Ở phòng hành chính tên thư ký trưởng trao cho Weiss tấm bưu thiếp ngắn. Một người bạn của Weiss, chàng Vogel nào đó - trung sĩ quân càn quét hiện đang ở Smolensk mời Weiss đến Moskva dự lễ Chúa giáng sinh.

Khi báo cho tên thư ký trưởng biết lời mời này và nói rằng bọn Nga lười không muốn nộp các thành phố của mình nên đành phải thúc chúng khẩn trương lên, về phần mình, Weiss đã gây cho tên thư ký trưởng khả năng cười giễu sư chậm chạp của người Nga, và sau đó anh bỏ xuống gara. Ở đây, với chiếc khăn tay Moskva tẩm hóa chất, anh cho hiện tấm bưu thiếp và dịch các chữ số nâu đỏ viết nghiêng và dày đặc bằng bút chì nhỏ nét: “Warsaw, Thế giới mới, 40. Nhà hát nhạc nhẹ. Nicole, số nhà ở của anh. Tuổi bố anh…”

Weiss hiểu rất rõ ràng, bây giờ anh hoàn toàn chịu dưới quyền Dietrich, và vì thế để đi vào được thành phố chỉ cần có phép của Dietrich là đủ, nhưng anh vẫn coi việc xin phép Steinglitz là cần thiết. Bằng cách đó càng chiếm được cảm tình của viên thiếu tá đối với anh. Không thỏa mãn với những điều đó, Weiss lại đến gặp cả Landsdorff, báo cáo rằng sẽ đi Warsaw và hỏi xem lão có ra lệnh gì không, bằng cách đó, anh cho rằng chủ chính của anh là Landsdorff chứ không phải ai khác.

Landsdorff trao nhiệm vụ mua cho lão một số viên thuốc muối lá nhọn để tắm chữa bệnh. Loại dùng cho người yếu phổi. Tìm kiếm trong các cửa hàng sách những cuốn xuất bản trước năm chín mươi thế kỷ trước. Lão giải thích:

- Ta chỉ thích những gì gắn bó với tuổi trẻ của ta, - khép mi mắt xanh xao lại, lão nói thêm: - Nó đẹp vô cùng.

Dietrich đề nghị mua cho hắn một số bánh nướng ở cửa hàng bánh kẹo “Jan Gajewski” phố Marshalkovskaya. Còn Steinglitz thì nhờ mua giò tiết. Tiền thì hắn không đưa, nhưng lại thân mật khuyên Weiss rẽ vào trạm y tế khi ở Warsaw về để phòng bệnh.

Cái chức binh nhất và tấm huy chương đã mở ra trước mắt Weiss những khả năng mới.

Anh vẫy chiếc xe tải cùng chiều đầu tiên lại, ra lệnh cho tên lính chuyển từ cabin sang thùng xe, cho tên lái xe một bao thuốc lá và sai hắn cho xe chạy về Warsaw với tốc độ “quỷ trốn thần hoàng”.

Tâm trạng anh rất vui. Với cảm giác yêu đời, say sưa như đạt kết quả sau khi thi ở trường đại học, và khao khát được nghỉ ngơi sau khi lao động có kết quả. Anh tự cho phép mình “được thoải mái” tán hươu tán vượn với tên lái xe về thế này thế kia… Dù có thế nào đi nữa thì công việc anh được trao cho đến nay, có thể nói anh đã đảm nhiệm được, và đúng là không có gì làm con người phấn khởi bằng nhận thức về nghĩa vụ đã được thực hiện.

Anh tự coi đã được tôi luyện, đến mức anh đã dũng cảm trình bày những phán đoán khinh bỉ của mình về người Nga mà không thấy ghê tởm về bản thân. Anh đã nhiệt tình hỏi tên lái xe - một tên lính đứng tuổi, lưng gù, râu ria hằn xuống thành những đường nhăn thô lỗ.

- Thế nào, ta sắp chiếm Moskva và kết thúc chiến tranh chứ?

Tên lái xe không ngước đôi mắt mệt mỏi lên, cau có nói:

- Cậu cho rằng chiến tranh với bọn Nga đã sắp kết thúc rồi, còn bọn Nga thì lại cho rằng hiện giờ chúng mới bắt đầu đánh nhau với ta.

- Còn anh thì nghĩ sao?

- Heil Hitler! - Tên lái xe nói và không bỏ tay lái phải ra khỏi vành lái, giơ ngón tay trỏ lên.

Theo giọng nói, anh đoán tên này người miền Nam nước Đức.

Tên lái xe cũng thừa nhận điều giả định đó.

- Có những người Đức chỉ thích uống bia, một số khác lại thích rượu trắng, nhưng cũng có một loại người thứ ba lại chỉ thích rượu ngọt. - Nghiêng đầu về phía Weiss. - Phải, tôi người Saar, còn cậu, nhận ngay ra thôi, người Phổ.

- Đúng, tôi người Phổ, - Weiss cũng tự nhận. - Anh biết rằng ở trong cuốn sách thông thái có viết về Phổ như sau: “Phổ không phải là một quốc gia đang nắm quân đội, mà đúng hơn, Phổ là một quân đội đang chỉ huy cả dân tộc”.

Tên lái xe nghi ngờ nói:

- Đối với một người Phổ thì anh được giáo dục có thừa đấy.

- Đó là vì tớ là cháu gọi Goebbels bằng bác.

- Đúng, - tên lái xe đồng ý. - Chỉ có điều là muốn giống hoàn toàn thì còn thiếu một điều là chân cậu còn chưa bị quạt gãy.

