với một tình báo giàu kinh nghiệm và dưới con người này là cả một mạng lưới liên lạc nhiều mối phức tạp.

Elsa đi về phía quầy báo phố Marshalkovskaya và ý nghĩ của chị chựng lại và hầu như không tập trung vào điều trước mắt phải hoàn thành. Nhiệm vụ bình thường nhất, đơn giản nhất cũng là vì không đòi hỏi sự tập trung nghiêm túc. Lúc này không cần thiết đẩy ra ngoài nhận thức của mình toàn bộ những gì có thể cản trở chị và bắt chị dù chỉ trong khoảnh khắc - nghi ngờ sự vững vàng của mình. Một phụ nữ như chị bây giờ ở ngoài mọi sự nghi ngờ. Những người giống chị ở đây rất nhiều: vì các nguyên tắc của họ đều gần gũi với luân lý của các đại biểu quốc xã, của những người không thể xuất hiện một bóng dáng ngờ vực gì về việc một phụ nữ như Elsa lại không phải “người của mình”. Và vì thế chị mạnh dạn đi trên đường phố Marshalkovskaya với dáng điệu lảo đảo của diễn viên xiếc trên dây. Và bộ đầu gối tròn trĩnh trong bít tất dài nilon lóng lánh lên dưới chiếc váy ngắn. Đôi mắt kẻ lông mi nheo lại. Cái miệng môi tô son đỏ chót nổi rõ trên khuôn mặt xanh xao như cái đích bắn. Và khi chị thấy bóng mình trong cửa kính các quầy hàng trống rỗng, chị cảm thấy đó không phải là chị, mà là bức tranh biếm họa xỉ nhục về người phụ nữ mà người mẫu đã được vẽ lại với độ chính xác tuyệt đối.

Phụ nữ trong vùng bị kẻ địch chiếm đóng tìm mọi cách che giấu cái trẻ trung của mình, cả vẻ đẹp và nữ tính của mình. Cái nghèo nàn, rách rưới về quần áo của họ không phải lúc nào cũng là vết tích của sự thiếu thốn mà bọn Đức đã gây ra cho nhân dân. Trang phục thường làm người già đi kỳ quặc đã được suy tính rất cẩn thận. Những cô gái Ba Lan đi tất thô, đầu trùm kín bằng những chiếc khăn kiểu cụ già và đi lại vụng về trên đôi giày cao cổ đã hỏng của mình trên hè phố. Và cái vẻ bề ngoài như vậy của họ chỉ gây cho bọn tuần tra sự cảnh giác cao hơn mà thôi.

Nhưng có cả những người khác - vừa trang điểm xong với những bộ tóc kỳ quặc nhuộm bằng dung dịch oxy già đặc, váy quá ngắn và áo khoác hở hết cả ngực ra, đã cẩn thận suy nghĩ để phô trương hết mọi cái khiêu gợi của nữ giới ra. Những người đi như ngựa dùng toàn thân đè lên những chiếc giày gót cao như tỏ mật hiệu ra ngoài thể hiện lòng trung thành và sẵn sàng phục vụ. Và cần phải nói rằng họ cũng có được cảm tình của bọn chiếm đóng. Bọn sĩ quan tuần tra không đòi hỏi họ xuất trình giấy tờ, còn nếu có tế nhị hỏi về chỗ ở thì chỉ nhằm các mục đích tuyệt đối không liên quan gì đến trách nhiệm cảnh sát.

Vì vậy trong các trường hợp thế này Elsa chọn được màng bảo vệ thích hợp nhất. Chị không hề biết người mà chị phải gặp ở quầy báo để chuyển tờ báo có mật mã ghi giữa các dòng chữ. Chị cũng không biết người này làm nhiệm vụ gì ở hậu phương kẻ thù.

