Trong thời gian này Alexander Belov đã thành lập được một mạng lưới tình báo có tổ chức chặt chẽ, toàn diện ở hậu phương kẻ thù.

Để thành lập được một tổ chức như vậy không chỉ cần có tài năng tổ chức, tác chiến, nghề nghiệp của người tình báo, mà còn phải có tài năng đối xử với con người. Vì chỉ cần một việc không chính xác nhỏ bé nhất trong khi đánh giá đặc điểm tâm lý con người theo kết quả của nó cũng ngang với sự sai sót của chiến sĩ đánh mìn. Nguyên nhân cái chết của chiến sĩ đánh mìn thì có rất nhiều, nhưng xác định được nguyên nhân duy nhất cái dẫn tới vụ nổ - thật không có khả năng, vì tất cả những gì có thể là manh mối nhỏ bé nhất cho nguyên nhân chính của tai họa đều đã bị tiêu hủy.

Thời gian cuối này các chiến dịch tình báo và phá hoại của “Ban tham mưu Valia” đã liên tiếp thay nhau thất bại. Điều này chứng minh hoạt động có kết quả của Weiss và những người mà anh đã tin cậy ủy thác tính mạng mình cho họ, đã biến họ thành bạn chiến đấu của anh.

Himmler đã phái những tên phản gián có kinh nghiệm nhất đến “Ban tham mưu Valia” để tìm nguyên nhân các vụ thất bại, và ở đây đã đẻ ra một tình hình căng thẳng cực kỳ nguy hiểm. Mối đe dọa này treo trên đầu cả bọn chỉ huy lẫn các nhân viên thường. Mỗi bước đi, mỗi cử chỉ của bất kỳ kẻ nào có liên quan đến “Ban tham mưu Valia” dù cho là một giảng viên nào của trường tình báo phá hoại, một chỉ huy của Ban tham mưu, một lính bảo vệ hoặc một học viên - ai cũng bị kiểm tra nghiêm túc. Tất cả, tất cả đều bị theo dõi nghiêm ngặt nhất và càng ngày Weiss càng thấy khó tìm ra khả năng trao đổi với người của mình hơn. Nguy hiểm từng phút rình mò họ và cả anh nữa.

Hoàn cảnh trở nên phức tạp đến mức đành phải quyết định sắp tới hành động ra sao, hạn chế tối thiểu hoạt động với sự cố gắng không tưởng tượng được của hệ thống do Weiss thành lập trong “Ban tham mưu Valia” hay tạm thời ngừng hẳn.

Tất nhiên cũng có thể chỉ cần ẩn náu và trong cảnh bất động chờ đợi cho tới lúc cơ quan phản gián chấm dứt cuộc điều tra. Vì dần dần sự sốt sắng của nó cũng sẽ giảm đi, sự cảnh giác sẽ yếu đi, còn ở đó, cứ xem họ sẽ đẩy lùi được nhóm phản gián này khỏi sự theo dõi đối tượng “bị phạt” và sẽ chuyển được nhóm này sang đối tượng khác.

Nhưng còn lối thoát khác khỏi tình thế này: tìm khả năng chuyển sang vũ đài khác, để ở đó không dừng lại, mà tiếp tục hoạt động của mình.

Weiss đã chọn con đường này.

Anh ra lệnh cho Zubov cùng nhóm quốc tế của anh tăng cường hoạt động. Với sự giúp đỡ của Brigitte, Zubov phân công người Ba Lan, người Tiệp, người Hung, người Nga, những thành viên của nhóm này phục vụ cho các nhà người quen của Brigitte. Ban ngày họ hiền lành thực hiện trách nhiệm của người nấu bếp, quét sân, trồng vườn, đêm đêm dưới sự chỉ huy của Zubov tiến hành các hoạt động bạo lực. Một phần các vụ này do Weiss khuyên nhủ, họ đã quy trách nhiệm cho cái liên đoàn bí mật nào đó của lính mặt trận mang tên Rem đang trả thù bọn Gestapo và SS và bọn này đã xử tử chỉ huy tổ chức Rem.

Còn những vụ phá nổ các đoàn xe lửa và kho tàng chứa vũ khí, xăng dầu thì lại vẫn nằm trong vòng vô danh.

Trong cuộc họp của ban chỉ huy “Ban tham mưu Valia” trong đó có cả bọn nhân viên SĐ từ Berlin đến tham dự, đã đưa ra một giả thuyết như sau: không nên gạt bỏ vấn đề là tình báo của đối phương đã phát hiện ra doanh trại “Ban tham mưu Valia” và đã thiết lập được việc theo dõi.

Giả thuyết này do chính bọn tình báo - chỉ huy của “Ban tham mưu Valia” đưa ra. Bọn SĐ thì phản đối là chúng nhìn thấy ở đây những hoạt động khủng bố cá nhân của các nhóm yêu nước lẻ tẻ Ba Lan thì đúng hơn.

Cuối cùng thì sau các cuộc thảo luận và tranh cãi kéo dài đã quyết định chuyển doanh trại “Ban tham mưu Valia” về khu vực Königsberg.

Trật tự kỷ luật trong “Ban tham mưu Valia” và các trường tình báo phá hoại trực thuộc nó được các nhân viên SĐ thừa nhận là tốt. Cùng với bọn tình báo chúng đã ký tên vào biên bản điều tra và kẹp nó vào báo cáo gửi thống soái SS Himmler, kẻ vô cùng lo lắng trước tình hình xảy ra ở Ban tham mưu Valia.

Mặc dù thái độ không thân thiện của Himmler đối với Canaris đã rất đáng kể và Himmler đã nung nấu nguyện vọng ngấm ngầm đặt cho đô đốc cái tên con lợn nhưng trong trường hợp này lợi ích của quốc xã đã thắng.

Do kết quả hoạt động của Weiss và mạng lưới tình báo của anh, bọn nhân viên Cục tình báo đành phải bỏ vùng nghỉ mát tuyệt vời, khí hậu tốt lành gần Warsaw và chuyển sang vùng Baltic đầy núi đá ẩm ướt và gió lộng. Gắn liền với việc di chuyển này không chỉ có những bất tiện về sinh hoạt cá nhân. Việc chuyển toàn bộ hệ thống “Ban tham mưu Valia” đòi hỏi một thời gian dài và đúng là trong thời gian dài đó đã làm tê liệt cơ quan tình báo quan trọng nhất của quân đội quốc xã.

Tổn thất vì ngừng hoạt động trong công việc đều đặn của “Ban tham mưu Valia” thật ngang với một vụ phá hoại lớn mang lại những tổn thất rất khó đánh giá chúng nghiêm trọng tới mức nào.

Nhưng, trừ tất cả những điều đó, đối với Weiss một vấn đề quan trọng hơn cả là cùng với thành phần người, trang bị, tài sản thuộc “Ban tham mưu Valia” di chuyển đến địa điểm mới còn có nguyên vẹn tất cả những người mà anh đã tìm ra, đào tạo, những người hoạt động trong mạng lưới phức tạp bên trong Cục tình báo. Và những con người Xô Viết này - những bạn chiến đấu của Weiss - sẽ thực hiện nghĩa vụ của mình trong các điều kiện mới. Tình báo của ta sẽ biết tất cả mọi mưu đồ của kẻ địch đang lớn lên dưới trướng bê tông của “Ban tham mưu Valia”, dù nó có ở đâu đi nữa - trong khu rừng thuận lợi sát Warsaw hay vùng đất đá khu Königsberg. Và vấn là ở đây bức tường bê tông cốt thép - chứ không phải là hàng rào gỗ - không lọt qua được đang che giấu doanh trại “Ban tham mưu” đã không còn quan trọng nữa: vì phía trong bức tường này có người của ta - những người Xô Viết.

Nhà hóa học Peter Himell - chuyên gia chế tạo mực hóa học hiện hình - đã làm việc hai tháng trong phòng thí nghiệm kỹ thuật của “Ban tham mưu Valia”. Trong phần trách nhiệm của Piter còn có cả việc dạy cho học viên cách sử dụng mực này.

Đây là một đảng viên già đảng xã hội dân tộc, nguyên là lính mặt trận bị thương nặng ở Smolensk. Sau thời gian chạy chữa ở quân y viện hắn được điều sang hệ thống tình báo.

Là người tính vụn vặt, ít nói, Piter đánh giá cá nhân mình quá cao khi cho rằng hai huân chương chữ thập sắt hạng nhất và hạng nhì, cũng đã tự nói về bản thân hắn rồi. Gia đình Piter bị chết trong những tháng đầu chiến tranh khi máy bay của Hải quân Liên Xô ném bom Königsberg. Vì vậy ai cũng dễ hiểu các nguyên nhân cau có và ít giao thiệp của Piter.

Peter Himell - đây cũng chính là Petrus Matusov - đã báo cáo ngắn gọn không mỉm cười về bản thân với Weiss khi chuyển cho anh tin mật của trung tâm.