- Tớ vẫn chưa hết hy vọng.

- Bọn Nga sẽ giúp cậu.

- Chúng không kịp đâu, sắp ngoẻo hết rồi.

- Cậu nói sao, là người của đội chôn cất như bác cậu à? Ông ấy chôn tất cả bọn chúng từ lâu rồi.

Weiss làm ra vẻ không hiểu câu nói bóng gió nguy hiểm này, anh hỏi:

- Chắc anh là cựu binh, tham gia đánh nhau trong đại chiến thứ nhất rồi chứ?

- Phải, tiến đến tận Ural.

- Thế cơ à? - Weiss sửng sốt hỏi. - Đúng là một anh hùng.

Tên lái xe hỏi:

- Thế cậu đã bao giờ làm nghề chặt rừng chưa?

- Chưa.

- Không sao, bọn Nga sẽ dạy. Ở Ural bọn chúng đã dạy chúng tôi chặt rừng, trong đại chiến thứ nhất họ không chặt hết, mà để lại cho đại chiến thứ hai. Ở đó, rừng nhiều lắm, đủ cho tất cả.

- Anh đùa gì mà thô lỗ thế, - Weiss nghiêm nghị nói.

- Thì tôi có lỗ mãng thật, - tên lái xe khó khăn nói tiếp: - Tôi trở nên lỗ mãng từ ngày hôm qua, sau khi nhận được tấm “bưu thiếp chúc mừng”: nhân dịp đứa con trai cuối cùng - thằng út của tôi hy sinh anh dũng. Tôi có tất cả ba đứa. Ba thiếp chúc mừng gửi cho một ông bố - hơi nhiều chứ!

- Hút đi! - Weiss đưa bao thuốc ra.

Người lái xe lấy điếu thuốc lá rồi buồn rầu nói:

- Tôi hút. Nhưng chẳng quên được…

Weiss khuyên:

- Hãy xin ra mặt trận. Hãy trả thù cho các con anh.

- Trả thù ai?

- Bọn Nga.

- Ở chỗ chúng tôi bị sụp lò, hiểu không? - Người lái xe nói. - Mỏ bị sụt! Những mỏ này là của riêng thống soái Goering. Có lệnh phải tiết kiệm gỗ chống lò vì thời chiến. Thế là người ta chống nóc hầm lò bằng xương các con tôi.

- Vì chiến thắng đành phải chịu hy sinh.

- Vì ngài Goering mà phải hy sinh các con tôi ư?

- Anh nói năng như một tên cộng sản?

- Giống ư? - Người lái xe cúi nghiêng, sửa lại cái gì đó bên cửa phía Weiss ngồi. Rồi cho xe tăng tốc độ, ép người vào tay lái, không nhìn Weiss, đề nghị: - Cho xin điếu thuốc nữa.

Weiss cho tay vào túi thuốc lá. Thế là ngay lập tức người lái xe đánh vai vào người Weiss một cái rất mạnh, hất anh ra khỏi xe. Cửa xe đóng lại, rồi chiếc xe vút lao nhanh trên đường cái.

Thật may cho Weiss, anh ngã vào chiếc rãnh cạnh cột mốc bên đường. Chỉ chút nữa anh đã bị tử thương nếu đập vào chiếc cột này.

Mặc dù toàn thân anh đau tê tái, anh vẫn không bị mất hứng. Loại người Đức như anh lái xe mà Weiss vừa gặp ở đây là lần đầu tiên. Chà, anh chàng lái xe! Giá như có thêm nhiều người Đức như vậy!

Weiss phủi quần áo, sửa lại người gọn gàng. Đúng là trông anh không được trang nghiêm lắm, và tay thì bị co lại. Đấy, một chuyện “ba hoa” không mục đích có thể dẫn đến đâu.

Tuy nhiên, lẽ nào như thế mà lại không có mục đích? Không, anh đã thu được một điều gì đó bổ ích trong câu chuyện này, một điều gì đó.

Dù bài học vừa rồi có đáng buồn thế nào đi nữa, trên chiếc xe cùng chiều tiếp theo - một xe chở xăng, Weiss lại bắt chuyện vui nhộn với tên lái xe, một thanh niên còn trẻ người Salzburg, trước lái taxi đêm.

Ngậm điếu thuốc lá rẻ tiền làm bằng giấy tẩm nicotine, tên trùm thổ công này kể cho Weiss nghe rằng, ngay ở Warsaw này cũng có thể chơi gái thoải mái không kém gì ở Pháp, miễn là có tiền thôi! Cứ mỗi chuyến đi thế này về hắn lại nhận được phần của mình là mười lít xăng Anh hoặc Mỹ loại một. Ở chợ đen, số này cũng ngang một lít rượu lậu, mà chỉ cần nửa lít là có thể mạnh dạn đạp cửa vào bất kỳ nhà cô gái quen nào.

- Nhưng ai tin rằng đó là xăng của Mỹ? - Weiss cười rộ lên.

Tên lái xe bực mình giải thích:

- Đoàn xe của tớ phục vụ không quân. Tức là kho xăng của công ty “New Jersey Standard Oil” hoặc “Royal Dutch Shell” và cho đến thời gian gần đây nhất thì cứ sau một triệu lít họ lại gửi thưởng sang: như bật lửa, đèn pin, đồng hồ, cặp da… Tất nhiên, những của này đâu đến tay lái xe. Bọn chỉ huy vơ hết.

- Cậu chịu bỏ qua à?

- Quy luật tự nhiên thôi.

