Trời hơi tối đi, lấp loáng những đám mây trơ trọi, nhưng ánh sáng nhạt của nó vẫn rọi chiếu rõ từng mô đất như trước. Xung quanh im lặng như rư ngủ, ẩm ướt, buồn bã. Cổ lạnh cứng dưới lớp sương băng giá.

Weiss cẩn thận quan sát khu đồng lầy. Muốn bò đến chiếc xe tăng một cách an toàn hơn cả thì không phải theo đường thẳng, mà bằng đường ngoằn ngoèo, từ chỗ trũng này sang chỗ trũng khác, từ mô đất này sang mô đất khác, từ gò đất này sang gò đất khác. Anh lao đi và ghi nhớ mọi đặc điểm trên đường để không lạc hướng.

Khi qua công sự của tuyến phòng thủ anh bắt đầu bò và hình như không phải về phía xe tăng, mà hướng ngược lại; Anh tự bắt mình thường xuyên phải nghỉ, bò chậm, uốn người như loài bò sát, dán người xuống đất, mặt sát vào cỏ. Anh ra lệnh cho mình tránh làm gẫy cây gây tiếng động dù rất nhỏ, cả tiếng sắt thép va chạm nhau, cả tiếng rì rào, im lặng nín thở, có lẽ tên nhát gan nhất khi sợ phát điên lên cũng không đến nỗi như vậy. Nhưng chính đầu óc minh mẫn vốn chỉ huy Weiss hành động như một người vô cùng sợ cái chết. Weiss cũng sợ, nhưng không phải anh sợ chết, anh sợ mất cái sinh mạng từ lâu đã không còn thuộc sở hữu cá nhân của anh. Anh có cảm giác như là anh đang gây nên mối nguy hiểm chết người không phải cho bản thân mình, mà là cho con người quý giá nhất đối với anh, sinh mạng của người đó rõ ràng là quan trọng hơn, có giá trị hơn của bản thân anh. Và thế là anh đang gây nguy hiểm cho con người rất cần thiết này, con người có một cuộc sống cần cho những việc to lớn, và vì thế anh phải chịu trách nhiệm trước tất cả những ai coi cuộc sống của con người này quý giá hơn cuộc sống của bản thân mình. Mọi người tin tưởng trao cuộc sống đó cho Weiss, và anh đã không đáp lại xứng đáng được niềm tin cao quý này. Anh lo sợ cho sự sống của con người này, và anh làm tất cả để cứu sống nó, bảo vệ nó khỏi nguy hiểm kinh khủng mà Weiss gây ra cho con người đó.

Anh bò rất chậm, nhút nhát một cách không ngượng ngùng gì, cẩn thận lo lắng lựa chọn mọi chỗ nấp dù nhỏ bé nhất. Bọn sĩ quan đã chán không thèm theo dõi qua ống nhòm nữa, còn Steinglitz thì cảm thấy một điều gì đó như là bị mắc cỡ; té ra chàng lái xe vẫn được khen ngợi của hắn lại là một kẻ nhát gan như vậy! Tất nhiên là chúng chán ngấy việc theo dõi Weiss bò như một con bọ đất xám qua ống nhòm, theo dõi một tên nhát gan đang làm nhục quân phục người lính Đức. Và thật là tốt, phần nào dễ chịu hơn, khi bọn chúng không để ý theo dõi anh nữa.

Weiss nhìn vào kim đồng hồ dạ quang. Thì ra anh mới kéo lê thân mình một cách cần cù và chậm chạp trên đồng lầy có hai tiếng đồng hồ, anh lại dừng, rồi lại bò trong cảnh im lặng, ẩm ướt, bùn lầy bẩn thỉu. Bỗng một phát đạn vang lên - phát đạn đầu tiên, và toàn thân Weiss cảm thấy như làn đạn của người thiện xạ Xô Viết đập vào đất. Còn sau đó là cuộc bắn đuổi theo Weiss. Trong khi mới chỉ một xạ thủ Xô Viết bắn, bọn Đức vẫn im lặng, nhưng khi bắt đầu vang lên những loạt đạn súng máy ngắn, thì lập tức bọn Đức bắn trả những loạt đạn dài không có đích nào, gần như là không muốn bắn, rồi sau đó cho nổ súng cối, một phát, rồi hai…

