Đáng thương thay cho bà Dietmar. Khi biết tin Weiss sẽ đi xa, bà chạy cuống lên, hết ra lại vào, lòng buồn rầu vô hạn. Hình như tin này làm bà buồn phiền không kém việc chia tay với Friedrich, mắt bà đẫm lệ.

Tự nhiên Weiss nhớ lại lúc mẹ anh đưa tiễn anh đi đã cuống quýt chạy ngược chạy xuôi ra sao, xếp vào vali nào đồ lót ấm, nào bít tất len, rồi bảo anh mang đi đến gần hai tá khăn mùi xoa, giúi cho anh cả gói thực phẩm. Còn anh thì không thể nói với mẹ được rằng tất cả mọi đồ dùng cá nhân anh phải để lại trong một buồng riêng ở sân bay, ở đó anh sẽ phải thay quần áo và nhận một vali hoàn toàn khác để đi đường.

Weiss nhớ lại anh đã tự chủ như thế nào lúc chia tay mẹ mình để mẹ khỏi lo lắng. Mặc dù vậy mẹ anh vẫn xúc động tới mức không nên bởi sự chia ly bí mật này. Anh đã can đảm vui đùa, nói để mẹ tin rằng, từ nay anh sẽ làm việc trong một nhà máy bí mật. Nhưng mẹ biết rằng anh dối mẹ, tuy nhiên bà vẫn làm ra vẻ như rất tin lời nói của con.

Cha anh lại không thể giấu vợ là đứa con trai đã lựa chọn con đường tự hào ra sao. Mẹ anh đã thề nguyện im lặng, bà có đủ sức để đóng kịch với đứa con trai vào lúc chia ly. Và anh biết, thậm chí mẹ sẽ nói dối, nói để tất cả mọi người tin rằng con trai của bà sống vẫn bình yên, kể chuyện là anh làm việc ở đó ra sao - trong nhà máy quốc phòng bí mật, bịa ra các bức thư nhận được của con. Rồi mẹ sẽ khóc thầm không cho bố biết, mỗi khi ngồi ngắm ảnh con.

Còn cha? Có lẽ chiều đó, những vết nhăn đã vĩnh viễn in trên mặt Người. Và mặc dù cha đã can đảm kể lại cho con cuộc chiến đấu trong thời kỳ nội chiến ra sao, rằng cha cũng từng là một thanh niên rất tinh nhanh, dũng cảm. Đôi mắt cha rất buồn và thật rõ là ông già không biết nói dối: giả dối đối với mọi người thật kinh khủng hơn cả. Người cha không tin rằng Weiss, đứa con trai của mình, trong trắng như thế, thẳng thắn và chân thành vô bờ như thế lại có thể giả vờ lừa dối…

Đến trưa, Weiss phóng xe đến phòng “Đóng gói bán đấu giá”. Lời thiếu tá về chuyện dầu thảo mộc lúc này vẫn còn đang ám ảnh nặng nề Herbert. Weiss trắng trợn tuyên bố rằng, anh đến đây không để lấy những vật phẩm kiểu dầu thảo mộc, mà để lấy chiếc áo len đan của nữ loại tốt. Nhưng ngay lập tức lại xoa dịu Herbert, anh cho hắn xem chiếc ví tiền.

Weiss không biết một cách chắc chắn liệu khi thanh toán có thể chuyển món tiền này thành khoản “chi tiêu đặc biệt” được hay không. Nhưng anh quyết định như vậy, vì cho rằng, cùng lắm tài vụ cũng chỉ khấu đi tới một phần mười tiền lương vì lạm chi ngoại lệ không hoàn lại là cùng.

Nhưng anh không thể không tỏ lòng biết ơn đúng mức đối với bà Dietmar vì sự chăm sóc của bà. Bà Dietmar luôn chân thành quan tâm đến anh. Ngoài ra, việc quen biết bà đã mang lại cho anh không ít lợi ích. Ai mà biết được, sau này sẽ còn cần đến bà nữa cũng nên.