Weiss nói vẻ tin tưởng:

- Tớ cũng là lái xe. Nhưng lái xe con chẳng vớ được nhiều.

- Phải có đầu óc. - Hắn lấy tấm bản đồ cất trên giá tấm chắn kính rồi đưa cho Weiss.

Weiss mở bản đồ ra đặt trên đầu gối.

Tên lái xe giải thích:

- Những vòng nhỏ, đó là các kho. Đường đi như thế nào cậu thấy đấy! Nhưng tớ lại đi theo đường làng - thế là có chắc chắn năm lít rồi, không kể mười lít kia.

Weiss nhìn tấm bản đồ một hồi lâu, anh đã nhớ kỹ. Và khi trao trả rồi anh còn tập trung suy nghĩ tự buộc mình nhìn lại bản đồ mấy phút. Anh nhìn thấy như nó được vẽ bằng loại sơn không nhìn thấy trên tấm kính chắn gió trong suốt. Weiss tập trung nhìn chăm chú vào tấm kính mà không hề để ý đến những trang trại đen sạm vì mưa, cả những ao hồ được bao phủ bằng lá đen rơi lả tả xuống như vẩy cá, cả những chiếc xe tải xám chở bọn lính mặc quân phục xám, mặt mũi cũng xám, anh cũng không nhận ra bầu trời xám, con đường xám và trận mưa xám. Anh chỉ nhìn thấy có tấm bản đồ. Và anh chỉ bừng tỉnh khỏi sự say sưa vào lúc mà anh chắc chắn rằng mình đã nhớ rất kỹ và rất chính xác những vòng tròn nhỏ và những vạch vẽ các con đường trên những ô kẻ vuông. Và ngay lúc đó, phụ họa theo những lời cuối cùng của tên lái xe, anh đề nghị:

- Dầu mỡ thì tớ có thể kiếm được. Cái gì có thể làm được thì tớ làm. Ở gara có đâu năm thùng…

- Cậu kỳ quặc thật, - tên lái xe cười rống lên. - Người ta hỏi bơ cơ mà!

Sau đó Weiss ngồi xe “Opel” nhỏ đến tận Warsaw. Chiếc xe này của một tên Đức béo mập, mặt hồng trông như trẻ con. Tên Đức mặc bộ quần áo thể dục thể thao mới, cổ quấn chiếc khăn quàng lông đan, trông hắn đúng là tay ăn diện. Nhìn thấy trên ngực Weiss tấm huy chương mới, hắn khen:

- Anh hùng đấy! Và nháy mắt chỉ chiếc bi đông treo lủng lẳng trên móc: - Rượu trắng! Tôi sẽ uống với ngài. - Tên này tỏ ra rất có cảm tình với Weiss.

Weiss rót vào nắp bi đông bằng nhựa của mình. Còn tên Đức thì cầm lấy bi đông tu luôn chẳng cần cốc chén gì, rồi nói:

- Dược sĩ của consortium “IG. Farbenindustry”. Bây giờ tôi đến Auschwitz có chuyện buôn bán.

- Ở đó là trại tập trung!

- Đúng thế! Thưa ngài binh nhất, ngài có khổ sở vì bị mất ngủ không? - Bỗng nhiên hắn hỏi.

Băn khoăn nhìn hắn, Weiss đáp:

- Hình như không.

Tên dược sĩ vẻ đàn anh vỗ vai Weiss và giải thích:

- Nếu có thì tôi có thể giới thiệu ngay với ngài một loại thuốc.

- Thuốc gì vậy?

- Loại thuốc chúng tôi đang thí nghiệm ở đó. Nhưng chỉ huy trại Auschwitz thực là một thằng đểu. - Hắn than phiền: - Mỗi gái lão ta đòi hai trăm mark. Mà công ty quy định tối đa là trăm bảy. Tạm thời chúng tôi cần khoảng bảy mươi đầu người. Nếu nhân lên thì thành khoản lớn, mà tôi thì không có quyền chi quá mức.

- Thế anh nói sao, anh mời tôi thuốc độc à?

- Gái, - tên dược sĩ nói giọng kẻ cả, - một đêm một đứa, và ngủ tuyệt diệu.

- Thế còn bọn tù?

- Thay đồ tráng miệng và vô giới hạn.

- Nghĩa là liều lượng chết người?

- Chính thế, - tên dược sĩ nói tiếp: - Ngoài ra lại hoàn toàn không mất tiền. Vì để bảo vệ sức khỏe những nhà tiêu thụ của chúng tôi. Một lần có mấy tên xỏ lá mò được đến đó. - Giọng hắn đầy vẻ tức giận: - Chúng bán cho tù nhân toàn thuốc giả, làm theo kiểu xyanua kali. Phần lớn sống lại hết, nhưng chỉ sau những cơn đau chết người, động kinh và mọi dằn vặt khác. Và, ngài hãy tưởng tượng xem, thì ra hầu hết nạn nhân là bọn Do Thái: chúng coi tự tử còn tốt hơn là chết trong phòng hơi ngạt. - Rồi nói, vẻ đăm chiêu: - Nếu như có thể lọt qua được viên chỉ huy trại, tôi tin chắc rằng sẽ có rất nhiều đứa tự nguyện mong muốn thực hiện tất cả các giai đoạn thí nghiệm sản phẩm thực nghiệm của chúng tôi. Có khả năng là còn được trả ơn bằng những báu vật mà chúng đã cất giấu đi nữa. - Hắn sôi nổi hẳn lên: - Ngài biết chúng giấu những báu vật này ở đâu không? Thật là chuyện ngu ngốc!