Weiss lấy lại phần sức lực cuối cùng nhảy theo hình chữ chi dần dần tiến sát lại chiếc xe tăng, và khoảng cách càng ngắn lại thì các loạt đạn trung liên của phía Liên Xô càng kéo dài hơn. Weiss đã nhìn thấy gần như ngay ở trước mặt anh những mũi đạn chạy đan chéo qua - loạt đạn này rơi ngay sát đầu anh. Anh nằm lặng đi, sau đó lăn mấy vòng, rồi lại bò, nhảy lao sang phải, rồi sang trái hai bước nhảy sang trái, một bước nhảy lên phía trước. Dù anh có bị thương, chỉ miễn là không vào đầu, không vào ngực, khi đó anh sẽ bò được tới xe tăng và sẽ kịp làm điều anh cần phải làm.

Và thế là anh đã nằm dưới sự che đỡ của xe tăng.

Mùi kim loại bốc lên, ở vài chỗ hiện rõ những vết thủng rách, và từ đó xông lên mùi thuốc súng cay chua, nồng nặc.

Cửa nóc trước xe tăng mở, trên đó có một xác người nằm vắt ngang bất động. Weiss nhảy vút lên thẳng cửa nóc, một loạt đạn súng máy không nguy hiểm đập vào lớp giáp thép như ném một nắm đá cuội lên, nhưng anh chưa kịp nghĩ điều này thì toàn thân đã thấy đau nhức nhối: một viên đạn bắn trúng chân.

Weiss không để mất thời gian, thế là ngay khi đó, anh kịp tháo chiếc ủng ra băng vết thương lại. Anh kéo xác người lái xe tăng vào trong xe, nhanh chóng xem xét túi anh ta không có kẹp hồ sơ. Bên chiếc cần ghi còn một chiến sĩ xe tăng nữa cũng chết rồi, người đẫm máu nằm uốn cong. Weiss dùng bật lửa soi sáng trong xe, anh lục soát nốt túi người này. Không có gì cả ngoài giấy tờ cá nhân. Có thể, ở trong ống giầy ủng? Weiss cúi người xuống, và bỗng nhiên một thanh sắt trượt theo đầu anh và đập vào vai.

Weiss hành động dường như anh đã được học cách đối phó trong những tình huống tương tự. Anh không chồm lên, mặc dù bản năng sai khiến con người gặp nguy hiểm lúc đang đứng, mà thành thạo ngả lưng xuống, Co hai chân lại ép nó sát vào người để bảo vệ bụng và ngực, rồi, bỗng nhiên duỗi thẳng người ra, đạp hai chân một cái rất mạnh.

Cái đau ở xương đòn gánh và ở chân bị thương trong khoảnh khắc như quẳng anh xuống vực sâu thẳm. Anh bừng tỉnh dậy vì cơn đau mới: một người lính xe tăng nào đó, rõ ràng là còn sống đập đầu anh xuống sàn thép, định dùng đôi tay trơn tuột vì đẫm máu bóp cổ anh. Weiss đẩy được một tay người này ra, túm lấy nách và lật người lại rồi cố gắng vặn tay người này sai khớp. Thế là anh đã nằm trên bụng người lái xe tăng, nhưng mệt thở không ra hơi, anh không thể nói được gì. Sau đó với vẻ ra lệnh, anh nói:

- Hãy hiểu rằng tôi là người của mình! - Weiss thở lấy hơi rồi nói tiếp: - còn bây giờ hãy nghe đây! - Anh bắt đầu như đọc chính tả: - Cách Kulichyk hai mươi cây số về phía tây bắc Vyselka là kho xăng dầu. - Anh yêu cầu: - Hãy nhắc lại! Nào, hãy nhắc lại, người ta bảo anh… và hãy nhớ lấy. Còn bây giờ: gói tài liệu đâu? Vì có gói tài liệu cơ mà?

Người lái xe tăng đưa tay với lấy súng lục.

Weiss vội vã nói:

- Không nên… Xe tăng bọn phát xít sẽ đến. Anh hiểu không? Xe tăng, cần phải thủ tiêu kẹp tài liệu.

Người này bỏ súng xuống.

- Anh là ai?

Weiss trao bật lửa:

- Đốt đi!