Khi bà ướm đi ướm lại chiếc áo len đan ấm và bảo rằng, bà không dám nhận món quà quý giá này, rồi nhìn đôi má ửng hồng cũng như những vết đỏ trên cổ bà mới thấy rõ bà thật vô cùng sung sướng.

Mặc dù phút chia tay đầy cảm động, Weiss cũng không quên xin phép bà Dietmar viết thư cho Friedrich, cám ơn lòng mến khách của Friedrich. Bà Dietmar ghi cho anh số hòm thư dã chiến của con trai, sau đó nhắc thêm là Friedrich không thích viết thư lắm. Và bà hứa rằng, bà sẽ viết thư kể cho Friedrich là người sống cùng nhà với bà tốt ra sao…

Đúng giờ quy định, Weiss cho xe đến khách sạn. Anh chuyển vali của thiếu tá ra và cho vào hòm xe.

- Đi Warsaw! - Steinglitz nói rồi ngả người ra đệm xe, duỗi chân, mắt nhắm lại và ra lệnh cho bản thân ngủ thiếp đi. Hắn tự hào là có thể bắt mình ngủ được: vì chỉ có những người siêu phàm đầy nghị lực mới có khả năng này. Thiếu tá tự coi mình thuộc loại người đó.

Tuyết rơi và đất lộ ra những chỗ tuyết tan. Mây mù bao phủ cả những vùng đất thấp. Trời lạnh lẽo, ủ dột. Con đường chạy dài vô tận hằn lên những hố bom do máy bay ném. Ván những chiếc cầu mới được phục hồi kêu ầm ầm lên dưới bánh xe lăn. Trước hôm mở cuộc tấn công ăn cướp vào Ba Lan ngày 01-09-1939, các nhóm phá hoại của Đức đã giật mìn phá hầu hết các cầu cống. Những ngôi nhà đổ nát ở các thị trấn thấp thoáng hiện ra đen ngòm. Sau những khoảng thời gian nhất định xe lại phải đỗ ở các trạm kiểm soát. Steinglitz tỉnh dậy và khinh bỉ đưa giấy tờ của mình ra, và thường là chìa tấm huy chương kim loại treo bằng dây xích ra, vì thứ này gây ấn tượng rất mạnh đối với bọn chỉ huy tuần tra.

Thỉnh thoảng lại có biển ghi là phải đi vòng vì đường cấm tất cả các loại xe. Vẻ hầu như không nhận thấy những biển này, Weiss nhanh chóng đuổi kịp một đoàn xe cơ giới chạy qua gần một doanh trại quân đội, một sân bay, công trường hay các công trình kho chứa. Mặc dù dọc đường có đủ các dấu hiệu đường chỉ dẫn dẫn hướng đi Warsaw, vì sau đó thỉnh thoảng Weiss vẫn tìm cớ mở bản đồ ra để kiểm tra, đặc biệt những khi gặp các mục tiêu mà anh phải chú ý.

Nhưng mỗi lần trước khi lấy bản đồ ra anh lại liếc qua gương treo trên chiếc kính gió - ở đó hiện ra thiếu tá Steinglitz đang ngủ. Weiss không ghi một dấu gì trên bản đồ cả, anh nhớ hết trong đầu óc.

Khi tới gần một vùng rừng, tuần tra giữ xe lại. Thiếu tá cho xem giấy tờ của mình, kéo tấm huân chương ra - nhưng không ăn thua. Tên trung sĩ kính cẩn báo cáo rằng, mọi xe cộ đều bị cấm đi lại ban đêm vì trong rừng có ẩn náu bọn khủng bố người Ba Lan.

- Thật là nhục! - Steinglitz lầu bầu…

Ra khỏi xe đứng bên đường, sau đó, cài lại cúc áo, thiếu tá nói với tên trung sĩ:

- Phải treo cổ chúng lên cây như lũ chó! Rừng bao nhiêu cây phải treo cổ bấy nhiêu tên!