Weiss nghiến hai hàm răng lại, trên má anh hiện rõ các núm tròn cứng. Và bỗng nhiên anh hỏi:

- Anh vừa nói gì về quốc trưởng?

- Tôi nói về quốc trưởng? - Tên béo ngạc nhiên hỏi lại.

Weiss mắt sáng lên quay sang phía tên béo, nhắc lại một cách giận dữ:

- Không, mày dám nói với tao, một người lính Đức, về quốc trưởng như vậy à? Mày dám nói “đồ con cóc” à? Tao sẽ cho mày biết con cóc.

Rồi anh đấm tên dược sĩ, anh đánh hắn một trận nên thân trong cabin chật chội, sau đó kéo hắn sang một bên và tự ngồi vào bên tay lái.

Chiếc xe từ từ chuyển bánh trên đường cái. Tên dược sĩ khẽ rên rỉ vì sợ lại làm người lính này nổi giận.

Weiss đã nguôi cơn giận bất thình lình vừa rồi. Anh tự trách mình vì tính vô kỷ luật. Anh thấy mình cũng đáng ăn đấm vào mặt vì hành động vừa rồi. Không, thật là mất tự chủ, thật là mất tự chủ quá.

- Thưa ngài binh nhất, - tên dược sĩ rụt rè hỏi, - ngài đưa tôi đi đâu ạ?

- Đến Gestapo, - Weiss đáp như cái máy.

- Tôi van ngài…

- Anh có thể làm nhục tôi, nhưng làm nhục quốc trưởng! - Weiss nói đồng thời suy tính xem giải quyết tiếp với tên dược sĩ này ra sao. Sắp đến trạm kiểm tra giao thông rồi.

- Nếu như anh xuống xe và hô thật to, rõ ràng ba lần “Heil Hitler!”, có thể, tôi sẽ tha cho anh, - Weiss nói, vẻ muốn giải hoà.

- Ồ, xin cho phép, xin cho phép!

Weiss hãm xe lại. Tên dược sĩ xuống xe, đứng bên đường, thở lấy hơi, rồi hô to như yêu cầu đặt ra cho hắn, phần nào lại còn tỏ ra quá nhiệt tình nữa. Hắn tỏ vẻ thăm dò:

- Thưa ngài binh nhất, ngài vừa lòng chứ ạ?

- Vừa lòng, - Weiss làu bàu nói.

Khi đã đi qua trạm kiểm soát giao thông có một tốp SS kiểm soát giấy tờ, tên dược sĩ mới dám thở phào nhẹ nhõm bắt tay Weiss và thốt lên đầy xúc động:

- Cảm ơn ngài! Chứ ngài có biết tôi đã lo sốt vó lên không.

- Tôi là người biết giữ lời, - Weiss nghiêm nghị nói.

Khi đã vào đến vùng ven nội, tên dược sĩ mới thú nhận:

- Thưa ngài binh nhất, lúc đầu tôi tưởng ngài bị điên, nhưng sau đó nghĩ ra là tôi đã làm một việc sơ ý dại dột, vì dù sao ngài chỉ huy trại cũng là đại tá trung đoàn trưởng. Cấp hiệu của ông ta to như thế. Chắc vì tôi phát âm không rõ hai vần đầu, thế là ngài đã nghĩ… Và, tôi thề rằng, ở địa vị của ngài, tôi cũng hành động như vậy. - Mặt hắn nổi rõ các tia mạch máu, nhưng hắn còn tiếp tục mỉm cười cầu xin và nịnh hót.

Đến phố Marshalkovskaya anh xuống xe và khinh bỉ vẫy tay một cái chào tên dược sĩ.

Do tuổi nhỏ, Alexander Belov không tận mắt được biết thời kỳ chính sách kinh tế mới. Anh chỉ biết về thời kỳ này qua sách báo, phim ảnh. Vì thế ấn tượng của anh về phố Marshalkovskaya trong thời kỳ Đức chiếm đóng Warsaw cũng như về thời kỳ chính sách kinh tế mới không hoàn toàn phù hợp chính xác với thực tiễn. Nhưng nét mặt anh lộ vẻ khinh bỉ, thái độ kiêu ngạo của anh đối với bọn buôn bán các loại thì rất phù hợp với tác phong và kiểu cách của bọn chiếm đóng Đức.

Ở trong các cửa hàng quân nhân Ba Lan cũng như Đức, anh tỏ ra rất ngang tàng và mới chỉ đặt chân đến ngưỡng cửa anh đã dõng dạc nói lớn:

- Ngài đại tá trao cho tôi nhiệm vụ mua ở chính cửa hàng của ông…

Câu nói đó đã khiến cho các chủ tiệm sốt sắng và có trách nhiệm.

Khi Weiss lựa chọn thuốc tẩy cho Landsdorff ở cửa hiệu thuốc quân đội, bác sĩ thường trực mang quân hàm đại úy vào và hỏi ngài đại tá đã đau lâu chưa.

Weiss khô khan ngắt lời viên đại úy:

- Ngài đại tá không đau gì hết!

Anh nói điều này kích động đến mức viên đại úy phải vô ý vung tay một cái, chút nữa giống như giơ tay chào kiểu đảng quốc xã.

Và dù sao thì Weiss cũng đến chậm giờ buổi trình diễn ở nhà hát nhạc nhẹ “Columbine”. Vì bị thiết quân luật nên chương trình bắt đầu trình diễn từ năm giờ. Anh thấy mang đến nhà hát các thứ để mua, hơn nữa gặp liên lạc như vậy là hoàn toàn bất tiện.