Người này bò tránh xa Weiss và không bỏ súng xuống, rút gói tài liệu ra, đánh bật lửa, dí gói tài liệu vào ngọn lửa, hỏi:

- Nhưng ai sẽ bảo vệ kho nhiên liệu?

- Anh!

- Tức là tôi phải quay lại chỗ đồng đội?

Weiss gật đầu.

- Nhưng tại sao không mang theo gói tài liệu?

- Có thể, anh không về được đến nơi, chúng sẽ giết anh, mà tài liệu sẽ ở bên anh, hiểu chưa?

Ngừng lại một lát, người lính xe tăng nói:

- Tôi còn một bản đồ ghi các hỏa điểm và khu vực mìn của ta. Đốt chứ?

- Đưa đây xem.

Người lính chĩa súng lục.

Weiss hỏi:

- Còn bản đồ nữa chứ?

- Bản đồ nào?

- Cũng như thế này, nhưng không ghi gì.

- Cứ coi là có…

Weiss hơi quằn quại vì đau nhưng mỉm cười:

- Anh không nghĩ ra à? Chúng ta sẽ ghi các hỏa điểm và bãi mìn giả vào những chỗ không có rồi để bản đồ giả lại.

- Nhưng anh là ai?

- Đưa bản đồ đây Weiss yêu cầu - Vì anh có súng cơ mà!

Người này đưa chiếc túi kẹp.

Weiss lau tay, ra lệnh:

- Soi lên nào!

Giở cả hai tấm bản đồ ra, anh bắt tay vào ghi dấu trên bản đồ giả.

Người lính xe tăng bỏ súng xuống, theo dõi anh làm, khen anh:

- Được đấy! - rồi lại hỏi: - Nhưng anh là ai?

Weiss đốt một tấm bản đồ, tấm kia đút vào túi kẹp, đưa mắt chỉ vào xác chết và bảo người chiến sĩ xe tăng:

- Đeo túi kẹp vào người này.

Anh ta làm theo Weiss.

- Còn bây giờ, vĩnh biệt đồng chí… - Giọng Weiss xúc động.

Người chiến sĩ xe tăng bước về phía cửa nóc xe. Weiss giữ anh ta lại.

- Kéo theo cả đồng chí ấy!

- Nhưng đồng chí ấy chết rồi.

- Hãy kéo theo độ một trăm mét, sau đó bỏ lại, - bọn Đức sẽ tìm thấy. Bằng cách đó bản đồ rơi vào tay chúng sẽ đáng tin hơn.

- Còn anh? - Người lính hỏi lại.

- Tôi ư?

- Anh sẽ ra sau?

Weiss nhổm lên, sờ vào người mình:

- Không sao, bằng cách gì đó tôi sẽ bò đi được.

- Bây giờ hãy nghe tôi. - Người chiến sĩ xe tăng nói. - Tôi sẽ bò, còn anh, bò theo, và bẳn tôi bằng tiểu liên. Sự việc sẽ rõ ràng. Có thể, chúng ta sẽ còn gặp nhau. - Rồi người lính lại nhắc lại. - Thế ra anh vẫn không muốn nói anh là ai?

- Không phải tôi không muốn, mà là không có thể. Hiểu chưa?

- Đành vậy, đồng chí ạ, ta bắt tay nhau thôi! - Rồi người lính đưa tay ra.

Người lính xe tăng trèo ra khỏi cửa nóc, kéo theo xác đồng chí đã hy sinh và bắt đầu bò. Anh đặt chiếc xác trên lưng mình.

Mấy phút sau Weiss bò theo anh ta. Anh nhằm cẩn thận và bắt đầu nhả đạn súng tiểu liên thành từng loạt liên tiếp hơi chếch về bên phải, anh còn kịp ném về phía đó một quả lựu đạn. Sau đó bọn Đức nổ súng rất mãnh liệt, cả các khẩu đội súng cối cũng tham gia, một quả đạn nổ ngay bên cạnh, làn khí nóng và nặng nề hất Weiss đi một đoạn. Khi anh tỉnh lại, đêm tối dày đặc, nặng nề bao trùm tất cả. Anh thấy đau đớn không chịu nổi. Và dù đã bất tỉnh nhân sự, anh vẫn còn bò được tới chiếc xe tăng, nằm ẩn nấp ở đó.