Trong những ngày đầu chiến tranh Matusov cùng nhóm tình báo Belarus tổ chức một đội du kích chiến đấu ở sau lưng địch. Sau đó đồng chí được gọi về ban tham mưu du kích. Đồng chí chỉ huy đội du kích, bị thương nặng, chữa khỏi bệnh trong quân y viện. Sau đó phục vụ với tư cách là hộ lý trong một quân y viện dành riêng cho thương binh tù nhân Đức. Kiến thức tiếng Đức đã giúp đồng chí dễ dàng chăm sóc binh lính và sĩ quan Đức và còn tìm hiểu được, kẻ muốn làm việc được ở hậu phương địch cần phải biết gì.

Bằng cách đó, đồng chí đã nâng cao được trình độ về ngành y lẫn trình độ người tình báo. Matusov đã lựa chọn được một tên trong đám tù binh Đức có tiểu sử thích hợp. Thế là đồng chí được quẳng sang phòng tuyến và, sau khi vượt hết hệ thống các địa điểm bí mật, đồng chí có mặt ở doanh trại “Ban tham mưu Valia” với chức vụ cao hơn trước.

Trong khi dần dần đưa Matusov vào công việc, Weiss đi tới nhận thức là anh đã có người đáng tin cậy nếu cần phải chuyển chức vụ của anh - không phải cái chức đó có trong bảng biên chế nhân viên “Ban tham mưu Valia” mà là cái chức người tình báo Xô Viết phải thực hiện ở đây.

Peter Himell đảm đang được hoàn toàn các trách nhiệm của Weiss trên bậc thang nghiệp vụ. Lúc này anh đã lên cấp thượng úy Cục tình báo.

Đúng là cố vấn quốc xã von Kluge đã nói chuyện qua điện thoại với Gerd và Landsdorff về Johann Weiss.

Dù sao thì trong lúc đang căng thẳng thế này - khi mà toàn bộ nhân viên “Ban tham mưu Valia” bị chìm ngập trong việc tổ chức chuyển quân. Weiss được lệnh lên đường đi công tác để thăm một số trại tập trung mà cố vấn quốc xã đã chỉ cho anh.

Alexander Belov đã bám chắc rễ vào Johann Weiss tới mức anh thành thật tự cảm thấy đáng bực mình. Quan hệ không chính đáng đối với Weiss làm anh giận không phải chuyện đùa: không tên nào trong bọn chỉ huy phản đối chuyến công cán của anh, không tên nào tỏ ra tiếc rẻ là một nhân viên quý giá như vậy, và Weiss có đủ cơ sở để coi mình là người quý giá đối với Cục tình báo Đức - lại ra đi vào lúc khó khăn đối với “Ban tham mưu Valia”.

Nắm chắc logic này. Weiss tỏ ra kính trọng một cách rất lạnh nhạt trước mặt Landsdorff, và vẻ phẩm giá bị xúc phạm không biến khỏi nét mặt anh. Có thể, anh còn thích thú với nhận thức bực mình mà anh phải chịu. Và vấn đề này có nguyên nhân của nó.

Anh bị bực mình một cách quá không chính đáng, tức là, sau đó anh có thể tính đến chuyện được bồi thường. Nhưng quan trọng hơn lại là vấn đề khác. Tạm thời chuyến công tác hoàn toàn không có triển vọng về mặt nghiệp vụ này bỗng nhiên giải phóng anh một số ngày rất cần thiết để tìm Elsa.

Toàn bộ tin tức mà Weiss thu thập được từ đủ mọi nguồn khác nhau, không có lấy một bóng dáng nào nói về nguyên nhân việc Elsa bị bắt. Nhưng chị bị giam ở nhà tù nào, anh đã rõ.

Nhà tù này ở tương đối xa - một trong các vùng miền núi thuộc địa phận lâu đài cổ. Những bức tường cổ che kín ngôi nhà nhỏ bằng bê tông cốt thép kiến trúc hiện đại. Nó dùng để giam những tội phạm chính trị đặc biệt quan trọng. Ở đó thường chỉ chứa khoảng hai chục tù nhân. Đồng thời hệ thống canh gác cũng không quá lớn.

•º•

Một số nhà sử học lớn người Đức khẳng định rằng chủ nghĩa quý tộc thực sự chính cống được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác và bản chất quý giá này không thể có trong một người nào gốc thường dân dù có ban cho anh ta những hoàn thiện về tinh thần và thể lực thế nào đi nữa. Họ đảm bảo rằng vẻ quý tộc thực sự thấy rõ ngay thôi.

Có khả năng Weiss còn chưa được biết về chứng cớ lý luận của các nhà bác học này. Có khả năng khác là để tranh luận với họ về vấn đề này anh lại không đủ độ uyên bác. Nhưng trước mắt anh đã xuất hiện sự cần thiết của thực tiễn - trong một thời gian ngắn nhất phải trở thành một tên Phổ hung hăng, ngạo mạn mà sự suy nghĩ của tên này là hợp thể thống nhất của sự đần độn và vênh váo, một hợp thể kiên cố cả về logic lẫn trong lời lẽ quan điểm. Làm một tên Phổ ngạo mạn tới mức sự không hiểu biết của hắn trong hàng loạt vấn đề phải được coi như kiểu cách chứ hoàn toàn không phải vì dốt nát, đối với một số vấn đề mà Weiss - anh biết rõ điều này - sẽ va chạm phải.

Weiss và Zubov thảo ra kế hoạch giải thoát Elsa mà họ phải làm vô cùng chính xác. Đành phải tốn kém không ít công sức, tỏ ra vô cùng lịch thiệp và thậm chí đi tới chỗ hy sinh để thuyết phục Zubov rằng kế hoạch này là đúng đắn nhất. Lúc đầu Zubov gọi nó là trò hề đáng thương và nhút nhát chỉ xứng với những kẻ không quen giả tạo tới mức không dám công khai trực tiếp liều mạng thậm chí để cứu đồng chí mình có số phận đang treo trên sợi tóc.

- Những chuyện tình báo, - Zubov nói. - Ở nhà người ta đã dạy cho cậu nắm chắc tài soạn các câu đố chữ! Đó không phải là cuộc tác chiến quân sự mà chỉ là đề tài để chiếu phim!

Trong cơn hăng tranh cãi Zubov đã dựa vào uy tín của Dzerzhinsky - người đã cả gan một mình, không cần hộ vệ xuất hiện giữa hang ổ bọn quân chủ nổi loạn - không tán thành kế hoạch của Weiss, Zubov gọi Weiss là một tình báo kiểu mẫu thuộc loại giáo điều, là một tay khoác lác chứ không phải người chiến sĩ.

Nhưng dù sao Zubov cũng phải nhượng bộ. Sau khi chịu đựng hết mức với tình bạn bè, cuối cùng Weiss chấm dứt việc thuyết phục Zubov về sự hợp lý của kế hoạch anh đưa ra, đứng dậy và cất giọng với nét mặt đanh thép:

- Đồng chí thiếu úy! Tôi ra lệnh cho đồng chí…

Và Zubov phục tùng.

Ông già khắc chạm của “Ban tham mưu Valia” Babashkin đã kịp làm cho Weiss những giấy tờ cần thiết. Phải khẩn trương lên vì rằng toàn ban kỹ thuật của “Ban tham mưu” đã phải cùng đoàn xe ô tô lên đường đi Königsberg rồi.

Địa điểm tập trung của nhóm Zubov quy định là vùng rừng núi dầy đặc cách nhà tù bốn mươi cây số. Địa điểm này xác định theo bản đồ.

Nửa đêm Zubov phải có mặt ở đó cùng với người của anh, vũ khí, đạn dược, quân phục. Anh cũng cần kiếm cả quần áo tù nhân trại giam và cái chính là xích tay và cùm sắt - những thứ bọn Gestapo dùng đến khi bắt những tội phạm đặc biệt quan trọng.

Weiss phải đến địa điểm tập trung một mình.

Sau khi tiễn bọn đồng nghiệp và thân ái chia tay chúng. Weiss cũng lên đường. Anh người Tiệp Ptashek ngồi bên tay lái chiếc xe của Weiss. Con người cao ngỏng cao nghểu này với nét mặt thiểu não đến kỳ lạ lại hoạt động có kết quả không kém trong vai anh hề lực sĩ ở tiệm ăn, nơi Weiss đã thu xếp cho anh ta thông qua Elsa sau khi Gestapo xử giảo người nghệ sĩ đóng vai Charlie Chaplin. Một lần nghệ sĩ này đã dám biếm họa bộ mặt quốc trưởng trong một giây và vì thế phải giả giá bằng tính mạng mình.

Đã có hồi Ptashek là nhà thể thao mười môn nổi tiếng Tiệp Khắc và anh không những chỉ có bắp thịt cứng như thép mà cả bộ mặt thép nữa. Và anh đã biết làm chủ nét mặt sao cho gò má có sức mạnh của các cơ bắp cơ tay khi anh tung hứng những quả tạ con ky nặng, và hình như khi biểu diễn như thế anh không hề phải cố gắng quá sức mà chỉ chớp chớp mắt, đầu hơi cúi xuống.