Nhưng người này là ai đi nữa, Elsa cũng cần phải thi hành chính xác nhiệm vụ tưởng như đơn giản, không đòi hỏi khó nhọc gì, không cần cố gắng gì, thậm chí như không cần suy tính gì. Chị phải đến quầy báo theo đúng giờ quy định, để lại đó tờ báo cuộn thành ống rồi bỏ đi, thậm chí không cần nhìn người liên quan đến toàn bộ sự việc này.

Trong kế hoạch tác chiến do trung tâm thảo ra mỗi chi tiết dù nhỏ bé đều có ý nghĩa như một chi tiết nhỏ nhất trong chiếc máy khổng lồ: vì nếu nó - cái chi tiết này - không hoàn thành các chức năng quy định rõ ràng cho nó để nhịp nhàng tác động tương hỗ với hàng hà sa số các chi tiết khác, chiếc máy liên hợp khổng lồ sẽ không thể làm việc được, sẽ ngừng chạy.

Và thế là Elsa ung dung bước trên đường phố Marshalkovskaya. Bộ mi cứng vì chì đen của chị như chiếc chổi con nhọn viền quanh đôi mắt đang che giấu nỗi buồn cố nén, chỉ có cái thật duy nhất trong đôi mắt chị, đó là màu sắc của chúng. Chị đã tính toán thời gian chính xác và đi không nhanh hơn, cũng không bước chậm lại, tiến đến quầy báo hầu như cùng lúc với người mà chị không cần nhớ nhân dạng bề ngoài. Chị đặt tờ báo cũ cuốn ống lại xuống quầy hàng, mua hai chiếc bưu ảnh, cho chúng vào chiếc túi vải giả da và rời khỏi quầy báo như chiếc máy, mỉm cười tạm biệt bà già bán sách báo - bà ta coi việc đáp lại nụ cười của một cô gái từ sáng sớm đã tô son điểm phấn là hạ phẩm giá mình.

Người đàn ông sau khi xem qua tờ tuần báo, cầm lấy nó cùng tờ báo Elsa để lại, trả tiền và không nhìn lại, bỏ đi về phía kia của dãy phố.

Và ngay khi đó cửa quầy báo bỗng nhiên mở tung ra. Từ trong đó một người đàn ông lao ra và, tay phải thọc vào trong ngực áo đi mưa có mũ, vội vã đi theo gót người đàn ông vừa mua báo. Dáng đi của tên này trông vẻ rất thành thạo khiến cho Elsa tưởng tượng thấy ngay mối nguy hiểm gì đang đe dọa người vừa được chị bảo hộ mấy phút trước đây. Không do dự, chị quẳng chiếc túi xách bằng vải giả da vào sọt rác bằng dây thép rồi lao theo đuổi tên mặc áo đi mưa và khi đuổi kịp hắn, chị túm lấy tay hắn kêu la ầm lên là bây giờ, đúng phút này hắn đã ăn cắp của chị chiếc túi xách ở quầy bán báo.

Tên này là một người khỏe. Nhưng Elsa cũng không chịu thua hắn về mặt khéo léo giằng co. Thế là vật lộn nhau. Và ngay lập tức từ góc phố hai chiếc mô tô và một ô tô cửa kính bên và sau đều sơn lao đến. Elsa bị quẳng lên xe và chở đi. Tất cả xảy ra nhanh đến nỗi khách qua đường không kịp hiểu vấn đề ra sao.

Mấy giờ sau một tên cảnh sát giải thích với người bán trong quầy hàng báo rằng kẻ bị bắt là một cô gái ăn cắp lêu lỏng.

Đó là tất cả những gì xảy ra sáng hôm nay.

Tối hôm đó chương trình đặc sắc của tiểu thư Nicole trong chương trình của nhà hát nhạc nhẹ được thay bằng tiết mục của nữ nghệ sĩ múa đuốc.