- Thưa ngài thiếu tá, ngài nói rất đúng. Phải treo cổ!

- Thế các anh đứng đấy làm cái gì? Đi vào rừng và treo cổ chúng! - Ngay lúc đó thiếu tá nhận thấy một chiếc ủng bị nước làm ướt bèn ra lệnh cho tên lính tuần tra: - Lau đi! - Và khi tên lính cúi xuống, Steinglitz nói đầy vẻ kính tởm: - Đồ hèn nhát! Đến tay mày cũng run lên cầm cập thế kia! Mày sợ lũ lợn rừng đến thế cơ à?

Nhưng chỉ lúc đó Steinglitz mới tự cho phép tên chỉ huy tuần tra mở chiếc chắn ngang đường, vì đã có thêm khoảng mười chiếc xe quân sự nữa. Hắn ra lệnh cho Weiss để xe của mình chạy giữa đoàn xe phía sau chiếc xe bọc thép và đặt khẩu súng lục lên đầu gối. Đồng thời còn khiển trách Weiss là không tháo ngay lựu đạn ra khỏi túi vải bạt.

Những cây cối đen sì, dầy đặc ngả xuống gần sát đường. Mùi ẩm ướt và mùi lạ xông lên. Rừng đối với Weiss thật vô cùng thân thiết. Ở quê hương anh cũng có những khu rừng như thế này, còn ở đây lại đang ẩn náu những người Ba Lan yêu nước không hề sợ hãi dám lao vào cuộc chiến đấu tay đôi một cách anh dũng chống lại những đơn vị sắt thép của Hitler.

Lúc này Weiss rất muốn được nghe tiếng súng nổ, tiếng lựu đạn, loạt tiểu liên. Anh chờ chúng như chờ tiếng nói của bạn bè. Nhưng rừng im lặng, dầy đặc, đen ngòm và rậm rạp tưởng như cây cối cuốn cành chằng chịt với nhau. Khi chiếc xe lao xuống vùng đồng bằng mênh mông, Weiss cảm thấy ở đây còn tối tăm hơn trong rừng. Có lẽ vì những bánh sau của xe đã làm bắn bùn lên đầy mặt kính gió. Anh muốn đỗ xe lại để lau bùn nhưng thiếu tá không cho phép: hắn sợ không theo kịp chiếc xe bọc thép.

Đêm khuya, lúc còn cách Warsaw khoảng ba chục cây số, Steinglitz ra lệnh cho xe rẽ khỏi đường chính. Xe chạy về phía những ngôi nhà mà rõ ràng trước đây là khu đất của địa chủ - xung quanh có tường rào cao và hai lần dây thép gái bao bọc. Đèn pha từ các chòi gác ở bốn góc tường rào luôn luôn dọi ánh sáng xuống xung quanh. Xe bị giữ lại ở cổng. Bảo vệ kiểm tra rất kỹ giấy tờ của thiếu tá và sau khi viên sĩ quan thường trực nhận được phép qua điện thoại mới cho xe qua cổng. Vào tới sân có những người mặc thường phục ra đón Steinglitz. Hắn kính cẩn đưa tay lên mũ chào và tất cả cùng bỏ đi. Weiss ngủ ở một chiếc giường cá nhân trong nhà ở tập thể gần ngay bên kho xe, ở đó có rất nhiều xe mới loại tốt của Đức.