Khi tuyển lựa Ptashek, Weiss phải nhồi nhét vào đầu óc theo thứ tự để nhớ tên tuổi các nhà thể thao Xô Viết nổi tiếng. Ptashek đòi hỏi điều đó để chứng minh rằng Weiss là tình báo Nga.

Còn sau khi tin chắc rồi, Ptashek phấn khởi phục tùng Weiss và cảm thấy mình thật hạnh phúc, tới mức nét mặt anh đúng là vẫn quen thiểu não lại có thêm các nét kiêu căng tự hào mà sau đó tự Ptashek giải thích rằng từ nay anh phải làm cho bọn phát xít khiếp sợ. Thật vậy, sau khi Weiss dẫn Ptashek đến gặp Zubov, họ liền bắt đầu hoạt động với nhau. Và theo nhận xét của Zubov, Ptashek đã tiến hành mọi cuộc tác chiến với một thái độ lạnh nhạt nhà nghề như là anh gặp các đối thủ của mình trên sân vận động, những người có thành tích thể thao - như Ptashek đã biết trước - rõ ràng sẽ nhường chỗ cho các khả năng của anh.

Một lần Weiss khiển trách Ptashek đã cố gắng vượt nguy hiểm một cách vô ích. Anh ta buồn rầu trả lời Weiss:

- Nếu tôi có bị chết thì dù sao tôi cũng đã thắng điểm chúng. - Và co những ngón tay dài gân guốc, anh liệt kê những thiệt hại mà kẻ thù chịu đựng bởi tay anh trong những cuộc anh và Zubov đột kích ban đêm.

Sự đi lại của sĩ quan Đức bằng xe con mui trần trên đường phố Ba Lan lại không có hộ vệ thật là một chiến công rồi. Weiss biết rất rõ rằng du kích Ba Lan, các nhóm tác chiến Liên Xô và các đội tù binh chạy trốn khỏi trại tập trung tự hoạt động sẽ không bỏ qua các món chiến lợi phẩm này. Nhưng khi Weiss bày tỏ sự lo lắng của mình với Ptashek thì anh ta lại hỏi:

- Tức là anh sợ à?

- Còn anh?

Ptashek buồn rầu đồng ý:

- Đúng như không bao giờ có trong đời! Tôi sợ ăn đạn của người mình. Chuyện đó thật kinh khủng.

Để an toàn hơn hai người quyết định mặc thường phục. Ptashek còn khuyên nên dự trữ các giấy tờ gì đó của du kích Ba Lan, nhưng không còn thời gian để làm việc này.

Cũng may là mọi việc đều trôi chảy, và hai người đến được nơi quy định không bị cản trở gì.

Người của Zubov đã tập trung trong khe núi mọc đầy các khóm cây dại. Zubov đã đánh chiếc xe tải ăn cắp được ở kho cung ứng nằm khá xa thành phố đến đây. Xe che bằng gỗ mỏng, và nhìn bên ngoài không khác gì chiếc xe hòm của nhà tù.

Tám người kể cả Zubov mặc quân phục SS, những người còn lại - quần áo sọc của trại tập trung và đi dép đế gỗ, trên ngực đính mảnh vải có chữ “K” do từ “Kriegsgefangener” nghĩa là tù binh ra.

Một người bị Zubov cắt tóc nửa đầu ngay tại đây bằng tông đơ, người thứ hai bị cắt một đường tóc trên đầu, người thứ ba bị cạo trọc vì rằng trong mỗi trại tập trung có phương pháp riêng để đánh dấu tù binh.

Không ai ngồi bất động. Dùng mực tàu viết số tù lên tay. Bôi mặt bằng đất. Ptashek cũng thành thạo bắt tay ngay vào việc hóa trang cho những người có nét mặt dù có mọi mánh khóe mưu mẹo vẫn không bị phờ phạc.

Việc hóa trang “tù nhân” chiếm khá nhiều thời gian, và Weiss cũng đã kịp mặc quân phục đại úy dự trữ mang theo riêng cho anh.

Trong bộ quân phục này anh cảm thấy rất dễ chịu. Vẻ lộng lẫy của anh, những phong cách của một tên Phổ lên mặt về dòng giống quân sự của mình và vẻ khinh bỉ lạnh nhạt mà anh nhìn những người xung quanh là hoàn toàn tự nhiên. Và ở những người nhìn thấy anh lúc này nét mặt cũng vô tình có vẻ khắc nghiệt, ác cảm…

Khóm cây con nhiều cành. Đá xám nhỏ. Tiếng róc rách của suối nước hình như đang rỉ từ trong lòng đất dưới sức đè nặng của các tảng đá đầy rêu. Bóng tối chập choạng của khe núi và bầu trời lấp lánh đầy sao dịu dàng.

Nhiều bạn chiến đấu, những người tập trung ở đây, lần đầu tiên gặp nhau. Bây giờ họ tụ lại chỉ để thi hành nhiệm vụ. Và sau đó, khi công việc trao cho họ được hoàn thành, họ sẽ không bao giờ trông thấy nhau nữa. Vì trong hệ thống tình báo có một sự chuyên môn hóa nghiêm ngặt, một sự phân công lao động, mỗi người trên cương vị của mình. Ngăn cản họ gặp lại nhau có thể là một nguyên nhân khác nữa, đơn giản và tự nhiên thôi, hy sinh trong lúc thi hành nhiệm vụ chiến đấu này.

Nhưng đối với một người không biết họ tập trung ở đây để làm gì, có thể có cảm tưởng là những người này hài lòng vì vấn đề gì đó. Trên những nét mặt hoàn toàn khác nhau lại thể hiện một niềm sung sướng như nhau. Mà họ sung sướng hoàn toàn không phải vì không hiểu hay không đánh giá hết nguy hiểm của chiến dịch trước mắt. Ngược lại, mỗi người trong họ đều nhận thức rõ rằng thực hiện được ý đồ táo bạo này sẽ khó khăn biết chừng nào. Có khả năng không một ai trong số có mặt ở đây sẽ sống sót.

Tất cả họ từ lâu đã quen với sự xuất hiện bất ngờ của cái chết luôn luôn đi bên cạnh họ. Họ cũng biết rằng họ sẽ đơn độc trong giờ phút cuối cùng của mình. Rằng toàn bộ ý nghĩa của giờ phút cuối cùng này đối với họ là lặng lẽ chịu đựng tất cả. Không xưng danh. Đối với kẻ thù anh là người vô danh. Và phải hy sinh như người vô danh, con người không tên tuổi, không dòng giống, không bộ tộc.

Cái chết vô danh - đó là chiến công cao nhất và khó khăn nhất của người tình báo. Cần phải luôn luôn sẵn sàng lập chiến công này. Cần phải quên bản thân, tiêu diệt tất cả trong trí nhớ trước khi mình bị tiêu diệt. Cần phải giết chết trí nhớ về bản thân, trong nhận thức của mình trước khi bản thân bị giết chết để không một khổ ải nào buộc được mình nhớ - mình là ai.

Còn ở đây! Cuộc chiến đấu công khai, vai kề vai cùng các đồng chí khác. Và mọi người đều phấn khởi khao khát cuộc chiến đấu này vì biết rằng nếu có hy sinh, họ sẽ hy sinh với vũ khí trong tay như người lính trên bãi chiến trường ngã xuống trong cuộc chiến đấu khốc liệt với kẻ thù. Mà chỉ một điều đó cũng đã là hạnh phúc rồi.

Tất cả họ đều bí mật hoạt động sau lưng địch và hầu như không ai có súng lục - thậm chí không có cả con dao nhíp trong người. Cần phải ngụy trang, vì phải tuân theo các quy tắc an toàn sinh hoạt với độ thận trọng của một kẻ nhỏ mọn chịu sống hòa bình với kẻ thù và làm việc cho chúng với thái độ phục tùng kiểu nô lệ.

Ngay cả trong trường hợp bị vỡ lở những người này vẫn coi mình không có quyền tự nguyện từ bỏ khả năng cuối cùng để chiến thắng. Họ đơn độc chống chọi với bọn dự thẩm SĐ hoặc Gestapo hay bọn phản gián Cục tình báo đến cùng, dùng tài tháo vát của lý trí đang bị tắt dần đi trong khổ ải chống lại sự cố gắng mù quáng của bọn đao phủ. Và thường thì họ thắng cuộc.

Những người này coi dùng thuốc độc tự tử là hạ phẩm giá mình, coi giống như đầu hàng, là hậu quả của ý chí hèn kém, của việc mất niềm tin vào khả năng cuối cùng nhất định phải có và phải cho khả năng này thoát ra khỏi mạng lưới theo dõi.

Đó là luân lý cao nhất chỉ huy những người tình báo trong cuộc chiến đấu của họ. Không ai ký lệnh bắt họ như vậy, nhưng luân lý này đối với họ đã trở thành như điều lệ tư tưởng rồi. Làm người chiến sĩ đến cùng. Người chiến sĩ vô danh.

Tên của họ là “người vô danh”.