Vì thế anh rẽ vào “Grand Hotel” lớn nói với viên sĩ quan cảnh sát thường trực rằng, anh là tùy tùng của đại tá Steinglitz và đề nghị hắn chuyển cho đại tá gói hàng này nếu đại tá cùng một phu nhân đến đây như đã dặn. Nếu đại tá thích hotel “Palace” hơn thì tự Weiss sẽ trở lại đây lấy các thứ.

Các tiết mục diễn ở nhà hát không gây cho anh cảm xúc gì cả. Hơn nữa, anh cũng không chờ đợi gì khác, mặc dù trước kia anh cũng không có dịp đi xem các tiết mục này.

Khi mời một cô gái gầy gò đã đứng tuổi lại tô điểm son phấn quá đậm, mặc quần đùi bằng vải gấm đã bạc màu, chân nhún nhảy theo nhịp nhạc che giấu dưới những nụ cười gượng, ý định các ả không kịp thở trước những động tác toàn thân như vậy thì anh nhìn họ với vẻ thương hại. Rồi hai người nữa ra, mặc quần áo bơi, từ chân đến đầu bôi toàn chất bột đồng béo và đứng theo tư thế tượng thời cổ.

Những chiếc xương sườn và xương quai xanh nhô ra nói rõ một điều là những nghệ sĩ này theo phiếu mua hàng không có tiêu chuẩn mỡ và thịt. Một tay hề theo sau hai người này nhảy ra bục sân khấu đóng vai Charlie Chaplin. Thế là từ chỗ ngồi của mình, khán giả ném đủ mọi thứ như mẩu táo thừa, mẩu thuốc lá thừa vào anh hề và la hét: “Yude!” Anh chàng hề không làm gì theo lời hô này, thậm chí cũng không tránh các thứ ném lên.

Tiết mục này chỉ có mỗi chàng hề cho phép khán giả ném vào người anh ta tất cả những gì có thể được. Còn anh ta chỉ dùng tay che mặt thôi.

Nhưng rồi Weiss bỗng nhận ra một điều. Anh hề đôi lúc bỏ rất nhanh chiếc mặt nạ Charlie Chaplin và hiện ra một bộ mặt khác, có bộ ria mép cũng thế, nhưng mớ tóc đen xõa xuống tận lông mày và chiếc hàm hất nhanh về phía trước làm cho giống nhau đến kỳ lạ khiến Weiss tự nhiên lo sợ cho con người táo tợn này. Nhưng chỉ nháy mắt một cái, Charlie Chaplin lại hiện ra tập tễnh trong đôi giày cao cổ khổng lồ thẳng đuỗn há toạc tứ phía.

Khi giới thiệu tiết mục: “Hai Nicole, hai diễn viên trồng người”, - Weiss làm một động tác vô tình người vươn lên phía trước.

Trong phòng xem sặc khói thuốc lá, người đông ồn ào. Bọn nhà binh uống bia, lấy thức nhắm gói bằng giấy dầu bày ngay trên chiếc ghế trống. Nếu như phía trước là một thường dân ngồi thì chúng gác chân lên lưng ghế của người này.

Bọn sĩ quan cảnh sát quân sự đi đi lại lại ở các dãy ghế phía sau, bấm đèn pin và dẫn ra khỏi phòng xem những tên lính nào quá tự do bướng bỉnh và đùa nghịch với bọn gái làm tiền.

Weiss chẳng cần phải rất chăm chú cũng nhận ra người nghệ sĩ nhào lộn, người rất cân đối mặc quần áo tri-cô đen chẽn là Zubov. Đúng là đồng chí ấy. Chỉ có điều là tóc Zubov chải theo đường ngôi giữa, lông mày tỉa mỏng đi, môi hơi tô son. Nghệ sĩ nhào lộn Nicole biểu diễn rất đạt: Người cùng cặp với Zubov mà mà Weiss còn chưa kịp nhìn rõ mặt, uốn ngoằn ngoèo trên tay Zubov như con rắn đen. Lúc thì cuốn lấy người Zubov, lúc thì nằm bất động ở tư thế bay trên cánh tay duỗi của Zubov.

Khán giả vỗ tay hồi lâu tán thưởng hai người.

Khi đáp lại nhiệt tình vỗ tay của khán giả, Zubov tung bổng thiếu nữ lên, cô ta lộn một vòng trong không trung rồi bỗng nhiên xòe tấm áo choàng có dấu chữ thập ra như đôi cánh, cả phòng xem gầm thét lên vì thích thú và vỗ tay tán thưởng thực sự.

Đi qua phòng diễn viên, tay cầm hộp kẹo mua ở căng tin, Weiss đẩy cửa căn phòng có tờ giấy treo nghiêng ghi: “Hai Nicole hai”. Anh cúi chào một khuôn mặt nữ giới bôi vaseline bóng lộn mà anh nhìn thấy trong gương, và nói:

- Thưa tiểu thư, tôi rất khâm phục nghệ thuật của tiểu thư. - Anh đặt hộp kẹo lên chiếc bệ gương và mỉm cười quay sang Zubov.

Nhưng Zubov rất tự chủ thờ ơ tiếp nụ cười của Weiss.

- Thưa ông binh nhất, - Zubov nói, - chắc rằng bố mẹ đáng kính của ông có nói với ông rằng vào phòng người lạ mà không gõ cửa trước là bất lịch sự chứ?