•º•

Trong đám điệp viên của cảnh sát hình sự, Weiss có một người quen tên là ngài Adam. Trước kia là một tay mật thám khét tiếng ở Warsaw, hắn là chuyên gia trong việc phát hiện ra các báu vật gia đình mà các nhân vật tai to mặt lớn bị đánh cắp. Những vụ ăn cắp như vậy thường do những tên nhà nghề loại lớn đảm nhiệm. Vì biết rất rõ bọn này, ngài Adam liền tiến hành đàm phán với chúng, cuối cùng là bằng số tiền chuộc vừa phải chủ nhân các báu vật nhận lại các tài sản của mình. Adam nhận được ở cả hai phía những món tiền thưởng khá lớn đủ để đảm bảo cho hai con gái của mình vào học trường trung học và còn để ra được ít nhiều phòng lúc đen tối. Hắn không bị mất chức ngay cả thời bị chiếm đóng, vì vợ hắn là người Đức. Nhưng nghề nghiệp của hắn đã không còn mang lại những khoản thu nhập như trước. Hắn trở thành một tên cảnh sát đường phố tầm thường và toàn bộ trách nhiệm của hắn chỉ bao gồm sao cho trong khu vực các phố hắn phụ trách theo dõi những tài sản mà bọn cầm quyền Đức đã tặng ở trong các nhà trước kia của người Ba Lan không bị mất cắp.

Thỉnh thoảng Weiss có mời hắn uống cốc rượu con trong quán rượu bia của ông Polonsky. Từ từ uống cốc rượu trắng, Adam tỏ lòng biết ơn bằng cách kể cho nghe những tin tức mới đủ loại của ngành hình sự, đủ mọi chuyện đơm đặt của cảnh sát, và đôi khi Weiss cũng thu được đôi chút tin tức cần thiết.

Một lần vào buổi tối, Adam kể cho Weiss nghe về cô gái hôm nay bị bắt ở quầy bán báo, và vẻ phê phán nhận xét rằng, với vẻ ngoài và tấm thân như vậy cô gái không nên làm nghề ăn cắp đường phố mới phải. Và nếu như cô ta quen biết một người đứng đắn, trang nghiêm như hắn chẳng hạn, thì người này có thể dạy cho cô gái con đường đứng đắn, trung thực. Người này sẽ thu xếp sao cho cô gái hiểu biết hơn về các ngài sĩ quan. Và mặc dù lính mặt trận là loại lỗ mãng và quen dùng vũ lực lấy tất cả không trả tiền, nhưng với các gái nhà nghề họ thường vẫn tỏ ra như là những người đứng đắn. Và nếu có điều gì đó hiểu lầm thì tuyệt đối không trên cơ sở tài chính.

Bị kích động vì sự lo lắng khó hiểu, Weiss đề nghị Adam cho biết mụ ăn cắp này được giải đến sở cảnh sát nào.

Ngày hôm sau Adam báo cáo rằng cô gái này không có tên trong bất kỳ sở cảnh sát nào thuộc Warsaw.

Đến lúc này Weiss đã biết rõ “mụ ăn cắp” mà Adam kể là ai rồi.

Điều duy nhất Weiss biết được qua Adam là đặc điểm và số xe cảnh sát đã bắt Elsa.

Số xe loại này thì không ngành nào thuộc cơ quan thống sứ có. Trên nóc và phía bên xe này có các dấu thập đỏ. Nhưng đó không phải là xe y tế: trên nóc gấp của nó, cũng như ở các xe của Gestapo có các lớp đệm cao su để đỡ kính gió ngửa ra sau phòng ngừa khi đuổi bắt có thể nổ súng từ phía ghế trước. Ở cửa phía sau, có lớp kính hẹp làm bằng loại thủy tinh đúc màu xanh da trời đạn bắn không thủng. Tức là có thể đoán ra đây là xe bọc thép.

Những xe bọc thép kiểu này ngụy trang thành xe y tế thông thường được dùng chỉ trong các đơn vị SĐ đặc biệt dưới trướng cá nhân của thống soái Himmler.

Phải, Weiss đã nghĩ ra được cái gì liên quan đến sự mất hút Elsa. Nguy hiểm đặc biệt không chỉ treo trên đầu Elsa.