Và những người không xưng danh và bị giết hại không tên tuổi rất xứng đáng được các bạn chiến đấu của mình kính trọng nhất. Mọi người nói về họ: đồng chí ấy đã hy sinh như một người tình báo. Điều đó nghĩa là: người này đã không khai một lời, và kẻ thù đã giết đồng chí ấy không tên tuổi trong nhà tù. Kẻ thù không biết được tên tuổi đồng chí ấy. “Người vô danh” - đó là tên tuổi đồng chí ấy đối với kẻ thù.

Cái vô danh im lặng - đó là lòng dũng cảm cao nhất đối với một người như đã lựa chọn lời nói của chiến sĩ cách mạng nổi tiếng Bulgaria Vasily Levsky làm phương châm cuộc sống của mình: “Nếu tôi thắng, cả dân tộc tôi thắng; nếu tôi thua - chỉ mình tôi thua thôi!”.

Bản chất công việc của người tình báo ở hậu phương kẻ thù nằm trong câu nói này. Và ý nghĩa chiến công của người tình báo cũng xác định bằng câu nói này.

•º•

Weiss nhìn những con người đang ẩn trong các bụi cây con. Họ trải áo khoác ra đất và cẩn thận lau chùi súng lục, tiểu liên, kiểm tra từng viên đạn. Họ giấu súng vào lẫn trong áo tù nhân với tính toán sao cho khi khám xét bên ngoài thì không nhận ra được nó. Những người khỏe nhất tính toán sức khỏe là sẽ cướp súng của kẻ thù, và để làm việc đó người thì dự trữ bao tay vải bạt đựng mùn cưa chì, người thì, bù-loong trong củ đậu nướng, người thì lò xo đĩa hút cuốn xoay ốc cạnh mài sắc như lưỡi dao cạo, người thì que đan giống dao găm thon - giấu nó vào đường may thô của quần.

Từ lâu Weiss đã luyện được phong cách đối xử độc lập và tự tin đối với bọn đồng nghiệp ở Cục tình báo. Anh hiểu rõ cần phải đối xử ra sao với từng tên trong bọn chúng, nên nói và có thể nói về vấn đề gì, và việc giao thiệp với chúng không đòi hỏi anh phải cố gắng gì: anh đã hoạt động gần như tự động. Khi anh gặp gỡ ai trong số các bạn chiến đấu của mình, anh phải thật nghiêm chỉnh tiết kiệm thời gian và theo các quy tắc hoạt động bí mật chỉ nói gì liên quan đến nhiệm vụ, và nghe lời đáp cũng chỉ liên quan trực tiếp đến công việc.

Lúc này rơi vào giữa nhóm đông các bạn thân thiết, Weiss cảm thấy có sự bối rối sung sướng. Mà lẽ nào không bối rối khi tự nhiên biến mất thói quen cần thiết phải che giấu, tiết kiệm từng giây đồng hồ, phải căng thẳng như cò súng đã lên nòng.

Anh đi đi lại lại giữa các bạn chiến đấu trên môi điểm nụ cười, bối rối, rầu rĩ thế nào đó. Và nét mặt anh dưới chiếc mũ lưỡi trai SS bỗng nhiên thay đổi khó nhận ra. Johann Weiss đã biến mất. Ở đây, trong khe núi, chỉ có Sasha Belov vì sau đó lại mặc quân phục sĩ quan Đức. Và anh đi đi lại lại ở đây trong bụng hồi hộp như một người tham gia vở kịch nghiệp dư đang lo lắng đi lại sau sân khấu. Và tự anh hồi hộp, rồi tất cả những người khác hồi hộp cho anh. Liệu anh thanh niên Nga này có thể đóng được vai tên phát xít Đức Johann Weiss hay không? Vì trên toàn bộ nét mặt của anh, không có lấy tí gì gọi là có thể giúp anh đóng được vai này. Ở đây, rõ ràng tất cả đều có ý nghĩa trong đầu là Belov sẽ hơi bị khó khăn trong việc thủ vai tên sĩ quan Đức ngỗ ngược, kiêu ngạo, hống hách bằng bộ mặt hiền hậu và đôi mắt đăm chiêu buồn rầu như thế kia. Còn anh lại nghĩ, với những thói quen công nhân của mình những con người này mới xa lạ làm sao trước tư thế máy móc của những người lính đội áp tải.

Còn về những người mặc quần áo sọc tù nhân thì chẳng còn gì đáng nói cả. Lẽ nào họ - những con người mắt sáng ngời, long lanh, bẻ cụp chiếc mũ - mũ tròn tù nhân làm bằng vải sọc xuống tai hoặc đỉnh đầu, lại là tù nhân? Không, đây rõ ràng là thuật hóa trang. Việc thiếu vẻ tàn tạ tang tóc của kẻ sắp chết - cái vẻ thường vốn có trong những người bị kết án tử hình - làm lộ tất cả họ ra, không thể thế được. Trong bộ quần áo sọc của mình gây đầy sự kinh khủng họ nằm lăn ra dưới các bụi cây con thoải mái như trên người họ là các bộ pyjama mặc để ngủ không bằng.

Nhưng đồng thời trong tác phong của họ đều biểu lộ một thói quen nghiêm túc, khắc nghiệt. Họ không hề hỏi nhau: “Cậu là ai?”, “Cậu ở đâu đến?”. Họ không cần làm mệt xác mình bằng những tin tức không cần thiết. Bây giờ họ nghỉ ngơi. Còn ngay cả việc họ nằm theo đúng từng đôi một cũng không phải ngẫu nhiên. Mỗi cặp có nhiệm vụ rõ ràng, mỗi người đều biết mình phải hành động ra sao trong các điều kiện tác chiến. Toàn bộ công việc cho đến chi tiết nhỏ bé nhất cũng đã được xét trước: kể cả các cách thay thế khác phù hợp với tình thế, và cả vấn đề ai sẽ cho nổ các hộp mặt nạ phồng hơi ngạt nhét đầy thuốc nổ để yểm hộ cho nhóm rút lui trong trường hợp xấu nhất: chiến dịch vị lộ và cần phải rút.

Gần sáng một lính đi mô tô mặc quân phục Gestapo mang đến cho tên phụ trách nhà tù phong thư mật theo địa chỉ mang tên hắn. Và phong thư này cùng tờ lệnh nhận tù nhân đều được làm trong xưởng của “Ban tham mưu Valia”.

Đồng thời ngay lúc mới tờ mờ sáng, một trong số các chiến sĩ đã ngồi vào hầm ngầm đào dưới đường dây điện thoại từ nhà tù chạy ra. Tuy nhiên anh không cắt đứt đường dây mà chỉ chập mạch nó lại để phá hỏng mức độ nghe rõ sao cho không thể nói chuyện bằng điện thoại được.

Gần chiều thì cả nhóm lên hết xe tải để tuân theo nghiêm chỉnh các quy tắc hộ tống tù nhân thường xảy ra.

Zubov mặc quân phục SS ngồi vào xe của Weiss.

Chỗ ngồi cạnh lái xe Ptashek là anh lính dù Mekhov trong quân phục Gestapo có nhiệm vụ bảo vệ riêng cho Weiss.

Mekhov rất có kinh nghiệm về công tác đánh mìn và nói về bản thân rằng anh hơi bị nghễnh ngãng vì công tác quá ầm. Và còn khẳng định rằng bây giờ đối với anh xem phim gì, có tiếng nói hay câm, cũng thế thôi. Và nếu anh có sống sót thì sau chiến tranh anh sẽ phải đeo ở ngực như các cụ già cái máy để nghe. Tuy nhiên, Mekhov quá phóng đại thôi. Tất cả những gì cần thiết anh đều nghe thấu hết.

Những đám mây thấp, nặng nề hình như bị các ngọn núi đá đâm xuyên qua đã tụ lại thành các cơn mưa. Trời xám và mờ tối. Mặt hồ bốc bụi nước. Chúng bị vỡ tan ngay trên mặt hồ bởi những hạt mưa rào nặng, chắc.

Con đường ngoằn ngoèo trong các dốc đá dựng đứng. Sau khi vượt qua chiếc xe tải, xe con của Weiss nhanh chóng lao tới khu vực nhà đổ nát tiêu điều trông tưởng bỏ hoang, chỉ qua hình dạng thì làm nhớ lại đó là lâu đài cổ.

Bảo vệ bên ngoài sau khi Weiss đưa giấy tờ tình báo ra, vội vàng cho ngay xe của Weiss vào trong tường thành. Họ đi qua một cổng kiểu cổ đồ sộ xây bằng đá, rồi vào sân trong của lâu đài. Ở đây, lại có bức tường bê tông thứ hai, phía trên tường chăng dây điện cao thế. Và thế là xe không đi qua được cổng thép của bức tường này. Họ đi bộ qua chiếc cửa hẹp vào phòng vệ sinh, cửa này nằm ở cách xa cổng sắt, bọn bảo vệ chỉ cho phép Weiss và Zubov là sĩ quan được vào.

Ở đây hai người phải đợi.