- Tôi có lỗi, - Weiss nói. Rồi nhanh trí đề nghị theo mật hiệu: - Tôi sẵn sàng gõ sáu mươi cái.

Anh chờ trả lời, nhưng Zubov im lặng.

Sau đó Zubov hỏi:

- Thưa ông binh nhất, ông định đến gặp riêng ai?

- Tôi muốn chuyển lời chúc mừng đến Nicole…

- Có hai người - hai Nicole hai, - Zubov không mỉm cười nhắc lại.

- À, tôi muốn gặp Nicole chính, - Weiss nói, bắt đầu thấy tức giận. Anh không hiểu tại sao Zubov lại bướng bỉnh không đáp lại mật hiệu như vậy.

- Nicole chính đây! - Zubov nói và đưa mắt chỉ sang thiếu nữ đang tháo đồ hóa trang trên mặt.

Weiss tiến lại chỗ thiếu nữ và cúi chào một lần nữa. Đôi mắt xám chăm chú bắt gặp đôi mắt tức giận của Weiss.

- Té ra, thưa ông binh nhất, đấy là ông đã ngồi ở ghế số sáu mươi? Ông muốn nói điều gì đó với tôi?

- Đúng, - Weiss khẳng định.

- Ở đây?

- Nếu kép của tiểu thư không phản đối thì tôi muốn mời tiểu thư đi nơi nào đó.

Zubov nói với thiếu nữ:

- Tôi sẽ tiễn ông binh nhất đến Polonsky.

Trong một tiệm bia nhỏ, hai người lặng lẽ uống bên chiếc quầy nước tràn lênh láng.

Zubov nói với viên chủ tiệm:

- Ông Polonsky, hôm qua máy nước không làm việc, và bia mạnh hơn.

- Hôm nay máy nước cũng không làm việc, - chủ tiệm nói.

- Thế nước ở đâu ra đây?

- Thưa ông, đó là nước mắt của tôi, - viên chủ tiệm nói. Đó là nước mắt tôi khóc vì việc buôn bán của tôi đang phá sản.

Thiếu nữ bước vào, tay xách vali nhỏ, đầu chít khăn quàng. Áo khoác bằng lông hải ly màu vàng. Mặt còn bóng vì vaseline. Cô khoác tay Weiss, trao vali cho Zubov rồi ra lệnh:

- Đi!

Họ rẽ vào ngõ hẻm, ở đây tối và nhấp nhô những ngôi nhà đổ nát.

Ép người vào Weiss, thiếu nữ nói nghiêm nghị nhấn từng chữ:

- Tôi là liên lạc của anh. - Rồi hất đầu về phía Zubov đang đi ở đằng sau; - Còn anh ấy hiện giờ có nhiệm vụ đặc biệt khác. - Cô gái trầm ngâm suy nghĩ. - Tôi cho rằng tạm thời đối với tôi và anh “mái nhà” thích hợp nhất sẽ… - cô gái nghẹn lời dừng lại, - mà anh hãy đi theo tôi, tóm lại… hãy ve vãn. - Rồi hỏi tiếp: - Anh có phương án nào khác không?

- Không, - Weiss thành thật thú nhận.

- Ngày mai anh hãy báo cáo với chỉ huy của anh về việc chúng ta quen nhau. Mà cả về việc anh ngủ với tôi chứ sao nữa! Như thế, có lẽ, đúng sự thật hơn.

- Cái gì đúng sự thật hơn? - Weiss hỏi.

- Chà, - thiếu nữ tức giận nói, - bởi vì, tôi là nghệ sĩ, với tôi thì còn những thủ tục gì nữa! Đúng không?

- Không phải thế, chị đã lầm! - Weiss phản đối. - Bọn chúng coi tôi là một thanh niên rất đứng đắn.

- Nói chung thì không nên nhấn mạnh điều gì, cả việc giáo dục tốt cũng thế, - thiếu nữ kiên trì nói. - Mà dù sao anh cũng là binh nhất.

- Thôi được, - Weiss đồng ý..

- Trong vấn đề này không có gì tốt lành cả, - cô ép người chặt hơn. Anh hãy nhớ, tôi là Elsa Wolf. Đứa con lai. Mẹ tôi người Ba Lan. Còn bố, tất nhiên, người Đức, sĩ quan. Đã hy sinh. Tôi là đứa con của tình yêu, sinh ra ở Krakow và theo đạo Thiên chúa. Nếu người ta có hỏi về kép của tôi, đó là tình nhân. Nhưng sắp bỏ nhau rồi. Còn gì nữa? Có lẽ hết. - Cô kiên quyết nhắc lại: - Tức là, anh sẽ ngủ lại ở chỗ tôi.

Weiss khẩn khoản nói:

- Nhưng mà tôi không thể. Tôi đã hứa với Dietrich, Steinglitz và cuối cùng cả Landsdorff là sẽ về đúng giờ. Tôi phải…

- Không, không phải gì hết! Anh phải giúp tôi một tay vì tôi có người đỡ đầu là quân nhân. Hàng xóm họ đã bắt đầu o ép tôi rồi. Tạm biệt. Cô nói to bằng tiếng Đức với Zubov.

- Thôi được, tạm biệt, - Zubov làu bàu nói rồi bỏ đi.

Elsa nhún vai.

- Lẽ nào lại thế, cứ một mình…

- Thế anh không thấy đáng chú ý là tôi ở đây một mình và luôn luôn một mình à!

- Thế Zubov?

- Nicole - một chàng trai khá đấy, nhưng anh ấy quá nghiêng về các biện pháp bạo lực. Mới đây anh ta lại nghĩ ra một tiết mục bắn súng hấp dẫn.