Doanh trại này bí ẩn, biệt lập, nom bên ngoài như một nhà tù hay trại tập trung, nhưng bên trong không phải như vậy. Ở đây tập trung những phương tiện bảo vệ kỹ thuật hoàn thiện nhất. Dòng điện cao thế mắc luôn vào hàng rào dây thép gai, những xây xoắn ốc hình ống Bruno, hệ thống các cột kim loại có đèn pha cho phép bất cứ khoảnh khắc nào cũng chiếu ánh sáng khủng khiếp xuống cả trang trại nguyên của địa chủ hoặc dọi sáng bất kỳ ngóc ngách nào của trang trại. Những tấm chắn quang không không nhìn thấy nhờ có đèn hiệu lóe sáng - đánh dấu mỗi người ra khỏi khu nhà hay vào nhà, và tất cả những thành tựu của trí tuệ con người tập trung ở đây phục vụ chính xác và có tổ chức cho một mục đích là lặng lẽ tách mảng đất này ra khỏi thế giới bên ngoài.

Chỉ có đội lính bảo vệ là mặc quân phục. Còn nhưng người mà chúng phải phục tùng - những kẻ chỉ huy ở đây, đều mặc thường phục, và chỉ theo mức độ kính trọng giữa các người này với nhau mới có thể xác định được chúng có những chức vị cao như thế nào. Không một tên nào trong bọn này giấu giếm tư thế quân sự của mình và quyền chỉ huy những kẻ khác cũng mặc thường phục, chỉ khác là tư thế của hắn sang trọng hơn mà thôi. Bọn mặc thường phục cấp dưới thì phụ trách khối tù nhân bị giam trong các căn nhà một mái bằng đá. Chúng chỉ làm việc ở những nơi này đến sau bữa ăn trưa, còn một số thì chỉ sau bữa ăn tối mới đi dạo trên những tấm đá ở sân nhỏ phía trong ngăn cách các căn nhà với khu nhà chính.

Những tên mặc thường phục có quyền đi ra bên ngoài, khi ra bị kiểm tra ở mấy trạm gác. Những trạm này do một đơn vị SS đặc biệt phụ trách, đơn vị này được trao nhiệm vụ bảo vệ bên ngoài.

Bọn SS thực sự không phải phục tùng quyền bọn chỉ huy doanh trại, vì chúng chẳng nể nang gì, rọi đèn pin vào thẳng mặt tất cả những kẻ ngồi trên bất kỳ chiếc xe nào đi ra hay vào, lấy giấy tờ mang vào phòng thường trực để kiểm tra và cũng không phải vội vàng mang trả. Mà khi trao trả, thậm chí là một nhân vật có chức vụ cao chúng cũng chỉ chào qua chiếu lệ.

Việc qua lại của Weiss trong khu vực này rất bị hạn chế: các tòa nhà chính, khu sân lớn lát đá cuội - và chỉ có thế. Anh không có quyền vượt qua giới hạn này. Cái ranh giới không nhìn thấy này do đội bảo vệ bên trong canh gác, mỗi tên đều có súng lục, lựu đạn để trong bao vải bạt, tiểu liên.

Tất cả những điều đó để làm gì, Weiss chưa phát hiện được.

Tên nào ở đây cũng tỏ ra cô độc. Ngay cả khi giao thiệp với nhau, bọn người này, vốn đã tập quen với sự im lặng, hay thể hiện bằng nét mặt và điệu bộ hơn là bằng lời nói thông thường của con người.

Trong gara có cả một đống biển số xe bằng sắt - sau mỗi chuyến đi xa, số hiệu của xe lại thay đổi. Weiss đã mấy lần trông thấy những chiếc xe hầu như còn mới đã phải sơn lại. Ba chiếc xe con có kính chắn đạn bắn không thủng, hai chiếc thuộc loại không trông được vào phía trong xe, tất nhiên trừ kính gió ra.

Weiss ăn ở nhà ăn cùng với những tên thuộc loại như anh, không có quyền đi ra khỏi giới hạn không nhìn thấy. Chế độ ăn uống là tự phục vụ. Mọi người đều ăn nhiều, ăn lâu, im lặng, không ai tỏ ra chú ý đến người khác. Mấy thiếu nữ với những dáng điệu như đàn ông thuộc đơn vị phụ trợ cũng đã được huấn luyện thành thạo như những người khác ở đây. Những vẻ mặt no nê, vô tư cũng không làm sống lại được cái cảnh buồn chán chung này. Nếu có cô nào trong số đó trêu chọc ở bên bàn ăn thì người khác, nét mặt không hề thay đổi vẫn bình tĩnh như ngựa trong khoang của mình, tiếp tục ăn. Và nếu tên nào ôm lấy cô ta làm cản trở việc cô ta ăn thì cô ta chỉ lặng lẽ dùng sức đẩy ra.