Tên trung sĩ SS trực ban đi ra, cẩn thận kiểm tra giấy tờ hai người, nhắc lại yêu cầu ngồi chờ rồi bỏ đi mang theo giấy tờ của hai người.

Nhưng đợi không lâu, chỉ vài phút. Tên trung sĩ lại ra, và lần này đi kèm hắn là hai lính bảo vệ, và hắn đề nghị các ngài sĩ quan đến phòng chỉ huy trưởng ở cạnh văn phòng.

Tên phụ trách nhà tù hay như ở đây gọi hắn: ngài chỉ huy trưởng, người to béo, bụng xệ, hơi nhổm người dậy ở phía sau bàn và dùng động tác mời các sĩ quan ngồi xuống phía đối diện với hắn, vào ghế bành lưng tựa cao chạm trổ.

Trước mặt hắn là lệnh do người của Weiss đưa đến và giấy tờ của hai người do tên trung sĩ mang vào.

- Thưa các ngài, tôi xin nghe các ngài - tên phụ trách nhà tù, uể oải nhìn chiếc bụng xệ treo lơ lửng giữa đôi chân khẳng khiu và cẩn thận xoa bụng.

Weiss nói:

- Thế à? - Và ngỗ ngược nhìn vào đôi mắt mờ đục của viên chỉ huy trưởng, anh hỏi: - Hình như ở chỗ các ông không có nhà xí thì phải?

- Có chứ. Tôi sẽ ra lệnh dẫn ngài đến đó.

- Tôi không cần, - Weiss nói, - Nhưng hình như chúng tôi đã phá vỡ cảnh đơn độc của ông? Ông đừng ngại. Chúng tôi có đủ thì giờ. - Và quay sang phía Zubov anh coi thường nói: - Có đúng là chúng ta sẵn sàng tỏ nhã ý như vậy với ông chỉ huy trưởng hay không?

- Lệnh viết đôi chỗ không đúng mẫu, - tên chỉ huy trưởng nói và đưa bàn tay vàng ệch ra đẩy tờ giấy về phía Weiss, trên đó có một số chỗ gạch dưới bằng bút chì xanh.

Weiss không thèm nhìn bản mệnh lệnh, nhếch mép cười:

- Thưa ông chỉ huy trưởng, tôi mạnh dạn báo cáo với ông rằng tôi không phải anh thư ký tham mưu. Và tôi không thấy cần thiết phải phân biệt những chuyện nhỏ mọn như vậy.

- Tuy nhiên lệnh viết không đúng mẫu, - tên này vẫn khăng khăng nhắc lại và bộ mặt đẫm mồ hôi của hắn trở nên ngang bướng. - Và cho tới khi nào chưa nhận được giấy tờ viết đúng mẫu tôi không thể tiếp nhận tù nhân của các ngài, hơn nữa tôi không lấy đâu ra chỗ để chứa chúng.

- Ngài không thể? - Weiss hỏi lại.

Tên chỉ huy trưởng buồn rầu giang tay ra.

- Tốt lắm, - Weiss nói. Và mỉm cười, anh báo: - Lời khước từ của ông hoàn toàn hợp ý chúng tôi. - Anh đừng dậy, cúi đầu chào ngoắt một cái. - Thưa ông chỉ huy trưởng, tôi có vinh dự đi ra ngoài được rồi.

- Ngài vội thế cơ à? Có thể cho phép được hầu ngài chén rượu?

- Có thể được thôi, - Weiss tử tế đồng ý, - nhưng chỉ sau khi tôi ra lệnh cho người của tôi và theo dõi việc thi hành ra sao đã. - Và anh nói thêm như để làm hắn yên tâm: - Chuyện đó sẽ chiếm độ vài phút.

- Cụ thể là gì? - Hắn hỏi.

- Cụ thể là gì à? - Weiss cũng sửng sốt. - Chúng tôi sẽ bắn sạch những xác thú này dưới chân tường cơ quan của ông. Và thế là hết. Vì hơi đâu chúng tôi kéo theo chúng trở về.

- Xin cho phép, - tên chỉ huy trưởng bắt đầu lo ngại, - nhưng tại sao lại trên địa phận của tôi?

- Tôi được lệnh đưa tù nhân đến đây. Và tôi đã đưa chúng đến. Nhưng ông không muốn tiếp nhận chúng. Cũng được. Tôi sẽ để lại chúng cho ông ở dạng mà đối với chúng sẽ không cần đến phòng giam nữa. Tất cả sẽ đâu vào đấy thôi, tôi xin đảm bảo với ông. - Và Weiss đi ra phía cửa.

- Ngài đại úy, - giọng tên chỉ huy nhà tù đã run lên. - Tôi định liên lạc với Bộ chỉ huy để làm rõ vấn đề, nhưng điện thoại làm việc quá tồi. - Và đẩy máy điện thoại về phía Weiss. - Ngài có thể thấy rõ điều đó.

Weiss khinh bỉ nói:

- Ông chỉ huy trưởng, tôi không hề nghi ngờ là liên lạc của ông ở trong tình trạng xấu như vậy, và ông hãy tin rằng tôi sẽ báo cáo điều này cho Bộ chỉ huy.

- Tôi đã cử liên lạc đi kiểm tra đường dây, - tên chỉ huy trưởng nói. Và đề nghị: - Thưa các ngài sĩ quan, xin các ngài chờ một lát.

Weiss giễu cợt hỏi:

- Ông chỉ huy trưởng, tôi có thể đề nghị với ông điều này được không? Toàn bộ sự việc chỉ mất chừng hai mươi phút không hơn đâu. Thực ra, chúng tôi làm ơn cho ông bằng cách rút ngắn thời hạn có mặt tù binh của ông ở đây.

- Thôi được, - tên chỉ huy trưởng nói và ở cửa hắn mới giữ được Weiss dừng lại. - Thì cứ để đưa tù nhân của ngài vào trong sân. - Và ra lệnh cho tên trung sĩ: - Tập hợp!

- Nhưng không phải tù nhân của tôi, mà là của ông. - Weiss đính chính. Và quay lại phía Zubov đề nghị: - Hãy làm ơn chuyển lệnh này cho người của ta vì ông chỉ huy trưởng cho rằng họ phải phục tùng trung sĩ của ông chỉ huy trưởng chứ không phải phục tùng các sĩ quan của họ.

Zubov và tên trung sĩ ra khỏi văn phòng.

- Xin ngài hãy nghe, - tên chỉ huy trưởng cất giọng làm lành: - Trong mỗi công việc đều có trật tự chặt chẽ. Đối với các ngài, những nhà tình báo, thủ tiêu hàng chục tù nhân… Và hắn mím môi lại như thổi sợi lông tơ ở tay áo: - Còn đối với chúng tôi, ban chỉ huy nhà tù, thì mỗi tù nhân đó là cả một hệ thống báo cáo. Để điền vào biểu đồ tương ứng bất kỳ trường hợp tử vong nào cũng cần phải có nguyên nhân, nhất là phải có đặc tính y học.

- Tôi hiểu ông, - Weiss đồng ý với ý tốt. Và đề nghị: - Tuy nhiên ông cũng hãy nhìn qua bọn tội phạm. Một số trong bọn này, tôi cho rằng sẽ đành phải giữ lại thời gian dài ở chỗ ông. Loại quan trọng tới mức hồ sơ của chúng sẽ được một giao thông đặc biệt chuyển đến cho ông.

- Tôi đã để ý đến việc có các hồ sơ cá nhân và tự giải thích về điều đó theo đúng như các lý do mà ngài vừa nói. - hắn đồng ý.

Hắn choàng lên vai chiếc áo choàng vải đi mưa đen và nhã nhặn để Weiss đi lên trước, dẫn anh đi theo thang gác ngoằn ngoèo ra sân trong của nhà tù, lúc đó chiếc xe tải “tù nhân” cũng đã vào tới nơi.

Chừng mười tên bảo vệ nhà tù đứng ở vị trí cách xa xe tải một chút.

Nhóm các chiến sĩ tình báo mặc quân phục SS xếp hàng thành đội hình xuất quân trông hung dữ bên cạnh xe. Tiến lên giương nòng, bao súng lục mở nắp. Họ hành động như không nhìn thấy bọn bảo vệ nhà tù và cho rằng nhiệm vụ áp tải hoàn toàn đặt lên đầu họ.

Còn “tù nhân” thì bước theo bậc sắt hạ từ thành xe tải xuống các phiến đá ở sân. Hai người bị phủ bằng các bao giấy được chính “tù nhân” khiêng xuống bằng cáng và đặt nhích về một phía.

Weiss hất đầu về phía những chiếc cáng nói cho tên chỉ huy trưởng yên lòng.

- Ồ, bọn này còn sống nguyên. Nhưng ông nên biết, bọn chúng bị sa trực tràng!

- Vâng, - tên chủ tù nói. - Tôi biết thuốc tẩy. Chúng tôi cũng dùng phương pháp này.