- Xin lỗi chị bao nhiêu tuổi rồi?

- Về tuổi tác thì anh hơn tôi, còn về cấp bậc thì tôi chưa biết, - Elsa nghiêm nghị nói.

- Thế chị đã lâu chưa?…

- Anh hãy về nước, vào phòng cán bộ, đề nghị họ đưa hồ sơ cá nhân của tôi… - Rồi chăm chú nhìn thẳng vào mắt Weiss, nói dằn từng tiếng: - Báo cáo đi, tôi nghe…

Weiss tóm tắt nhắc lại cho Elsa nghe tất cả những gì anh đã chuẩn bị cho bản tin. Elsa gật đầu ra hiệu cho biết rằng cô đã nhớ. Rồi hỏi:

- Hết rồi chứ?

- Không, mới có những điểm chính thôi.

- Không đến nỗi tồi, - Elsa khen, miệng không mỉm cười. - Anh đã không để mất thời gian. Khá lắm!

- Xin cảm ơn đồng chí, - Weiss nói thêm vẻ châm biếm: - Thưa đồng chí thủ trưởng!

- Không, - Elsa nói và nhắc lại: - Tôi chỉ là liên lạc của anh.

- Cho phép tôi hỏi.

- Anh không cần thiết phải giận tôi. - Cô nói. - Anh tưởng tôi là bánh mì khô chắc. Thế mà tôi rất muốn nhảy vào ôm lấy cổ Zubov và cả anh nữa đấy. Đã bao lâu rồi tôi không được trông thấy người của ta… Thế anh định hỏi điều gì?

- Đấy là chị đã phát hiện ra tài năng nghệ sĩ ở Zubov.

- Tôi, - Elsa tự hào gật đầu. - Có một thông tư đặc biệt của Hitler nói “về việc đảm bảo tình trạng yên ổn trong nhân dân” cho nên những người làm công tác nghệ thuật, “những nhà điêu luyện bắp cơ” có được bộ giáp thép. Tôi đề nghị bảo hộ Zubov bằng thông tư này. Và anh tưởng tượng xem, khán giả rất thích Zubov. Nhưng anh ấy tỏ ra táo tợn lắm.

- Trên sân khấu à?

- Không.

- Với chị?

- Không. Với bọn Đức, - Elsa buồn rầu nói thêm: - Lần nào tôi cũng ngạc nhiên khi trông thấy anh ấy.

- Tại sao?

- Vì bao giờ anh ấy cũng ra đi như thể gặp tử thần.

Có một khách đi đường xuất hiện.

Elsa bèn nói huyên thuyên bằng tiếng Đức. Weiss chú ý nghe giọng nói của Elsa, cách phát âm đúng không chê vào đâu được. Dưới ánh đèn Weiss chăm chú ngắm mặt thiếu nữ lần nữa. Cô chẳng có gì đặc biệt cả, bộ mặt xanh xao, mệt mỏi. Trán cao, hơi rộng, nhưng đôi mắt to, long lanh làm lu mờ màu trắng của trán. Môi mềm mại, to, nhưng đường nét rất xinh. Chiếc cằm hơi nặng có vết sẹo. Còn giọng của Elsa rất khác nhau: lúc thì không vang, lúc thì giọng ngực, lúc thì lắng sâu, lúc lại the thé, ngắt quãng.

Hai người đi về phía ngôi nhà bốn tầng. Mùi nước rửa ráy xông lên. Cầu thang tối om. Elsa mở cửa bằng chìa khóa riêng. Hành lang dài. Phòng ở cạnh bếp, chật hẹp, chỉ có một chiếc bàn, một chiếc ghế, giường gỗ, tủ cũng không có.

Quẳng chiếc áo choàng lông hải ly lên lưng ghế, cởi khăn quàng đầu ra, bỗng nhiên Elsa để xõa bộ tóc màu hung sáng loáng của mình xuống vai. Cô thì thầm nói trước:

- Tôi nhuộm đấy, như thế tự nhiên hơn - Rồi cô ra lệnh: - Anh hãy nằm xuống, ngủ đi! Tôi sẽ đánh thức anh. Cởi áo khoác ra, tôi mang vào bếp là. Rồi cô giải thích: - Bằng chứng vật chất đối với hàng xóm. - Elsa nhếch mép cười mỉa mai: - Anh có biết rằng thật đáng nghi ngờ là tôi chưa hề bao giờ dẫn đàn ông về nhà cả. Tôi tắt đèn đấy.

- Tại sao? - Weiss hỏi.

- Tại vì dù sao anh cũng phải ngủ một chút.

Hồi lâu Elsa mới quay lại. Cô nằm xuống bên Weiss, áo choàng đắp lên người, nhích lại gần Weiss, cô hỏi:

- Anh muốn nói gì với tôi nữa không?

Weiss thì thầm vào tai Elsa những gì anh coi là cần thiết phải truyền bổ sung về trung tâm, làm tóc của Elsa lay động trong hơi thở của anh. Và, bỗng nhiên Elsa cười vang lên. Weiss nghĩ rằng cô cười chế giễu anh: vì tin tức của anh không đáng tin cậy hoặc đã lỗi thời chăng. Nhưng rồi Elsa giải thích: “cô bị buồn”. Weiss cẩn thận vén mớ tóc khỏi tai Elsa rồi lại thì thầm nói, mấy lần anh vô tình chạm môi vào tai Elsa nhưng cô gái không nói gì hoặc là không nhận ra, hoặc coi không cần thiết nhận ra. Còn sau đó đến lượt Elsa nói, anh quay lưng về phía cô, và bây giờ Elsa thì thầm vào tận tai anh, giọng chỉ huy, nghiêm nghị. Hôm nay thực tế buộc cô phải nhận tin tức truyền miệng, nhưng sau này anh phải tự báo bằng mật mã. Về “hòm thư” thì anh sẽ nhận được chỉ thị sau. Còn sơ đồ bố trí các kho xăng dầu thì bây giờ anh sẽ vẽ ra, vì có thể Zubov cần đến nó.