Sau bữa ăn tối được uống rượu trắng, đôi khi là bia, và có thể chơi xúc xắc ăn phần rượu. Và nếu tên nào đó phải nhường rượu cho nữ giới, mà nữ giới nhận rượu uống thì xung quanh bắt đầu cười ầm lên, chúc mừng kẻ hào phóng với một vẻ khoái chí như trong đám cưới.

Nhưng sự khoái chí này cũng chỉ đủ trong giây phút, sau đó tất cả lại im lặng và không thèm để ý gì đến cặp nam nữ mà họ vừa trêu đùa một cách quá thô lỗ.

Bao nhiêu ngày đã trôi qua mà Steinglitz vẫn không cho biết gì về hắn cả. Cuộc sống trong cái nơi giam hãm kỳ lạ này làm Weiss thấy mệt mỏi vô cùng vì những sự việc cứ đều đều, vô nghĩa lý và không sinh động gì cả diễn ra hàng ngày. Thậm chí anh không thể biết rõ cái doanh trại này là cái gì, ai phục vụ nó và những người ở đây làm việc gì.

Thế rồi ở nhà bếp, chiếc motor điện bị hỏng. Người ta dùng nó để làm quay máy nghiền thịt. Weiss được gọi đến chữa và anh chữa xong chiếc motor. Người bếp gật đầu - và hết. Weiss không nghe thấy một ai trong đám người xung quanh cất lên một lời, dù anh làm việc suốt ba giờ liền ở nhà bếp, mà số người ở đây không ít. Khi anh giúp viên thợ máy gara, hắn cũng vui vẻ nhận sự giúp đỡ của anh, nhưng hắn cảm ơn cũng chỉ bằng một cái gật đầu lặng lẽ.

Cô độc, vô công rỗi nghề, sự tồn tại một cách vô nghĩa lý ở đây đã làm cho cuộc sống của anh trở nên vô cùng nặng nề.

Còn Steinglitz hoặc là đã quên có Weiss ở đây, hoặc là vĩnh viễn trao anh cho cái đơn vị này - chẳng hỏi ai được chút gì cả.

Sáng sáng viên dạy chó lại cùng với người giúp việc của mình đi ra chỗ bãi cỏ kín rào bằng dây thép gai.

Tên dạy chó là một người to béo, chân ngắn, vai u, một tay cầm roi, một tay cầm chiếc gậy có roi da ở đầu. Hắn mặc chiếc áo cổ lọ màu trắng, áo blouson da màu nâu, chiếc quần ngắn bằng da hươu đã bóng đen lên, bít tất len dày, đôi giày da bóng có chốt cài, và chiếc mũ viền nhung có nhiều huy hiệu. Bộ mặt lả lướt, kiêu căng như mặt giáo sư đại học bao giờ cũng cạo nhẵn.

Còn người giúp việc là ai, thật khó hiểu. Một con bù nhìn rơm sống thật sự.

Bộ quần áo bằng vải bạt may liền cùng với chiếc mặt nạ bằng dây thép của người đấu kiếm úp trên mặt. Cổ thì cuốn bằng những bao bằng vải bạt nhét đầy mạt cưa trông như những vòng giò lạp xưởng. Bụng dưới được che bằng một tấm cắt từ chiếc bình đựng xăng ô tô, phía trên tấm chắn này - một túi vải bạt phẳng.