Trời mưa, những hạt nước nặng nề rơi lộp bộp vào các phiến đã bằng cát nén lát sân nhà tù và bắn tung tóe lên thành bụi nước.

Từ trên mũ quân áp tải nước ròng ròng chảy xuống. Tù nhân co người lại vặn vẹo người dưới trời mưa rào. Nhưng một mặt họ tránh mưa cho bản thân và một mặt bảo vệ vũ khí giấu trong người khỏi bị ướt. Một số đút tay vào trong vạt áo - không phải vì bị lạnh cóng: họ muốn giữ cho tay khô để cầm vũ khí khỏi trơn.

Weiss giải thích tại sao tù nhân tỏ ra không theo đúng quy cách:

- Dọc đường lính của tôi có đánh dập tay một số tên trong bọn chúng, mà có khả năng còn nặng hơn nữa. Và dẫu sao, như ông thấy đấy, chúng vẫn đứng được bằng chân sau. Tôi cho rằng sau chuyện này chúng sẽ có thể đi lại được chỉ bằng cả tứ chi.

- Chống cự à? - Tên chỉ huy trưởng hỏi.

Weiss nhún vai, nhếch mép cười.

- Nếu thế cho! Khi đó thì chúng tôi đâu cần phải tha chúng đến cái vùng hẻo lánh này.

- Ngài có số lính khá lắm! - Tên chỉ huy trưởng khen tác phong quân sự của các chiến sĩ tình báo.

- Thực bụng mà nói, họ cũng cố gắng lắm mới đứng vững đấy. - Weiss nói. - Bây giờ ngành an ninh hoạt động như ngay giữa mặt trận. Rất nhiều nhiệm vụ. - Anh lười biếng hỏi: - Có thể ta quay về chứ?

- Vâng, - tên chỉ huy đồng ý, - tôi và ngài nói chung không cần thiết phải đứng ướt rũ dưới trời mưa, - và vẫy một người lưng hơi gù, vai u, mặt nhỏ, mũi có bướu đi theo mình.

Ở văn phòng tên chỉ huy trưởng giới thiệu tên này với Weiss:

- Ông Schwarzberg, người giúp việc chính của tôi. - Hắn nói nhấn mạnh thêm: - Có các đặc tính chiến đấu tuyệt vời. Cứng rắn tới mức ngay cả những tên ngang ngạnh nhất trong tay ông Schwarzberg cũng bắt đầu phải kêu rít lên như chim kim tước.

Schwarzberg mỉm cười với Weiss như những tay nổi tiếng đã quen với sự khâm phục của chung mọi người thường mỉm cười. Hắn khiêm tốn hỏi:

- Thưa ngài đại úy, xin ngài làm ơn gọi số những tên tôi phải bắt tay làm việc trước tiên. Và cũng mong được biết chúng đã bị luyện sơ bộ ở đâu rồi. Về mặt phương pháp hệ và các biện pháp chúng tôi mong muốn không lặp lại. - Hắn nói thêm với giọng rất quan trọng. - Trước khi định cho một tù nhân chế độ nhất định tôi rất thận trọng suy tính và cân nhắc tất cả các điều kiện thí nghiệm sơ bộ mà hắn đã nhận được. Vì chỉ có cái mới, cái chưa ai biết mới công hiệu.

- Tốt lắm, - Weiss tán thành, - tôi thấy là ở đây, chỗ các ông, tất cả được tự lực cánh sinh nghiêm ngặt, - và đặt tay vào túi da đeo bên cạnh bao súng.

Kéo chậm lại hơn nữa thì không nên. Rút khẩu súng lục ra Weiss nện rất mạnh vào cằm tên Schwarzberg đứng sau anh một chút. Sau đó giữ tên chỉ huy nhà tù dưới họng súng, anh đạp chân vào thái dương tên Schwarzberg nằm sóng sượt bất tỉnh nhân sự trên sân đất. Tước vũ khí của tên chỉ huy trưởng xong anh ra lệnh cho hắn khênh Schwarzberg vào phòng tắm. Tên chỉ huy trưởng rõ ràng là hoàn toàn bị choáng váng trước sự việc xảy ra, vội vã kéo lê chiếc thân bất tỉnh nhân sự của tên giúp việc mình theo hành lang. Trong phòng tắm chỉ nháy mắt và hầu như không có tiếng động anh kết liễu đời hai tên… Rồi nhanh chóng lục soát các túi lấy toàn bộ chìa khóa… Anh khóa trái cửa lại, nhìn quanh một lượt, đút súng lục vào túi rồi đi ra theo thang gác vòng vèo ra sân.

Những dòng nước mưa vẫn nặng nề rơi ào ào xuống các phiến đá như trước. Đã không nhìn thấy tù binh. Các chiến sĩ ta chạy tản ra khắp khu nhà như để tìm chỗ tránh mưa.

Chỉ có bọn bảo vệ nhà tù vẫn đứng rất nghiêm túc bên tường dưới trời mưa như cũ.

Zubov tiến lại. Quay mặt về phía Zubov, Weiss hỏi lớn:

- Ngài trung úy, có thể ngài sẽ rẽ vào từ biệt chỉ huy trưởng? - và dúi cho Zubov chùm chìa khóa đoạt được của Schwarzberg.

Mekhov nặng nề bước đi theo Zubov.

Weiss châm thuốc hút để tạo thời gian cho Zubov va Mekhov đi khỏi và cùng nhóm của mình hoạt động ở các phòng ở bên trong nhà tù. Anh vươn vai mấy lần, quẳng thuốc lá và ra lệnh: “Chuẩn bị chiến đấu!”- và ngả người xuống đất.

Bốn chiến sĩ làm theo anh. Những người khác nổ súng bắn vào bọn bảo vệ nhà tù, chết lặng đi vì bất ngờ ở bên tường.

Thấy rõ ở đây mọi việc đã diễn ra như dự kiến, Weiss chạy vào phía nhà tù. Trong hành lang nhà tù việc đọ súng đã hầu như kết thúc.

Trên mặt đất bên cạnh xác bọn bảo vệ nhà tù có ba đồng chí hi sinh, đó là những người đầu tiên lao vào cuộc chiến đấu dùng vũ khí giấu dưới lần quần áo sọc mặc trên người.

Theo kế hoạch đã định, tạm thời chưa mở các phòng giam. Vì đã quyết định chỉ giải phóng tù nhân sau khi một nhóm chấm dứt chiến đấu với bọn bảo vệ bên trong, và một nhóm khác, bên ngoài.

Weiss lại đi ra sân. Ở đây tất cả đã xong xuôi. Mất ba người. Anh ra lệnh cho Ptashek vừa chạy đến quyền chỉ huy nhóm còn lại ở ngoài sân.

Đã đến lúc cần xem xét sự việc xảy ra phía trong nhà tù ra sao. Đúng như anh dự đoán, Zubov đã phá vỡ kế hoạch tác chiến.

Cửa các phòng giam mở tung.

Trong cơn tức giận, Zubov mất tự chủ. Weiss quát kiểu ra lệnh với tù nhân bằng tiếng Đức:

- Quay lại các phòng giam!

Và chút nữa thì thiệt mạng vì lời nói của mình. Những người được giải phóng vô cùng giận dữ lao vào anh. Rõ ràng là nếu không vì quá yếu đuối thì họ đã bóp cổ chết anh rồi.

Phải quý từng phút. Nén lòng thương xót những con người này - những người bị tra tấn, đau khổ, những người anh em, Weiss kiên quyết chỉ huy họ. Không có con đường khác để kêu gọi có lý trí ngoài việc làm nguội trái tim họ bằng sự thành thạo công việc một cách lạnh nhạt. Vì để cứu họ anh trở nên nghiêm nghị gần như kiểu chỉ huy, thậm chí thô lỗ với họ.

Anh trao cho từng người giấy tờ và bản đồ địa phương trên đó quy định đường đi của người chạy trốn. Anh theo dõi cho những người này cởi bộ quần áo tù và mặc quần áo thường dân xếp trên các xe tải.

Sau đó đi về văn phòng và đã định ngồi xuống xem giấy tờ mật lưu trữ cất trong chiếc tủ thép không cháy do Mekhov vừa phá ra thì Zubov mang Elsa vào, cẩn thận đặt nằm lên divan. Tên Schwarzberg đã dùng nhà xác ướp lạnh làm phòng giam kín! Và đã tìm thấy Elsa ở đó.

Chị nằm bất tỉnh nhân sự. Không tỏ dấu hiệu gì là còn sống.

Weiss ra lệnh quẳng xác tên chủ nhà tù và Schwarzberg ra khỏi phòng tắm.

Tháo nước nóng vào đầy bể tắm và nhúng Elsa vào.

Dùng dao cậy hai hàm răng Elsa đang mím chặt, Ptashek đổ rượu cồn từ bi đông vào mồm chị.

Zubov đứng bên, mặt tái nhợt, hai tay run cầm cập, áo quần đầy máu.

- Cậu bị thương à? Weiss hỏi.

- Chưa cảm thấy. - Và cho tay vào nước. Zubov bắt đầu kỳ cọ sạch các vết máu đông trên người Elsa.