- Hết rồi à?

- Hết, - Elsa đáp.

Weiss duỗi thẳng người ra, nhìn những mẩu giấy trắng đan trên trần nhà bị bong ra, hỏi:

- Mà lẽ nào chỉ có thể nói đơn giản như vậy?

- Hơi - hơi…

- Chúng bám à?

- Tất nhiên. Nhưng tôi có giấy chứng nhận của Bộ chỉ huy quốc xã, bị nghiêm cấm tiếp xúc với các đại biểu quân đội. Mang bệnh truyền nhiễm.

- Bệnh gì?

- Bệnh lao. Thế anh nghĩ sao?

- Thật thế à? - Weiss hỏi.

- Thật thế. Trước tôi rất khỏe, ấy thế mà rồi bỗng nhiên nổi triệu chứng.

- Cô cần phải chữa đi.

- Sau chiến tranh thì tất nhiên rồi. Nhưng xin anh miễn chuyện này đi. - Rồi cô hỏi: - Anh nhận được huy chương cùng với “chuyện thần kỳ” đó à?

- Lại còn thế nữa! - Weiss bực mình nói. - Vì chiến công, chúng cho đấy!

- Thế ở trong nước có phần thưởng gì không?

- Không, chỉ có với bọn Đức.

- Xin chúc mừng năm mới, - Elsa nói: - Người anh hùng!

- Tôi đang hy vọng được tăng lên cấp trung sĩ.

- Hám danh đấy! Thế còn hơi ít - anh sẽ còn trở thành tướng hoặc tá nữa. - Nhưng rồi Elsa lại nghiêm nghị nhắc: - Không nên vội vã nhảy cấp bậc, tôi biết bọn chúng: hay thù ghét nhau và khai báo tố giác nhau. Nguy hiểm lớn nhất là kết quả nhanh chóng.

- Chị thật biết suy tính như bà cụ già.

- Thôi, xin đủ, Elsa ngắt lời, - Xin đủ! - Cúi người xuống và vô tình ép người vào Weiss, cô lấy thuốc lá ở trên ghế.

Weiss làu bàu nói:

- Cũng đến lạ, mình đi nằm bên một cô gái…

Trên mặt Elsa thoáng nhếch nụ cười:

- Một tay ve vãn suýt bị tôi vặn sái tay để không được sờ mó vớ vẩn…

- Thế ai là huấn luyện viên môn judo của chị? - Weiss lãnh đạm hỏi.

- Xin chào! - Elsa khẽ nói giọng tức giận. - Anh tò mò không đúng mức. - Rồi cô buồn rầu nói: - Trước tôi nghĩ khác hơn về anh.

- Nói chung chị đã nghĩ gì về tôi?

- Không sao cả. Tôi chỉ cho rằng, đây sẽ là một đồng chí đứng tuổi hơn - Và lại cúi người xuống dập tàn thuốc lá: - Anh hãy nghe và nhớ kỹ: không có cả anh lẫn tôi. Và đối với chúng ta cũng sẽ không có gì hết trong khi còn tất cả những cái này, - và cánh tay trắng của cô trong đêm tối như vạch toang những bức tường của căn phòng nhỏ bé ra. Anh hiểu rồi chứ? - Elsa trở nên yếm thế hơn: - Xin mời…

Hai người còn nói chuyện một lúc nữa:

- Ngủ thôi, - Elsa bảo, và căn phòng trở nên tĩnh mịch.

Weiss nằm mãi như thế, ép người vào tường, mắt nhắm nhưng không ngủ được. Anh vùng dậy ngay khi Elsa chỉ mới chạm vào anh để đánh thức. Sắc mặt Elsa còn xanh xao hơn hôm trước, dưới tròng mắt là những vệt đen xanh. Cô uể oải bắt tay Weiss.

- Không biết hôm nay tôi sẽ làm sao biểu diễn được ở nhà hát. Mệt đến kinh khủng! Tôi đã quen sống một mình, thế mà bây giờ bỗng cả Zubov, rồi cả anh. Và sau đây lại sẽ một mình…

- Tôi sau đây cũng sẽ… - Weiss nghẹn lời, - hơi buồn.

Elsa tiễn Weiss.

Ở bếp, các bà nội trợ tụ tập bên bếp điện. Nghe thấy tiếng chân người, họ cũng quay đầu lại. Elsa khoác hai tay lên vai Weiss, ghì sát mặt vào môi anh, và sau đó khẽ đẩy vào lưng.

Weiss nhớ một cách máy móc đường đi dẫn đến nhà Elsa, mọi dấu vết cũng tự ghi trong trí nhớ của anh. Anh nghĩ về người con gái này…

Ở “Grand Hotel” anh lấy lại các gói hàng của mình chỗ tên thường trực, rồi đi ra trạm kiểm soát giao thông, trình giấy tờ. Anh được xếp lên ngồi một chiếc xe cùng chiều, và chỉ sau một lần chuyển xe, anh về đến doanh trại.