Việc luyện tập cũng đơn giản thôi. Khi người giúp việc còn đi theo tuyến đều thì lũ chó ngoan ngoãn ngồi bên chân viên huấn luyện. Chỉ cần người giúp việc làm một động tác gì nhanh về một phía là lũ chó lăn xả vào con bù nhìn sống này cắn xé những vòng đeo ở cổ nhét đầy mùn cưa, cả chiếc túi bằng vải bạt treo trên tấm chắn bụng dưới.

Nếu lũ chó lăn vào cắn chân tên giúp việc và không chịu nghe lệnh cứ tiếp tục cắn thì viên huấn luyện vút roi đuổi chúng, và con hung tợn nhất thì bị vút roi da gắn trên gậy và bị lôi ra một phía.

Hai người này không bao giờ nói chuyện với nhau. Ra lệnh cho lũ chó không bằng lời mà bằng còi.

Một lần tên giúp việc thét ầm lên vì đau, viên huấn luyện trái với lệ thường, không đuổi lũ chó hung ác ngay mà chờ một lúc, và sau khi lũ chó chạy hết, hắn đá mũi giày cứng vào tên giúp việc ngã lăn trên đất, người đẫm máu sau khi đã luyện tập với lũ chó!

Nhận thấy Weiss để ý tới hắn, viên huấn luyện liền tỏ ra niềm nở chào và bao giờ cũng nói trước: “Chào buổi sáng tốt lành” hoặc “Chào một ngày tốt lành”.

Thế là hắn tiến lại phía hàng rào dây thép gai và hỏi:

- Hay không? - Hắn tự khen: - Lũ súc vật này biết nghe lời như trẻ con. Chỉ cần có tài và ý chí làm chủ. - Rồi hắn ca thán: - Bây giờ đã bắt đầu khó kiếm được loại tốt rồi. Trong tất cả các cơ quan phụ trách vấn đề tù binh trực thuộc OKB[1] và các Ban tham mưu quân khu người ta bắt đầu lập các trạm ươm cá thể. Và điều này được ca tụng. Một con chó săn tốt cũng có thể phục vụ được như một tên lính khá.

Weiss đưa mắt về phía lũ chó:

- Với bộ lông như thế này băng giá nước Nga không đáng kinh khủng đối với chúng! Ông nghĩ thế nào?

- Tất nhiên! - Tên này đồng ý rồi hỏi: - Anh không thích cái lạnh à? - Hắn an ủi: - Quốc trưởng hứa trong chớp nhoáng sẽ kết thúc với nước Nga. Phải tin rằng, ngày Chúa giáng sinh sẽ chỉ có các quân đoàn của ta kỷ niệm ở bên đó.

- Vâng, nhất định rồi, - Weiss phụ họa theo.

Thế là lại thêm một sự khẳng định về mối đe dọa đang treo trên đất nước của anh. Sau nữa, đã có thể thông báo về Trung tâm vấn đề Bộ quốc phòng Đức đã huy động chó sang mặt trận phía Đông.

Đồng chí huấn luyện viên - người thầy dạy của anh, có lần bảo anh:

- Nếu như chiến tranh bùng nổ, nghĩa vụ của người chiến sĩ tình báo là cứu quân đội, cứu nhân dân khỏi những đòn đê tiện nện vào sau lưng. Mà để tránh khỏi những đòn như vậy, cần có sự tinh nhanh nhìn thấy tất cả của nhưng người của ta làm việc ở bên đó. Đây là toàn bộ chỉ thị có công hiệu lâu dài đối với các đồng chí. Nó đơn giản và rõ ràng như ban ngày. Nhưng bổ sung cho nó, đó là sáng kiến có suy nghĩ, là óc phán đoán và sự giác ngộ chắc chắn. Chúng ta phải chịu trách nhiệm đặc biệt với mỗi giọt máu của những người Xô Viết. Mỗi người chúng ta dù có mặt ở đâu cũng đều phải chịu trách nhiệm đó…

❀ ❀ ❀

[1] OKB tức là Bộ tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang nước Đức Hitler. - ND.