Nước loang lổ màu máu đỏ…

- Thôi tránh ra, - Mekhov khoát tay. - Tôi tự làm tốt hơn. Anh chỉ làm phiền tôi.

Ở văn phòng, trong khi vắt áo tay ướt, Zubov giận dữ nói với Weiss:

- Cậu thật tế nhị với chúng, với tên chỉ huy trưởng và tên đao phủ - Rồi trách: - Thật không ngờ ở cậu điều đó.

- Điều gì? - Weiss ngạc nhiên.

- Thì cậu đã thả chúng!

- “Thả” là thế nào? - Anh liếc mắt nhìn các xác chết. - Thế cậu thấy cái gì đây không?

Zubov ngang bướng nhắc lại:

- Cậu đã hòa bình thả chúng, cứ gọi là như thế. Nếu như cậu được trông thấy Elsa nằm ở đó ra sao, trong cái hầm ướp lạnh ấy, ngay trên các xác chết. Vì lạnh cóng Elsa phải bò lên các xác chết. Các xác chết này còn ấm hơn là nước đá, thế là cô ấy phải bò lên.

- Thì cậu đừng có nóng nảy, - Weiss đề nghị.

- Cậu máu lạnh như loài ếch, - Zubov nói.

- Chính thế.

- Tôi không còn khả năng giả vờ được nữa. Tôi sẽ cùng nhóm bỏ đi, thế là xong.

- Lại còn thế nữa. - Weiss nghiêm nghị nói. Rồi hỏi: - Cậu sao thế, đầu bị chấn thương rồi à? Trở nên ngốc nghếch rồi sao?

- Nếu Elsa không sống lại… Cậu sẽ lăn lộn tiếp với hoạt động bí mật của cậu. Tôi sẽ tự động bắt tay giải quyết bọn chúng nó.

- Cậu loạn thần kinh rồi! - Weiss khinh bỉ nói.

- Cậu hiểu không? Bọn chúng đã ướp lạnh sống Elsa ở đó, giữa các xác chết.

Mekhov chạy đến.

- Đi mau lên, còn sống… - Bộ mặt đẫm mồ hôi của Mekhov hiện rõ nụ cười.

Trong phòng tắm nóng rực, tất cả phủ bằng hơi nước mờ đục.

Elsa nằm trong bể tắm thân đắp bằng những chiếc áo choàng lính. Mekhov đã kê dưới đầu chị chiếc áo choàng tắm sặc sỡ của tên chủ nhà tù.

- Nhìn kỹ xem, - Mekhov tuyên bố giọng ca ngợi: - Sống lại rồi!

Đầu Elsa với bộ tóc ướt trông như đầu con trai. Thái dương lõm xuống, mà hốc hác. Da hồng lên không tự nhiên.

Elsa mỉm cười bằng đôi môi sưng mọng làm lộ những mảnh răng cong. Chị giơ đôi tay gầy yếu, trắng bệch như cành cây bóc vỏ lên và định chìa cho Zubov và Weiss.

Zubov quỳ xuống trước mặt Elsa, đầu cúi gục và khóc òa lên.

Elsa thầm thì nói điều gì đó. Chiếc miệng bị thương làm chị rất khó nói, không khí lọt qua những mảnh răng vỡ làm chị đau nhói. Mặt chị méo xệch đi. Và chị im lặng.

Mekhov cúi xuống chỗ chị, lại đặt bình rượu cồn của mình vào môi Elsa.

Weiss nhìn Mekhov vẻ dò hỏi.

Anh ta chùn lại vẻ có lỗi và giải thích:

- Chị ấy bây giờ rất say. Tôi cho chị ấy uống quá nhiều rượu cồn. Nhưng không sao, như thế tốt hơn cho chị ấy.

- Zubov, - Elsa đặt tay vào chiếc gáy dốc đứng của Zubov: - Em chờ anh mãi, thế mà anh không đến… - Chị ai oán nói. - Tất nhiên chỉ vì Brigitte. Thôi thì đành thế. Mặc cho mụ ta bây giờ đang chờ anh ở nhà, ở Taganka. Nhưng dù sao em cũng không thả anh ra đâu. Và hãy im. Em đã quyết định tất cả cho chúng ta. Và em muốn sao, tất cả sẽ thế. Anh đã quen nghe lời em rồi, đúng không? Đã nghe cả trong chuyện với Brigitte.

Elsa muốn nhổm dậy. Mekhov đỡ vai chị. Anh đưa mắt ra phía cửa.

Weiss dẫn Zubov vào văn phòng, đặt ngồi xuống ghế.

Zubov thở khò khè. Toàn bộ chiếc áo sĩ quan của anh thấm máu. Weiss cởi áo cho Zubov, băng các vết thương lại. Mảnh lựu đạn làm xước tay và sườn. Anh hỏi:

- Cậu thấy trong người thế nào?

- Như một tên khốn nạn! - Zubov đáp lại ngay. Và căm giận nhìn Weiss, anh tuyên bố: - Tôi mất cô gái như vậy chỉ vì anh. Cô ấy sẽ không tha thứ cho tôi về chuyện Brigitte.

- Thế còn anh! Weiss mệt mỏi nói. - Anh đừng có bịp tôi. Đang sống dở chết dở thế mà lại còn nói chuyện vớ vẩn, nhất là trong hoàn cảnh này. Dù cho Elsa đang bị say mê, nhưng còn anh? - Và bắt tay một cái, Weiss bỏ đi kiểm tra việc canh gác.

Mọi việc đâu vào đấy. Bọn bảo vệ nhà tù bị giết được thay bằng quần sao tù nhân và khênh vào hầm băng giá.

Chiếc xe của tên chủ nhà tù chở một số tù nhân đi và bây giờ đã quay trở lại đón những người khác.

Mekhov ra sân báo cáo với Weiss rằng Elsa đã được sưởi ấm và bây giờ đang ngủ. Anh lo lắng nói:

- Nhưng không phải chị ấy chỉ bị đánh gẫy răng. Xem ra thì đã bị treo ngược lên. Chân tay đều bị thương. Sẽ không thể đi lại được. Cứ để cho ngủ thêm một chút. Còn sau đó thì tôi sẽ bọc chị ấy vào trong chăn đặt vào thùng xe mô tô và phóng hết tốc lực đến nơi cần thiết. - Anh đề nghị: - Hãy nghĩ phịa ra và viết giấy chứng nhận cho chị ấy để trong trường hợp cần thiết tôi sẽ trình cho các trạm gác.

Trong văn phòng có các bản mẫu in sẵn, triện, con dấu nhà tù. Weiss đánh máy lệnh là nữ cai tù bị ốm phải đưa đi đến quân y viện SS. Bắt chước chữ ký của chủ nhà tù thì không có gì phức tạp lắm.

Đến nửa đêm, Mekhov cuốn Elsa - lúc này còn đang mê man ngủ, yếu ớt, chưa tỉnh lại được, - vào chăn, mang ra sang nhà tù và đặt vào thùng xe mô tô ba bánh.

Weiss hỏi:

- Có thể gọi Zubov đến? Cho tạm biệt nhau.

- Không. - Mekhov nói, - không nên. Để họ khổ sở thêm vì chuyện đó làm gì? Trước mắt họ còn bao nhiêu việc. - Và đưa cạnh bàn tay lên quệt lông mày một cái. Dùng chân đạp nổ máy xe, nói to giọng độc ác: - Nếu xảy ra chuyện gì tự tôi sẽ không để chị ấy cho bọn chúng bắt sống nữa đâu!… Hãy tin như vậy! - Và đưa mắt nhìn vào gói thuốc nổ.

- Nhưng đừng có nóng nảy trước lúc, - Weiss đề nghị.

- Hãy tin tưởng ở tôi. - Mekhov hứa. Và tự khen: - Tôi là người hoạt động có suy nghĩ kỹ. Nếu không thì từ lâu đã ngoẻo rồi. - Và gật đầu chào.

Mô tô quay đầu và ra khỏi chiếc cổng nhỏ hé mở. Người trực ban ngay lập tức chặn chiếc then sắt ngang cửa lại.

Trong đầu óc Weiss vẫn ghi lại bộ mặt Elsa ngửa trên chiếc gối đen bằng da giả ở thùng xe mô tô. Bộ mặt gầy hốc hác, xanh nhợt, lúc này sau mọi khổ ải mà Elsa đã chịu đựng, nó chỉ thể hiện sự mệt moi. Và bộ tóc sáng, cặp gọn gàng lại chứ không lộng lẫy màu đỏ hung tươi chải bồng lên như trước kia. Bộ mặt dễ thương, giản dị, rất mệt mỏi như ở người đang khỏe lại sau cơ bệnh nặng.

Đôi tay rắn chắc đặt trên tay lái của Mekhov đầy vết sây xước và vết máu tím bầm. Từ sau ống giày ủng rộng lắc lư các băng đạn tiểu liên dự trữ, và từ chiếc túi da không cài nắp đựng dụng cụ lòi gói thuốc nổ ra, về sức mạnh công phá gói này mạnh hơn cả quả mìn chống tăng.

Cần phải nghĩ xem Mekhov có đưa được Elsa tới địa điểm an toàn hay không. Còn sau đó sẽ quẳng chị qua phòng tuyến, và sẽ không còn nữ liên lạc Elsa nữa, và chị sẽ trở thành người - nhưng tên của chị là gì? - Lena, Liza, Nadya, Nastya, Ksyusha hay Katyushas?

Tới lúc nào đó họ sẽ gặp nhau trên đường phố và đi thẳng qua, không nhận ra nhau. Tất nhiên, có thể như thế lắm…

•º•

Nghe thấy nói Elsa đã đi rồi, Zubov trở nên tuyệt vọng là không vĩnh biệt được chị và tức giận đổ dồn vào Weiss vì đã coi việc báo cho Zubov biết việc này là không cần thiết.

- Thôi đi, - Weiss hòa giải nói, - đừng có giày vò đầu óc cô gái.

- Đó là vì tôi đã lấy cô gái Đức à?

- Không, không phải thế.

- Vậy thì tại sao?

- Vấn đề là ở chỗ, - Weiss đáp - do suy tính như là một mình cậu bất tử, cậu vẫn ngông nghênh lao vào cái chết.

- Chứ sao nữa, thế tôi phải ngần ngại trước cái chết à? Tôi là người cởi mở, - Zubov ác miệng nói: - Nếu có khả năng đánh, tôi sẽ đánh với trái tim trong sạch, đánh theo kiểu lính, - Nói thêm vẻ khinh bỉ: - Và nếu như không phải là cậu, không có cái ngoại giao của cậu, từ lâu tôi đã…

- Ở thế giới bên kia rồi… - Weiss nói nốt hộ Zubov. Và anh nghiêm khắc nói thêm: - Và hãy nhớ, nếu Brigitte lại bị góa bụa trong thời gian sắp tới thì có nghĩa là, do lỗi của cậu mà chúng tôi mất “mái che” tốt nhất.

- Nhưng cậu biết đấy, các hình thức kỷ luật không ai đặt lên đầu người đã chết.

- Trong lúc con người còn chưa phải là xác chết thì vẫn có khả năng phân tích cảnh báo anh ta. Cậu đã nhận được lệnh chỉ huy chiến đấu ở bên trong nhà tù, thế mà cậu lại dẫn đầu mọi người một mình lao ra cổng. Đúng là cẩu thủ bóng đá! Cậu lại trở về với Brigitte người đầy xây sát, cả mặt mũi cũng sứt sẹo hết ra thế kia.

- Thì đấy là chuyện của tôi với cô ấy. - Zubov càu nhàu nói. - Chuyện gia đình.

- Không, - Weiss nói: - Da dẻ cậu ở đó ra sao, đấy không phải là chuyện riêng của cậu với Brigitte, mà là của tôi. Cậu sẽ không đẹp trai nữa…

- À ra thế, - Zubov bực mình ngắt lời. Weiss, - tức là tôi cần cho cậu chỉ như một gã đẹp trai tầm thường thôi à?

- Không phải cần cho tôi mà cho Brigitte, - Weiss phản đối.

- Cô ta yêu tôi không phải vì bề ngoài, - Zubov nghiêm trang nói, - mà thực sự theo tình cảm con người. Nếu như không phải thế tôi đã dễ dàng nhìn thẳng vào mắt Elsa hơn và nói chung tất cả đã nhẹ nhàng hơn.

- Thôi được, - Weiss đứng dậy, - khổ sở thế đủ rồi. - Anh ra lệnh: - Mười phút nữa cậu sẽ rời khỏi đây.

- Tại sao lại rời khỏi đây? - Zubov tức giận nói.

- Vì rằng - Weiss nói ngắn gọn - đi đầu tiên sẽ là những ai trong nhóm chúng ta mà địa vị ở hậu phương kẻ thù có giá trị hơn cả đối với chúng ta.

- Tức là cậu sẽ cuốn gói đầu tiên?

- Phải, Weiss nói, - tôi sẽ ở trong số những người đầu tiên.

- Nhưng lại sau tôi?

- Chính là sau cậu.

- Cậu đánh giá tôi quá cao? - Zubov nhếch mép cười. - Nhưng tính khiêm tốn không cho phép tôi đồng ý với cậu.

- Sau năm phút nữa cậu sẽ không còn được có mặt ở đây. - Weiss nói.

- Còn cậu?

- Tôi và Voditsa sẽ đi sau đó một chút, chúng tôi cần phải thủ tiêu tài liệu lưu trữ. Mà đừng lo, chúng tôi không ở lại lâu đâu.

Voditsa, một thanh niên cao, gầy như Ptashek nhưng ngược lại với Ptashek, tóc rất đen, da bánh mật, mắt đen, người Nam tư. Trong số đồng đội của Zubov thì Voditsa nổi tiếng là người táo tợn nhất. Và vì thế Weiss cố gắng không thả anh ta ra và muốn giữ anh ta lại với mình tới phút cuối cùng.

Một lần Voditsa bỏ chạy khỏi trại tập trung bằng cách sau: bóp cổ chết tên lính bảo vệ, quẳng xác hắn lên đường dây điện cao thế và tựa lên xác này như chất cách điện, bò qua hàng rào.

Ở Vojvodina bọn phát xít đã cắt đầu bố và hai anh của anh và treo những chiếc xác không đầu lên cột, đeo lên ngực họ các tấm biển đề “Du kích”.

Mười tám tuổi đầu, Voditsa lần đầu tiên bị đưa vào trại tập trung. Nhưng không phải vì anh đã học được cách giết kẻ thù bằng một cú đấm dùi vào lưng, mà là vì đã ăn cắp bánh mì trong một quầy hàng quân đội Đức.

Voditsa đã nhiều lần chạy trốn khỏi trại tập trung, nhưng rồi lại bị bắt.

Lần cuối cùng anh chạy khỏi Auschwitz khi công ty “Topf và các con trai” còn chưa xây dựng xong các nhà thiêu xác ở đó và các xác chết còn chưa bị thiêu, mà bị vùi xuống hố sâu phía ngoài trại. Từ nửa đêm Voditsa trốn giữa các xác chết chất đống ở ngoài sân, và sáng sớm anh bị quăng lên thùng xe tải cùng với các tử thi. Anh kịp bò ra khỏi vực trước khi đội chôn cất đến.

Nhờ sự giúp đỡ của Elsa - chị khai anh là người Ý - Voditsa được nhận vào làm trong tiệm ăn của khách sạn vì anh biết tiếng Ý. Cái khó nhất đối với Elsa là thuyết phục được người thanh niên gày còm, nổi đầy mạch máu này, đôi mắt lóe đầy lòng căm thù, đen như hắc nhũ, để anh ta lặng lẽ cư xử ở cương vị mới.

Để làm tin chị còn dẫn Voditsa vào nhà thờ Ba Lan và nhận lời thề của Voditsa ở đó. Và anh đã ngoan ngoãn làm dấu thề. Nhưng sau đó, khi hai người đi ra khỏi nhà thờ, Voditsa buồn rầu nói với Elsa rằng không những anh không phải là người theo đạo, mà nói chung anh không tin gì vào thần thánh, và một anh trai của anh còn là Đảng viên cộng sản.

- Được, vậy hãy thề với tôi như một người cộng sản. Elsa đề nghị.

Voditsa buồn rầu giang tay ra:

- Nhưng tôi không phải là đảng viên…

- Vậy thì lấy vong linh bố và anh trai…

Voditsa trầm ngâm suy nghĩ, rồi buồn rầu nói:

- Không, tôi không thể. - Nhưng nhìn thấy vẻ thất vọng trên nét mặt Elsa, anh hứa: - Thôi được. Tôi sẽ không động đến tên nào trong số bọn đến tiệm ăn.

Trước lúc lên đường Weiss cùng Voditsa lên chòi canh để nhìn bao quát xung quanh. Từ đây họ nhìn con đường vắng vẻ, nhìn hình bóng mờ đen của các đỉnh núi, nhìn bầu trời mênh mông hùng vĩ đầy sao.

- Hãy nhìn xem, mới đẹp làm sao. - Weiss không kìm được lòng.

Voditsa buồn bã lắc đầu:

- Anh chưa được thấy Nam Tư. Anh không thể biết được cái gì đẹp và cái gì không đẹp.

Nhưng Weiss nhìn hai lỗ mũi nhỏ bé của Voditsa đang hít lấy hít để không khí miền núi trong lành ra sao và với vẻ buồn rầu ra sao, nhìn những hình bóng nhấp nhô của các đỉnh núi. Và im lặng, không muốn phản đối Voditsa.

•º•

Sáng sớm Weiss đã có mặt ở Warsaw. Anh đến phòng tình báo, ở đây anh nhận được phong thư với lệnh đi Vilnius. Các chỉ thị tiếp theo anh sẽ nhận ở đó - chỗ đội trưởng tình báo.